Trong mười mấy năm gần đây, Georgia, mà cụ thể là vùng đô thị Atlanta, trở thành một điểm đến lặng lẽ nhưng đều đặn của người Việt. Nhiều gia đình rời California vì giá nhà, nhiều người được bảo lãnh sang theo người thân đã ở đây từ trước, và một số đến vì việc làm trong các nhà máy, công ty hậu cần, bệnh viện, trường đại học. Cộng đồng Việt ở vùng Atlanta không ồn ào như Orange County, nhưng đủ để bạn sống bằng tiếng Việt trong nhiều việc hằng ngày.
Bài này đi qua các khu người Việt hay ở, việc làm, nhà cửa, trường học và khí hậu, kèm những điểm người mới hay vấp: giao thông kẹt, gần như bắt buộc phải có xe, và cảm giác "ngoại ô bất tận" mà nhiều người cần thời gian mới quen. Phần cuối nói về các thành phố ngoài Atlanta như Savannah, Augusta, Columbus cho người muốn nhịp sống chậm hơn.
Các khu người Việt hay ở quanh Atlanta
Dọc Buford Highway: Chamblee, Doraville. Đây là hành lang ẩm thực và chợ đa quốc gia nổi tiếng của Atlanta, nằm ở phía đông bắc thành phố, thuộc quận DeKalb. Quán phở, bánh mì, chợ Á, tiệm dịch vụ nói tiếng Việt xen giữa nhà hàng Hàn, Hoa, Mễ. Nhiều người mới đến thuê căn hộ ở đây trong năm đầu vì gần chợ và có xe buýt, rồi mới mua nhà xa hơn.
Quận Gwinnett: Norcross, Duluth, Lawrenceville, Snellville. Gwinnett là quận có nhiều người Việt nhất vùng, với nhà ở kiểu ngoại ô, sân trước sân sau, trường công khá đông học sinh gốc Á. Chợ lớn, chùa, nhà thờ, trung tâm sinh hoạt cộng đồng, lớp tiếng Việt cuối tuần đều có. Giá nhà nhích lên theo năm nhưng vẫn mềm hơn nhiều so với vùng đô thị lớn ở bờ Tây.
Các quận xa hơn: Forsyth, Hall, Barrow, Cobb, Henry. Người có thu nhập ổn định hay dời ra phía bắc như Forsyth để có nhà mới và trường được đánh giá tốt; người cần giá rẻ hơn dời về phía nam hoặc đông. Đổi lại là đường đi làm dài. Ở những nơi này cộng đồng Việt mỏng, chủ yếu lái xe về Gwinnett vào cuối tuần.
Trong nội đô Atlanta. Người trẻ, độc thân, làm trong khu Midtown hay quanh các trường đại học đôi khi chọn sống nội đô để gần chỗ làm và gần tàu điện MARTA. Giá thuê cao hơn ngoại ô, chỗ đậu xe đắt, nhưng đỡ phải lái xe hằng ngày.
Việc làm: nền kinh tế nhiều ngành
Vùng Atlanta có nền kinh tế đa dạng: trụ sở nhiều tập đoàn lớn, sân bay Hartsfield-Jackson thuộc hàng bận rộn nhất thế giới kéo theo cả ngành hàng không và hậu cần, các trung tâm y tế, trường đại học, ngành phim ảnh, công nghệ tài chính. Với người có bằng cấp và tiếng Anh tốt, đây là thị trường việc làm rộng hơn hầu hết các bang miền Nam.
Với người mới sang, nhiều việc khởi đầu nằm ở kho hàng, nhà máy, tiệm nail, nhà hàng, chế biến thực phẩm. Georgia còn có ngành chế biến gia cầm lớn ở vùng quanh Gainesville, và các nhà máy ô tô, pin, linh kiện mọc lên ở nhiều nơi trong bang, như nhà máy Kia ở West Point và tổ hợp xe điện của Hyundai gần Savannah. Những nơi này tuyển nhiều nhưng xa Atlanta, ca kíp nặng, bạn nên hỏi kỹ lịch làm và đường đi trước khi nhận.
Georgia là bang làm việc theo thoả thuận tự do và mức lương tối thiểu của bang thấp, trên thực tế phần lớn chủ áp dụng mức liên bang hoặc cao hơn theo thị trường. Đừng so lương theo con số tối thiểu; hãy so theo lương thật của ngành bạn định làm ở vùng bạn định sống.
Nhà ở và chi phí: rẻ hơn bờ Tây nhưng đang tăng
Sức hút lớn nhất của Georgia với người Việt từ California là giá nhà. Cùng một khoản tiền, ở Gwinnett bạn có thể mua căn nhà riêng có sân, trong khi ở nhiều vùng California chỉ mua được căn hộ nhỏ. Nhưng giá nhà và giá thuê ở vùng Atlanta đã tăng nhanh trong những năm gần đây, nhiều khu mới xây do các quỹ đầu tư mua để cho thuê, nên khoảng cách đã hẹp lại.
Georgia có thuế thu nhập cá nhân cấp bang, đang áp dụng một mức thuế suất phẳng và bang đã có lộ trình giảm dần; kiểm mức hiện hành trên trang của Sở Thuế Georgia. Thuế tài sản do quận định, có miễn giảm homestead cho nhà ở chính chủ, mỗi quận một khác. Nhiều khu nhà ngoại ô có hội cư dân (HOA) với phí hằng năm và nội quy về sơn nhà, cắt cỏ, đậu xe.
Ví dụ giả định: một gia đình bốn người dời từ San Jose sang Lawrenceville. Tiền nhà hằng tháng giảm rõ rệt, nhưng họ phải mua thêm một chiếc xe vì cả hai vợ chồng cùng lái đi làm ở hai hướng, tiền xăng và bảo hiểm tăng. Họ có lợi về tổng thể, nhưng không nhiều như phép tính chỉ so giá nhà. Bạn nên cộng cả khoản đi lại trước khi quyết định.
Giao thông: điểm trừ lớn nhất
Vùng Atlanta trải rộng, mật độ thấp, và gần như mọi người đều lái xe. Đường vành đai I-285 và các trục I-75, I-85, cùng đoạn chồng của I-75 và I-85 xuyên qua trung tâm thường xuyên kẹt vào giờ cao điểm. Một quãng đường trên bản đồ trông ngắn có thể tốn gần một tiếng buổi chiều. Người mới thường đánh giá thấp chuyện này khi chọn nhà.
Hệ thống tàu điện và xe buýt MARTA phục vụ thành phố Atlanta và một phần các quận lân cận, đi từ sân bay vào trung tâm khá tiện. Nhưng phần lớn Gwinnett và các quận ngoài không có tàu điện; xe buýt quận có tuyến nhưng thưa. Người không lái xe được, nhất là cha mẹ lớn tuổi, sẽ phụ thuộc gần hoàn toàn vào con cháu đưa đón.
Lời khuyên thực tế: chọn nơi ở theo chỗ làm của người phải đi làm xa nhất trong nhà, lái thử đúng giờ cao điểm trước khi ký hợp đồng thuê hoặc mua. Sống gần trục chính giúp đi làm nhanh hơn nhưng ồn hơn; vào sâu trong khu dân cư thì yên tĩnh nhưng mỗi lần ra đường là vài phút đèn đỏ. Không có lựa chọn hoàn hảo, chỉ có lựa chọn hợp với lịch của gia đình bạn.
Trường học, khí hậu và đời sống thường ngày
Trường công theo quận. Georgia tổ chức trường công theo khu học chánh của quận, một số thành phố có khu học chánh riêng. Gwinnett, Forsyth, Cobb có nhiều trường được phụ huynh đánh giá cao, với chương trình nâng cao, chương trình học sinh học tiếng Anh, và nhiều hoạt động ngoại khoá. Trường cụ thể vẫn khác nhau rất nhiều nên xem từng trường chứ không xem chung cả quận.
Bốn mùa rõ nhưng nhẹ. Mùa hè nóng ẩm, mùa xuân có phấn hoa vàng phủ kín xe trong vài tuần, người dị ứng sẽ thấy rõ. Mùa đông phần lớn dịu, nhưng thỉnh thoảng có băng giá hoặc tuyết mỏng; vì ít khi xảy ra nên thành phố không quen xử lý, đường có thể tê liệt chỉ vì một lớp băng mỏng. Ngày có cảnh báo băng, tốt nhất là ở nhà.
Bão ít ảnh hưởng trực tiếp tới Atlanta. Atlanta nằm sâu trong đất liền nên ít chịu nước dâng như vùng ven biển, nhưng tàn dư bão có thể gây mưa lớn, gió quật đổ cây. Cây to quanh nhà là chuyện thường ở Georgia, và cây đổ lên mái là nguyên nhân hư hại phổ biến; hỏi kỹ bảo hiểm nhà về khoản này.
Đồ ăn và sinh hoạt Việt. Ở Gwinnett và Buford Highway bạn mua được hầu hết thực phẩm Việt, có tiệm bánh, tiệm may, văn phòng thuế, phòng khám có bác sĩ nói tiếng Việt. Các dịp Tết, Trung thu có hội chợ cộng đồng. Ra khỏi vùng Atlanta thì những thứ này thưa dần.
Ngoài Atlanta: Savannah, Augusta, Columbus và vùng nông thôn
Savannah là thành phố cảng cổ ở bờ biển, có khu phố lịch sử với công viên vuông và cây sồi rủ rêu, cảng container lớn và ngành hậu cần phát triển, cộng thêm các nhà máy mới mọc lên trong vùng. Người Việt ở đây ít hơn nhiều so với Atlanta, nhưng việc làm trong cảng, kho bãi và sản xuất đang tăng. Savannah nằm ven biển nên phải tính chuyện bão và bảo hiểm lũ giống Florida.
Augusta và Columbus là các thành phố cỡ vừa, có căn cứ quân sự, bệnh viện, trường đại học, giá nhà thấp hơn Atlanta. Cuộc sống chậm hơn, cộng đồng Việt nhỏ, phần lớn sinh hoạt quanh vài tiệm nail, nhà hàng và nơi thờ tự. Gia đình có người làm việc liên quan đến quân đội hoặc y tế đôi khi thấy những nơi này hợp hơn.
Vùng nông thôn Georgia có giá đất rẻ, nhưng dịch vụ y tế xa, ít lựa chọn trường, gần như không có cộng đồng Việt. Người mới sang chưa có xe, chưa thạo tiếng Anh nên tránh bắt đầu ở đây, kể cả khi có lời mời việc kèm chỗ ở. Hãy đến vùng có người Việt trước, ổn định một hai năm, rồi mới tính chuyện dời đi nếu thấy hợp.
Năm đầu ở vùng Atlanta: thứ tự nên làm
Người mới đến Georgia hay rối vì việc gì cũng cần xe, mà muốn có xe lại cần bằng lái, bảo hiểm, địa chỉ ổn định. Thứ tự dưới đây giúp tránh vòng luẩn quẩn đó, áp dụng cho cả người sang theo diện bảo lãnh lẫn người chuyển bang tới.
- Ở tạm gần người thân hoặc thuê căn hộ ngắn hạn dọc Buford Highway hay Norcross, nơi có xe buýt và chợ, trong vài tháng đầu chưa vội ký hợp đồng dài.
- Làm số an sinh xã hội nếu chưa có, mở tài khoản ngân hàng, lấy giấy tờ chứng minh địa chỉ như hợp đồng thuê, hóa đơn điện.
- Đổi hoặc thi bằng lái Georgia ở cơ quan cấp bằng của bang; người chuyển từ bang khác thường phải đổi trong một thời hạn ngắn sau khi thành cư dân, kiểm hạn trên trang của bang.
- Mua xe vừa túi tiền, lấy báo giá bảo hiểm ở vài nơi, vì người mới có bằng ở Mỹ thường bị tính phí cao trong vài năm đầu.
- Chọn trường cho con trước, rồi mới chọn khu mua hoặc thuê nhà dài hạn; ghi danh ở trường theo địa chỉ cư trú.
- Lái thử quãng đường đi làm đúng giờ cao điểm từ hai ba khu bạn nhắm tới, rồi mới quyết định ký.
Nhiều gia đình làm ngược: mua nhà thật nhanh ở khu xa vì giá rẻ, sau đó mới phát hiện mỗi ngày mất gần ba tiếng ngoài đường và con phải chuyển trường. Một năm thuê nhà để hiểu vùng thường rẻ hơn một lần mua nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt ở Atlanta tập trung nhiều nhất ở đâu?
Phần lớn ở quận Gwinnett, quanh Norcross, Duluth, Lawrenceville, Snellville, và dọc Buford Highway thuộc Chamblee, Doraville ở quận DeKalb. Đây là nơi có chợ, quán ăn, chùa, nhà thờ và các dịch vụ nói tiếng Việt dày nhất trong bang.
Sống ở Atlanta có cần ô tô không?
Gần như chắc chắn là cần nếu bạn ở ngoại ô như Gwinnett. Tàu điện MARTA chỉ phủ thành phố và một phần quận lân cận, xe buýt quận thưa. Người sống và làm việc trong nội đô gần ga tàu có thể sống ít phụ thuộc xe, nhưng đó là số ít.
Georgia có thuế thu nhập bang không?
Có. Georgia thu thuế thu nhập cá nhân cấp bang theo một mức thuế suất phẳng và đang trong lộ trình giảm dần. Mức cụ thể đổi theo năm nên bạn nên kiểm trên trang của Sở Thuế Georgia khi tính ngân sách hoặc so với bang không có thuế thu nhập.
Chuyển từ California sang Georgia có thật sự đỡ tốn không?
Thường là đỡ về tiền nhà, nhưng nhiều gia đình phải thêm xe, đi đường xa hơn, và lương ở một số ngành cũng thấp hơn. Hãy so tổng chi phí cố định và tổng thu nhập thật của gia đình ở hai nơi, đừng chỉ so giá nhà.
Mùa đông ở Atlanta có khắc nghiệt không?
Phần lớn thời gian là dịu, nhưng vài năm lại có một đợt băng giá hoặc tuyết mỏng. Vì hiếm nên đường sá và người lái xe không quen, giao thông có thể tê liệt cả ngày. Khi có cảnh báo băng, nên ở nhà và đừng cố lái xe đi làm nếu không bắt buộc.