Ở Mỹ, gần như mọi thứ đi qua tài khoản ngân hàng: lương trả thẳng vào tài khoản, tiền thuê nhà trả bằng séc hoặc chuyển khoản, hoá đơn điện nước trừ tự động, hoàn thuế gửi về tài khoản. Người mới sang mà chưa có tài khoản sẽ thấy mọi việc nhỏ đều kẹt, và mang nhiều tiền mặt theo người vừa bất tiện vừa không an toàn.
Mở tài khoản không khó, nhưng hệ thống ngân hàng Mỹ có nhiều loại phí mà người Việt không quen, và một vài sai lầm ban đầu như để tài khoản bị âm có thể bám theo bạn nhiều năm. Bài này giải thích hai loại tài khoản cơ bản, giấy tờ cần mang, cách chọn ngân hàng, cách nhận tiền từ Việt Nam đúng quy định và các kiểu lừa đảo nhắm vào người mới.
Checking và savings: hai tài khoản gần như ai cũng cần
Checking account là tài khoản thanh toán. Lương đổ vào đây, thẻ ghi nợ rút từ đây, séc viết ra cũng trừ ở đây. Tài khoản này thường không trả lãi hoặc trả rất thấp, và có thể có phí duy trì hằng tháng nếu bạn không đạt điều kiện miễn phí.
Savings account là tài khoản tiết kiệm. Trả lãi cao hơn checking, nhưng không dùng để chi tiêu hằng ngày. Một số ngân hàng giới hạn số lần rút hoặc chuyển ra mỗi tháng, vượt quá có thể bị phí. Tài khoản tiết kiệm trực tuyến lãi suất cao thường trả lãi tốt hơn tài khoản tiết kiệm ở ngân hàng có chi nhánh.
Liên kết hai tài khoản với nhau. Nhiều ngân hàng cho phép tự động chuyển tiền từ savings sang checking khi checking sắp âm. Cách này giúp tránh phí thấu chi, nhưng đôi khi cũng có phí chuyển; hỏi rõ.
Thẻ ghi nợ khác thẻ tín dụng. Thẻ ghi nợ trừ tiền thật trong checking của bạn ngay lập tức. Thẻ tín dụng là vay ngắn hạn, mới là thứ xây lịch sử tín dụng. Khi mới sang, phần lớn người chỉ có thẻ ghi nợ trong mấy tháng đầu.
Tài khoản chung vợ chồng. Mở chung tiện cho chi tiêu gia đình, cả hai người đều có quyền rút toàn bộ. Nhiều cặp vẫn giữ thêm một tài khoản riêng mỗi người để mỗi người tự có lịch sử ngân hàng.
Giấy tờ cần mang khi mở tài khoản
Mỗi ngân hàng có yêu cầu riêng theo luật nhận biết khách hàng, nhưng nhìn chung bạn nên chuẩn bị đủ những thứ sau. Hỏi trước qua điện thoại hoặc trang của ngân hàng để khỏi đi hai lần.
- Hộ chiếu còn hạn, kèm thị thực hoặc thẻ xanh. Người mới nhập cảnh diện định cư dùng hộ chiếu có dấu nhập cảnh thường đủ để mở tài khoản trước khi thẻ xanh gửi về.
- Số an sinh xã hội nếu đã có. Nhiều ngân hàng lớn cho mở tài khoản khi chưa có số này, dùng hộ chiếu và giấy tờ khác, rồi cập nhật sau; một số ngân hàng thì không. Người không đủ điều kiện có số an sinh xã hội có thể dùng mã số thuế cá nhân ITIN nếu có.
- Giấy chứng minh địa chỉ ở Mỹ: hợp đồng thuê nhà, hoá đơn điện nước mang tên bạn, thư từ cơ quan nhà nước. Người mới sang ở nhờ nhà người thân có thể cần thư xác nhận hoặc hoá đơn đứng tên chủ nhà kèm giấy tờ khác.
- Số điện thoại Mỹ và email để nhận mã xác thực. Số điện thoại Việt Nam thường không nhận được tin nhắn mã của ngân hàng Mỹ.
- Một khoản tiền gửi ban đầu. Nhiều tài khoản không đòi số tiền tối thiểu lớn, nhưng có tài khoản đòi một mức nhỏ để mở.
Nếu nhân viên chi nhánh nói không mở được khi chưa có số an sinh xã hội, đừng nản: thử chi nhánh khác của ngân hàng đó, hoặc một ngân hàng khác, hoặc một hợp tác xã tín dụng trong vùng. Ở các vùng có đông người Việt, có chi nhánh có nhân viên nói tiếng Việt, giúp bạn hiểu rõ điều khoản trước khi ký.
Chọn loại tổ chức: ngân hàng lớn, ngân hàng nhỏ, hợp tác xã tín dụng, ngân hàng trực tuyến
Không có loại nào tốt nhất cho mọi người. Bảng dưới so các điểm thường quyết định lựa chọn của người mới sang.
| Loại | Ưu điểm | Điểm cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Ngân hàng toàn quốc | Nhiều chi nhánh và máy rút tiền, ứng dụng tốt, chuyển nhà sang bang khác vẫn dùng được | Phí duy trì tài khoản, phí thấu chi và phí chuyển tiền quốc tế thường cao hơn |
| Ngân hàng vùng, ngân hàng cộng đồng | Phục vụ cá nhân hơn, đôi khi linh hoạt giấy tờ cho người mới | Ít chi nhánh ngoài vùng, ứng dụng có thể kém hơn |
| Hợp tác xã tín dụng (credit union) | Phí thấp, lãi vay thường dễ chịu, hay hỗ trợ thẻ tín dụng đầu tiên | Phải đủ điều kiện thành viên theo nơi ở, nơi làm hoặc nhóm; ít chi nhánh |
| Ngân hàng chỉ hoạt động trực tuyến | Thường không phí hằng tháng, lãi tiết kiệm cao | Khó gửi tiền mặt, khó gặp người khi có tranh chấp, ít chấp nhận người chưa có số an sinh xã hội |
Tiền gửi ở ngân hàng được Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang bảo hiểm, ở hợp tác xã tín dụng liên bang được cơ quan quản lý hợp tác xã tín dụng quốc gia bảo hiểm, với hạn mức chuẩn hiện là 250.000 USD cho mỗi người gửi, mỗi tổ chức, mỗi loại quyền sở hữu. Nếu bạn mang theo khoản tiền lớn hơn từ việc bán tài sản ở Việt Nam, chia ra nhiều tổ chức hoặc nhiều loại sở hữu để nằm trong hạn mức. Kiểm lại quy định hiện hành trên trang của cơ quan bảo hiểm tiền gửi.
Phí ẩn và cái bẫy tài khoản âm
Phí làm người mới khó chịu nhất là phí duy trì hằng tháng. Hầu hết ngân hàng miễn phí này nếu bạn có lương chuyển thẳng vào tài khoản, hoặc giữ số dư tối thiểu, hoặc là sinh viên, người cao tuổi. Đọc kỹ điều kiện miễn phí và đặt mục tiêu đạt được ngay từ tháng đầu.
Nguy hiểm hơn là thấu chi: khi bạn quẹt thẻ hay một hoá đơn tự động trừ vượt số dư, ngân hàng có thể vẫn cho giao dịch đi qua rồi tính một khoản phí cho mỗi lần. Một ngày vài giao dịch nhỏ có thể sinh ra vài lần phí. Nhiều ngân hàng đã giảm hoặc bỏ loại phí này trong mấy năm gần đây, nhưng không phải tất cả. Khi mở tài khoản, hỏi có thể tắt chức năng cho giao dịch thẻ vượt số dư không, và bật cảnh báo số dư thấp trên ứng dụng.
Điều ít ai nói với người mới: nếu bạn để tài khoản âm lâu không trả, ngân hàng có thể đóng tài khoản và báo cho các cơ sở dữ liệu tài khoản ngân hàng dùng chung giữa các ngân hàng. Bị ghi tên ở đó, bạn có thể bị từ chối mở tài khoản ở nơi khác trong nhiều năm. Một khoản nợ ngân hàng vài chục đô bỏ quên khi chuyển nhà có thể gây hậu quả lớn hơn nhiều so với số tiền đó.
Thêm vài khoản phí khác cần biết: rút tiền ở máy của ngân hàng khác, nhận và gửi chuyển khoản quốc tế, yêu cầu séc bảo chứng, ngừng thanh toán một séc, gửi séc bị trả lại. Mỗi khoản nhỏ, nhưng cộng lại đáng kể với người mới đi lại nhiều.
Nhận tiền từ Việt Nam sang tài khoản Mỹ đúng quy định
Nhiều gia đình mới sang cần chuyển tiền bán nhà, tiền tiết kiệm từ Việt Nam qua. Cách phổ biến nhất là chuyển khoản quốc tế từ ngân hàng ở Việt Nam sang tài khoản đứng tên chính bạn ở Mỹ. Phía Việt Nam, ngân hàng sẽ yêu cầu giấy tờ chứng minh mục đích chuyển tiền và tình trạng định cư theo quy định ngoại hối; phía Mỹ, bạn cần cung cấp đúng số định tuyến, số tài khoản và mã SWIFT của ngân hàng nhận. Ngân hàng trung gian có thể trừ phí dọc đường, nên số tiền đến thường ít hơn số chuyển.
Khoản tiền lớn đến bất ngờ có thể khiến ngân hàng Mỹ hỏi nguồn gốc. Đây là thủ tục chống rửa tiền bình thường. Giữ sẵn hợp đồng mua bán nhà, giấy nộp thuế, sao kê tài khoản ở Việt Nam và bản dịch, trả lời rõ ràng là đủ. Tiền mặt gửi vào ngân hàng trên 10.000 USD trong một ngày được ngân hàng báo cáo theo luật liên bang; việc này không có nghĩa bạn làm sai. Ngược lại, chia nhỏ tiền mặt để tránh mức báo cáo là hành vi phạm luật riêng, kể cả khi tiền hoàn toàn sạch. Đừng nghe ai mách cách này.
Người có tài khoản ngân hàng ở Việt Nam sau khi trở thành cư dân thuế Mỹ còn có nghĩa vụ khai báo tài khoản nước ngoài khi tổng số dư vượt ngưỡng; phần này được bàn kỹ trong bài thuế thu nhập toàn cầu trên site. Nhận tiền cho tặng từ cha mẹ ở Việt Nam cũng có quy định khai báo riêng khi vượt ngưỡng.
Lừa đảo nhắm vào tài khoản ngân hàng của người mới sang
Giả nhân viên ngân hàng gọi báo tài khoản bị xâm nhập. Kẻ gian xưng là bộ phận chống gian lận, đọc đúng vài thông tin của bạn, rồi bảo bạn chuyển tiền qua ứng dụng chuyển tiền tức thì "sang tài khoản an toàn". Ngân hàng thật không bao giờ yêu cầu bạn chuyển tiền cho chính họ để bảo vệ tài khoản. Cúp máy, gọi số in sau thẻ.
Chuyển tiền tức thì giữa cá nhân rất khó đòi lại. Các ứng dụng chuyển tiền tức thì giữa tài khoản được thiết kế cho người quen. Khi bạn tự tay chuyển cho kẻ lừa, ngân hàng thường coi đó là giao dịch bạn cho phép. Chỉ dùng với người bạn biết thật.
Séc giả và trả thừa. Người lạ gửi séc nhiều hơn số cần trả, nhờ bạn chuyển lại phần thừa. Vài ngày sau séc bị trả lại vì giả, bạn mất cả tiền đã chuyển. Tiền từ séc hiện trong tài khoản chưa có nghĩa séc đã thanh toán xong.
Cho mượn tài khoản. Ai đó trong cộng đồng nhờ nhận tiền hộ rồi chuyển đi, hứa trả công. Đây thường là tiền lừa đảo, và chủ tài khoản là người bị điều tra. Không cho ai mượn tài khoản hay thẻ của mình.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có số an sinh xã hội có mở được tài khoản ngân hàng ở Mỹ không?
Thường được ở nhiều ngân hàng lớn và hợp tác xã tín dụng, bằng hộ chiếu, giấy tờ nhập cảnh và giấy chứng minh địa chỉ. Một số ngân hàng chỉ nhận người có số an sinh xã hội. Hỏi trước chi nhánh và cập nhật số này cho ngân hàng khi bạn nhận được.
Có nên mở tài khoản ở ngân hàng có nhân viên người Việt không?
Có ích khi bạn chưa đọc kỹ được điều khoản tiếng Anh, vì nhân viên giải thích phí và điều kiện bằng tiếng Việt. Nhưng hãy so phí và điều kiện miễn phí giữa vài nơi, đừng chọn chỉ vì quen người. Sau này khi đã rành, bạn đổi ngân hàng dễ dàng.
Tài khoản bị âm thì làm gì?
Nạp tiền vào ngay để đưa số dư về dương, rồi gọi ngân hàng hỏi có xoá được khoản phí không, nhất là nếu đây là lần đầu. Để tài khoản âm lâu có thể bị đóng và bị ghi vào cơ sở dữ liệu dùng chung giữa các ngân hàng, gây khó mở tài khoản sau này.
Chuyển tiền bán nhà ở Việt Nam sang Mỹ có bị đánh thuế không?
Việc chuyển tiền của chính bạn từ tài khoản này sang tài khoản khác không phải là thu nhập. Thuế, nếu có, gắn với việc bán tài sản và thời điểm bạn thành cư dân thuế Mỹ. Giữ đủ hợp đồng, giấy nộp thuế ở Việt Nam và hỏi người làm thuế trước khi bán.
Tiền gửi ngân hàng ở Mỹ có an toàn không?
Tiền gửi ở ngân hàng và hợp tác xã tín dụng được bảo hiểm của cơ quan liên bang trong hạn mức chuẩn hiện là 250.000 USD mỗi người gửi, mỗi tổ chức, mỗi loại sở hữu. Khoản lớn hơn thì chia ra nhiều nơi hoặc nhiều loại sở hữu và kiểm lại quy định hiện hành.