MM2H, viết tắt của Malaysia My Second Home, là chương trình cho người nước ngoài có tài chính được ở dài hạn tại Malaysia bằng một thị thực xã hội dài hạn, kèm vợ chồng và con đi theo. Chương trình không cho thường trú, không cho quốc tịch và nhìn chung không cho đi làm thuê. Đổi lại, người tham gia có quyền sống, mua nhà theo quy định dành cho người nước ngoài, cho con học trường quốc tế và ra vào Malaysia thoải mái trong thời hạn visa.
Từ giữa năm 2024, chương trình được cải tổ thành các hạng, thường được gọi là Silver, Gold và Platinum, mỗi hạng có mức ký quỹ cố định bằng đô la Mỹ, mức mua nhà tối thiểu và thời hạn visa khác nhau, cùng một nhánh riêng cho các đặc khu kinh tế. Cơ quan chủ quản là Bộ Du lịch, Nghệ thuật và Văn hoá Malaysia (MOTAC) phối hợp với Cục Xuất nhập cảnh Malaysia. Mức tiền đã thay đổi nhiều lần từ 2021, nên bạn chỉ dựa vào số trên trang chính thức của MOTAC và Cục Xuất nhập cảnh tại thời điểm nộp.
Bài này giải thích MM2H đã thay đổi thế nào, cấu trúc các hạng, quy trình, quyền và giới hạn, rồi giúp bạn tự xét: Malaysia có hợp với gia đình mình hơn Thái Lan, Singapore hay Dubai không.
MM2H thay đổi thế nào qua các giai đoạn
Chương trình mang tên MM2H được áp dụng từ năm 2002, kế thừa một chương trình cư trú cho người hưu trí trước đó. Trong gần hai thập niên, MM2H nổi tiếng vì điều kiện mềm: chứng minh tài sản và thu nhập ở mức vừa phải, gửi một khoản tiết kiệm cố định, nhận visa mười năm. Người tham gia đến từ nhiều nước châu Á, châu Âu, trong đó có người Việt.
Năm 2020, Malaysia tạm ngừng nhận hồ sơ để rà soát. Năm 2021, chương trình mở lại với điều kiện cao hơn nhiều về thu nhập ở nước ngoài, tài sản lưu động và ký quỹ, khiến số hồ sơ giảm mạnh và gây tranh cãi trong cộng đồng người nước ngoài đang sống ở Malaysia. Đến giữa năm 2024, chính phủ công bố khung mới theo hạng: thay vì một bộ điều kiện cho mọi người, người xin chọn hạng phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu thời hạn.
Bài học rút ra từ lịch sử này quan trọng hơn mọi con số: điều kiện MM2H đã đổi ba lần lớn trong khoảng năm năm. Người đã có visa thường được áp điều kiện cũ đến khi gia hạn, nhưng lúc gia hạn có thể phải đáp ứng khung mới. Ai coi MM2H là kế hoạch hai mươi năm cần chấp nhận rủi ro chính sách này, và không nên đặt toàn bộ kế hoạch cuộc sống của gia đình vào một chương trình có thể đổi luật.
Cấu trúc các hạng MM2H từ 2024 và cách đọc
Bảng mô tả logic các hạng theo công bố năm 2024. Các con số cụ thể về ký quỹ, giá nhà tối thiểu, tuổi tối thiểu và số ngày phải có mặt mỗi năm bạn tra trên cổng của MOTAC, vì đây là phần hay được tinh chỉnh.
| Hạng | Ký quỹ cố định | Mua nhà | Thời hạn visa | Hợp với ai |
|---|---|---|---|---|
| Silver | Thấp nhất trong các hạng, tính bằng USD, ở mức hàng trăm nghìn | Có mức giá nhà tối thiểu, thấp nhất trong các hạng | Ngắn nhất, gia hạn được | Người muốn thử sống vài năm, gia đình trẻ |
| Gold | Cao hơn Silver nhiều lần | Mức tối thiểu cao hơn | Dài hơn | Gia đình có tài sản muốn ổn định lâu |
| Platinum | Cao nhất, khoảng một triệu USD trở lên | Mức cao nhất | Dài nhất; có thêm một số quyền về kinh doanh, làm việc theo điều kiện | Nhà đầu tư lớn |
| Nhánh đặc khu | Thấp hơn các hạng chính | Phải mua nhà trong đặc khu | Theo quy định riêng | Người chấp nhận sống trong khu được chỉ định |
Ký quỹ cố định là tiền gửi vào ngân hàng ở Malaysia, đứng tên bạn, nhưng bị giới hạn rút. Một phần có thể được rút cho mục đích như mua nhà, học phí hoặc chữa bệnh sau một thời gian, theo hướng dẫn cụ thể. Đây là tiền của bạn chứ không phải lệ phí, nhưng là tiền bị "khoá", cần tính chi phí cơ hội.
Bang Sarawak trên đảo Borneo có quyền tự quản về nhập cư và vận hành chương trình MM2H riêng với điều kiện khác hẳn bản liên bang. Người muốn sống ở Kuching hay Miri nên đọc điều kiện của Sarawak thay vì của MOTAC.
Quy trình xin MM2H từng bước
Hồ sơ MM2H thường phải nộp qua đại lý được MOTAC cấp phép thay vì cá nhân tự nộp trực tiếp; kiểm danh sách đại lý được cấp phép trên trang chính thức trước khi ký hợp đồng dịch vụ. Trình tự phổ biến:
- Chọn hạng và tự kiểm điều kiện: tuổi, tài sản lưu động, khả năng đặt ký quỹ, kế hoạch mua nhà, số ngày có thể ở Malaysia mỗi năm.
- Chuẩn bị hồ sơ ở Việt Nam: hộ chiếu, ảnh, lý lịch tư pháp từ Trung tâm Lý lịch tư pháp quốc gia hoặc Sở Tư pháp, sao kê ngân hàng, giấy tờ tài sản, giấy khai sinh và giấy đăng ký kết hôn cho người đi kèm, có dịch thuật theo yêu cầu.
- Nộp hồ sơ qua đại lý và chờ xét. Malaysia xét an ninh, lý lịch và tài chính.
- Nhận thư chấp thuận có điều kiện. Trong thời hạn quy định, bạn sang Malaysia mở tài khoản và chuyển khoản ký quỹ, mua bảo hiểm y tế, khám sức khoẻ tại cơ sở được chỉ định.
- Mua nhà đạt mức tối thiểu của hạng, trong khung thời gian cho phép. Chú ý mỗi bang có giá sàn riêng cho người nước ngoài mua nhà, có thể cao hơn mức của MM2H.
- Nhận thị thực cho người chính và người phụ thuộc, ghi nhớ nghĩa vụ số ngày có mặt và các mốc gia hạn.
Chuyển tiền ký quỹ và tiền mua nhà từ Việt Nam phải qua kênh ngân hàng chính thức, có giấy tờ nguồn gốc. Ngân hàng ở Malaysia sẽ hỏi; giải trình được nguồn tiền cũng là cách bảo vệ chính bạn khi sau này rút hoặc chuyển tiền về.
Quyền và giới hạn của người có MM2H
Được sống và ra vào nhiều lần trong thời hạn visa. Một số hạng có yêu cầu tối thiểu số ngày ở Malaysia mỗi năm để chứng minh bạn dùng visa đúng mục đích, không chỉ giữ làm "thẻ dự phòng".
Không được làm thuê. Người có MM2H nhìn chung không được đi làm cho công ty ở Malaysia. Đầu tư, góp vốn kinh doanh có thể được phép theo điều kiện, và hạng cao có thêm quyền nhất định; cần kiểm từng trường hợp.
Con được đi học. Con phụ thuộc có thể học trường quốc tế, trường tư thục; hệ thống trường quốc tế ở Kuala Lumpur, Penang, Johor Bahru đa dạng, học phí thường thấp hơn Singapore cho chương trình tương đương. Khi con quá tuổi phụ thuộc, con cần visa riêng như visa du học.
Không dẫn lên thường trú. Thường trú Malaysia là một thủ tục khác, rất chọn lọc. Đừng chọn MM2H với kỳ vọng sau mười năm có PR hay quốc tịch.
Mua nhà có giới hạn. Người nước ngoài thường không được mua một số loại nhà, chẳng hạn nhà dành cho người bản địa hoặc nhà giá thấp, và mỗi bang có giá sàn. Bán lại nhà cho người nước ngoài khác có thể khó khi thị trường chậm.
Thuế thu nhập. Malaysia đánh thuế chủ yếu trên thu nhập phát sinh tại Malaysia; thu nhập từ nước ngoài chuyển vào của cá nhân đang được miễn theo chính sách có thời hạn. Kiểm thời hạn miễn và điều kiện trên cổng Cục Thu nội địa Malaysia, và nhớ nghĩa vụ thuế phía Việt Nam nếu bạn vẫn là cư trú thuế Việt Nam.
Bài học từ những khu đô thị bán cho người nước ngoài
Trong giai đoạn MM2H còn mềm, nhiều dự án ở Malaysia, nổi bật là các khu đô thị mới ở Johor như Forest City, được giới thiệu tới người mua châu Á kèm thông điệp "mua nhà, có visa ở dài hạn". Forest City được nhắc ở đây như ví dụ lịch sử, không phải lời mời mua. Câu chuyện của những khu này cho thấy một rủi ro chung: khi phần lớn người mua là người nước ngoài, nhu cầu ở thật thấp, tỉ lệ lấp đầy, tiện ích quanh khu và giá bán lại phụ thuộc vào dòng người mua quốc tế, vốn dao động theo chính sách của nước họ và của Malaysia.
Từ đó, nếu bạn đi MM2H và phải mua nhà theo hạng, hãy chọn nhà như một người sẽ thật sự sống ở đó: gần trường của con, gần bệnh viện, ở khu có người Malaysia sinh sống và cho thuê lại được với người bản địa. Một căn ở khu có cộng đồng thật thường dễ cho thuê và dễ bán hơn căn ở khu chỉ bán cho người nước ngoài, dù ban đầu đắt hơn.
Hãy hỏi người bán ba câu: tỉ lệ người đang ở thật trong toà nhà là bao nhiêu, bao nhiêu phần trăm chủ sở hữu là người nước ngoài, và căn tương tự đã bán lại với giá nào trong hai năm qua. Câu trả lời của ba câu hỏi này cho bạn biết nhiều hơn mọi tài liệu quảng cáo về "lợi suất cho thuê".
Ai nên cân nhắc MM2H và ai nên chọn đường khác
Hợp với người hưu trí có tài sản, muốn sống ở nơi khí hậu ấm, chi phí y tế tư nhân hợp lý, dùng được tiếng Anh, đồ ăn châu Á quen thuộc, bay về Việt Nam ngắn.
Hợp với gia đình muốn cho con học trường quốc tế ở môi trường đa văn hoá, chi phí thấp hơn Singapore, cha hoặc mẹ ở cùng con, người còn lại đi về Việt Nam làm ăn.
Ít hợp với người cần đi làm hoặc kinh doanh chủ động tại Malaysia. Người đó nên xem visa làm việc, visa doanh nhân hoặc chương trình cho người làm việc từ xa như DE Rantau, rồi so điều kiện.
Ít hợp với người cần quốc tịch thứ hai. MM2H không dẫn tới hộ chiếu. Ai cần hộ chiếu nên xem các chương trình quốc tịch đầu tư; ai cần quyền làm việc rộng ở nhiều nước nên xem các nước định cư truyền thống.
So nhanh với các nước lân cận. Thái Lan có visa cư trú dài hạn LTR và các gói đặc quyền theo phí thành viên; Singapore gần như chỉ mở cửa cho người làm việc và nhà đầu tư lớn; Dubai có golden visa gắn với bất động sản và không thuế thu nhập cá nhân. Mỗi nơi giải một bài toán khác nhau, chọn theo bài toán của gia đình bạn chứ không theo nơi có ngưỡng tiền thấp nhất.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có được tham gia MM2H không?
Chương trình mở cho công dân các nước có quan hệ ngoại giao với Malaysia, trong đó có Việt Nam, nếu đáp ứng điều kiện tài chính, lý lịch và sức khoẻ. Người có tiền án hoặc hồ sơ tài chính khó giải trình sẽ gặp khó ở khâu xét duyệt. Kiểm danh sách điều kiện mới nhất trên cổng của MOTAC.
Đã có MM2H theo điều kiện cũ thì có phải chuyển sang hạng mới không?
Người được cấp theo điều kiện cũ thường giữ visa đến hết hạn theo điều kiện đã duyệt. Khi gia hạn, bạn có thể phải đáp ứng khung hiện hành. Hỏi đại lý được cấp phép hoặc MOTAC về trường hợp cụ thể của mình trước kỳ gia hạn ít nhất vài tháng.
Tiền ký quỹ MM2H có lấy lại được không?
Ký quỹ là tiền gửi đứng tên bạn trong ngân hàng ở Malaysia, được trả lại khi bạn rời chương trình theo thủ tục huỷ visa. Trong thời gian tham gia, việc rút một phần cho mua nhà, học phí, y tế chỉ được làm theo hướng dẫn và thường sau một thời gian giữ tối thiểu.
Cha mẹ già có đi theo MM2H của con được không?
Tuỳ khung hiện hành, người phụ thuộc thường gồm vợ chồng và con chưa đến tuổi giới hạn; cha mẹ có thể được tính trong một số hạng hoặc phải tự xin chương trình riêng. Nếu mục tiêu chính là đưa cha mẹ sang dưỡng già, hãy hỏi rõ điều này trước khi chọn hạng.
Có MM2H có lái xe ở Malaysia được không?
Người cư trú dài hạn có thể đổi bằng lái nước ngoài hoặc thi bằng Malaysia theo quy định của Cục Giao thông đường bộ Malaysia. Bằng lái Việt Nam chỉ dùng được trong thời gian ngắn kèm bằng lái quốc tế theo công ước mà hai nước cùng tham gia; sống lâu thì nên làm bằng Malaysia.
Có nên để đại lý giữ toàn bộ tiền ký quỹ và tiền mua nhà không?
Không nên. Tiền ký quỹ phải chuyển vào tài khoản đứng tên bạn ở ngân hàng Malaysia, tiền mua nhà trả qua luật sư hoặc kênh theo hợp đồng mua bán. Đại lý chỉ nhận phí dịch vụ theo hợp đồng. Bất kỳ đề nghị chuyển tiền ký quỹ vào tài khoản của đại lý là dấu hiệu nên dừng lại.