Trong gia đình Việt, quan hệ ông bà, cô dì chú bác, cháu chắt gần gũi không kém cha mẹ, anh chị em ruột. Vì vậy câu hỏi "có bảo lãnh cháu sang Mỹ được không" hay "cháu là công dân Mỹ có bảo lãnh ông bà được không" xuất hiện rất thường. Trả lời thẳng: luật di trú Mỹ không có diện bảo lãnh trực tiếp cho cháu, ông bà, cô dì chú bác, anh chị em họ, con dâu, con rể. Không có mẫu đơn nào để nộp cho những quan hệ này.
Điều đó không có nghĩa là những người thân này hoàn toàn không có đường sang Mỹ. Có những con đường hợp lệ đi qua một người khác trong gia đình, qua việc nhận con nuôi đúng luật, hoặc qua các diện không dựa vào quan hệ gia đình. Bài này liệt kê ai được bảo lãnh ai, những người nằm ngoài danh sách, và từng đường vòng cùng điều kiện thật của nó, kèm những lời mời chào sai luật cần tránh.
Ai được bảo lãnh ai theo luật Mỹ
Danh sách diện bảo lãnh gia đình khá ngắn. Mọi quan hệ không có trong bảng dưới đều không có diện riêng.
| Người bảo lãnh | Được bảo lãnh | Không được bảo lãnh trực tiếp |
|---|---|---|
| Công dân Mỹ | Vợ chồng; con ở mọi tuổi; cha mẹ (khi người bảo lãnh đủ 21 tuổi); anh chị em ruột (khi đủ 21 tuổi) | Ông bà, cháu, cô dì chú bác, anh chị em họ, cha mẹ vợ hoặc chồng, con dâu, con rể |
| Thường trú nhân | Vợ chồng; con chưa kết hôn | Cha mẹ, anh chị em, con đã kết hôn và mọi quan hệ trên |
| Người được bảo lãnh F1–F4 | Được kèm vợ chồng và con dưới 21 tuổi chưa kết hôn | Cháu nội ngoại, con dâu rể, cha mẹ vợ chồng |
Điều quan trọng trong bảng là chữ "con" và "cha mẹ" mang nghĩa pháp lý. Con nuôi được tính là con chỉ khi đáp ứng các điều kiện riêng về tuổi lúc nhận nuôi và thời gian chung sống, không phải mọi quan hệ nuôi dưỡng trong thực tế. Cha mẹ kế, con riêng cũng có điều kiện riêng về thời điểm kết hôn.
Cháu: đi kèm cha mẹ trong hồ sơ F3 hoặc F4
Đường phổ biến và chắc chắn nhất để cháu sang Mỹ là đi kèm cha mẹ của chính cháu. Ví dụ, ông bà là công dân Mỹ bảo lãnh con đã kết hôn theo diện F3, thì vợ hoặc chồng và các con dưới 21 tuổi chưa kết hôn của người đó, tức là cháu của ông bà, được đi kèm. Tương tự, cô chú là công dân Mỹ bảo lãnh anh chị em ruột theo diện F4, thì các con của anh chị em ấy, tức cháu của cô chú, cũng đi kèm.
Điểm nghẽn của đường này là thời gian. Diện F3 và F4 với người Việt thường chờ nhiều năm, và trong lúc chờ, cháu có thể qua tuổi 21. Luật bảo vệ trẻ em CSPA cho phép trừ bớt một phần thời gian chờ khi tính tuổi, nhưng không giữ được tuổi cho mọi trường hợp. Cháu đã quá tuổi thì rơi khỏi hồ sơ, và khi cha mẹ sang Mỹ có thẻ xanh, cha mẹ chỉ có thể bảo lãnh lại theo diện F2B nếu cháu chưa kết hôn, bắt đầu một hàng chờ mới.
Vì vậy gia đình nào muốn đưa cả cháu đi theo đường này nên nộp hồ sơ F3 hoặc F4 càng sớm càng tốt, khi các cháu còn nhỏ. Mỗi năm chờ đợi để quyết định là một năm cháu đến gần mốc 21 tuổi hơn.
Ông bà: đi qua người con, không đi qua người cháu
Cháu là công dân Mỹ, dù đã 21 tuổi, không bảo lãnh được ông bà. Đường đúng là đi qua người con của ông bà, tức cha hoặc mẹ của cháu. Nếu cha hoặc mẹ của cháu là công dân Mỹ đủ 21 tuổi, người đó bảo lãnh ông bà theo diện cha mẹ của công dân (IR5), là diện không có hạn ngạch và thường nhanh hơn các diện khác.
Tình huống hay gặp: cháu sinh ra ở Mỹ, đã trưởng thành, trong khi cha mẹ của cháu vẫn ở Việt Nam hoặc chỉ có thẻ xanh. Lúc đó, cháu có thể bảo lãnh cha mẹ mình theo diện IR5. Khi cha mẹ sang Mỹ và sau này nhập tịch, họ mới có thể bảo lãnh ông bà, tức cha mẹ của chính họ. Đây là một lộ trình nhiều bước và nhiều năm, phải tính cả tuổi tác và sức khoẻ của ông bà.
Với ông bà đã cao tuổi, nhiều gia đình nhận ra rằng đi thăm bằng visa du lịch, mỗi lần vài tháng, có khi hợp lý hơn một hồ sơ định cư kéo dài nhiều năm. Ông bà định cư Mỹ ở tuổi rất cao còn phải đối mặt chuyện bảo hiểm y tế, khí hậu, ngôn ngữ, nên quyết định này cần bàn với chính ông bà.
Nhận cháu làm con nuôi: chỉ được khi đúng luật và có thật
Luật Mỹ cho phép bảo lãnh con nuôi trong một số điều kiện, nên có gia đình nghĩ tới việc nhận cháu làm con nuôi. Con đường này tồn tại, nhưng có điều kiện chặt. Theo diện con nuôi thông thường, việc nhận nuôi phải hoàn tất trước khi trẻ 16 tuổi (có ngoại lệ tới 18 tuổi trong một số trường hợp anh chị em ruột), và người nhận nuôi phải có quyền giám hộ pháp lý cùng sống chung với trẻ ít nhất hai năm.
Với trẻ ở Việt Nam, việc nhận nuôi quốc tế còn phải theo Công ước La Hay về con nuôi, mà cả Việt Nam và Mỹ đều tham gia, với thủ tục xin trước từ cơ quan có thẩm quyền của hai bên. Có bài riêng trên site về các đường con nuôi và Công ước La Hay.
Điều cần nói rõ: nhận nuôi chỉ để lấy visa, trong khi trẻ vẫn sống với cha mẹ ruột và cha mẹ ruột vẫn nuôi dạy, không phải là nhận nuôi thật. Viên chức di trú xem xét điều này rất kỹ, và hồ sơ bị kết luận nhận nuôi giả có thể dẫn tới từ chối, thậm chí phát hiện khai gian. Chỉ đi đường này khi quan hệ nuôi dưỡng là thật, ví dụ cháu mồ côi hoặc cha mẹ ruột không thể nuôi và ông bà, cô chú đã thật sự nuôi cháu.
Cha mẹ vợ chồng, cha mẹ kế, con riêng: quan hệ qua hôn nhân
Một nhóm câu hỏi khác là quan hệ qua hôn nhân. Công dân Mỹ không bảo lãnh được cha mẹ vợ hoặc cha mẹ chồng. Đường đúng là đi qua chính người vợ hoặc chồng: sau khi người này sang Mỹ, có thẻ xanh và nhập tịch, họ bảo lãnh cha mẹ ruột của mình theo diện cha mẹ của công dân. Với người sang theo diện vợ chồng công dân Mỹ, mốc nhập tịch thường là ba năm sau khi có thẻ xanh nếu vẫn chung sống với người bảo lãnh, nên lộ trình này có thể tính được.
Cha mẹ kế và con riêng thì khác: luật Mỹ coi đây là quan hệ cha mẹ con trong một số điều kiện. Con riêng được tính là con của cha dượng hoặc mẹ kế nếu cuộc hôn nhân tạo ra quan hệ đó diễn ra trước khi đứa trẻ 18 tuổi. Theo chiều ngược lại, một công dân Mỹ đủ 21 tuổi có thể bảo lãnh cha dượng hoặc mẹ kế nếu cuộc hôn nhân giữa cha hoặc mẹ ruột với người đó diễn ra trước khi người con 18 tuổi. Site có bài riêng về bảo lãnh con riêng.
Anh chị em cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha cũng được tính là anh chị em trong diện F4, miễn chứng minh được người cha hoặc mẹ chung, và với trường hợp chung cha thì có thêm điều kiện về quan hệ cha con theo luật. Ngược lại, anh chị em họ, dù sống chung như anh em ruột từ nhỏ, vẫn không có diện. Gia đình đông người, nhiều cuộc hôn nhân nên xác định quan hệ pháp lý của từng người trước, rồi mới lên kế hoạch.
Các đường không dựa vào quan hệ gia đình
Du học. Cháu có thể sang Mỹ học bằng visa du học, với người thân ở Mỹ hỗ trợ chi phí. Visa du học là visa không định cư, đòi chứng minh ý định về nước, và không tự động dẫn tới thẻ xanh. Chọn trường, chọn ngành thuộc phạm vi các trang chuyên về du học.
Việc làm. Người có tay nghề, bằng cấp có thể đi qua các diện việc làm như EB-2, EB-3 với chủ lao động Mỹ bảo lãnh. Người thân ở Mỹ không thể "bảo lãnh lao động" cho cháu nếu không phải là một chủ lao động thật, có nhu cầu thật.
Đầu tư. Diện EB-5 không phụ thuộc quan hệ gia đình. Ông bà, cô chú có thể tặng tiền cho cháu để đầu tư, nhưng phải chứng minh nguồn tiền hợp pháp và việc tặng là thật. Site có danh mục riêng về EB-5.
Visa du lịch thăm thân. Với ông bà, cô chú chỉ muốn thăm, visa du lịch B2 là đường đúng. Người thân ở Mỹ có thể viết thư mời và hỗ trợ chi phí, nhưng người xin visa vẫn phải chứng minh ràng buộc ở Việt Nam.
Những lời mời chào sai luật cần tránh
Vì nhu cầu đưa người thân xa sang Mỹ rất lớn, đã có nhiều lời mời chào nghe hợp lý nhưng sai luật hoặc gian lận. Những kịch bản điển hình để bạn nhận ra:
- "Làm giấy khai sinh lại" để cháu thành con của cô chú, hoặc ông bà thành cha mẹ của người bảo lãnh. Đây là giấy tờ gian dối, dễ bị phát hiện qua xét nghiệm ADN và hồ sơ hộ tịch gốc.
- "Nhận nuôi nhanh" khi cháu đã lớn, không sống chung, chỉ ký giấy tờ để kịp hồ sơ.
- "Kết hôn giả" giữa cháu với một công dân Mỹ để đi theo diện vợ chồng, có thù lao.
- Hứa có "diện đặc biệt" cho ông bà hoặc cháu mà không nêu được căn cứ pháp lý, chỉ đòi đặt cọc.
- Bán "hợp đồng lao động" ở Mỹ cho cháu trong khi không có chủ lao động thật nộp đơn.
Mọi kịch bản trên đều có thể dẫn tới kết luận khai gian, để lại hậu quả cấm nhập cảnh lâu dài cho chính người được đưa đi, và có thể kéo theo trách nhiệm hình sự cho người tham gia ở Mỹ. Nếu ai đó hứa một con đường không có trong bảng diện bảo lãnh ở trên, hãy hỏi họ căn cứ pháp lý cụ thể và tự đối chiếu trên trang chính thức.
Câu hỏi thường gặp
Cháu là công dân Mỹ có bảo lãnh ông bà được không?
Không. Luật Mỹ không có diện cháu bảo lãnh ông bà. Đường đúng là cha hoặc mẹ của cháu, nếu là công dân Mỹ đủ 21 tuổi, bảo lãnh ông bà theo diện cha mẹ của công dân. Nếu cha mẹ cháu chưa là công dân, cháu có thể bảo lãnh cha mẹ trước rồi tính bước tiếp.
Cô chú ở Mỹ có bảo lãnh cháu ruột được không?
Không trực tiếp. Cô chú là công dân Mỹ có thể bảo lãnh anh chị em ruột theo diện F4, và con dưới 21 tuổi chưa kết hôn của anh chị em ấy được đi kèm. Đây là đường hợp lệ phổ biến nhất cho cháu, nhưng thời gian chờ thường rất dài.
Nhận cháu làm con nuôi để bảo lãnh có được không?
Chỉ khi việc nhận nuôi là thật và đáp ứng điều kiện: hoàn tất trước khi trẻ 16 tuổi (một số trường hợp 18), có quyền giám hộ pháp lý và sống chung ít nhất hai năm, hoặc theo thủ tục con nuôi quốc tế của Công ước La Hay. Nhận nuôi chỉ để lấy visa có thể bị kết luận gian lận.
Cháu đi kèm diện F4 mà qua 21 tuổi thì sao?
Cháu có thể được giữ tuổi dưới 21 nhờ cách tính của CSPA, trừ bớt thời gian đơn I-130 được xét. Nếu sau khi trừ vẫn quá 21, cháu rơi khỏi hồ sơ. Khi cha mẹ sang Mỹ có thẻ xanh, có thể bảo lãnh lại cháu theo diện F2B nếu cháu chưa kết hôn.
Con dâu, con rể có được bảo lãnh trực tiếp không?
Không có diện riêng. Con dâu, con rể chỉ đi được khi là người đi kèm của vợ hoặc chồng mình, tức con ruột của người bảo lãnh, trong diện F1 sau khi kết hôn chuyển sang F3, hoặc diện F3 ngay từ đầu.