Không có thành phố "tốt nhất" ở Úc, chỉ có thành phố hợp với nghề, ngân sách và gia đình của bạn. Sydney và Melbourne có nhiều việc nhất và cộng đồng Việt đông nhất, nhưng nhà đắt nhất. Brisbane ấm, đang lớn nhanh. Adelaide và Perth nhỏ hơn, nhà dễ thở hơn tương đối, và được xếp là vùng regional cho các diện visa vùng.
Bài này so năm thủ phủ bang theo các tiêu chí người mới định cư thật sự dùng để quyết: nghề của mình có nhiều việc không, tiền nhà chiếm bao nhiêu thu nhập, khí hậu có hợp cha mẹ lớn tuổi không, có cộng đồng Việt gần không, và quy định vùng của visa ảnh hưởng thế nào. Mỗi tiêu chí kèm cách tự kiểm thay vì một bảng xếp hạng bằng con số.
Năm thành phố đặt cạnh nhau
Bảng dưới mô tả tương đối, không có số liệu giá vì giá nhà, giá thuê đổi theo quý. Muốn so bằng số, xem phần cách tự kiểm ở cuối bài.
| Thành phố (bang) | Khí hậu | Việc làm | Nhà ở | Cộng đồng Việt | Quy định vùng của visa |
|---|---|---|---|---|---|
| Sydney (NSW) | Ôn hoà, hè nóng ẩm, đông mát | Lớn nhất: tài chính, y tế, công nghệ, xây dựng | Đắt nhất, đi làm xa nếu muốn nhà riêng | Rất đông, nhất là tây nam (Cabramatta, Bankstown) | Thành phố lớn, không phải regional |
| Melbourne (VIC) | Thời tiết đổi nhanh trong ngày, đông lạnh hơn Sydney | Lớn: y tế, giáo dục, sản xuất, dịch vụ | Đắt, nhưng nhiều lựa chọn vùng ven | Rất đông (Footscray, St Albans, Sunshine, Springvale) | Thành phố lớn, không phải regional |
| Brisbane (QLD) | Cận nhiệt đới, hè nóng ẩm, mưa giông | Đang mở rộng, xây dựng, dịch vụ, y tế | Rẻ hơn Sydney, Melbourne, tăng nhanh gần đây | Đông ở tây nam (Inala, Darra) | Thành phố lớn, không phải regional |
| Adelaide (SA) | Địa Trung Hải, hè khô nóng, đông mát | Nhỏ hơn: y tế, quốc phòng, giáo dục, rượu vang | Dễ thở hơn tương đối, đã tăng mạnh | Có cộng đồng lâu năm ở tây bắc và bắc | Regional nhóm 2 |
| Perth (WA) | Địa Trung Hải, nắng nhiều, hè rất nóng | Gắn với khai khoáng, năng lượng, xây dựng | Trung bình, biến động theo chu kỳ khai khoáng | Có cộng đồng ở phía bắc (Girrawheen, Mirrabooka) | Regional nhóm 2 |
Canberra và Hobart không có trong bảng nhưng đáng xét nếu nghề của bạn là công vụ, nghiên cứu, y tế; cả hai cũng thuộc vùng regional nhóm 2. Gold Coast, Newcastle, Wollongong, Geelong là những thành phố cỡ vừa thuộc nhóm này.
Việc làm: bắt đầu từ nghề của mình, không từ thành phố
Nghề chuyên môn có cấp phép. Điều dưỡng, kỹ sư, kế toán, giáo viên có thể làm ở mọi bang, nhưng giấy phép giáo viên, điện, thợ ống nước có khi do từng bang cấp; chuyển bang phải đăng ký lại. Kiểm cơ quan cấp phép của bang trước khi chọn nơi ở.
Nghề gắn với ngành chủ lực của bang. Khai khoáng, năng lượng tập trung ở Tây Úc; đóng tàu, quốc phòng có cụm lớn ở Nam Úc; tài chính, công nghệ tập trung ở Sydney và Melbourne. Người làm đúng ngành chủ lực thường tìm việc nhanh hơn ở thành phố có ngành đó.
Nghề phổ thông và việc đầu tiên. Sydney và Melbourne có nhiều việc nhất về số lượng, kể cả việc trong mạng lưới cộng đồng Việt. Nhưng việc nhiều cũng đi kèm người tìm việc nhiều; ở thành phố nhỏ, cạnh tranh có khi thấp hơn.
Người theo visa vùng. Nếu bạn đi bằng visa 491 hay visa chủ lao động vùng, nơi ở và làm việc bị ràng buộc theo điều kiện visa trong một thời gian. Chọn thành phố khi đó là chọn theo điều kiện visa, rồi mới tới sở thích.
Nhà ở và chi phí: so bằng tỷ lệ, không bằng giá tuyệt đối
Người mới sang hay so giá nhà giữa các thành phố bằng con số tuyệt đối, rồi kết luận Adelaide hay Perth "rẻ". Cách so có ích hơn là tiền nhà chiếm bao nhiêu phần thu nhập dự kiến của gia đình bạn ở chính thành phố đó. Lương cùng nghề giữa các thành phố có thể chênh, và tiền thuê cũng chênh; tỷ lệ mới nói lên đời sống thật.
Ví dụ giả định: một gia đình dự kiến thu nhập sau thuế ở thành phố A là 100 đơn vị mỗi tuần và tiền thuê căn nhà ba phòng là 45 đơn vị; ở thành phố B thu nhập là 90 và tiền thuê là 32. Thành phố B tuy lương thấp hơn nhưng còn lại nhiều hơn sau tiền nhà. Bạn tự điền số thật bằng cách tra tin thuê nhà đang đăng và mức lương nghề mình trong các tin tuyển dụng ở từng thành phố.
Ngoài tiền nhà, chi phí đi lại khác nhau đáng kể: Sydney, Melbourne, Brisbane có đường thu phí; Perth và Adelaide xe cộ đỡ đông hơn nhưng giao thông công cộng thưa hơn ở vùng ven. Điện và khí đốt mỗi bang có thị trường riêng; mùa đông Melbourne và Adelaide, mùa hè Perth và Brisbane có thể đẩy tiền điện lên cao.
Khí hậu, thiên tai và sức khoẻ của người lớn tuổi
Nắng và tia UV. Cả nước Úc có chỉ số UV cao, nhất là Queensland và Tây Úc. Người lớn tuổi quen nắng Việt Nam vẫn dễ bị bỏng nắng vì cường độ khác; đội mũ, thoa kem chống nắng là thói quen ở đây, không phải làm đẹp.
Mùa đông phía nam. Melbourne và Adelaide mùa đông không có tuyết ở thành phố nhưng lạnh ẩm, nhiều nhà cũ cách nhiệt kém. Cha mẹ có bệnh khớp, hô hấp nên ở nhà có sưởi tốt; đây là tiêu chí khi thuê nhà.
Nóng cực đoan, cháy rừng, lũ. Các đợt nóng trên 40 độ xảy ra ở Adelaide, Perth, tây Sydney; vùng giáp rừng có nguy cơ cháy; một số vùng ven sông ở Brisbane và tây Sydney từng ngập lớn. Tra bản đồ rủi ro của bang trước khi thuê hoặc mua.
Bão và mưa giông nhiệt đới. Brisbane và Queensland có mùa giông mạnh, mưa đá; xa hơn về phía bắc có bão nhiệt đới. Ảnh hưởng chủ yếu tới bảo hiểm nhà và xe.
Cộng đồng Việt: dựa vào bao nhiêu là vừa
Theo điều tra dân số năm 2021 của Cục Thống kê Úc (ABS), số người sinh ra ở Việt Nam sống tại Úc vào khoảng hơn một phần tư triệu người, tập trung nhiều nhất ở New South Wales và Victoria. Ở các khu như Cabramatta, Bankstown, Footscray, Springvale, Inala, Woodville, bạn có thể đi chợ, khám bệnh, làm thủ tục với người nói tiếng Việt, và cha mẹ lớn tuổi có bạn bè, chùa chiền, hội đoàn.
Mặt trái cũng có thật. Sống hoàn toàn trong khu cộng đồng làm tiếng Anh của người lớn chậm tiến bộ, và một số việc làm trong mạng lưới quen biết trả lương thấp hơn quy định, trả tiền mặt, không đóng hưu bổng. Người mới sang dễ bị dụ vào những việc này vì thấy thân quen.
Cộng đồng cũng là nguồn thông tin nhanh nhất nhưng không phải lúc nào cũng đúng: chuyện visa, thuế, thuê nhà truyền miệng trong các nhóm mạng xã hội thường đúng với một người, một thời điểm. Dùng nhóm cộng đồng để hỏi kinh nghiệm thực tế như khu nào ngập, phòng khám nào có bác sĩ nói tiếng Việt, rồi kiểm phần luật ở trang chính thức.
Cách nhiều gia đình chọn là ở cách khu cộng đồng một quãng lái xe ngắn: đủ gần để cuối tuần đi chợ, đưa ông bà gặp bạn, đủ xa để con học trường đa văn hoá và người lớn buộc phải dùng tiếng Anh hằng ngày. Không có công thức đúng cho mọi nhà; quan trọng là quyết định có chủ đích chứ không phải ở đâu người quen giới thiệu nhà thì ở đó.
Trường học, y tế và đi lại: những khác biệt giữa các bang
Tên lớp đầu tiên khác nhau. Năm học trước lớp 1 gọi là Kindergarten ở New South Wales, Prep ở Victoria và Queensland, Reception ở Nam Úc, Pre-primary ở Tây Úc. Tuổi nhập học tối thiểu cũng lệch nhau vài tháng theo bang, nên con sinh cuối năm có thể vào lớp sớm hoặc muộn hơn một năm tuỳ nơi ở.
Chứng chỉ tốt nghiệp phổ thông riêng từng bang. HSC ở New South Wales, VCE ở Victoria, QCE ở Queensland, SACE ở Nam Úc, WACE ở Tây Úc; tất cả quy về điểm xếp hạng ATAR khi xét vào đại học. Con chuyển bang giữa lớp 11 và 12 sẽ khá vất vả vì môn học và cách chấm khác nhau.
Y tế công dùng chung Medicare, nhưng bệnh viện do bang quản. Thời gian chờ phẫu thuật không khẩn cấp, chờ cấp cứu, độ phủ bác sĩ gia đình tính tiền theo Medicare (bulk billing) khác nhau giữa các bang và giữa nội thành với vùng ven. Xe cứu thương cũng có quy định thu phí khác nhau theo bang, nên nhiều gia đình mua thêm bảo hiểm xe cứu thương.
Giao thông công cộng mỗi thành phố một hệ. Mỗi thủ phủ có thẻ đi lại riêng và mạng lưới riêng: Sydney, Melbourne có mạng tàu dày nhất; Brisbane có thêm phà trên sông; Adelaide, Perth thưa hơn ở vùng ven. Người không lái xe, nhất là ông bà, nên ở gần ga hoặc trục xe buýt chính.
Giấy phép lái xe và đăng ký xe theo bang. Chuyển bang phải đổi bằng lái và đăng ký xe sang bang mới trong một thời hạn nhất định, và phí bảo hiểm bắt buộc theo xe cũng mỗi bang một kiểu. Đây là chi phí nhỏ nhưng thường bị quên khi so các thành phố.
Cách tự chọn thành phố trong một tuần nghiên cứu
Trước khi đặt vé hoặc ký hợp đồng thuê, bạn có thể làm bảy việc dưới đây từ Việt Nam, mỗi ngày một việc.
- Ghi rõ ràng buộc cứng: điều kiện visa về nơi sống, nghề cần giấy phép bang nào, có con nhỏ hay cha mẹ lớn tuổi đi cùng.
- Tìm 20–30 tin tuyển dụng đúng nghề của bạn ở từng thành phố, ghi số lượng và khoảng lương được đăng.
- Tìm tin cho thuê loại nhà bạn cần ở hai hoặc ba khu ứng viên mỗi thành phố, ghi mức thuê phổ biến.
- Tính tỷ lệ tiền thuê trên thu nhập dự kiến cho từng thành phố như ví dụ giả định ở trên.
- Kiểm trường công lập theo vùng tuyển sinh (school zone) của các khu ứng viên, và bệnh viện, phòng khám gần đó.
- Tra bản đồ rủi ro cháy rừng, ngập lụt của bang cho các khu ứng viên.
- Hỏi hai hoặc ba người Việt đang sống ở mỗi thành phố về một ngày đi làm thật của họ, không hỏi chung chung "sống ở đó có tốt không".
Sau một tuần, thường bạn sẽ thấy một hoặc hai thành phố nổi lên rõ. Nếu điều kiện visa cho phép, nhiều người chọn thuê ngắn hạn ở thành phố đó vài tháng trước khi gắn bó lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Thành phố nào ở Úc dễ tìm việc nhất cho người mới sang?
Về số lượng tin tuyển dụng, Sydney và Melbourne nhiều nhất. Nhưng dễ tìm việc hay không phụ thuộc nghề: nghề khai khoáng, năng lượng dễ hơn ở Perth, nghề y tế có nhu cầu ở mọi bang. Hãy đếm tin tuyển dụng đúng nghề của mình ở từng thành phố trước khi quyết.
Perth và Adelaide có được tính là vùng regional không?
Có. Theo quy định của Bộ Nội vụ Úc từ cuối năm 2019, Perth, Adelaide, Gold Coast, Canberra, Hobart, Newcastle, Wollongong, Geelong và một số thành phố khác thuộc vùng regional nhóm 2. Sydney, Melbourne, Brisbane là thành phố lớn, không thuộc diện này.
Người lớn tuổi nên sống ở thành phố nào tại Úc?
Không có câu trả lời chung. Cha mẹ sợ lạnh thường hợp Brisbane hoặc Perth hơn Melbourne. Cha mẹ cần cộng đồng nói tiếng Việt thì tây nam Sydney hoặc tây Melbourne thuận tiện. Quan trọng nhất là gần con cháu và gần phòng khám có bác sĩ gia đình phù hợp.
Có nên chọn thành phố có đông người Việt không?
Có lợi cho giai đoạn đầu: dễ đi chợ, làm thủ tục, cha mẹ có bạn. Nhưng sống hoàn toàn trong cộng đồng làm tiếng Anh chậm tiến bộ và dễ gặp việc làm trả lương sai quy định. Nhiều gia đình chọn ở gần, không ở giữa khu cộng đồng.
Đã có visa 190 của một bang thì có chuyển bang được không?
Visa 190 đi kèm cam kết sống và làm việc ở bang đề cử trong một thời gian theo yêu cầu của bang đó. Chuyển đi sớm có thể ảnh hưởng uy tín hồ sơ về sau. Kiểm cam kết cụ thể trong thư đề cử và trang di trú của bang.
Thành phố nào ở Úc có khí hậu giống Việt Nam nhất?
Brisbane và các vùng phía bắc Queensland có khí hậu cận nhiệt đới, hè nóng ẩm gần với miền Nam Việt Nam hơn cả. Càng xuống phía nam như Melbourne, Adelaide thì mùa đông càng lạnh và khô, khác hẳn khí hậu quen thuộc của người Việt.