Gia hạn E-2 có hai việc khác nhau: gia hạn thời gian được ở (tình trạng, ghi trên I-94) và xin lại thị thực (tờ visa dán trong hộ chiếu). Thời gian được ở thường tối đa hai năm cho mỗi lần nhập cảnh; thị thực có thể dài hơn hoặc ngắn hơn tuỳ bảng đối ứng với nước mang quốc tịch. E-2 không giới hạn số lần gia hạn, miễn doanh nghiệp vẫn đáp ứng điều kiện.
Có hai cách gia hạn: nộp đơn I-129 lên USCIS để gia hạn tình trạng khi đang ở Mỹ, hoặc ra khỏi Mỹ, xin lại thị thực tại lãnh sự quán (nếu thị thực đã hết hạn) rồi nhập cảnh lại để nhận I-94 mới. Mỗi cách có ưu nhược riêng về thời gian, chi phí và rủi ro.
Bài này giải thích hai mốc thời hạn, cách chọn đường gia hạn, những gì cán bộ xem ở lần thứ hai trở đi, và các lỗi khiến hồ sơ gia hạn bị từ chối.
Hai mốc thời hạn hay bị nhầm
Nhiều gia đình E-2 chỉ nhìn ngày hết hạn trên tờ visa mà quên I-94. Bảng dưới phân biệt hai thứ:
| Thị thực E-2 (tờ visa) | Tình trạng E-2 (I-94) | |
|---|---|---|
| Do ai cấp | Bộ Ngoại giao, qua lãnh sự quán | Hải quan và Biên phòng khi nhập cảnh, hoặc USCIS khi gia hạn |
| Dùng để làm gì | Để được lên máy bay và xin nhập cảnh | Quyết định bạn được ở Mỹ đến ngày nào |
| Thời hạn | Theo bảng đối ứng với nước mang quốc tịch, kiểm trên travel.state.gov | Thường tối đa 2 năm cho mỗi lần nhập cảnh |
| Hết hạn khi đang ở Mỹ | Vẫn được ở hợp pháp nếu I-94 còn hạn; chỉ cần visa mới khi ra rồi vào lại | Phải gia hạn trước ngày này hoặc rời Mỹ |
| Tra ở đâu | Trên tờ visa trong hộ chiếu | Tra I-94 điện tử trên trang của Hải quan và Biên phòng Mỹ |
Ví dụ giả định: thị thực E-2 của bạn còn hiệu lực ba năm. Bạn nhập cảnh năm thứ nhất, I-94 ghi được ở hai năm. Nếu bạn về Việt Nam rồi quay lại khi visa còn hạn, I-94 mới thường lại ghi hai năm kể từ ngày nhập cảnh mới. Nếu bạn ở liên tục, đến cuối năm thứ hai bạn phải gia hạn tình trạng hoặc ra khỏi Mỹ.
Cách 1: gia hạn tình trạng qua USCIS bằng I-129
Khi nào dùng. Khi bạn đang ở Mỹ, muốn tiếp tục ở mà không ra khỏi nước, hoặc khi thị thực đã hết hạn nhưng bạn chưa có kế hoạch đi lại. Đơn I-129 kèm phụ lục E được nộp trước khi I-94 hết hạn.
Ưu điểm. Không phải rời Mỹ, không phải phỏng vấn. Theo quy định hiện hành, nếu nộp đúng hạn, bạn thường được tiếp tục làm việc cho doanh nghiệp E-2 trong một khoảng thời gian nhất định khi đơn đang chờ; chi tiết khoảng thời gian cần kiểm trên uscis.gov.
Nhược điểm. USCIS chỉ gia hạn tình trạng, không cấp thị thực. Khi bạn ra khỏi Mỹ sau đó, nếu tờ visa đã hết hạn, bạn vẫn phải xin lại visa ở lãnh sự quán. Thời gian xét có thể dài, có dịch vụ xét nhanh có phí cho một số diện.
Gia đình. Vợ hoặc chồng, con đi kèm gia hạn bằng đơn riêng (thường là I-539) hoặc nộp cùng, tuỳ quy định hiện hành. Hạn của gia đình nên được gia hạn đồng bộ với người nộp chính.
Cách 2: ra khỏi Mỹ và nhập cảnh lại
Khi thị thực còn hạn. Chỉ cần ra khỏi Mỹ, ví dụ về Việt Nam thăm nhà, rồi nhập cảnh lại; cán bộ cửa khẩu thường cấp I-94 mới tối đa hai năm. Đây là cách nhiều gia đình E-2 dùng vì đơn giản.
Khi thị thực đã hết hạn. Phải xin lại visa E-2 ở cơ quan lãnh sự, với hồ sơ cập nhật về doanh nghiệp. Lần xin lại thường được xét như một hồ sơ mới: cán bộ xem doanh nghiệp đã hoạt động thế nào so với kế hoạch ban đầu.
Ưu điểm. Có thị thực mới với thời hạn đầy đủ, I-94 mới, đi lại thuận tiện cho cả kỳ sau.
Nhược điểm. Nếu bị từ chối ở lãnh sự quán, bạn đang ở ngoài Mỹ và không quay lại điều hành doanh nghiệp được cho tới khi giải quyết xong. Đây là rủi ro lớn nhất, nhất là với doanh nghiệp chỉ có mình bạn điều hành.
Lần gia hạn khác lần đầu ở chỗ nào
Ở lần xin đầu, cán bộ chấm kế hoạch: doanh nghiệp sẽ tạo việc làm, sẽ có doanh thu vượt mức nuôi sống gia đình. Ở lần gia hạn, cán bộ chấm kết quả: doanh nghiệp đã làm được gì. Tờ khai thuế doanh nghiệp, bảng lương, tờ khai thuế lương hằng quý, sao kê ngân hàng, hợp đồng với khách hàng là trung tâm của hồ sơ.
Điều kiện "không biên tế" là chỗ nhiều hồ sơ gia hạn gặp khó. Hướng dẫn của Bộ Ngoại giao cho phép doanh nghiệp mới thời gian để phát triển — thường được hiểu là trong khoảng năm năm kể từ khi bắt đầu hoạt động — để có khả năng tạo thu nhập vượt mức nuôi sống nhà đầu tư và gia đình, hoặc có tác động kinh tế đáng kể. Nếu sau vài năm doanh nghiệp vẫn chỉ có chủ và một nhân viên bán thời gian, doanh thu chỉ đủ trả lương cho chủ, hồ sơ gia hạn sẽ bị hỏi kỹ.
Nếu doanh nghiệp đi chậm hơn kế hoạch, đừng giấu. Hồ sơ gia hạn nên có phần giải thích lý do (thị trường, thời gian cấp phép, sự cố bất khả kháng) và kế hoạch điều chỉnh cụ thể, kèm chứng cứ đã bắt đầu thực hiện. Một doanh nghiệp đi chậm nhưng có hướng thuyết phục hơn một doanh nghiệp khai con số đẹp không có chứng từ.
Giấy tờ nên chuẩn bị cho hồ sơ gia hạn
Danh sách dưới đây là các nhóm thường cần; cơ quan lãnh sự hoặc USCIS có thể yêu cầu thêm:
- Tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp các năm đã hoạt động, báo cáo tài chính.
- Bảng lương và tờ khai thuế lương hằng quý, danh sách nhân viên với vị trí và thời gian làm việc.
- Sao kê ngân hàng doanh nghiệp, chứng từ chi tiêu vốn bổ sung nếu có.
- Hợp đồng thuê mặt bằng còn hiệu lực, giấy phép kinh doanh đã gia hạn.
- Bằng chứng hoạt động thật: hoá đơn với khách hàng, hợp đồng với nhà cung cấp, ảnh cơ sở.
- Kế hoạch kinh doanh cập nhật cho giai đoạn tiếp theo.
- Giấy tờ chứng minh bạn vẫn sở hữu ít nhất 50% hoặc có quyền điều hành, nếu cơ cấu sở hữu đã thay đổi.
Tờ khai thuế cá nhân của bạn cũng nên khớp với lương hoặc lợi nhuận bạn nhận từ doanh nghiệp. Sự lệch giữa thuế doanh nghiệp và thuế cá nhân là chỗ cán bộ hay để ý.
Chọn cách nào: vài tình huống giả định
Tình huống A: visa còn hạn hai năm, I-94 sắp hết, gia đình có kế hoạch về Việt Nam dịp Tết. Thường đơn giản nhất là đi chuyến đó và nhập cảnh lại để nhận I-94 mới, thay vì nộp I-129.
Tình huống B: visa đã hết hạn, I-94 sắp hết, con đang học giữa năm, doanh nghiệp cần bạn có mặt liên tục. Gia hạn tình trạng qua I-129 giúp tránh rủi ro kẹt ở nước ngoài; việc xin visa mới để đến lúc thuận tiện hơn.
Tình huống C: doanh nghiệp đi chậm so với kế hoạch, doanh thu thấp. Trước khi chọn đường, nên rà hồ sơ với luật sư. Bị từ chối khi đang ở ngoài Mỹ thường khó xử lý hơn bị từ chối đơn I-129 khi vẫn còn thời gian ở lại hợp pháp để thu xếp.
Trong mọi tình huống, đừng để I-94 hết hạn khi chưa nộp gì. Ở quá hạn dù chỉ một ngày làm thị thực hiện có tự động mất hiệu lực, và ở quá hạn lâu hơn có thể dẫn tới bị cấm nhập cảnh nhiều năm.
Khi doanh nghiệp thay đổi giữa hai kỳ gia hạn
Mở thêm chi nhánh, thêm dịch vụ. Đây thường là thay đổi tích cực, cho thấy doanh nghiệp phát triển. Vẫn cần chứng từ về khoản vốn mới, nguồn tiền của nó, và giải thích trong kế hoạch cập nhật.
Đổi ngành kinh doanh. Nếu bạn đóng tiệm cũ để mở một doanh nghiệp khác hẳn, về bản chất đó là khoản đầu tư mới. Thường cần xét lại như một hồ sơ E-2 mới, không phải gia hạn đơn thuần. Hỏi luật sư trước khi đóng doanh nghiệp đang là nền của tình trạng.
Thay đổi cơ cấu sở hữu. Bán bớt cổ phần, nhận đối tác mới có thể làm tỷ lệ sở hữu của công dân nước hiệp ước xuống dưới 50%. Khi đó điều kiện quốc tịch của doanh nghiệp có thể không còn đạt. Mọi thay đổi sở hữu nên được tính trước khi ký.
Bán toàn bộ doanh nghiệp. Tình trạng E-2 gắn với khoản đầu tư cụ thể. Bán doanh nghiệp mà chưa có khoản đầu tư thay thế đủ điều kiện thường làm tình trạng chấm dứt, và cả gia đình cần rời Mỹ hoặc chuyển tình trạng khác hợp lệ.
Tạm đóng cửa vì sự cố. Thiên tai, sửa chữa lớn, dịch bệnh có thể làm doanh nghiệp ngừng một thời gian. Lưu giữ chứng từ về nguyên nhân và kế hoạch mở lại; đây là phần giải thích quan trọng cho lần gia hạn.
Duy trì tình trạng hằng ngày: những việc nhỏ quyết định lần gia hạn
Hồ sơ gia hạn được dựng từ những việc làm đều đặn trong hai năm trước đó, không phải từ vài tuần chuẩn bị. Doanh nghiệp nộp thuế đúng hạn, trả lương qua hệ thống bảng lương có khấu trừ thuế, giữ hoá đơn và sổ sách theo chuẩn kế toán, thì đến kỳ gia hạn chỉ cần in ra và sắp xếp. Doanh nghiệp trả lương tiền mặt, không khai đủ doanh thu, trộn chi tiêu gia đình vào tài khoản công ty thì đến kỳ gia hạn phải giải thích từng chỗ lệch.
Vai trò của bạn cũng cần được duy trì đúng như hồ sơ. Nếu hồ sơ ban đầu nói bạn điều hành và sẽ tuyển quản lý ca, nhưng hai năm sau bạn vẫn tự đứng quầy mọi ca vì chưa tuyển ai, cán bộ có thể hỏi doanh nghiệp có thật sự phát triển như kế hoạch không.
Cuối cùng, hãy lưu giữ một bộ hồ sơ di trú của cả gia đình: bản sao các lần I-94, thị thực, các đơn đã nộp, thư chấp thuận. Lần gia hạn nào cũng cần đối chiếu lịch sử này, và nhầm lẫn ngày tháng giữa các lần nhập cảnh là lỗi rất phổ biến.
Câu hỏi thường gặp
E-2 được gia hạn tối đa bao nhiêu lần?
Không có giới hạn số lần gia hạn. Miễn doanh nghiệp vẫn hoạt động, bạn vẫn sở hữu hoặc điều hành, doanh nghiệp không biên tế và bạn có ý định rời Mỹ khi tình trạng chấm dứt, E-2 có thể được gia hạn nhiều lần.
Visa E-2 hết hạn nhưng I-94 còn hạn thì có sao không?
Bạn vẫn ở Mỹ hợp pháp tới ngày ghi trên I-94. Tờ visa chỉ cần khi bạn muốn ra khỏi Mỹ rồi nhập cảnh lại. Trước chuyến đi, bạn cần xin visa mới ở lãnh sự quán.
Nên nộp gia hạn I-129 trước bao lâu?
Nên nộp đủ sớm để không sát ngày I-94 hết hạn, vì đơn phải được nộp trước ngày đó. USCIS có quy định về thời điểm sớm nhất được nộp; kiểm trên uscis.gov. Chuẩn bị giấy tờ thường mất vài tuần.
Đổi địa điểm kinh doanh có phải báo không?
Nếu thay đổi lớn về doanh nghiệp như bán, sáp nhập, đổi ngành, đổi cơ cấu sở hữu, bạn cần tìm hiểu xem có phải nộp đơn mới hay không. Đổi địa điểm trong cùng doanh nghiệp thường cần ghi nhận trong hồ sơ gia hạn kế tiếp.
Có thể gia hạn E-2 khi doanh nghiệp đang lỗ không?
Có thể, nếu doanh nghiệp đang hoạt động thật, có kế hoạch rõ và chứng cứ cho thấy đang đi về hướng không biên tế. Lỗ ở những năm đầu không hiếm, nhưng lỗ kéo dài mà không có hướng thay đổi sẽ khiến hồ sơ khó.
Con tròn 21 tuổi giữa kỳ gia hạn thì sao?
Con mất tình trạng phụ thuộc E-2 vào ngày sinh nhật 21 tuổi, bất kể I-94 ghi ngày nào. Cần chuyển con sang tình trạng riêng, thường là F-1, trước mốc đó.