Professional Year, thường gọi tắt là PY, là một khoá học kết hợp thực tập kéo dài khoảng một năm dành cho người tốt nghiệp ở Úc trong ba nhóm nghề: công nghệ thông tin, kế toán và kỹ sư. Hoàn thành khoá này đúng điều kiện, bạn được cộng 5 điểm trong bảng điểm định cư tay nghề. Với nhiều du học sinh đang giữ visa 485 và thiếu vài điểm để được mời, PY là một lối cộng điểm phổ biến.
Nhưng 5 điểm này không rẻ: có học phí đáng kể, chiếm gần một năm trong thời hạn visa vốn đã có giới hạn, và không đảm bảo bạn được mời. Bài này đi qua cách PY vận hành, ai được học, cách tính thời điểm để điểm còn hiệu lực khi được mời, và so sánh PY với các lối cộng điểm khác để bạn quyết định dựa trên số điểm còn thiếu của chính mình. Danh sách khoá được công nhận và điều kiện chi tiết đổi theo từng giai đoạn, nên kiểm lại với hội nghề và trang Bộ Nội vụ.
PY là gì và ai đứng sau khoá học
PY được thiết kế để giúp người tốt nghiệp quốc tế làm quen với môi trường làm việc chuyên nghiệp ở Úc. Một khoá điển hình gồm phần học trên lớp về giao tiếp công sở, văn hoá doanh nghiệp, kỹ năng nghề, và một kỳ thực tập tại doanh nghiệp Úc kéo dài vài tháng. Tổng thời gian thường quanh 44 tuần, tuỳ đơn vị tổ chức.
Mỗi nhóm nghề có hội nghề quản lý chương trình: ACS với ngành công nghệ thông tin, Engineers Australia với ngành kỹ sư, và các hội kế toán (CPA Australia, CA ANZ, IPA) với ngành kế toán. Khoá học được dạy bởi các đơn vị đào tạo được hội nghề chấp thuận. Điều này quan trọng vì chỉ PY do đơn vị được chấp thuận tổ chức, trong đúng nhóm nghề, mới được Bộ Nội vụ công nhận để tính điểm.
Kỳ thực tập là phần nhiều người kỳ vọng nhất, vì đó là lần đầu có kinh nghiệm làm việc trong một công ty Úc. Tuy vậy chất lượng thực tập rất khác nhau: có nơi giao việc thật, có nơi chỉ việc hành chính. Trước khi đóng học phí, nên hỏi đơn vị đào tạo về mạng lưới doanh nghiệp, cách xếp chỗ thực tập và học viên khoá trước được xếp vào đâu.
Ai được học và điều kiện để 5 điểm được tính
Điều kiện đầu vào do hội nghề và đơn vị đào tạo đặt, điều kiện tính điểm do Bộ Nội vụ đặt. Hai bộ điều kiện này khác nhau, nên cần đạt cả hai:
- Có bằng phù hợp, thường là bằng tốt nghiệp từ cơ sở giáo dục Úc trong ngành tương ứng. Nhiều đơn vị đòi thêm kết quả thẩm định tay nghề thuận lợi hoặc đủ điều kiện để thẩm định.
- Có visa cho phép học trong suốt thời gian khoá học, phổ biến nhất là visa 485 sau tốt nghiệp. Người giữ visa khác cần hỏi kỹ điều kiện của visa đang giữ.
- Đạt yêu cầu tiếng Anh đầu vào do đơn vị đào tạo đặt.
- Hoàn thành PY trong nghề được đề cử hoặc nghề có liên quan chặt tới nghề bạn dùng để được mời.
- Khoá học kéo dài tối thiểu 12 tháng theo cách Bộ Nội vụ tính, và bạn hoàn thành trong vòng bốn năm trước ngày được mời.
Điểm cuối hay bị hiểu sai: 5 điểm chỉ được tính khi bạn đã hoàn thành khoá trước ngày được mời. Đang học dở thì chưa được khai điểm này trong EOI.
5 điểm đáng bao nhiêu trên bảng điểm
Điểm mời của diện 189 trong các vòng gần đây thường cao hơn nhiều so với mức sàn 65, đặc biệt với các nghề công nghệ thông tin và kế toán có rất nhiều EOI. Trong bối cảnh đó, 5 điểm có thể là khoảng cách giữa ở dưới và ở trên ngưỡng được mời. Nhưng nếu bạn đang thiếu 15 hay 20 điểm, một mình PY không giải quyết được.
Cách đánh giá thực tế là đặt PY cạnh các mục điểm khác bạn còn có thể nâng. Tiếng Anh từ Proficient lên Superior cho thêm 10 điểm. NAATI CCL tiếng Việt cho 5 điểm, chi phí và thời gian ít hơn PY nhiều. Đề cử bang 190 cho 5 điểm, 491 cho 15 điểm. Một năm kinh nghiệm làm việc có tay nghề ở Úc cho 5 điểm nếu được công nhận. Với nhiều người, PY nên là lối cuối cùng sau khi đã dùng các lối rẻ hơn.
Mặt khác, PY có giá trị ngoài điểm: kinh nghiệm thực tập, mạng lưới nghề nghiệp, quen cách viết resume và phỏng vấn kiểu Úc. Nếu bạn định ở lại làm việc lâu dài, những thứ này có thể giúp tìm được chủ lao động bảo lãnh 482, một lối thay thế khi diện tay nghề quá cạnh tranh.
So PY với các lối cộng điểm khác
Bảng dưới so theo nguyên lý để bạn thấy đánh đổi. Mức điểm theo bảng điểm hiện hành của Bộ Nội vụ; chi phí và thời gian là so sánh tương đối, không phải con số.
| Lối cộng điểm | Số điểm | Thời gian | Chi phí tương đối | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Professional Year | 5 | Khoảng một năm | Cao | Chỉ ba nhóm nghề, phải hoàn thành trước ngày mời |
| NAATI CCL tiếng Việt | 5 | Vài tuần đến vài tháng ôn | Thấp | Thi đạt mới có điểm, có thể thi lại |
| Tiếng Anh Proficient lên Superior | 10 | Tuỳ trình độ | Thấp đến trung bình | Khó với nhiều người nhưng lợi nhất |
| Học tập ở vùng regional | 5 | Theo khoá học | Theo khoá học | Chỉ khi chọn học ở vùng từ đầu |
| Đề cử bang 190 hoặc 491 | 5 hoặc 15 | Tuỳ bang | Phí đề cử nếu có | Kèm nghĩa vụ với bang hoặc vùng |
| Kinh nghiệm làm việc ở Úc | 5 trở lên | Từ một năm | Không tốn học phí | Phải là việc có tay nghề, được công nhận |
Nếu bạn đã có NAATI CCL và tiếng Anh đã tối đa, PY là một trong số ít lối còn lại. Nếu chưa, các lối rẻ hơn nên đi trước.
Bài toán thời gian: visa 485 không chờ ai
Phần lớn người học PY đang giữ visa 485 có thời hạn. Một năm học PY là một năm trong số đó. Nếu sau PY bạn vẫn chưa được mời, thời gian còn lại để chờ mời, xin đề cử bang hay tìm chủ bảo lãnh sẽ ngắn hơn. Tính toán này cần làm trước khi đăng ký, không phải sau.
Ví dụ giả định: Hoà tốt nghiệp thạc sĩ công nghệ thông tin ở Melbourne, giữ visa 485 có thời hạn khoảng hai năm, điểm hiện tại 80 với tiếng Anh Proficient. Nếu Hoà học PY ngay, sau khoảng 11 tháng sẽ có 85 điểm, còn hơn một năm visa. Nếu Hoà thi NAATI CCL trước và đạt, có 85 điểm sau khoảng hai tháng, rồi vẫn có thể học PY để lên 90 trong lúc chờ. Thứ tự thứ hai cho Hoà thêm gần một năm ở mức 85, tức là thêm nhiều vòng mời có tên mình.
Cần nhớ thêm: điểm cũng có thể giảm theo thời gian. Bước sang nhóm tuổi thấp hơn hay kết quả tiếng Anh hết hạn có thể lấy lại đúng số điểm PY vừa mang tới. Hãy lập bảng điểm theo từng tháng trong 12 đến 24 tháng tới, đánh dấu những tháng điểm tăng và những tháng điểm có nguy cơ giảm.
Từ lúc định học đến lúc khai điểm: các bước nên đi
Nếu sau khi so sánh bạn vẫn thấy PY đáng làm, thứ tự dưới đây giúp tránh phần lớn rủi ro về điều kiện và thời gian:
- Chốt nghề đề cử trước. Xác định mã nghề bạn sẽ dùng cho EOI, kiểm nghề đó còn trong danh sách phù hợp và thuộc nhóm có PY được công nhận.
- Có kết quả thẩm định hoặc biết chắc mình đủ điều kiện thẩm định. Nhiều đơn vị đào tạo đòi điều này khi nhận học viên, và nó giúp bạn biết số điểm nền thật.
- Lập bảng điểm theo tháng. Ghi điểm hiện tại, ngày đổi nhóm tuổi, ngày hết hạn kết quả tiếng Anh và thẩm định, ngày hết hạn visa đang giữ.
- Dùng các lối cộng điểm rẻ hơn trước, như NAATI CCL hay thi lại tiếng Anh, nếu còn dư địa.
- Kiểm đơn vị đào tạo trên danh sách của hội nghề ngay trước khi đăng ký, hỏi kỹ cách xếp chỗ thực tập và lịch khai giảng.
- Giữ EOI cập nhật trong lúc học với điểm hiện có, không khai trước điểm PY.
- Nhận xác nhận hoàn thành rồi mới cập nhật EOI, lưu bản điện tử của xác nhận để nộp kèm khi được mời.
Song song với các bước trên, tranh thủ kỳ thực tập để tìm hiểu khả năng được chủ lao động giữ lại. Một lời mời làm việc chính thức trong nghề có thể mở thêm lối 482 hoặc đề cử bang, hai lối không phụ thuộc hoàn toàn vào điểm mời của 189.
Sai lầm hay gặp khi chọn PY
Học PY ở nghề không khớp với nghề đề cử. Học PY kế toán nhưng định nộp EOI với nghề phân tích kinh doanh có thể không được tính, vì Bộ Nội vụ đòi PY trong nghề được đề cử hoặc nghề liên quan chặt. Chọn nghề trước, chọn khoá sau.
Khai điểm PY khi chưa có chứng nhận hoàn thành. Được mời với điểm chưa có thật là rủi ro bị từ chối visa. Chỉ cập nhật EOI khi đã có giấy xác nhận hoàn thành khoá.
Coi kỳ thực tập là kinh nghiệm làm việc có tay nghề. Thực tập trong PY không mặc nhiên được công nhận là kinh nghiệm việc làm có tay nghề để cộng điểm kinh nghiệm. Cách cơ quan thẩm định nhìn nhận có quy định riêng; đừng cộng điểm hai lần cho cùng một khoảng thời gian.
Chọn đơn vị chỉ vì học phí thấp. Học phí thấp đôi khi đi kèm chỗ thực tập kém, hoặc đơn vị không còn được hội nghề chấp thuận. Kiểm tên đơn vị trên danh sách của hội nghề tại thời điểm đăng ký.
Xem PY là tấm vé được mời. PY chỉ cho 5 điểm. Điểm mời phụ thuộc số EOI và số chỗ trong năm chương trình, nằm ngoài tầm tay bạn. Luôn có phương án song song như đề cử bang hay chủ bảo lãnh.
Câu hỏi thường gặp
Professional Year có áp dụng cho ngành ngoài IT, kế toán, kỹ sư không?
Theo quy định hiện hành, PY được công nhận để cộng điểm chỉ trong ba nhóm nghề là công nghệ thông tin, kế toán và kỹ sư, do các hội nghề tương ứng quản lý. Ngành khác không có PY được công nhận nên không có lối cộng 5 điểm này.
Học PY xong có được cộng điểm kinh nghiệm làm việc ở Úc không?
Không nên mặc định như vậy. Điểm PY và điểm kinh nghiệm là hai mục riêng. Kỳ thực tập trong PY thường không được tính là kinh nghiệm việc làm có tay nghề để cộng thêm. Hỏi kỹ cơ quan thẩm định nghề của bạn trước khi khai.
Đang học dở PY có được khai 5 điểm trong EOI không?
Không. Điểm PY chỉ được tính khi bạn đã hoàn thành khoá trước ngày được mời và có xác nhận của đơn vị đào tạo. Khai trước khi hoàn thành mà được mời là rủi ro bị từ chối visa.
Người tốt nghiệp ở Việt Nam có học PY được không?
Đa số khoá PY dành cho người tốt nghiệp từ cơ sở giáo dục Úc và đang giữ visa cho phép học, thường là visa 485. Người tốt nghiệp ở Việt Nam, chưa từng học ở Úc, thường không thuộc đối tượng. Điều kiện đầu vào do hội nghề và đơn vị đào tạo đặt, nên hỏi trực tiếp.
Nên thi NAATI CCL hay học PY trước?
Với đa số người Việt, NAATI CCL tiếng Việt tốn ít thời gian và chi phí hơn nhiều, cũng cho 5 điểm. Thi CCL trước rồi mới cân nhắc PY thường giúp bạn có điểm cao sớm hơn và có mặt trong nhiều vòng mời hơn.
Điểm PY có thời hạn không?
Có. Bộ Nội vụ đòi PY hoàn thành trong vòng bốn năm trước ngày được mời. Nếu bạn hoàn thành PY quá lâu trước khi được mời, 5 điểm này có thể không còn tính. Kiểm lại quy định trên immi.homeaffairs.gov.au.