Nước Mỹ không có thẻ căn cước quốc gia như Việt Nam. Giấy tờ mà người Mỹ dùng hằng ngày để chứng minh mình là ai là bằng lái xe hoặc thẻ căn cước do từng tiểu bang cấp. Từ khi luật REAL ID được thi hành đầy đủ, thẻ này còn quyết định bạn có lên được máy bay nội địa hay vào được một số cơ quan liên bang chỉ bằng nó hay không.
Bài này giải thích REAL ID nghĩa là gì trên tấm thẻ, ai nên làm, người không lái xe làm thẻ căn cước ra sao, người có thẻ xanh hay visa tạm trú gặp khác biệt gì, và những lỗi giấy tờ khiến người Việt phải đi lại nhiều lần ở cơ quan quản lý xe cơ giới (thường gọi tắt là DMV, mỗi bang có thể đặt tên khác). Quy định chi tiết do từng bang đặt, nên đọc kèm trang chính thức của bang bạn ở.
REAL ID là gì và vì sao nó xuất hiện
REAL ID là một đạo luật liên bang được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2005, đặt ra chuẩn tối thiểu cho bằng lái và thẻ căn cước do các bang cấp: bang phải kiểm tra giấy tờ gốc, xác minh tình trạng hợp pháp, lưu bản sao, và in thẻ theo chuẩn chống làm giả. Thẻ đạt chuẩn thường có một dấu ngôi sao ở góc trên; hình dáng ngôi sao khác nhau giữa các bang.
Việc thi hành bị hoãn nhiều lần. Theo thông báo của Bộ An ninh Nội địa và Cơ quan An ninh Vận tải (TSA), từ tháng 5 năm 2025, người từ 18 tuổi trở lên muốn qua cửa an ninh sân bay cho chuyến bay nội địa phải xuất trình thẻ đạt chuẩn REAL ID hoặc một giấy tờ thay thế được chấp nhận. Danh sách giấy tờ thay thế và cách xử lý người không có giấy hợp lệ có thể được điều chỉnh, nên kiểm trang chính thức của TSA trước chuyến đi.
Điều quan trọng cần hiểu: REAL ID không phải giấy phép mới và không phải bắt buộc với mọi người. Bang vẫn cấp bằng lái thường không có ngôi sao; bằng đó vẫn hợp lệ để lái xe. Bạn chỉ cần REAL ID nếu muốn dùng chính tấm thẻ đó để bay nội địa hay vào cơ sở liên bang cần kiểm tra danh tính, thay vì mang hộ chiếu.
Giấy tờ nào dùng được ở cửa an ninh sân bay
Bảng dưới tóm theo nguyên lý của TSA tại thời điểm viết. Danh sách đầy đủ và mọi thay đổi đọc trên trang chính thức của TSA.
| Giấy tờ | Dùng bay nội địa được không | Ghi chú cho người Việt |
|---|---|---|
| Bằng lái hoặc thẻ căn cước có dấu REAL ID | Được | Cách gọn nhất nếu bạn bay thường xuyên |
| Bằng lái thường không có dấu sao | Không được dùng một mình | Phải mang thêm giấy tờ khác trong danh sách |
| Hộ chiếu (Mỹ hoặc nước ngoài) | Được | Hộ chiếu Việt Nam còn hạn được chấp nhận |
| Thẻ thường trú nhân (thẻ xanh) | Được | Thẻ còn hạn; nếu đang gia hạn thì mang thêm giấy biên nhận |
| Thẻ giấy phép lao động (EAD) | Được | Còn hạn |
| Trẻ dưới 18 tuổi đi cùng người lớn | Không bị đòi giấy tờ ở cửa an ninh | Hãng bay có thể có quy định riêng |
Người có thẻ xanh hay hộ chiếu vẫn bay được dù không có REAL ID. Nhưng mang thẻ xanh hay hộ chiếu theo mỗi chuyến đi ngắn làm tăng rủi ro mất, mà làm lại thẻ xanh vừa tốn phí vừa mất nhiều tháng. Đó là lý do nhiều người vẫn chọn làm REAL ID.
Thẻ căn cước tiểu bang cho người không lái xe
Người không lái xe, như cha mẹ lớn tuổi sang đoàn tụ, người chưa thi bằng, hoặc trẻ vị thành niên, có thể làm thẻ căn cước tiểu bang (state ID). Thẻ này cấp ở cùng cơ quan cấp bằng lái, không cần thi, chỉ cần đủ giấy tờ và chụp ảnh. Thẻ được chấp nhận ở ngân hàng, hiệu thuốc, khi thuê nhà, khi nhận hàng gửi bảo đảm, và nếu có dấu REAL ID thì dùng để bay nội địa.
Thông thường mỗi người chỉ giữ giấy tờ tuỳ thân của một bang tại một thời điểm, và nhiều bang không cho giữ cùng lúc cả bằng lái lẫn thẻ căn cước; khi chuyển bang hoặc khi thi đậu bằng lái, thẻ cũ thường phải nộp lại hoặc huỷ. Nhiều bang giảm hoặc miễn phí thẻ căn cước cho người cao tuổi hoặc người có thu nhập thấp; mức phí và đối tượng được giảm do từng bang quy định.
Ví dụ giả định: bà Lan 68 tuổi sang Texas đoàn tụ với con gái. Bà không định lái xe. Thay vì mang thẻ xanh mỗi lần đi chợ hay đi khám, con gái đặt lịch hẹn ở cơ quan cấp bằng lái của bang, chuẩn bị đủ giấy tờ chứng minh nhân thân, tình trạng cư trú, số an sinh xã hội và địa chỉ, rồi làm cho bà một thẻ căn cước có dấu REAL ID. Thẻ xanh được cất trong két ở nhà, chỉ mang theo khi xuất cảnh.
Bộ giấy tờ thường được đòi khi làm REAL ID
Mỗi bang có danh sách riêng, nhưng hầu như đều xoay quanh bốn nhóm. Mang bản gốc, không mang bản chụp, và kiểm tra trước trên trang của bang.
- Chứng minh nhân thân và ngày sinh: hộ chiếu còn hạn có visa và tem nhập cảnh, thẻ xanh, giấy chứng nhận nhập tịch, hoặc giấy khai sinh Mỹ.
- Chứng minh tình trạng hợp pháp: với thường trú nhân là thẻ xanh; với người giữ visa tạm trú là hộ chiếu có visa, bản I-94 và giấy tờ diện visa như I-20 hay đơn chấp thuận.
- Số an sinh xã hội: thẻ SSN hoặc giấy tờ có in đủ số như phiếu lương, mẫu W-2; người không đủ điều kiện có số an sinh thì theo quy trình riêng của bang.
- Hai giấy tờ chứng minh địa chỉ ở bang: hoá đơn điện nước, hợp đồng thuê nhà, sao kê ngân hàng, thư từ cơ quan nhà nước, có tên bạn và địa chỉ nhà.
- Giấy tờ đổi tên nếu tên hiện tại khác tên trên giấy gốc: giấy đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn, quyết định đổi tên của toà.
Người mới sang ở nhờ nhà người thân thường kẹt ở giấy tờ chứng minh địa chỉ vì chưa có hoá đơn nào đứng tên mình. Nhiều bang chấp nhận giấy tờ của chủ nhà kèm một bản cam kết, hoặc thư từ cơ quan liên bang gửi tới địa chỉ đó, như thư của cơ quan an sinh xã hội. Hỏi trước để không phải đi hai lần.
Người có visa tạm trú: thẻ có thời hạn theo giấy phép
Thời hạn thẻ gắn với thời hạn được ở Mỹ. Với người giữ visa như F-1, H-1B, L-1, E-2, nhiều bang chỉ cấp bằng lái hoặc thẻ căn cước có hạn bằng thời hạn ghi trên I-94 hoặc giấy tờ diện visa, thay vì thời hạn tiêu chuẩn nhiều năm. Một số bang ghi rõ chữ "giới hạn thời hạn" trên mặt thẻ.
Gia hạn tình trạng thì phải gia hạn thẻ. Khi bạn được gia hạn ở lại, đổi diện visa, hoặc nhận thẻ xanh, bạn mang giấy tờ mới tới để làm lại thẻ. Để thẻ hết hạn trong lúc hồ sơ gia hạn còn chờ có thể khiến bạn không lái xe hợp pháp được dù vẫn đang ở Mỹ hợp pháp.
Hệ thống xác minh liên bang có thể chậm. Cơ quan cấp thẻ thường xác minh tình trạng cư trú qua hệ thống liên bang. Người vừa đổi diện hoặc vừa nhập cảnh đôi khi bị báo "chờ xác minh" vài ngày đến vài tuần; khi đó cơ quan cấp thẻ hướng dẫn bước tiếp theo.
Người đang chờ thẻ xanh với giấy phép lao động. Thẻ EAD còn hạn thường đủ để làm thẻ, nhưng thời hạn thẻ bang thường không vượt quá thời hạn EAD. Khi có thẻ xanh, hãy làm lại để có thẻ với thời hạn đầy đủ.
Bằng lái tăng cường và những nhầm lẫn hay gặp
Một số bang giáp Canada như Washington, Michigan, Minnesota, New York, Vermont cấp loại bằng lái tăng cường (enhanced driver license). Loại này vừa đạt chuẩn REAL ID, vừa có thể thay hộ chiếu khi công dân Mỹ đi đường bộ hoặc đường biển qua Canada, Mexico. Điểm người Việt hay hiểu lầm: loại bằng này dành cho công dân Mỹ; thường trú nhân không được cấp loại có chức năng đi lại qua biên giới.
Nhầm lẫn thứ hai là nghĩ REAL ID chứng minh quốc tịch. Không phải vậy. Thường trú nhân và người có visa hợp lệ đều làm được REAL ID; tấm thẻ chỉ cho biết bang đã kiểm tra giấy tờ theo chuẩn liên bang. Khi xin việc, điền mẫu I-9 hay đi bầu cử, thẻ REAL ID không thay cho giấy tờ chứng minh bạn có quyền làm việc hoặc quyền bỏ phiếu.
Nhầm lẫn thứ ba là để thẻ xanh hết hạn rồi tưởng REAL ID vẫn đủ. Thẻ bang có thể còn hạn lâu hơn thẻ xanh, nhưng nghĩa vụ giữ thẻ xanh còn hạn vẫn là của bạn, và nhiều việc như xin việc mới, xuất cảnh, nhập cảnh đòi thẻ xanh chứ không đòi thẻ bang. Cuối cùng, khi đến quầy làm thẻ, nhân viên có thể hỏi bạn có muốn đăng ký cử tri không. Thường trú nhân phải từ chối; đây là chuyện được giải thích kỹ ở bài về nghĩa vụ của thường trú nhân trên site.
Các bước làm thẻ gọn nhất trong một lần đi
Thời gian chờ ở cơ quan cấp bằng lái thay đổi rất nhiều theo bang và theo mùa. Cách làm sau giúp giảm số lần phải quay lại:
- Đọc danh sách giấy tờ REAL ID trên trang của bang bạn ở, nhiều bang có công cụ hỏi đáp tạo danh sách riêng theo tình trạng của bạn.
- Đặt lịch hẹn trực tuyến nếu bang cho phép; đi không hẹn thường chờ lâu, nhất là đầu tháng và mùa hè.
- Chuẩn bị bản gốc của mọi giấy tờ, xếp theo bốn nhóm, kèm một bộ bản chụp để tự đối chiếu.
- Kiểm tra tên trên mọi giấy tờ có khớp nhau không; nếu khác thứ tự họ tên hoặc thiếu tên đệm, mang thêm giấy tờ giải thích.
- Mang phương tiện thanh toán; một số văn phòng không nhận thẻ tín dụng hoặc nhận kèm phụ phí.
- Nhận biên nhận tạm và giữ cẩn thận; thẻ chính thường được gửi qua bưu điện sau vài tuần tới địa chỉ đã khai.
Nếu thẻ không tới sau thời gian bang công bố, liên hệ cơ quan cấp thẻ sớm. Thẻ bị gửi nhầm hoặc thất lạc trong hộp thư chung là chuyện có thật ở các khu chung cư.
Câu hỏi thường gặp
Người có thẻ xanh có bắt buộc làm REAL ID không?
Không bắt buộc. Thẻ xanh còn hạn đã được chấp nhận ở cửa an ninh sân bay. Nhưng làm REAL ID giúp bạn không phải mang thẻ xanh theo mỗi chuyến bay nội địa hay mỗi lần cần chứng minh nhân thân, giảm rủi ro mất thẻ xanh vốn tốn phí và mất nhiều tháng để làm lại.
Cha mẹ sang thăm theo visa du lịch có làm thẻ căn cước tiểu bang được không?
Tuỳ bang. Một số bang cấp thẻ căn cước cho người có tình trạng hợp pháp tạm thời với thời hạn ngắn theo I-94, một số bang đặt điều kiện cư trú mà người du lịch khó đáp ứng. Với chuyến thăm vài tháng, hộ chiếu thường là đủ và đỡ mất công hơn.
Bằng lái thường không có ngôi sao thì có lái xe được nữa không?
Vẫn lái được bình thường. REAL ID chỉ liên quan tới việc dùng thẻ để bay nội địa và vào một số cơ sở liên bang. Bằng lái không có dấu sao vẫn là giấy phép lái xe hợp lệ ở bang cấp nó cho đến ngày hết hạn ghi trên thẻ.
Tên trên hộ chiếu Việt Nam khác thứ tự với tên trên thẻ xanh thì làm thế nào?
Chuyện này khá phổ biến vì họ, tên đệm, tên của người Việt hay bị đảo khi chuyển sang mẫu Mỹ. Cơ quan cấp thẻ thường lấy tên theo giấy tờ di trú hiện hành. Mang cả hai giấy tờ, kèm giấy tờ hộ tịch nếu tên có thay đổi, và hỏi nhân viên cách ghi trước khi in thẻ.
Mất thẻ REAL ID khi đang đi xa thì có bay về được không?
Bạn vẫn có thể bay nếu có giấy tờ thay thế được chấp nhận như hộ chiếu hoặc thẻ xanh. Nếu không có giấy nào, TSA có quy trình xác minh danh tính khác, mất thời gian hơn và có thể bị từ chối. Hãy đến sân bay sớm và đọc hướng dẫn hiện hành của TSA.
Trẻ em có cần thẻ căn cước tiểu bang không?
Không bắt buộc. Trẻ dưới 18 tuổi đi cùng người lớn không bị đòi giấy tờ ở cửa an ninh sân bay nội địa. Một số gia đình vẫn làm thẻ cho con tuổi teen để con dùng khi đi làm thêm, mở tài khoản ngân hàng hoặc đi thi chuẩn hoá.