Nhiều gia đình coi ngày cầm hộ chiếu có dán visa định cư là ngày “xong hồ sơ”. Thật ra từ lúc đó tới lúc cầm tấm thẻ xanh trong tay còn một chặng ngắn nhưng dễ vấp: visa chỉ có hiệu lực trong một khoảng thời gian giới hạn, phải đóng một khoản phí riêng cho USCIS, phải nhập cảnh đúng thứ tự nếu có người đi kèm, và thẻ được gửi qua bưu điện tới địa chỉ bạn khai từ trước.
Bài này đi theo đúng trình tự sau buổi phỏng vấn: đọc tem visa, tính hạn bay, đóng phí, chuẩn bị chuyến bay đầu tiên, làm việc với nhân viên Hải quan và Biên phòng Mỹ ở cửa khẩu, rồi chờ thẻ. Những con số như mức phí hay thời gian sản xuất thẻ thay đổi theo năm, nên bài chỉ nêu cơ chế và chỗ cần kiểm lại trên uscis.gov và travel.state.gov.
Vì sao visa định cư thường chỉ có hạn khoảng sáu tháng
Visa định cư không phải là thẻ xanh. Nó là giấy phép để bạn được trình diện ở cửa khẩu Mỹ và xin vào với tư cách thường trú nhân. Theo quy định của Bộ Ngoại giao Mỹ, visa định cư có thời hạn tối đa sáu tháng, và trên thực tế ngày hết hạn thường được tính theo hiệu lực của kết quả khám sức khoẻ di trú. Nếu bạn khám sức khoẻ sớm rồi phỏng vấn muộn vài tháng, visa có thể ngắn hơn sáu tháng đáng kể.
Vì thế việc đầu tiên khi nhận lại hộ chiếu là đọc ô ngày hết hạn trên tem visa, không phải đoán theo lời người quen. Có gia đình đinh ninh còn nửa năm, đặt vé sau Tết, rồi phát hiện visa chỉ còn hơn ba tháng vì ngày khám đã cách ngày phỏng vấn khá xa.
Nếu để visa hết hạn mà chưa nhập cảnh, bạn không thể mang visa cũ ra sân bay. Đường quay lại khi đó phức tạp hơn nhiều: có thể phải liên hệ Lãnh sự quán để hỏi khả năng cấp lại, thường kèm khám sức khoẻ lại và đóng thêm phí, và không có gì bảo đảm. Cách an toàn là coi hạn trên tem như hạn chót cứng, đặt vé sớm ít nhất vài tuần trước hạn để còn chỗ xoay nếu chuyến bay đổi giờ hay một thành viên bị ốm.
Đóng phí USCIS Immigrant Fee: khoản dễ quên nhất
Phí này khác phí visa. Lệ phí nộp cho Bộ Ngoại giao ở giai đoạn NVC là phí xét visa. Còn USCIS Immigrant Fee là phí để USCIS lập hồ sơ thường trú và sản xuất thẻ xanh sau khi bạn nhập cảnh. Mức phí được điều chỉnh theo biểu phí của USCIS; biểu phí áp dụng từ năm 2024 ở mức khoảng hơn hai trăm đô la Mỹ cho mỗi người, nhưng bạn nên kiểm lại trên uscis.gov vì con số có thể đã đổi.
Mỗi người một lần đóng. Phí tính theo từng người nhập cư, kể cả trẻ em đi kèm. Bạn cần mã số hồ sơ A-Number và mã DOS Case ID in trên tem visa hoặc trên giấy Lãnh sự quán đưa. Một gia đình bốn người là bốn lần đóng, bốn biên nhận riêng.
Nên đóng trước khi bay. USCIS khuyến nghị đóng sau khi nhận visa và trước khi lên đường. Không đóng thì bạn vẫn được nhập cảnh, nhưng thẻ xanh sẽ không được sản xuất cho tới khi phí được thanh toán. Nhiều người “mất tích” thẻ vài tháng chỉ vì nghĩ phí đã gộp vào lệ phí NVC.
Ai được miễn. Một số nhóm như trẻ em nhận con nuôi theo diện riêng hay người hồi hương diện đặc biệt được miễn. Diện gia đình thông thường không thuộc nhóm này. Hãy giữ ảnh chụp biên nhận để đối chiếu khi cần hỏi USCIS.
Chuẩn bị chuyến bay đầu tiên: mang gì trong hành lý xách tay
Chuyến bay đầu tiên là chuyến duy nhất bạn phải mang theo bằng chứng của cả quá trình xét visa. Những thứ dưới đây nên nằm trong túi xách tay, không ký gửi:
- Hộ chiếu còn hạn có dán visa định cư, kiểm lại tên, ngày sinh và diện ghi trên tem ngay khi nhận.
- Gói hồ sơ Lãnh sự quán giao (nếu có). Tuỳ thời điểm, Lãnh sự quán có thể giao một gói niêm phong bằng giấy hoặc chuyển hồ sơ điện tử cho cửa khẩu; làm đúng theo hướng dẫn nhận được, không tự mở gói niêm phong.
- Phim X-quang ngực nếu phòng khám trả lại cho bạn mang theo — một số trường hợp vẫn được yêu cầu.
- Biên nhận đóng USCIS Immigrant Fee cho từng người.
- Bản gốc giấy tờ hộ tịch đã nộp: khai sinh, kết hôn, giấy tờ ly hôn nếu có. Nhân viên cửa khẩu hiếm khi xem lại, nhưng mất chúng ở Mỹ thì xin bản sao từ Việt Nam rất mất thời gian.
- Địa chỉ nơi ở tại Mỹ và thông tin liên lạc của người bảo lãnh để trả lời khi được hỏi.
Tiền mặt mang theo trên mức quy định phải khai với hải quan Mỹ, và chiều đi từ Việt Nam cũng có quy định khai báo ngoại tệ riêng. Bài về mang tiền sang Mỹ trong danh mục chi phí của site đã đi kỹ phần này.
Thứ tự nhập cảnh khi cả nhà đi cùng một hồ sơ
Trong các diện ưu tiên như F1, F2B, F3, F4 hay EB-3, chỉ người đứng tên chính có hồ sơ I-130 hoặc I-140 riêng; vợ chồng và con đi kèm là người “phái sinh”. Quyền nhập cư của người phái sinh dựa vào người chính. Vì thế người đi kèm không được nhập cảnh trước người chính. Họ có thể bay cùng chuyến hoặc đi sau, nhưng không đi trước.
Ví dụ giả định: ông Tâm là người chính trong hồ sơ F4, vợ và con trai 19 tuổi là người đi kèm. Con trai được nhà trường ở Mỹ gọi nhập học sớm, muốn bay trước hai tuần. Nếu con bay trước, ở cửa khẩu sẽ không có căn cứ để nhận con là thường trú nhân. Cách đúng là cả nhà bay cùng ngày, hoặc ông Tâm sang trước rồi vợ con theo sau trong hạn visa.
Diện thân nhân trực hệ như IR1, CR1, IR2, IR5 thì khác: mỗi người có hồ sơ riêng, không có người phái sinh, nên ai sang trước cũng được miễn là trong hạn visa của chính mình. Một điểm hay bị bỏ sót ở diện F2B và F1: người được bảo lãnh phải còn độc thân tới lúc nhập cảnh. Kết hôn trong khoảng giữa phỏng vấn và ngày bay có thể làm mất tư cách của diện đó. Nếu gia đình đang tính chuyện cưới hỏi, hãy đặt lịch sau khi đã nhập cảnh.
Ở cửa khẩu Mỹ: lần “phỏng vấn” cuối cùng
Khi máy bay hạ cánh ở sân bay đầu tiên trên đất Mỹ, đó là nơi bạn làm thủ tục nhập cảnh, kể cả khi còn chặng bay nội địa tiếp theo. Nhân viên Hải quan và Biên phòng (CBP) xem hộ chiếu, đối chiếu hồ sơ điện tử, lấy dấu vân tay và chụp ảnh. Người nhập cư thường được mời sang một khu riêng để xử lý hồ sơ định cư, nên hãy tính thời gian nối chuyến dư dả, ít nhất vài tiếng.
Câu hỏi ở cửa khẩu thường đơn giản: bạn sẽ sống ở đâu, ai bảo lãnh, có mang theo thực phẩm hay tiền mặt lớn không. Nhưng CBP vẫn có quyền từ chối cho nhập cảnh nếu phát hiện điều gì khác với hồ sơ, ví dụ người diện vợ chồng nói rằng đã ly thân, hay người diện độc thân đã kết hôn. Trả lời thật và nhất quán là tất cả những gì cần làm.
Khi xong, nhân viên đóng dấu nhập cảnh lên tem visa. Từ lúc này tem visa có dấu đó được dùng như bằng chứng tạm thời của thẻ xanh trong một năm, kể cả để đi làm và đi lại quốc tế. Bạn nên chụp lại trang này và cất hộ chiếu cẩn thận, vì nếu thẻ xanh chậm, đây là giấy tờ duy nhất chứng minh tư cách thường trú.
Thẻ xanh nào sẽ về: hai năm hay mười năm
Loại thẻ bạn nhận phụ thuộc vào diện visa ghi trên tem. Bảng dưới tóm tắt những trường hợp hay gặp trong diện gia đình:
| Diện trên tem | Thẻ nhận được | Việc phải làm sau đó |
|---|---|---|
| IR1, IR2, IR5 | Thẻ thường trú thời hạn 10 năm | Gia hạn thẻ trước khi hết hạn hoặc nhập tịch khi đủ điều kiện |
| CR1, CR2 | Thẻ có điều kiện 2 năm | Nộp đơn xoá điều kiện I-751 trong 90 ngày trước khi thẻ hết hạn |
| F1, F2A, F2B, F3, F4 và người đi kèm | Thẻ 10 năm | Giữ cư trú liên tục; con đi kèm còn nhỏ có thể được quốc tịch theo cha mẹ khi cha mẹ nhập tịch |
| K-1 sau khi cưới và điều chỉnh tình trạng | Thường là thẻ có điều kiện 2 năm | Cũng phải nộp I-751 đúng hạn |
Chữ CR trên tem nghĩa là cuộc hôn nhân chưa đủ hai năm tại ngày bạn nhập cảnh. Có trường hợp phỏng vấn lúc cưới chưa đủ hai năm nhưng nhập cảnh sau ngày kỷ niệm hai năm; khi đó cách tính dựa vào ngày nhập cảnh, và nên hỏi lại USCIS nếu thẻ về không đúng loại.
Chờ thẻ về: địa chỉ, SSN và những việc tuần đầu
Địa chỉ nhận thẻ là địa chỉ đã khai trong DS-260. Thẻ được gửi qua bưu điện Mỹ tới địa chỉ đó. Nếu bạn dời chỗ ở trước khi thẻ về, phải báo đổi địa chỉ với USCIS và nhờ bưu điện chuyển thư. Thẻ trả về USCIS vì sai địa chỉ thì phải làm thủ tục khá vất vả để nhận lại.
Thời gian sản xuất thẻ thay đổi. Thường vài tuần tới vài tháng sau khi nhập cảnh, với điều kiện phí đã đóng. Bạn theo dõi bằng mã hồ sơ trên biên nhận phí. Quá lâu không thấy, hãy liên hệ USCIS thay vì chờ mãi.
Số An sinh xã hội. Nếu khi khai DS-260 bạn đã đánh dấu đồng ý cấp số SSN, thẻ SSN sẽ được gửi riêng sau khi bạn nhập cảnh. Nếu chưa, bạn tới văn phòng An sinh xã hội gần nhà sau vài ngày, mang hộ chiếu có dấu nhập cảnh.
Nam giới 18 đến 25 tuổi. Thường trú nhân nam trong độ tuổi này phải đăng ký Selective Service. Việc này không có nghĩa là đi lính, nhưng bỏ quên có thể gây rắc rối khi xin nhập tịch về sau.
Giữ hồ sơ. Cất một bộ sao toàn bộ hồ sơ visa ở nơi an toàn. Khi xin nhập tịch, bảo lãnh người khác hoặc làm lại thẻ, bạn sẽ cần lại đúng những giấy tờ này.
Câu hỏi thường gặp
Visa định cư hết hạn mà chưa bay thì có gia hạn được không?
Visa định cư không có thủ tục gia hạn. Nếu quá hạn mà chưa nhập cảnh, bạn phải liên hệ Lãnh sự quán để hỏi khả năng xin cấp lại, thường phải khám sức khoẻ lại và có thể đóng thêm phí. Việc cấp lại không được bảo đảm nên tốt nhất là bay trước hạn.
Không đóng USCIS Immigrant Fee thì có bị chặn ở sân bay không?
Không. Bạn vẫn nhập cảnh bình thường và tem visa có dấu nhập cảnh vẫn là bằng chứng thường trú tạm thời trong một năm. Nhưng thẻ xanh sẽ không được sản xuất cho tới khi phí được đóng, nên đóng càng sớm càng tốt.
Người đi kèm có được bay trước người đứng tên chính không?
Trong diện ưu tiên thì không. Người đi kèm phải nhập cảnh cùng lúc hoặc sau người chính. Diện thân nhân trực hệ như IR1, CR1, IR5 thì mỗi người có hồ sơ riêng nên không bị ràng buộc thứ tự này.
Tem visa có dấu nhập cảnh dùng thay thẻ xanh được bao lâu?
Theo cơ chế hiện hành, tem visa định cư đã đóng dấu nhập cảnh được dùng như bằng chứng tạm thời của thẻ xanh trong một năm kể từ ngày nhập cảnh. Nếu tới gần mốc đó mà chưa có thẻ, bạn cần liên hệ USCIS để xin bằng chứng tạm thời khác.
Đổi chỗ ở trước khi thẻ xanh về thì làm sao?
Bạn báo đổi địa chỉ với USCIS theo cách hướng dẫn trên uscis.gov và đăng ký chuyển tiếp thư với bưu điện Mỹ. Làm cả hai việc, vì thẻ được gửi qua bưu điện và có thể bị trả về nếu không có người nhận ở địa chỉ cũ.