Cha hoặc mẹ là công dân Úc, thường trú nhân Úc hoặc công dân New Zealand đủ điều kiện có thể bảo lãnh con phụ thuộc bằng visa 101 (con ở ngoài Úc) hoặc visa 802 (con đang ở Úc). Nếu cha hoặc mẹ mới chỉ giữ visa vợ chồng tạm trú, con dùng visa 445. Con nuôi theo thủ tục quốc tế đi bằng visa 102, còn trẻ mồ côi có người thân ở Úc có diện riêng.
Trước khi chọn visa, hãy hỏi một câu thường bị bỏ qua: con có đủ điều kiện làm quốc tịch Úc theo huyết thống không? Nếu cha hoặc mẹ đã là công dân Úc vào ngày con chào đời, con thường đi đường quốc tịch theo huyết thống, nhanh và rẻ hơn visa. Bài này đi qua định nghĩa con phụ thuộc, từng diện visa, giấy đồng ý của người còn lại — chỗ hồ sơ người Việt hay vướng nhất — và các trường hợp con đã lớn.
Kiểm trước: quốc tịch theo huyết thống có thay được visa không
Luật quốc tịch Úc cho phép người sinh ra ở nước ngoài đăng ký quốc tịch theo huyết thống nếu cha hoặc mẹ là công dân Úc vào thời điểm người đó được sinh ra. Điều kiện then chốt là thời điểm: cha mẹ nhập tịch sau khi con đã ra đời thì con không đi đường này được, phải dùng visa rồi sau đó mới tính tới nhập tịch.
Ví dụ giả định: chị Lan nhập tịch Úc năm 2018, sinh bé Na ở TP.HCM năm 2021 trong một chuyến về nước dài. Bé Na có thể được đăng ký quốc tịch Úc theo huyết thống, sau đó xin hộ chiếu Úc, không cần visa 101. Ngược lại, anh Minh có con trai sinh năm 2015, đến năm 2020 anh mới nhập tịch: con anh phải đi visa con phụ thuộc.
Thủ tục quốc tịch theo huyết thống có yêu cầu riêng về chứng minh quan hệ cha con, mẹ con, đôi khi kèm xét nghiệm ADN khi giấy tờ không đủ rõ; nếu cha hoặc mẹ cũng nhận quốc tịch theo huyết thống thì có thêm điều kiện về thời gian từng sống ở Úc. Đọc kỹ trên immi.homeaffairs.gov.au trước khi quyết định, vì chọn sai đường là mất thời gian và lệ phí.
Thế nào là con phụ thuộc theo luật di trú Úc
Định nghĩa con phụ thuộc quyết định con bạn có được bảo lãnh hay không. Ở mức nguyên lý, đứa con phải đáp ứng đồng thời:
- Là con ruột, con riêng của vợ hoặc chồng (trong một số điều kiện), hoặc con nuôi hợp pháp của người bảo lãnh.
- Chưa kết hôn, chưa đính hôn và không có quan hệ de facto.
- Dưới 18 tuổi; hoặc từ 18 đến dưới 25 tuổi, đang học toàn thời gian và phụ thuộc tài chính vào cha mẹ; hoặc từ 18 tuổi trở lên nhưng không thể tự lao động vì khuyết tật.
- Với con từ 18 tuổi, "phụ thuộc tài chính" nghĩa là phần lớn nhu cầu cơ bản như ăn ở, học phí do cha mẹ chi trả trong một khoảng thời gian đáng kể, không chỉ vài khoản gửi tiền trước khi nộp hồ sơ.
Mốc tuổi được xét tại thời điểm nộp hồ sơ ở nhiều diện, nhưng một số điều kiện như chưa kết hôn phải giữ cho tới lúc được cấp visa. Nếu con đang học đại học ở Việt Nam, giữ giấy xác nhận sinh viên, biên lai học phí và sao kê chuyển tiền đều đặn, vì đây là ba thứ viên chức hay yêu cầu.
So sánh các diện visa đưa con sang Úc
Bảng dưới gom các diện thường gặp. Tên diện và điều kiện cơ bản tương đối ổn định, nhưng lệ phí và thời gian xử lý thay đổi thường xuyên — luôn đọc bản hiện hành trên immi.homeaffairs.gov.au.
| Diện | Dành cho | Nộp ở đâu | Kết quả |
|---|---|---|---|
| Visa 101 | Con phụ thuộc của công dân, thường trú nhân Úc hoặc công dân NZ đủ điều kiện | Con ở ngoài Úc | Thường trú |
| Visa 802 | Như 101 nhưng con đang ở Úc | Con ở Úc | Thường trú |
| Visa 445 | Con phụ thuộc của người đang giữ visa vợ chồng tạm trú 309 hoặc 820 | Ở trong hoặc ngoài Úc | Tạm trú, đi theo hồ sơ của cha mẹ |
| Visa 102 | Con nuôi qua thủ tục con nuôi quốc tế | Ngoài Úc | Thường trú |
| Visa 117/837 | Trẻ mồ côi hoặc không có cha mẹ chăm sóc, có người thân ở Úc | Ngoài hoặc trong Úc | Thường trú |
Visa 445 thường bị hiểu nhầm là visa thường trú. Thực ra, con giữ 445 sẽ được xem xét thường trú khi cha hoặc mẹ được cấp visa vợ chồng thường trú (100 hoặc 801), nếu hồ sơ được liên kết đúng cách. Nếu con chưa có trong hồ sơ ban đầu của cha mẹ, hãy hỏi khả năng thêm con vào hồ sơ đang chờ trước khi tính tới 445.
Giấy đồng ý của người cha hoặc mẹ còn lại: chỗ hồ sơ hay vướng nhất
Khi con dưới 18 tuổi, luật di trú Úc đòi chứng minh rằng việc đưa con sang Úc không vi phạm quyền của người cha hoặc mẹ còn lại. Cụ thể, người có quyền quyết định nơi ở của con phải đồng ý bằng văn bản theo mẫu của Bộ Nội vụ, kèm giấy tờ tuỳ thân; hoặc phải có quyết định của toà án trao cho người bảo lãnh quyền đưa con ra nước ngoài sống.
Ở Việt Nam, nhiều trường hợp ly hôn cũ chỉ ghi "giao con cho mẹ nuôi dưỡng" mà không nói gì về quyền đưa con ra nước ngoài. Bản án như vậy có thể chưa đủ; viên chức có thể vẫn yêu cầu giấy đồng ý của người cha. Nếu người còn lại không liên lạc được hoặc từ chối, bạn có thể cần một thủ tục toà án riêng ở Việt Nam để xác định quyền nuôi con và quyền quyết định nơi ở — việc này mất thời gian, nên làm trước khi nộp visa.
Trường hợp người cha hoặc mẹ còn lại đã mất, nộp giấy chứng tử. Trường hợp không xác định được cha (giấy khai sinh để trống), cần giải thích và giấy tờ chứng minh. Đừng ký giả hoặc nhờ người khác ký thay chữ ký của người còn lại: đây là khai man, hậu quả nặng hơn nhiều so với việc chậm vài tháng để làm đúng thủ tục.
Các tình huống thường gặp và cách xử lý
Con đã đủ 18 và vừa tốt nghiệp đi làm. Nếu con có thu nhập tự nuôi mình, thường không còn là con phụ thuộc. Lúc đó cần tính đường khác như du học, tay nghề hoặc — nếu cha mẹ sống ở vùng regional — visa 491 do gia đình bảo lãnh.
Con đang ở Úc bằng visa du học. Có thể cân nhắc visa 802 nếu con còn là con phụ thuộc, nhưng phải kiểm điều kiện của visa hiện tại (như 8503 không được ở lại) và mốc tuổi. Visa du học có điều kiện riêng, đừng tự ý chuyển đổi khi chưa đọc kỹ.
Con riêng của vợ hoặc chồng. Có thể bảo lãnh nếu đáp ứng định nghĩa con riêng phụ thuộc, nhưng giấy đồng ý của cha hoặc mẹ ruột còn lại vẫn là điều kiện quan trọng. Chuẩn bị giấy kết hôn của cha hoặc mẹ ruột với người bảo lãnh.
Con nuôi lập ở Việt Nam trước khi cha mẹ sang Úc. Con nuôi hợp pháp theo luật Việt Nam có thể được coi là con của người bảo lãnh nếu việc nhận nuôi diễn ra trước khi người bảo lãnh trở thành thường trú nhân và đáp ứng các điều kiện khác. Con nuôi sau khi đã ở Úc thường phải qua thủ tục con nuôi liên quốc gia do cơ quan bang phụ trách, rồi mới tính visa 102.
Cha mẹ mới có visa tạm trú tay nghề. Con thường được đưa vào hồ sơ visa của cha mẹ như thành viên gia đình đi kèm, không cần diện bảo lãnh riêng. Nếu con sinh ra sau khi cha mẹ đã có visa, có cách thêm con vào visa — đọc hướng dẫn cho đúng diện visa của cha mẹ.
Các bước nộp visa 101 cho con đang ở Việt Nam
Quy trình dưới đây áp dụng cho trường hợp phổ biến nhất: cha hoặc mẹ là thường trú nhân hoặc công dân Úc, con dưới 18 tuổi, đang sống với ông bà ở Việt Nam.
- Xác nhận con không đủ điều kiện quốc tịch theo huyết thống; nếu đủ thì chuyển sang đường quốc tịch.
- Chuẩn bị giấy khai sinh của con, hộ chiếu, giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ — con, giấy tờ cư trú hoặc quốc tịch Úc của người bảo lãnh.
- Lấy giấy đồng ý của người cha hoặc mẹ còn lại theo mẫu Bộ Nội vụ, hoặc quyết định toà án về quyền nuôi con và nơi ở.
- Dịch tất cả giấy tờ tiếng Việt sang tiếng Anh, ghi rõ thông tin người dịch.
- Nộp hồ sơ trực tuyến qua ImmiAccount, trả lệ phí, khai đầy đủ người cùng hộ.
- Cho con khám sức khoẻ ở phòng khám chỉ định khi có yêu cầu; con từ 16 tuổi thường phải nộp lý lịch tư pháp.
- Con phải ở ngoài Úc khi visa 101 được cấp; nhận visa rồi đặt vé sang Úc trước ngày nhập cảnh muộn nhất ghi trên visa.
Thời gian chờ visa con phụ thuộc thay đổi theo năm. Nếu hồ sơ kéo dài và con sắp qua mốc tuổi, hãy chủ động hỏi Bộ Nội vụ cách mốc tuổi được tính cho hồ sơ đang chờ.
Sau khi con sang Úc: trường học, bảo hiểm và quốc tịch cho con
Khi con tới Úc bằng visa thường trú, việc đầu tiên là ghi danh trường. Trường công lập ở Úc tuyển học sinh theo khu vực cư trú, nên địa chỉ nhà ảnh hưởng trực tiếp tới trường con được vào. Hầu hết các bang có chương trình tiếng Anh bổ trợ cho học sinh mới sang; con có thể học một thời gian ở lớp hoặc trung tâm tiếng Anh trước khi vào lớp chính. Mang theo học bạ, bảng điểm đã dịch để nhà trường xếp lớp phù hợp.
Với y tế, con có thể đăng ký Medicare sau khi nhập cảnh với visa thường trú. Nên đăng ký sớm để tránh phải trả toàn bộ chi phí khám bệnh trong những tuần đầu. Với chủng ngừa, Úc có lịch tiêm chủng quốc gia; sổ tiêm chủng của con ở Việt Nam nên được dịch và đưa bác sĩ gia đình xem để bổ sung các mũi còn thiếu, vì một số trường mầm non và nhà trẻ đòi hồ sơ tiêm chủng đầy đủ.
Về quốc tịch, con dưới 16 tuổi có thể được đưa vào đơn xin nhập tịch của cha hoặc mẹ, và thường không phải làm bài thi quốc tịch. Nếu cha hoặc mẹ đã là công dân Úc, con thường trú có thể nộp đơn nhập tịch riêng theo điều kiện dành cho trẻ em, không nhất thiết phải chờ đủ thời gian cư trú như người lớn. Điều kiện cụ thể đọc trên immi.homeaffairs.gov.au trước khi nộp.
Câu hỏi thường gặp
Thường trú nhân Úc có bảo lãnh con trên 25 tuổi được không?
Thường không qua diện con phụ thuộc, vì con trên 25 tuổi không còn nằm trong định nghĩa con phụ thuộc trừ trường hợp khuyết tật không thể tự lao động. Con lớn có thể cân nhắc các diện khác như tay nghề, du học hoặc visa 491 do người thân ở vùng regional bảo lãnh.
Ông bà ở Việt Nam đang nuôi cháu có phải ký giấy gì không?
Ông bà không phải là người ký giấy đồng ý nếu không có quyền giám hộ hợp pháp. Người ký là cha hoặc mẹ còn lại có quyền quyết định nơi ở của con. Ông bà có thể viết thư xác nhận việc chăm sóc cháu để bổ sung bối cảnh, nhưng không thay được giấy đồng ý.
Con có thể sang Úc trước bằng visa du lịch rồi nộp 802 không?
Về lý thuyết có thể nộp 802 khi con đang ở Úc, nhưng visa du lịch thường kèm điều kiện 8503 cấm nộp visa khác trong Úc. Kế hoạch dùng visa du lịch để chuyển diện có thể bị coi là khai không trung thực ý định khi xin visa du lịch. Nên nộp 101 từ Việt Nam.
Visa 101 có cần chứng minh tài chính của cha mẹ không?
Không có ngưỡng thu nhập cố định như một số diện khác, nhưng Bộ Nội vụ có thể yêu cầu cam kết hỗ trợ hoặc bảo đảm tài chính trong một số trường hợp. Người bảo lãnh nên chuẩn bị bằng chứng có chỗ ở ổn định và khả năng chăm sóc con, phòng khi được hỏi.
Con đã có visa 101 có được hưởng Medicare ngay không?
Visa 101 là visa thường trú nên con có thể đăng ký Medicare sau khi sang Úc với giấy tờ cần thiết. Một số trợ cấp của Centrelink có thời gian chờ đối với người mới định cư, tuỳ loại và tuỳ trường hợp; trợ cấp gia đình có quy định riêng, nên kiểm với Services Australia.