Khi nhập cảnh Canada, bạn phải khai với Cơ quan Biên phòng Canada (CBSA) mọi thực phẩm, thực vật, động vật và sản phẩm từ chúng mang theo, cùng tiền mặt hoặc công cụ tiền tệ từ 10.000 đô la Canada trở lên. Khai không có nghĩa là bị tịch thu; nhiều món được mang vào bình thường sau khi khai. Rủi ro thật nằm ở việc không khai: hàng bị giữ và có thể bị phạt tiền tại chỗ.
Với gia đình Việt sang thăm con cháu, phần hay vướng nhất là đồ ăn: giò chả, lạp xưởng, chà bông, khô bò, trái cây tươi, hạt giống. Bài này đi qua những gì thường được mang, những gì thường bị giữ, cách mang thuốc, quà tặng và tiền mặt, và điều xảy ra khi bạn được chuyển sang khu kiểm tra hành lý. Danh mục cấm và hạn chế thay đổi theo tình hình dịch bệnh động vật và thực vật, nên trước mỗi chuyến hãy tra lại trên trang của CBSA và Cơ quan Thanh tra Thực phẩm Canada (CFIA).
Khai báo ở đâu và khai như thế nào
Ở các sân bay lớn của Canada, hành khách thường khai qua máy kiosk hoặc cổng điện tử tại khu kiểm soát nhập cảnh, hoặc khai trước trên ứng dụng ArriveCAN hay trang web của CBSA ở những sân bay có hỗ trợ khai trước. Việc khai trước là tùy chọn. Ở cửa khẩu nhỏ hơn, bạn khai trực tiếp với viên chức. Dù hình thức nào, câu hỏi về thực phẩm, thực vật, động vật và tiền mặt luôn có mặt.
Nguyên tắc đơn giản: nếu phân vân một món có phải khai không, hãy khai. Bạn đánh "có" ở câu thực phẩm, rồi khi viên chức hỏi, liệt kê cụ thể: hai gói trà, một hộp bánh pía, một túi mứt. Viên chức có thể cho qua ngay, hoặc chuyển bạn sang khu kiểm tra để xem hàng. Bị chuyển sang khu kiểm tra không phải là bị nghi ngờ; nhiều hành khách mang thực phẩm đều đi qua đó.
Một gia đình đi cùng nhau thường có thể khai chung. Người lớn ký tên chịu trách nhiệm cho nội dung khai. Hành lý của ai thì người đó cần biết trong vali có gì, vì câu "con cái xếp vali giùm, không biết" không giúp gì nếu trong đó có hàng cấm.
Món Việt thường gặp: mang được, cần khai, thường bị giữ
Bảng dưới đây là định hướng chung dựa trên các nhóm hàng của CFIA. Kết quả với từng món cụ thể phụ thuộc vào thành phần, cách chế biến và quy định đang áp dụng; công cụ tra cứu nhập khẩu của CFIA (AIRS) cho câu trả lời chính xác hơn.
| Nhóm hàng | Ví dụ | Thường gặp ở cửa khẩu |
|---|---|---|
| Thịt và sản phẩm có thịt | Giò chả, lạp xưởng, chà bông, khô bò, nem chua, thịt gác bếp, mì gói có gói thịt | Thường không được mang vào; Việt Nam có dịch tả lợn châu Phi nên sản phẩm thịt lợn bị hạn chế chặt |
| Trứng và gia cầm | Trứng vịt lộn, trứng muối, chân gà | Thường bị hạn chế, tùy tình hình cúm gia cầm |
| Trái cây, rau tươi | Xoài, vải, nhãn, rau thơm, ớt tươi | Nhiều loại bị hạn chế vì sâu bệnh; một số được mang lượng nhỏ |
| Hạt giống, cây, đất | Hạt rau, cành chiết, củ giống, đất trồng | Hạn chế chặt; đất gần như luôn bị cấm |
| Đồ khô đóng gói thương mại | Bánh kẹo, mứt, trà, cà phê, bánh tráng, nước mắm đóng chai | Thường được mang nếu không có thịt; vẫn phải khai |
| Sữa và chế phẩm | Sữa bột, phô mai, bánh có sữa | Có giới hạn số lượng và giá trị cho mục đích cá nhân |
| Thuốc đông y, cao | Cao gắm, cao ban long, thuốc có thành phần động vật | Thành phần từ loài được bảo vệ (hổ, tê giác, tê tê...) bị cấm; cao động vật có thể bị giữ |
Một mẹo thực hành: mang đồ khô đóng gói có nhãn thành phần rõ ràng tốt hơn đồ tự làm không bao bì. Viên chức cần biết món đó là gì; một túi bột không nhãn khiến họ phải giữ lại để chắc chắn.
Mang thuốc vào Canada
Thuốc kê đơn để dùng cá nhân. Bạn được mang thuốc kê đơn cho chính mình với lượng hợp lý cho thời gian ở, thường không quá một đợt điều trị hoặc khoảng ba tháng, tùy mốc nào ngắn hơn theo hướng dẫn của Bộ Y tế Canada. Để trong bao bì gốc của nhà thuốc, kèm đơn thuốc hoặc giấy của bác sĩ có ghi tên hoạt chất. Bản dịch tiếng Anh giúp viên chức hiểu nhanh.
Thuốc không kê đơn. Thuốc cảm, thuốc đau đầu, dầu gió thường không có vấn đề với lượng cá nhân. Tránh mang số lượng lớn như thể để bán hay để biếu nhiều người.
Thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần. Một số thuốc giảm đau mạnh, thuốc ngủ, thuốc điều trị rối loạn chú ý được kiểm soát chặt. Mang theo giấy tờ y tế đầy đủ, và tra quy định của Bộ Y tế Canada trước khi bay nếu đang dùng loại này.
Cần sa. Dù cần sa hợp pháp trong Canada theo luật liên bang, mang cần sa và sản phẩm có cần sa qua biên giới vào hay ra khỏi Canada là bất hợp pháp. Không có ngoại lệ cho lượng nhỏ.
Thuốc gửi giùm. Mang thuốc cho người khác, kể cả người thân, là chỗ dễ vướng. Nếu bắt buộc phải mang, cần giấy tờ y tế của người dùng và lượng vừa phải; tốt nhất để người ở Canada mua theo đơn bác sĩ tại chỗ.
Tiền mặt, quà tặng, rượu và thuốc lá
Những khoản này có mức cụ thể. Các mức dưới đây theo thông tin công bố của CBSA tại thời điểm viết; kiểm lại trên trang CBSA trước chuyến đi vì mức có thể được điều chỉnh.
- Tiền mặt từ 10.000 CAD. Tiền mặt hoặc công cụ tiền tệ (séc, hối phiếu, cổ phiếu vô danh) từ 10.000 đô la Canada trở lên, hoặc tương đương bằng ngoại tệ, phải khai. Mang tiền không bị cấm; không khai mới là vi phạm, tiền có thể bị tạm giữ và phạt.
- Quà tặng. Khách thăm thường được mang quà cho người ở Canada miễn thuế nếu mỗi món có giá trị không quá khoảng 60 CAD. Món giá trị cao hơn có thể phải trả thuế phần vượt. Rượu và thuốc lá không tính vào ưu đãi quà tặng.
- Rượu. Người đủ tuổi uống rượu theo tỉnh nơi nhập cảnh (18 hoặc 19 tuổi) được mang một lượng giới hạn miễn thuế, ví dụ khoảng 1,5 lít rượu vang hoặc khoảng 1,14 lít rượu mạnh hoặc 24 lon bia loại 355 ml. Rượu ngâm động vật, nhất là loài hoang dã, có thể bị giữ.
- Thuốc lá. Có giới hạn miễn thuế như khoảng 200 điếu thuốc lá; vượt mức phải trả thuế, và thuốc lá Canada đánh thuế cao.
- Hàng để bán. Mang hàng với số lượng thương mại, như vài chục bộ áo dài để bán, không còn là hành lý cá nhân của khách thăm và cần thủ tục nhập khẩu riêng.
Khi bị chuyển sang khu kiểm tra hành lý
Nếu viên chức đánh dấu bạn cần kiểm tra thêm, bạn mang hành lý tới khu kiểm tra thứ cấp. Ở đó viên chức có thể mở vali, hỏi về từng món, hỏi thêm về chuyến đi. Trả lời bình tĩnh, ngắn, đúng. Nếu không hiểu tiếng Anh, bạn có thể xin phiên dịch; ở các sân bay lớn thường có dịch vụ phiên dịch qua điện thoại.
Với thực phẩm đã khai mà không được phép, viên chức thường giữ lại để tiêu huỷ, không phạt. Với thực phẩm không khai mà bị phát hiện, bạn có thể bị phạt tiền tại chỗ ngoài việc mất hàng. Mức phạt do CBSA và CFIA quy định, có thể khá cao so với giá trị món hàng, và vi phạm được ghi lại trong hồ sơ của bạn.
Ghi chép về vi phạm hải quan có thể khiến những lần nhập cảnh sau bị kiểm tra kỹ hơn. Nó cũng có thể được viên chức IRCC nhìn thấy khi bạn xin visa lần sau. Một túi lạp xưởng giấu trong vali không đáng để đổi lấy những phiền phức đó.
Danh mục kiểm trước khi xếp vali
Một vòng kiểm năm phút ở nhà giúp tránh phần lớn rắc rối ở cửa khẩu.
- Loại bỏ mọi món có thịt, kể cả gói gia vị có thịt trong mì gói, nếu không chắc chắn được phép.
- Không mang trái cây tươi, cây, hạt giống, đất, trừ khi đã tra CFIA và thấy được phép.
- Để đồ ăn đóng gói trong bao bì gốc có nhãn thành phần, gom vào một chỗ trong vali để dễ trình.
- Thuốc để trong bao bì gốc, kèm đơn hoặc giấy bác sĩ, để trong hành lý xách tay.
- Đếm tiền mặt và giấy tờ có giá của cả nhà; gần hoặc vượt 10.000 CAD thì chuẩn bị khai.
- Ghi danh sách quà kèm giá trị ước tính để trả lời khi được hỏi.
- Biết rõ vali mình có gì, kể cả vali do người khác xếp giùm.
Danh mục này đặc biệt hữu ích với cha mẹ lớn tuổi đi một mình, vì người đón ở Canada không vào được khu kiểm soát để giải thích giúp. Con cái ở Canada nên xếp vali cùng cha mẹ qua gọi video trước ngày bay, chụp ảnh các món đồ ăn mang theo, và dặn trước câu trả lời ngắn cho câu hỏi "trong vali có thực phẩm không": có, gồm những món gì. Nhờ vậy cha mẹ không bị lúng túng khi viên chức hỏi bằng tiếng Anh.
Quà biếu con cháu: chọn món ít vướng
Phần lớn hàng bị giữ ở cửa khẩu không phải hàng đắt tiền mà là quà quê do cha mẹ chuẩn bị cho con cháu: giò, chả, lạp xưởng, khô mực, chà bông, trái cây vườn nhà. Những món này mang theo tình cảm nhưng cũng mang rủi ro dịch bệnh mà Canada kiểm soát chặt, và khi bị giữ thì công sức cả tuần chuẩn bị đổ đi ngay tại sân bay.
Các món ít vướng hơn thường là đồ khô đóng gói thương mại không có thịt: trà, cà phê, bánh kẹo đóng hộp, mứt, bánh tráng, nước chấm đóng chai, gia vị khô có bao bì. Quà không phải thực phẩm như áo dài, tranh, đồ thủ công, sách cho cháu học tiếng Việt thì gần như không có vấn đề, chỉ cần để ý mức giá trị miễn thuế nếu là món đắt tiền.
Nhiều món Việt nay đã có bán ở các chợ châu Á tại Toronto, Vancouver, Montreal, Calgary. Hỏi con cháu trước xem món định mang có mua được ở đó không. Mang món không có tại chỗ, và để những món dễ bị giữ cho người ở Canada tự mua, là cách vừa giữ được ý quà vừa tránh cảnh mở vali trước mặt viên chức.
Câu hỏi thường gặp
Mang nước mắm vào Canada được không?
Nước mắm đóng chai thương mại thường được mang với lượng cá nhân, nhưng vẫn phải khai vì là thực phẩm. Lưu ý quy định hàng lỏng của hãng bay: chai lớn phải để trong hành lý ký gửi, bọc kỹ chống vỡ và chống rò, vì mùi nước mắm rò ra vali rất khó xử lý.
Mang bánh trung thu có nhân trứng muối hoặc lạp xưởng được không?
Bánh có nhân thịt hoặc lạp xưởng thường bị hạn chế vì có sản phẩm thịt. Bánh có trứng muối cũng có thể bị xem xét theo quy định về trứng. Bánh nhân đậu xanh, khoai môn không có thịt thường ít vướng hơn. Dù loại nào cũng phải khai.
Có cần khai khi mang tiền chuyển khoản hoặc thẻ ngân hàng không?
Không. Nghĩa vụ khai áp cho tiền mặt và công cụ tiền tệ mang theo người hoặc trong hành lý. Tiền trong tài khoản, thẻ tín dụng hay thẻ ghi nợ không phải khai ở cửa khẩu.
Bị giữ đồ ăn ở hải quan có ảnh hưởng tới visa lần sau không?
Nếu bạn đã khai và món đó chỉ bị giữ lại vì không được phép, thường không có hệ quả gì. Nếu bạn không khai và bị phạt, vi phạm được ghi lại và có thể khiến các lần nhập cảnh sau bị kiểm tra kỹ hơn.
Mang trang sức, đồng hồ đắt tiền sang Canada có phải khai không?
Đồ dùng cá nhân bạn mang theo và mang về thường không phải trả thuế. Nếu là quà tặng hoặc để lại Canada thì có thể phải khai và trả thuế phần vượt mức miễn. Giữ hoá đơn mua ở Việt Nam để chứng minh là đồ của bạn.
Khai trước trên ArriveCAN có bắt buộc không?
Hiện không bắt buộc. Khai trước giúp đi nhanh hơn ở một số sân bay có hỗ trợ, nhưng bạn vẫn có thể khai tại kiosk hoặc với viên chức như bình thường. Trước chuyến đi, kiểm trang CBSA để biết sân bay của mình có hỗ trợ không.