Thái Lan không có chương trình "đầu tư lấy thường trú" kiểu EB-5 hay golden visa châu Âu. Người nước ngoài muốn ở lâu dài dựa vào các loại visa dài hạn, mỗi loại phục vụ một nhóm người: visa LTR 10 năm cho người giàu, người hưu trí có thu nhập cao, chuyên gia và người làm việc từ xa cho công ty lớn; thẻ thành viên Thailand Privilege trả phí để có visa nhiều năm; visa DTV cho người làm việc từ xa và người sang học các hoạt động văn hoá; visa hưu trí cho người từ 50 tuổi có tiền gửi hoặc thu nhập đều.
Người Việt được miễn thị thực ngắn ngày vào Thái Lan theo khuôn khổ ASEAN, nhưng miễn thị thực chỉ để du lịch, thăm thân, không thay được visa dài hạn. Ra vào liên tục bằng miễn thị thực để "ở lâu" dễ bị từ chối nhập cảnh. Thường trú Thái Lan có tồn tại, nhưng xét theo hạn ngạch hằng năm cho mỗi quốc tịch và đòi nhiều năm cư trú bằng visa không định cư, nên với phần lớn người Việt, visa dài hạn là lựa chọn thực tế.
Bài so bốn loại visa theo điều kiện, quyền lợi và người phù hợp, rồi đi qua những việc ai sống ở Thái cũng gặp: báo cáo 90 ngày, mua căn hộ, thuế thu nhập từ nước ngoài.
Bốn loại visa dài hạn đặt cạnh nhau
Ngưỡng tài chính, lệ phí và danh sách ngành được điều chỉnh thường xuyên; bảng nêu bản chất từng loại. LTR do Uỷ ban Đầu tư Thái Lan (BOI) quản lý, Thailand Privilege do công ty trực thuộc Tổng cục Du lịch Thái Lan vận hành, visa DTV và visa hưu trí cấp qua cơ quan đại diện của Thái Lan và hệ thống thị thực điện tử của Bộ Ngoại giao Thái Lan.
| Loại | Thời hạn | Điều kiện cốt lõi | Được làm việc | Hợp với ai |
|---|---|---|---|---|
| LTR (Long-Term Resident) | 10 năm, chia 5 + 5 | Một trong bốn nhóm: công dân toàn cầu giàu có, người hưu trí giàu có, người làm việc từ xa cho công ty lớn, chuyên gia trình độ cao; ngưỡng thu nhập, tài sản cao, bảo hiểm y tế | Có, qua giấy phép lao động số với nhóm đủ điều kiện | Người có thu nhập, tài sản lớn; chuyên gia được công ty Thái tuyển |
| Thailand Privilege | Theo gói thành viên, từ vài năm đến khoảng 20 năm | Trả phí thành viên, xét lý lịch; không cần chứng minh thu nhập như các loại khác | Không | Người muốn ở lâu, đi lại nhiều, sẵn sàng trả phí không hoàn |
| DTV (Destination Thailand Visa) | Visa nhiều lần trong 5 năm, mỗi lần ở tối đa 180 ngày, gia hạn được một lần | Làm việc từ xa cho công ty ngoài Thái Lan, hoặc tham gia hoạt động như học võ Muay Thái, nấu ăn, điều trị y tế; chứng minh tài chính khoảng 500.000 baht theo quy định khi ra mắt năm 2024 | Không được làm cho công ty Thái | Người làm việc từ xa, người muốn sống thử dài ngày |
| Visa hưu trí (Non-Immigrant O / O-A) | Một năm, gia hạn hằng năm | Từ 50 tuổi; tiền gửi ở ngân hàng Thái khoảng 800.000 baht hoặc thu nhập tháng khoảng 65.000 baht, hoặc kết hợp; loại O-A còn đòi bảo hiểm y tế | Không | Người nghỉ hưu có tiết kiệm, muốn sống chậm |
Visa làm việc thông thường (Non-Immigrant B kèm giấy phép lao động) và visa du học vẫn là đường của đa số người nước ngoài sống ở Thái; bảng chỉ so các loại dành cho người không cần chủ lao động Thái bảo lãnh, trừ nhánh chuyên gia của LTR.
Visa LTR: quyền lợi thật và ai đủ điều kiện
Ra đời tháng 9/2022 nhằm thu hút người có thu nhập cao và chuyên gia. Hồ sơ nộp qua cổng của BOI, BOI xác nhận đủ điều kiện rồi mới cấp visa và giấy tờ liên quan. Ngưỡng thu nhập, tài sản tính bằng đô la Mỹ và ở mức cao so với các loại visa khác; kiểm trên trang LTR của BOI.
Báo cáo hằng năm thay vì 90 ngày. Người giữ visa thông thường phải báo cáo địa chỉ cho cơ quan xuất nhập cảnh 90 ngày một lần; người giữ LTR được báo cáo thưa hơn, một năm một lần.
Giấy phép lao động số. Nhóm chuyên gia và nhóm làm việc từ xa được làm việc theo cơ chế giấy phép số, đỡ thủ tục so với giấy phép lao động truyền thống.
Ưu đãi thuế. Nhóm chuyên gia trình độ cao làm việc cho doanh nghiệp đủ điều kiện ở Thái được áp mức thuế thu nhập cá nhân cố định 17% trên thu nhập từ công việc đó. Một số nhóm LTR còn có ưu đãi về thuế đối với thu nhập từ nước ngoài theo quy định riêng; đây là điểm nên hỏi cơ quan thuế vì nó liên quan trực tiếp tới thay đổi luật thuế năm 2024 bên dưới.
Người Việt ở đâu trong bức tranh này? Nhóm thực tế nhất là chuyên gia được công ty đa quốc gia hoặc doanh nghiệp công nghệ ở Thái tuyển, và chủ doanh nghiệp có thu nhập ổn định lớn. Người hưu trí trung lưu thường không đạt ngưỡng của LTR và nên xem visa hưu trí.
Thailand Privilege và DTV: hai cách ở lâu không cần chủ lao động
Thailand Privilege, trước năm 2023 mang tên Thailand Elite, là một sản phẩm thành viên: bạn trả một khoản phí, được cấp visa nhiều năm kèm dịch vụ như đón tiễn ở sân bay, hỗ trợ thủ tục. Đây không phải đầu tư, phí không hoàn, và thẻ không cho quyền làm việc. Giá trị của nó nằm ở sự đơn giản: không phải chứng minh thu nhập hằng năm, không phải gửi tiết kiệm vào ngân hàng Thái. Người hay đi lại giữa Việt Nam và Thái, có nhà ở Bangkok hay Chiang Mai và không muốn lo gia hạn hằng năm thường chọn đường này. Hãy chia phí cho số năm và so với chi phí duy trì visa hưu trí để thấy cái nào hợp hơn với độ tuổi và kế hoạch của mình.
Visa DTV ra mắt tháng 7/2024, dành cho người làm việc từ xa cho công ty ở nước khác và người sang tham gia các hoạt động mà Thái Lan muốn quảng bá. Visa có giá trị nhiều lần trong năm năm, mỗi lần nhập cảnh được ở tối đa 180 ngày và gia hạn một lần. Người làm việc từ xa cần chứng minh hợp đồng với công ty ngoài Thái hoặc hồ sơ nghề tự do, cộng khả năng tài chính. Điều cần nhớ: DTV không cho làm việc cho công ty Thái hay bán dịch vụ cho khách ở Thái, và mỗi năm ở Thái quá 180 ngày có thể biến bạn thành người cư trú thuế Thái.
Với lập trình viên, nhà thiết kế, người làm nội dung người Việt nhận việc từ khách nước ngoài, DTV là cách sống ở Thái hợp pháp mà trước 2024 khó có. Nhưng nó vẫn là visa tạm trú: không dẫn lên thường trú, và chính sách có thể được điều chỉnh khi Thái Lan đánh giá lại.
Visa hưu trí: đường cổ điển cho người từ 50 tuổi
Visa hưu trí là đường quen thuộc của người nước ngoài lớn tuổi ở Thái suốt nhiều năm. Có hai dạng chính. Dạng O-A xin từ nước ngoài, cấp một năm, đòi chứng minh tài chính, lý lịch tư pháp, giấy khám sức khoẻ và bảo hiểm y tế. Dạng xin gia hạn tại Thái từ visa không định cư O, cũng theo năm, chủ yếu xét tài chính. Mức tài chính phổ biến là tiền gửi tại ngân hàng Thái khoảng 800.000 baht, hoặc thu nhập hằng tháng khoảng 65.000 baht, hoặc kết hợp hai cách để tổng năm tương đương; tiền gửi phải giữ đủ một thời gian trước và sau khi gia hạn theo hướng dẫn của Cục Xuất nhập cảnh.
Visa hưu trí không cho làm việc, kể cả làm từ xa có trả lương, theo cách hiểu chặt của luật lao động Thái. Người lớn tuổi vẫn còn điều hành công ty ở Việt Nam cần cân nhắc: họp trực tuyến vài buổi một tuần có bị coi là làm việc ở Thái không là vùng xám, và DTV hoặc LTR có thể là loại visa đúng hơn.
Chi phí y tế là phần người hưu trí nên tính kỹ nhất. Bệnh viện tư ở Bangkok, Chiang Mai, Phuket có chất lượng tốt, nhiều nơi có phiên dịch, nhưng chi phí điều trị lớn có thể rất cao. Bảo hiểm y tế cho người trên 70 tuổi khó mua và đắt; nhiều người hưu trí giữ bảo hiểm ở hai nơi hoặc để dành một khoản riêng cho y tế. Ví dụ giả định: một cặp vợ chồng 62 tuổi chuyển sang Chiang Mai, khoản dự phòng y tế nên được tính riêng, không gộp vào chi phí sinh hoạt tháng.
Sống ở Thái Lan: báo cáo, nhà ở và thuế
Báo cáo 90 ngày và khai báo nơi ở. Người ở Thái liên tục quá 90 ngày phải báo cáo địa chỉ cho cơ quan xuất nhập cảnh theo chu kỳ, làm trực tuyến hoặc tại văn phòng. Chủ nhà, khách sạn có nghĩa vụ khai báo người nước ngoài lưu trú. Quên báo cáo bị phạt hành chính và gây phiền khi gia hạn visa.
Người nước ngoài không sở hữu đất. Bạn có thể mua căn hộ chung cư đứng tên mình trong phần diện tích dành cho người nước ngoài của toà nhà, tối đa 49% tổng diện tích các căn. Tiền mua phải chuyển từ nước ngoài vào Thái bằng ngoại tệ qua ngân hàng, có giấy xác nhận giao dịch ngoại hối để đăng ký quyền sở hữu. Nhà có đất thường chỉ thuê dài hạn; các cách đứng tên qua công ty có cổ đông người Thái đứng hộ là vi phạm luật và có rủi ro mất tài sản.
Thuế thu nhập từ nước ngoài thay đổi từ 2024. Từ ngày 1/1/2024, cơ quan thuế Thái Lan hướng dẫn rằng người cư trú thuế, tức ở Thái từ 180 ngày trong năm, phải tính thuế trên thu nhập nước ngoài chuyển vào Thái, bất kể thu nhập phát sinh năm nào. Trước đó, thu nhập chuyển vào ở năm sau năm phát sinh thường không bị tính. Người sống bằng tiền chuyển từ Việt Nam sang cần lập kế hoạch dòng tiền và hỏi về hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa hai nước.
Ngân hàng và giấy tờ. Mở tài khoản ngân hàng ở Thái thường cần visa dài hạn, không chỉ miễn thị thực. Giữ bản sao hộ chiếu, visa, giấy xác nhận nơi ở để làm các thủ tục điện, nước, điện thoại.
Ngôn ngữ và cộng đồng. Tiếng Anh dùng được ở thành phố du lịch, còn ở cơ quan nhà nước và tỉnh lẻ nên có người phiên dịch. Cộng đồng người Việt ở Thái có lịch sử lâu đời ở vùng Đông Bắc, còn ở Bangkok chủ yếu là người làm việc và du học.
Chọn loại visa nào: bốn tình huống điển hình
Kỹ sư phần mềm 35 tuổi làm cho công ty ở Singapore, muốn sống ở Bangkok. DTV là lựa chọn tự nhiên nếu công ty ở ngoài Thái; nếu thu nhập và công ty đạt ngưỡng của nhóm làm việc từ xa trong LTR, LTR cho thời hạn dài và ổn định hơn. Tính trước nghĩa vụ thuế khi ở trên 180 ngày.
Cặp vợ chồng 60 tuổi có tiết kiệm, muốn nghỉ hưu ở Chiang Mai. Visa hưu trí là đường cổ điển, chi phí thấp nhất nếu có sẵn tiền gửi theo ngưỡng. Nếu không muốn giữ tiền ở ngân hàng Thái và gia hạn hằng năm, so với gói Thailand Privilege.
Doanh nhân đi lại thường xuyên giữa TP.HCM và Bangkok. Nếu chỉ cần ra vào thuận tiện mà không làm việc tại Thái, Thailand Privilege tiện. Nếu mở công ty tại Thái, cần visa làm việc và giấy phép lao động theo công ty, hoặc xem nhánh LTR phù hợp.
Mẹ đưa con sang học trường quốc tế ở Thái. Con có visa du học, người giám hộ có thể xin visa đi kèm theo diện giám hộ học sinh, điều kiện tuỳ cơ quan cấp. Kiểm với trường và cơ quan đại diện Thái Lan trước khi đăng ký; người giám hộ không được đi làm.
Cảnh giác chung: các dịch vụ "visa học tiếng" cho người không thật sự đi học, hay "chạy visa" ra vào biên giới liên tục, đều có thể dẫn tới bị từ chối nhập cảnh và ghi vào hồ sơ. Chọn đúng loại visa với mục đích thật là cách duy nhất ở lâu yên ổn.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt được miễn thị thực vào Thái Lan bao nhiêu ngày?
Người mang hộ chiếu phổ thông Việt Nam được miễn thị thực ngắn ngày theo thoả thuận trong khối ASEAN. Số ngày cụ thể và việc có được gia hạn tại chỗ hay không đã được Thái Lan điều chỉnh vài lần, nên kiểm trên trang của Đại sứ quán Thái Lan hoặc Bộ Ngoại giao Thái trước chuyến đi.
Có visa LTR thì có được thường trú Thái Lan không?
LTR là visa dài hạn, không phải thường trú. Thường trú Thái Lan là thủ tục riêng, xét theo hạn ngạch hằng năm cho mỗi quốc tịch, đòi nhiều năm ở Thái bằng visa không định cư, thu nhập và hồ sơ thuế ổn định. Thời gian giữ LTR có thể là một phần lịch sử cư trú, nhưng không tự động đưa bạn lên thường trú.
Mua căn hộ ở Thái Lan có được cấp visa không?
Không. Thái Lan không cấp visa vì mua nhà. Bạn vẫn cần một loại visa dài hạn theo mục đích của mình. Căn hộ chỉ giúp bạn có chỗ ở, và với một số loại visa, chứng minh nơi cư trú. Đừng tin lời chào bán "mua căn hộ kèm visa định cư".
Thailand Privilege có cho người thân đi kèm không?
Có các gói dành cho gia đình hoặc cho phép thêm thành viên với phí riêng. Mỗi thành viên được xét lý lịch riêng. Con lớn lên quá tuổi của gói gia đình cần gói riêng hoặc loại visa khác, nên đọc kỹ điều kiện từng gói trên trang chính thức.
Đang có visa DTV có đi làm thêm ở quán cà phê được không?
Không. DTV không cho làm việc cho chủ lao động ở Thái hay bán dịch vụ cho khách ở Thái. Làm việc không có giấy phép lao động có thể bị phạt, trục xuất và cấm nhập cảnh. Nếu muốn làm việc ở Thái, bạn cần visa làm việc và giấy phép lao động do chủ lao động xin.
Người Việt có cần bảo hiểm y tế khi xin visa dài hạn Thái Lan không?
LTR và visa hưu trí loại O-A đòi bảo hiểm y tế theo mức tối thiểu quy định; các loại khác không phải lúc nào cũng bắt buộc, nhưng ai sống lâu ở Thái cũng nên có. Chọn gói có điều trị nội trú, cấp cứu và điều khoản rõ về bệnh có sẵn, và kiểm bảo hiểm có được các bệnh viện tư ở Thái chấp nhận thanh toán trực tiếp không.