Hồng Kông không có "visa định cư" cấp thẳng như thẻ xanh Mỹ. Người nước ngoài vào Hồng Kông bằng một thị thực cư trú có mục đích: đi làm, theo chương trình nhân tài, đầu tư, học rồi ở lại làm việc, hoặc đi theo người thân. Sau khi cư trú thông thường liên tục từ 7 năm và coi Hồng Kông là nơi thường trú, người không mang quốc tịch Trung Quốc có thể xin tư cách thường trú nhân (quyền cư trú, right of abode) và thẻ căn cước thường trú.
Với người Việt, điểm phải kiểm đầu tiên là điều khoản loại trừ theo quốc tịch. Sở Di trú Hồng Kông (immd.gov.hk) ghi trong điều kiện của từng chương trình rằng chương trình đó không áp dụng cho công dân một số nước; trong nhiều năm, công dân Việt Nam nằm trong danh sách không áp dụng của chương trình tuyển dụng chung GEP, và danh sách loại trừ của các chương trình khác có thể khác. Đọc mục điều kiện (eligibility) của đúng chương trình bạn định nộp, ở thời điểm bạn nộp, trước khi bỏ công chuẩn bị. Bài này đi qua các con đường, cách đếm 7 năm và những điều nên biết về đời sống ở Hồng Kông.
Các con đường cư trú ở Hồng Kông đặt cạnh nhau
Bảng dưới tóm tắt bản chất của từng chương trình. Điều kiện chi tiết, kể cả danh sách quốc tịch không áp dụng, xem trên trang của Sở Di trú:
| Chương trình | Dành cho ai | Cần lời mời làm việc | Ghi chú cho người Việt |
|---|---|---|---|
| General Employment Policy (GEP) | Chuyên gia có kỹ năng mà nhà tuyển dụng Hồng Kông cần | Có | Kiểm điều khoản loại trừ quốc tịch trước tiên |
| Quality Migrant Admission Scheme (QMAS) | Người tài năng, chuyên môn cao, xét theo thang điểm, có hạn ngạch | Không | Cạnh tranh, cần hồ sơ học vấn và nghề nghiệp mạnh |
| Top Talent Pass Scheme (TTPS) | Người thu nhập rất cao hoặc tốt nghiệp các đại học hàng đầu theo danh sách | Không | Ra đời cuối năm 2022; điều kiện thu nhập, danh sách trường do Sở Di trú công bố |
| Technology Talent Admission Scheme (TechTAS) | Kỹ sư, nhà nghiên cứu công nghệ cho công ty đủ điều kiện | Có, qua công ty được cấp hạn ngạch | Hợp với người làm nghiên cứu phát triển |
| IANG | Người tốt nghiệp đại học trở lên tại Hồng Kông | Không với sinh viên mới tốt nghiệp | Đường quen thuộc của du học sinh; kiểm điều kiện quốc tịch |
| New Capital Investment Entrant Scheme | Nhà đầu tư cá nhân | Không | Mở từ năm 2024, đòi mức tài sản và khoản đầu tư rất lớn |
| Người phụ thuộc | Vợ chồng, con chưa thành niên của người đã có tư cách cư trú | Không | Đi theo người bảo lãnh |
Chương trình đầu tư mới công bố năm 2024 đòi người nộp đầu tư khoảng 30 triệu đô la Hồng Kông vào các loại tài sản được phép, một phần qua danh mục đầu tư do chính quyền chỉ định; đây là mức chỉ phù hợp với gia đình có tài sản rất lớn. Con số và cấu trúc có thể điều chỉnh, kiểm trên trang của chương trình trước khi lên kế hoạch.
Hồng Kông không có diện "mua nhà lấy cư trú". Người nước ngoài được mua bất động sản ở Hồng Kông, nhưng sở hữu nhà không tạo ra quyền cư trú.
Thang điểm QMAS và chương trình nhân tài: hồ sơ mạnh trông như thế nào
QMAS là chương trình cho người chưa có lời mời làm việc, cạnh tranh trong hạn ngạch hằng năm. Hồ sơ được đánh giá qua các yếu tố như tuổi, học vấn, kinh nghiệm làm việc, đặc biệt là kinh nghiệm quốc tế, khả năng ngôn ngữ và mức độ gắn với các ngành Hồng Kông đang cần. Hệ đánh giá đã được điều chỉnh qua nhiều lần; đọc bản hướng dẫn hiện hành của Sở Di trú thay vì bảng điểm cũ trên các diễn đàn.
Điểm chung của các hồ sơ được duyệt là chứng minh được giá trị cụ thể với nền kinh tế Hồng Kông: một kỹ sư tài chính định lượng với kinh nghiệm ở nhiều thị trường, một nhà nghiên cứu y sinh có công bố, một quản lý chuỗi cung ứng làm việc với các cảng lớn trong khu vực. Hồ sơ chỉ nêu bằng cấp và số năm làm việc mà không cho thấy mình sẽ làm gì ở Hồng Kông thường khó được chọn.
Chương trình TTPS đơn giản hơn ở chỗ dựa trên tiêu chí khách quan: thu nhập năm trước đạt mức rất cao, hoặc tốt nghiệp các trường đại học nằm trong danh sách do Hồng Kông công bố, kèm điều kiện kinh nghiệm tuỳ nhóm. Tư cách ban đầu theo TTPS thường có thời hạn ngắn; khi gia hạn, cơ quan di trú xem bạn đã thật sự làm việc hoặc kinh doanh ở Hồng Kông hay chưa. Người lấy thị thực rồi không sang sống làm việc thường không gia hạn được, và chuỗi 7 năm cũng không được tính đúng.
Đếm 7 năm cho đúng: cư trú thông thường nghĩa là gì
Liên tục và thông thường. Bảy năm phải là cư trú thông thường liên tục, theo một tư cách hợp lệ. Những chuyến đi công tác, du lịch ngắn ngày thường không làm đứt chuỗi; nhưng sống chủ yếu ở nơi khác, chỉ thỉnh thoảng sang Hồng Kông để giữ thị thực thì không được coi là cư trú thông thường.
Có những tư cách không được tính. Theo luật Hồng Kông, thời gian ở với một số tư cách không được tính là cư trú thông thường, nổi bật là lao động giúp việc gia đình nước ngoài và lao động theo các chương trình nhập khẩu lao động. Toà Chung thẩm Hồng Kông năm 2013 đã xác nhận cách hiểu này trong vụ kiện của một lao động giúp việc. Thời gian là sinh viên được tính theo quy định riêng, nên kiểm kỹ nếu bạn bắt đầu chuỗi bằng du học.
Coi Hồng Kông là nơi thường trú. Khi nộp, bạn phải chứng minh Hồng Kông là trung tâm đời sống: nơi ở, việc làm, gia đình, nộp thuế, tài khoản. Người có gia đình, nhà cửa chính ở nơi khác sẽ bị hỏi kỹ.
Thời hạn thị thực phải nối nhau. Gia hạn trước khi hết hạn, không để khoảng trống. Một lần ở quá hạn hay gián đoạn tư cách có thể làm chuỗi bị tính lại từ đầu.
Giữ quyền cư trú sau khi có. Thường trú nhân không mang quốc tịch Trung Quốc có thể mất quyền cư trú nếu vắng mặt khỏi Hồng Kông liên tục trong thời gian dài theo luật định, khi đó chỉ còn quyền nhập cảnh. Kiểm quy định cụ thể trước khi rời Hồng Kông lâu.
Từ khi có lời mời đến khi nhận thẻ căn cước
Với các chương trình có lời mời làm việc, trình tự thông thường như sau. Chương trình không cần lời mời thì người nộp tự đứng đơn ở bước nộp hồ sơ.
- Nhà tuyển dụng ở Hồng Kông, hoặc chính bạn với chương trình không cần lời mời, nộp hồ sơ lên Sở Di trú, thường qua hệ thống trực tuyến, kèm bằng cấp, kinh nghiệm, hợp đồng lao động hay kế hoạch kinh doanh.
- Sở Di trú xét và có thể yêu cầu bổ sung. Với QMAS, hồ sơ còn qua vòng chọn trong hạn ngạch.
- Khi được chấp thuận, bạn nhận nhãn thị thực điện tử hoặc giấy phép nhập cảnh theo hình thức hiện hành.
- Nhập cảnh Hồng Kông bằng thị thực đó; nếu đang ở Hồng Kông bằng tư cách khác thì có thể phải rời đi và nhập cảnh lại để kích hoạt, tuỳ hướng dẫn.
- Đăng ký thẻ căn cước Hồng Kông cho người cư trú trong thời hạn quy định sau khi nhập cảnh.
- Gia hạn tư cách trước khi hết hạn, mỗi lần chứng minh vẫn làm việc hoặc kinh doanh theo đúng điều kiện đã được duyệt.
- Đủ 7 năm cư trú thông thường liên tục: nộp xin xác nhận tư cách thường trú nhân và thẻ căn cước thường trú.
Giấy tờ Việt Nam như bằng cấp, giấy khai sinh, giấy kết hôn cần bản dịch tiếng Anh hoặc tiếng Trung. Việt Nam áp dụng Apostille từ 11/9/2026 và Hồng Kông áp dụng Công ước Apostille, nên khi được yêu cầu chứng thực, đây là đường đơn giản hơn trước.
Thường trú nhân Hồng Kông có gì và không có gì
Thường trú nhân được sống, làm việc không giới hạn, không phải gia hạn thị thực, được hưởng phúc lợi y tế, giáo dục công như người dân Hồng Kông và có quyền bầu cử theo quy định hiện hành. Đây là đích đến chính của mọi con đường cư trú ở Hồng Kông.
Tuy vậy, thẻ thường trú không phải hộ chiếu. Hộ chiếu Đặc khu Hành chính Hồng Kông chỉ cấp cho thường trú nhân có quốc tịch Trung Quốc. Người Việt có thẻ thường trú vẫn đi lại bằng hộ chiếu Việt Nam, và vẫn phải xin thị thực các nước như trước. Nếu mục tiêu của bạn là một hộ chiếu đi được nhiều nơi, Hồng Kông không phải con đường phù hợp.
Về thuế và chi phí, Hồng Kông nổi tiếng với hệ thống thuế đơn giản, thuế suất thu nhập cá nhân thấp so với nhiều nền kinh tế phát triển. Bù lại, nhà ở thuộc nhóm đắt nhất thế giới theo nhiều khảo sát quốc tế, căn hộ nhỏ, và trường quốc tế cho con là khoản chi rất lớn. Gia đình nên tính chi phí nhà ở và học phí trước khi tính đến lợi thế thuế.
Cuối cùng, chính sách nhân tài của Hồng Kông thay đổi khá nhanh theo nhu cầu kinh tế: chương trình mới ra đời, điều kiện được nới hoặc siết, danh sách trường thay đổi. Mọi lời khuyên trong bài này cần được đối chiếu với trang chính thức tại thời điểm bạn nộp.
Ai nên và ai không nên chọn Hồng Kông
Hồng Kông là lựa chọn hợp lý cho một số hồ sơ, và là lựa chọn kém cho số khác. Gợi ý để tự định vị:
- Hợp với chuyên gia tài chính, pháp lý, logistics, công nghệ có lời mời từ doanh nghiệp Hồng Kông và chương trình tương ứng áp dụng cho quốc tịch Việt Nam.
- Hợp với người đã tốt nghiệp đại học ở Hồng Kông, nói được tiếng Anh tốt và có thêm tiếng Quảng Đông hoặc tiếng Phổ thông.
- Hợp với gia đình làm ăn với thị trường Trung Quốc và Đông Nam Á, cần một trung tâm tài chính để đặt công ty.
- Không hợp với người tìm hộ chiếu mạnh hay quốc tịch thứ hai.
- Không hợp với người định đi lao động phổ thông rồi tính đường thường trú, vì nhiều tư cách lao động không được tính vào chuỗi 7 năm.
- Không hợp với gia đình ngân sách hạn chế mà cần không gian sống rộng.
Người còn phân vân giữa các trung tâm châu Á có thể đặt Hồng Kông cạnh Singapore: hai nơi đều đòi hồ sơ chuyên môn mạnh, đều đắt đỏ, nhưng khác nhau về con đường lên thường trú, ngôn ngữ làm việc và quy định đưa gia đình theo.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có xin được Top Talent Pass Hồng Kông không?
Câu trả lời phụ thuộc vào điều khoản loại trừ quốc tịch của chương trình tại thời điểm nộp và việc bạn có đạt tiêu chí thu nhập hoặc tốt nghiệp trường trong danh sách hay không. Đọc mục điều kiện trên trang của Sở Di trú Hồng Kông trước tiên, vì danh sách quốc tịch áp dụng có thể khác nhau giữa các chương trình.
Du học ở Hồng Kông xong có ở lại làm việc được không?
Hồng Kông có chương trình IANG cho người tốt nghiệp đại học trở lên tại Hồng Kông ở lại tìm việc hoặc làm việc. Tuy nhiên điều kiện quốc tịch là điểm cần kiểm riêng với người Việt; hỏi thêm văn phòng sinh viên quốc tế của trường trước khi nhập học để biết kế hoạch sau tốt nghiệp có khả thi không.
Thời gian làm giúp việc gia đình ở Hồng Kông có tính vào 7 năm không?
Không. Luật Hồng Kông loại thời gian làm lao động giúp việc gia đình nước ngoài khỏi khái niệm cư trú thông thường để xin thường trú, và Toà Chung thẩm đã xác nhận cách hiểu này năm 2013. Người đi theo diện này không nên kỳ vọng lên thường trú.
Mua căn hộ ở Hồng Kông có được cấp cư trú không?
Không. Người nước ngoài được mua bất động sản ở Hồng Kông nhưng việc sở hữu không tạo ra quyền cư trú. Chương trình đầu tư hiện hành đòi khoản đầu tư rất lớn theo cấu trúc riêng, và bất động sản chỉ được tính theo điều kiện cụ thể của chương trình.
Có thẻ thường trú Hồng Kông thì có hộ chiếu Hồng Kông không?
Không, nếu bạn không mang quốc tịch Trung Quốc. Hộ chiếu Đặc khu chỉ cấp cho thường trú nhân là công dân Trung Quốc. Người Việt có thẻ thường trú vẫn dùng hộ chiếu Việt Nam khi đi lại quốc tế.
Vợ con có theo sang Hồng Kông được không?
Người có tư cách cư trú theo các chương trình làm việc, nhân tài hay đầu tư thường được bảo lãnh vợ hoặc chồng và con chưa thành niên theo diện người phụ thuộc, nếu chứng minh được khả năng nuôi gia đình và chỗ ở. Người phụ thuộc thường được phép làm việc theo quy định hiện hành; kiểm điều kiện trên trang của Sở Di trú.