TFN (Tax File Number) là mã số thuế cá nhân do Sở Thuế Úc (ATO) cấp, miễn phí, dùng suốt đời. Bạn cần TFN để đi làm mà không bị khấu trừ thuế ở mức cao nhất, để ngân hàng không trích thuế tối đa trên tiền lãi, để có tài khoản hưu bổng và để khai thuế hằng năm. Người mới sang có visa được phép làm việc có thể xin TFN trực tuyến ngay sau khi tới Úc.
Năm tài chính ở Úc chạy từ 1/7 tới 30/6 năm sau, và tờ khai thuế cá nhân tự nộp thường hạn chót 31/10. Bài này giải thích cách xin TFN, đưa TFN cho chủ lao động, cách khai thuế năm đầu khi bạn đến giữa năm tài chính, chuyện thu nhập ở Việt Nam, và khoản hưu bổng (super) mà nhiều người mới không biết là của mình.
Xin TFN: từng bước cho người mới đến
TFN không gắn với một chủ lao động hay một ngân hàng; bạn xin một lần và giữ nó cả đời, kể cả khi về Việt Nam rồi quay lại.
- Đợi tới khi đã có mặt ở Úc với visa cho phép làm việc hoặc visa thường trú; người có hộ chiếu nước ngoài và visa hợp lệ thường xin trực tuyến được.
- Vào trang của ATO, điền đơn xin TFN cho người có hộ chiếu nước ngoài, khai địa chỉ ở Úc. Không trả tiền cho bất kỳ ai để "làm TFN nhanh" — dịch vụ này miễn phí.
- Chờ thư báo TFN gửi về địa chỉ ở Úc; thời gian xử lý thường tính bằng vài tuần.
- Giữ TFN như giữ mật khẩu: chỉ đưa cho chủ lao động, ngân hàng, quỹ hưu bổng, Centrelink khi cần. Không đăng lên mạng xã hội, không gửi cho người lạ hỏi "để giới thiệu việc".
- Tạo tài khoản myGov và liên kết ATO để xem thu nhập chủ lao động báo về, khoản super đã đóng, và nộp tờ khai trực tuyến.
Người sang làm kinh doanh hộ cá thể hoặc nhận việc theo hợp đồng thầu cần thêm ABN (Australian Business Number). ABN không thay TFN; nhiều người có cả hai. Cẩn thận với chủ thuê bắt bạn lấy ABN cho một công việc thực chất là làm công, vì như vậy bạn có thể mất super và các quyền lợi người lao động.
Đi làm: đưa TFN cho chủ và đọc phiếu lương
Khi bắt đầu việc mới, chủ lao động đưa bạn bản khai TFN (TFN declaration). Bạn ghi TFN và đánh dấu có nhận ngưỡng miễn thuế (tax-free threshold) ở việc này hay không. Quy tắc thường dùng: chỉ nhận ngưỡng miễn thuế ở một việc có thu nhập cao nhất; nếu nhận ở hai việc cùng lúc, cuối năm dễ thiếu thuế phải nộp thêm. Nếu chưa có TFN, bạn có 28 ngày để bổ sung trước khi chủ phải khấu trừ ở mức cao nhất.
Thuế thu nhập ở Úc được khấu trừ ngay từ lương theo hệ thống PAYG. Mỗi kỳ lương, bạn phải nhận phiếu lương (payslip) ghi tổng lương, thuế đã khấu trừ, super đã đóng và số giờ làm. Không có phiếu lương, nhận tiền mặt không ghi chép là dấu hiệu chủ không khai báo; ngoài việc thiệt quyền lợi, bạn sẽ khó chứng minh thu nhập khi vay nhà hay bảo lãnh người thân.
Chủ lao động báo thu nhập của bạn về ATO qua hệ thống báo cáo lương (Single Touch Payroll). Sau 30/6, thông tin này được đánh dấu "tax ready" trên myGov; khai thuế sau khi có trạng thái này đỡ sai sót hơn khai quá sớm vào đầu tháng 7.
Năm đầu ở Úc: những điểm khác so với năm bình thường
Bạn chỉ sống ở Úc một phần năm tài chính. Người đến giữa năm (ví dụ tháng 2) sẽ có năm tài chính đầu chỉ vài tháng. Ngưỡng miễn thuế được tính theo tỷ lệ phần năm cư trú, nên số thuế phải nộp hay được hoàn khác với người ở cả năm.
Cư dân thuế không đồng nghĩa với tư cách visa. ATO xét bạn có phải cư dân thuế hay không theo các phép thử riêng về nơi sống, ý định cư trú, số ngày có mặt. Người có PR và đã chuyển hẳn sang thường là cư dân thuế; người còn đi lại hai nơi cần xem kỹ.
Cư dân thuế khai thu nhập toàn cầu. Khi đã là cư dân thuế Úc, về nguyên tắc bạn phải khai cả thu nhập ở Việt Nam như tiền cho thuê nhà, lãi tiết kiệm, cổ tức, kể từ lúc trở thành cư dân. Thuế đã nộp ở Việt Nam có thể được trừ theo cơ chế tín thuế nước ngoài và hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Úc và Việt Nam.
Tài sản mang từ Việt Nam sang. Tiền tiết kiệm chuyển sang Úc không phải là thu nhập và không bị đánh thuế thu nhập chỉ vì được chuyển. Nhưng lãi phát sinh sau đó, hay lãi từ việc bán tài sản ở Việt Nam sau khi bạn đã là cư dân thuế, có thể phải khai. Các quy tắc về thời điểm và giá vốn khá kỹ thuật; nên hỏi đại lý thuế đã đăng ký.
Khai thuế hằng năm: tự làm hay nhờ đại lý thuế
Bạn có thể tự khai qua myTax trên myGov. Với người chỉ có một việc làm công, ít khoản khấu trừ, tự khai khá đơn giản: phần lớn thông tin đã được điền sẵn từ chủ lao động và ngân hàng. Hạn nộp khi tự khai thường là 31/10 sau năm tài chính.
Nhờ đại lý thuế đã đăng ký (registered tax agent) hợp lý hơn khi bạn có thu nhập ở Việt Nam, có nhà cho thuê, làm hộ cá thể có ABN, hay năm đầu chuyển cư trú. Đại lý thuế đã đăng ký thường có lịch nộp muộn hơn hạn 31/10 nếu bạn đăng ký với họ trước hạn. Kiểm tên đại lý trên sổ đăng ký công khai của Hội đồng Đại lý Thuế (Tax Practitioners Board) trước khi giao giấy tờ.
Các khoản được khấu trừ phải liên quan trực tiếp tới việc tạo ra thu nhập và có chứng từ: đồ bảo hộ lao động, chi phí học liên quan tới việc đang làm, một phần chi phí làm việc tại nhà theo phương pháp ATO chấp nhận. Lời khuyên "khai thêm cho được hoàn nhiều" lan truyền trong một số nhóm là con đường dẫn tới bị kiểm tra và phạt; ATO đối chiếu dữ liệu ngày càng kỹ.
Ngoài thuế thu nhập, tờ khai còn tính khoản Medicare levy (thường 2% thu nhập chịu thuế) và các khoản liên quan như Medicare Levy Surcharge hay trả nợ vay học phí nếu có. Đây là lý do một số người bất ngờ khi thấy kết quả khai thuế không giống như họ tự nhẩm.
Tình huống ví dụ: gia đình đến Úc vào tháng 2
Ví dụ giả định: anh Minh và chị Lan nhận visa thường trú, sang Úc tháng 2. Anh Minh đi làm công từ tháng 4, chị Lan ở nhà chăm con nhỏ, gia đình còn một căn hộ cho thuê ở TP.HCM. Năm tài chính đầu tiên của họ ở Úc kết thúc 30/6, tức chỉ khoảng năm tháng.
Ngay tuần đầu, cả hai xin TFN. Khi anh Minh nhận việc, anh khai TFN cho chủ và nhận ngưỡng miễn thuế ở việc này vì đây là việc duy nhất. Tháng 7, khi thu nhập trên myGov chuyển sang "tax ready", anh khai thuế cho năm đầu: thu nhập ở Úc vài tháng, ngưỡng miễn thuế tính theo tỷ lệ phần năm là cư dân, cộng thu nhập cho thuê căn hộ ở Việt Nam tính từ ngày anh trở thành cư dân thuế Úc, trừ đi tín thuế cho phần thuế đã nộp ở Việt Nam.
Vì có thu nhập nước ngoài và là năm chuyển cư trú, gia đình nhờ một đại lý thuế đã đăng ký. Đại lý hỏi họ ngày đến Úc, hợp đồng cho thuê, chứng từ thuế đã nộp ở Việt Nam và sao kê tài khoản có lãi ở hai nước. Chị Lan không có thu nhập nhưng vẫn nên giữ TFN và tài khoản myGov sẵn để sau này đi làm hay xin trợ cấp nhà trẻ.
Điều gia đình này rút ra: giấy tờ thu nhập ở Việt Nam phải được giữ cẩn thận từ ngày đầu sang Úc, không đợi tới lúc khai thuế mới đi tìm; và năm đầu không phải là năm để tự khai qua loa rồi "năm sau sửa".
Super: khoản hưu bổng bạn đang có mà có thể không biết
Chủ lao động bắt buộc đóng. Ngoài lương, chủ phải đóng super (superannuation guarantee) vào quỹ hưu bổng đứng tên bạn, theo tỷ lệ phần trăm trên lương thường. Tỷ lệ này đã tăng dần qua các năm và đạt 12% từ 1/7/2025 theo luật hiện hành.
Chọn quỹ hoặc dùng quỹ sẵn có. Khi bắt đầu việc mới, bạn có quyền chọn quỹ. Nếu không chọn, chủ sẽ kiểm xem bạn đã có quỹ gắn sẵn (stapled fund) chưa trước khi mở quỹ mặc định. Người đổi việc nhiều nên gộp quỹ để tránh mất phí quản lý ở nhiều tài khoản.
Không rút được tuỳ ý. Super được giữ tới tuổi được rút theo luật (preservation age) và điều kiện nghỉ hưu, trừ một số trường hợp đặc biệt. Người giữ visa tạm trú rời Úc hẳn có thể xin rút theo cơ chế riêng, bị đánh thuế ở mức cao.
Kiểm tra định kỳ. Đăng nhập myGov, mục ATO, xem chủ đã đóng super đủ và đúng hạn chưa. Việc chủ không đóng super là vi phạm phổ biến trong các việc trả tiền mặt; bạn có thể báo ATO.
Những sai lầm về thuế người mới sang hay mắc
Nhận ngưỡng miễn thuế ở hai việc. Kết quả là cuối năm phải nộp thêm một khoản lớn. Nếu đã lỡ, báo chủ thứ hai điều chỉnh bản khai TFN.
Không khai thu nhập ở Việt Nam. Úc và Việt Nam đều tham gia các cơ chế trao đổi thông tin tài khoản tài chính; thu nhập không khai có thể bị phát hiện sau nhiều năm, kèm tiền phạt và lãi.
Nhận việc ABN mà thực chất là làm công. Bạn tự lo thuế, không có super, không có phép năm. Nếu chủ quản lý giờ giấc, công cụ, cách làm như nhân viên, có thể đó là hợp đồng thầu giả; Fair Work và ATO có công cụ tự kiểm.
Tin tin nhắn giả ATO. Kẻ gian giả danh ATO gọi điện, nhắn tin doạ bắt giữ hoặc trục xuất nếu không nộp "tiền thuế nợ" bằng thẻ quà tặng hay tiền mã hoá. ATO không đòi tiền theo cách này; kiểm trong tài khoản myGov của chính bạn.
Câu hỏi thường gặp
Xin TFN ở Úc có mất phí không?
Không. Xin TFN với ATO là miễn phí. Bất kỳ ai thu tiền để "làm TFN" chỉ đang điền giùm một đơn bạn tự điền được trên trang của ATO, và bạn còn phải đưa thông tin hộ chiếu cho người đó.
Chưa có TFN có đi làm được không?
Được, nhưng nếu sau 28 ngày bạn vẫn chưa đưa TFN cho chủ, chủ phải khấu trừ thuế ở mức cao nhất. Số thừa sẽ được tính lại khi khai thuế cuối năm, nhưng bạn bị giữ tiền trong nhiều tháng. Nên xin TFN ngay khi tới Úc.
Năm tài chính ở Úc bắt đầu và kết thúc khi nào?
Từ 1/7 tới 30/6 năm sau. Tờ khai cá nhân tự nộp thường hạn chót 31/10; nếu đăng ký với đại lý thuế đã đăng ký trước hạn đó, bạn có thể được nộp muộn hơn theo lịch của đại lý.
Có nhà cho thuê ở Việt Nam thì có phải khai thuế ở Úc không?
Nếu bạn là cư dân thuế Úc, về nguyên tắc phải khai thu nhập cho thuê ở Việt Nam. Thuế đã nộp ở Việt Nam có thể được trừ bằng tín thuế nước ngoài theo hiệp định giữa hai nước. Nên nhờ đại lý thuế đã đăng ký cho năm đầu.
Super có rút ra được khi về Việt Nam không?
Người có PR hoặc quốc tịch Úc thường không rút được trước tuổi và điều kiện luật định, kể cả khi về Việt Nam sống. Người giữ visa tạm trú rời Úc hẳn có thể xin rút theo cơ chế riêng, với mức thuế cao. Kiểm trên trang của ATO.
Làm sao biết đại lý thuế có hợp pháp không?
Tra tên hoặc số đăng ký trên sổ công khai của Tax Practitioners Board. Chỉ đại lý đã đăng ký mới được tính phí để khai thuế cho bạn. Người tự xưng "làm thuế" trong nhóm mạng xã hội mà không có số đăng ký thì không nên giao giấy tờ.