Úc không có diện bảo lãnh anh chị em theo kiểu F4 của Mỹ — tức không có visa mà chỉ cần là anh chị em ruột của công dân là đủ. Anh chị em đang sống ở Úc chỉ có thể giúp qua một số lối hẹp: phổ biến nhất là visa 491 gia đình bảo lãnh (người được bảo lãnh vẫn phải đủ điều kiện tay nghề), ngoài ra là visa người thân còn lại 115/835, visa người chăm sóc 116/836 và visa người thân già phụ thuộc 114/838.
Người Việt hay nhầm vì đã quen với diện F4 bên Mỹ, hoặc nghe "người nhà ở Úc bảo lãnh được" mà không hỏi bảo lãnh theo diện nào. Bài này giải thích từng lối, điều kiện thật của mỗi lối và cách tự đánh giá gia đình mình có hợp không, để không bỏ tiền vào một hồ sơ không có cửa ngay từ đầu.
Vì sao Úc không có diện anh chị em như Mỹ
Chương trình di cư của Úc chia thành hai nhánh lớn: tay nghề và gia đình. Nhánh gia đình tập trung vào vợ chồng, con và cha mẹ — những người có quan hệ phụ thuộc trực tiếp. Anh chị em trưởng thành được coi là có đời sống độc lập, nên chính sách không mở diện riêng chỉ dựa trên quan hệ huyết thống. Thay vào đó, quan hệ gia đình được dùng như một lợi thế cộng thêm trong nhánh tay nghề, hoặc chỉ mở diện riêng trong những hoàn cảnh rất đặc biệt.
Hệ quả thực tế là: nếu bạn có anh chị em ở Úc nhưng không có nghề trong danh sách, không đủ tiếng Anh, đã quá tuổi quy định, thì sự hiện diện của anh chị em không tự mở ra đường định cư. Những gì anh chị em giúp được thường là: bảo lãnh 491 nếu họ sống ở vùng regional, bảo lãnh visa du lịch thăm thân, hỗ trợ chỗ ở và việc làm khi bạn sang bằng một visa khác, hoặc trở thành chủ lao động nếu họ có doanh nghiệp hợp lệ — nhưng khi đó là diện chủ lao động, với yêu cầu thật về vị trí và lương thị trường.
Visa 491 gia đình bảo lãnh: điều kiện của cả hai bên
Visa 491 là visa tạm trú tay nghề vùng regional, có hai nhánh: bang đề cử hoặc người thân đủ điều kiện bảo lãnh. Nhánh gia đình bảo lãnh đòi:
- Người nộp đủ mọi điều kiện tay nghề: nghề nằm trong danh sách áp dụng, có thẩm định tay nghề còn hiệu lực, tiếng Anh tối thiểu Competent, dưới 45 tuổi khi được mời và đạt điểm tối thiểu trong thang điểm.
- Người bảo lãnh là công dân Úc, thường trú nhân Úc hoặc công dân New Zealand đủ điều kiện, từ 18 tuổi trở lên và đang sống ở vùng được chỉ định (designated regional area).
- Quan hệ thuộc nhóm được chấp nhận: anh chị em ruột hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha; cha mẹ; con; cô dì chú bác; cháu gọi bằng cô chú; ông bà; anh chị em họ đời thứ nhất — kể cả quan hệ qua vợ hoặc chồng của người nộp.
- Nhánh gia đình bảo lãnh được cộng điểm trong thang điểm tay nghề tương đương nhánh bang đề cử; mức điểm hiện hành xem trên trang points test.
Người bảo lãnh không cần có thu nhập cao, nhưng phải chứng minh nơi cư trú thật ở vùng được chỉ định. Lưu ý Sydney, Melbourne và Brisbane không thuộc vùng được chỉ định cho visa này, trong khi nhiều thành phố như Perth, Adelaide, Gold Coast hay Canberra lại thuộc — danh sách mã bưu chính chính xác do Bộ Nội vụ công bố và có thể thay đổi.
Từ 491 lên thường trú 191: anh chị em giúp được tới đâu
Visa 491 có hiệu lực tạm trú trong một số năm, và người giữ visa phải sống, làm việc, học tập ở vùng được chỉ định. Sau khi giữ visa đủ thời gian quy định và có thu nhập chịu thuế tối thiểu trong một số năm tài chính (thường là ba năm), người giữ visa có thể nộp visa thường trú 191. Mức thu nhập tối thiểu và số năm cụ thể đọc trên immi.homeaffairs.gov.au.
Vai trò của anh chị em chủ yếu nằm ở giai đoạn trước khi được mời: cộng điểm và mở cửa nhánh gia đình bảo lãnh. Sau khi bạn đã sang, mọi điều kiện lên thường trú là của bạn — thu nhập, nơi sống, tuân thủ điều kiện visa. Việc anh chị em sau đó dọn về thành phố lớn không làm mất visa của bạn, nhưng bạn vẫn phải sống ở vùng được chỉ định.
Ví dụ giả định: anh Phong sống ở Adelaide với quốc tịch Úc. Em gái anh ở Đà Nẵng là kế toán, 34 tuổi, IELTS 7 mỗi kỹ năng, có thẩm định tay nghề kế toán. Không có anh Phong, chị chỉ đủ điểm tối thiểu cho 189 và khó được mời; với nhánh gia đình bảo lãnh, chị được cộng điểm và có thể nằm trong vòng mời 491. Nếu chị không có thẩm định tay nghề, anh Phong không thể giúp gì qua diện này.
Ba lối hẹp còn lại: 115, 116 và 114
Ngoài 491, nhóm visa "người thân khác" (other family) dành cho các hoàn cảnh rất cụ thể. Số chỗ mỗi năm rất ít, hàng chờ dài, và điều kiện chặt — bảng dưới chỉ nêu nguyên lý.
| Diện | Hoàn cảnh áp dụng | Điểm khó |
|---|---|---|
| 115 / 835 — người thân còn lại | Người nộp có tất cả anh chị em ruột, cha mẹ, con (near relatives) đều đã là công dân hoặc thường trú nhân Úc, ngoài Úc không còn ai trong nhóm đó | Thời gian chờ có thể kéo dài nhiều năm vì số chỗ rất hạn chế |
| 116 / 836 — người chăm sóc | Người thân ở Úc có tình trạng sức khoẻ hoặc khuyết tật kéo dài, cần chăm sóc mà dịch vụ ở Úc không đáp ứng hợp lý | Phải có đánh giá y tế độc lập theo hệ thống chỉ định |
| 114 / 838 — người thân già phụ thuộc | Người nộp đã tới tuổi hưu theo luật Úc, độc thân hoặc goá, phụ thuộc tài chính vào người thân ở Úc trong một thời gian dài | Phải chứng minh phụ thuộc thật, hàng chờ dài |
Nhiều gia đình Việt có cha mẹ đã sang Úc và một hai anh chị em còn lại ở Việt Nam. Trường hợp đó, người còn lại thường không đủ điều kiện 115 nếu vẫn còn anh chị em khác sống ngoài Úc. Đây là lý do 115 hiếm khi là lời giải cho đại gia đình nhiều anh chị em.
Những hiểu lầm hay gặp
"Anh chị em có quốc tịch Úc thì bảo lãnh được." Quốc tịch giúp người đó đủ tư cách bảo lãnh trong một số diện, nhưng không tự tạo ra diện mới. Câu hỏi đúng là: người được bảo lãnh có đủ điều kiện cho diện nào.
"Anh chị em mở công ty ở Úc thì thuê mình sang là xong." Diện chủ lao động bảo lãnh (482, 494, 186) đòi doanh nghiệp thật, vị trí thật, lương theo thị trường, kiểm tra tuyển dụng trong nước và nhiều điều kiện khác. Lập vị trí "cho có" để đưa người thân sang là lách luật; Bộ Nội vụ có quyền kiểm tra và xử lý cả hai bên.
"Visa thăm thân dài hạn là bước đầu để ở lại." Visa du lịch nhánh gia đình bảo lãnh thường kèm điều kiện không được ở lại quá hạn và có thể cấm nộp visa khác trong Úc. Dùng nó với ý định ở lại là khai không trung thực ý định khi xin visa.
"Sau này cha mẹ có thể bảo lãnh anh chị em." Cha mẹ đã là thường trú nhân có thể bảo lãnh con phụ thuộc, nhưng anh chị em trưởng thành có việc làm thường không phải con phụ thuộc. Hiểu đúng điều kiện tuổi và phụ thuộc trước khi tính kế hoạch dài hạn cho gia đình.
Cách tự đánh giá đường đi cho gia đình mình
Trước khi trả tiền tư vấn, cả nhà có thể tự trả lời mấy câu sau để biết lối nào còn mở. Mỗi câu "không" thu hẹp lại các lựa chọn.
- Người ở Việt Nam có nghề nằm trong danh sách nghề áp dụng cho visa 491 và có khả năng qua thẩm định tay nghề không?
- Người đó dưới 45 tuổi và có thể đạt tiếng Anh Competent trở lên không?
- Anh chị em ở Úc là công dân hoặc thường trú nhân, đang sống thật sự ở vùng được chỉ định, và sẵn lòng ký bảo lãnh không?
- Nếu không đủ tay nghề: tất cả anh chị em, cha mẹ, con của người đó có đều đã định cư ở Úc không? (để xét 115)
- Có người thân ở Úc cần chăm sóc dài hạn có xác nhận y tế không? (để xét 116)
- Nếu không có lối nào ở trên: có cân nhắc du học, làm việc theo diện chủ lao động thật, hoặc một nước khác có diện anh chị em không?
Thông tin chính thức về visa 491, 115, 116 và 114 nằm trên immi.homeaffairs.gov.au. Danh sách vùng được chỉ định và danh sách nghề thay đổi theo chính sách từng năm, nên đọc bản hiện hành tại thời điểm bạn bắt đầu.
Chuẩn bị hồ sơ 491 gia đình bảo lãnh: chứng minh quan hệ và nơi cư trú
Hồ sơ 491 nhánh gia đình có hai phần bằng chứng mà nhánh bang đề cử không có. Phần thứ nhất là quan hệ họ hàng. Với anh chị em ruột, thường dùng giấy khai sinh của cả hai người cho thấy cùng cha mẹ; với anh chị em họ, cần chuỗi giấy khai sinh nối qua thế hệ cha mẹ, tức giấy khai sinh của cha hoặc mẹ hai bên để chứng minh họ là anh chị em ruột. Người Việt hay vướng ở chỗ giấy khai sinh cũ ghi tên cha mẹ không thống nhất (sai dấu, khác chữ đệm, ghi tên thường gọi). Khi có sai lệch, cần thêm giấy tờ giải thích như trích lục hộ tịch cấp lại hoặc xác nhận của cơ quan hộ tịch.
Phần thứ hai là nơi cư trú của người bảo lãnh. Bằng chứng mạnh là hợp đồng thuê nhà hoặc giấy tờ nhà đứng tên, hoá đơn điện nước, sao kê ngân hàng gửi về địa chỉ đó, giấy tờ đăng ký bầu cử hay bằng lái có địa chỉ, kéo dài qua một khoảng thời gian chứ không chỉ một tháng trước khi bảo lãnh. Người bảo lãnh mới chuyển tới vùng regional ngay trước khi nộp sẽ bị chú ý.
Ngoài hai phần này, người bảo lãnh thường phải ký cam kết hỗ trợ người được bảo lãnh trong giai đoạn đầu ở Úc — chỗ ở, định hướng, giúp tìm việc. Cam kết này không phải tiền ký quỹ, nhưng là trách nhiệm thật và nên được bàn rõ trong gia đình trước khi ký.
Câu hỏi thường gặp
Anh chị em họ có bảo lãnh visa 491 được không?
Được, nếu là anh chị em họ đời thứ nhất, tức con của cô dì chú bác ruột. Người bảo lãnh phải là công dân hoặc thường trú nhân Úc, từ 18 tuổi trở lên và đang sống ở vùng được chỉ định. Người nộp vẫn phải đủ mọi điều kiện tay nghề như mọi hồ sơ 491 khác.
Anh chị em sống ở Sydney có bảo lãnh 491 được không?
Theo quy định hiện hành nhiều năm nay, Sydney, Melbourne và Brisbane không thuộc vùng được chỉ định cho nhánh gia đình bảo lãnh visa 491. Người bảo lãnh sống ở đó không đủ điều kiện. Danh sách vùng do Bộ Nội vụ công bố theo mã bưu chính, nên kiểm bản hiện hành trước khi nộp.
Visa 115 phải chờ bao lâu?
Visa nhóm người thân khác như 115 có số chỗ rất ít mỗi năm theo kế hoạch di cư, nên thời gian chờ thường tính bằng nhiều năm. Bộ Nội vụ công bố thông tin hàng chờ và thời gian xử lý trên trang chính thức. Không nên dựa vào con số truyền miệng, vì có thể đã thay đổi đáng kể.
Anh chị em có được bảo lãnh visa du lịch cho mình không?
Có. Visa du lịch 600 có nhánh gia đình bảo lãnh, người thân ở Úc là người bảo lãnh và có thể phải đặt cọc bảo đảm. Đây là visa ngắn hạn để thăm, không phải bước đầu để định cư. Visa thường kèm điều kiện không được ở lại quá hạn.
Nếu cha mẹ đã sang Úc diện 143 thì có bảo lãnh được anh chị em không?
Cha mẹ đã là thường trú nhân có thể bảo lãnh con nếu con còn là con phụ thuộc theo định nghĩa của luật di trú, thường là dưới 18 tuổi hoặc dưới 25 tuổi đang đi học và phụ thuộc tài chính. Con trưởng thành tự lập thì không đi được theo diện con phụ thuộc.