Trong hầu hết visa định cư Úc, người nộp chính có thể đưa thành viên gia đình vào cùng hồ sơ: vợ hoặc chồng (kể cả quan hệ de facto), con phụ thuộc, và cháu là con phụ thuộc của con phụ thuộc. Một số visa còn cho đưa người thân phụ thuộc khác theo điều kiện chặt. Người đi kèm nhận cùng loại visa, có quyền gần như tương đương người nộp chính.
Điều nhiều gia đình không biết là: người trong gia đình không đi cùng vẫn có thể phải khám sức khoẻ và khai nhân thân, và một người không đạt yêu cầu sức khoẻ có thể kéo cả hồ sơ bị từ chối. Bài này giải thích ai được tính là thành viên gia đình, cách thêm người khi hồ sơ đang chờ, xử lý con sắp quá tuổi, người không đi cùng, và nghĩa vụ báo thay đổi hoàn cảnh.
Ai được tính là thành viên gia đình trong hồ sơ visa Úc
Luật di trú Úc dùng khái niệm "member of the family unit". Bảng dưới tóm theo nguyên lý; định nghĩa cụ thể có thể khác giữa các visa, nên đọc phần "including family" của đúng visa bạn nộp.
| Người | Điều kiện chính | Ghi chú cho người Việt |
|---|---|---|
| Vợ hoặc chồng | Hôn nhân hợp lệ, đang chung sống | Đã ly thân nhưng chưa ly hôn vẫn là câu hỏi phức tạp; khai đúng sự thật |
| Bạn đời de facto | Sống chung như vợ chồng, thường cần ít nhất 12 tháng trước khi nộp | Đăng ký quan hệ ở một bang Úc có thể thay mốc 12 tháng |
| Con dưới 18 | Chưa kết hôn, chưa đính hôn, không có quan hệ de facto | Cần giấy đồng ý của cha hoặc mẹ còn lại nếu không đi cùng |
| Con 18 đến dưới 23 | Phụ thuộc tài chính hoặc thể chất, chưa kết hôn | Phải chứng minh phụ thuộc thật, không chỉ đang đi học |
| Con từ 23 trở lên | Chỉ khi phụ thuộc vì khuyết tật không thể làm việc | Con lớn khoẻ mạnh thường không được đưa vào |
| Cháu (con của con phụ thuộc) | Bản thân cháu là con phụ thuộc | Ít gặp nhưng có tồn tại |
Mốc tuổi của con phụ thuộc trong visa tay nghề đã được điều chỉnh từ năm 2016 về định nghĩa dưới 23. Một số diện khác, như visa con phụ thuộc 101, lại dùng mốc dưới 25 kèm điều kiện đi học. Đừng lẫn hai định nghĩa này.
Người không đi cùng vẫn phải khám sức khoẻ: quy tắc nhiều người bỏ qua
Trong nhiều visa thường trú, yêu cầu sức khoẻ áp dụng cho mọi thành viên gia đình của người nộp, dù họ có đi Úc hay không. Lý do là chính sách tính tới khả năng những người này sau này được bảo lãnh sang và tạo chi phí cho hệ thống y tế công. Vì vậy, nếu bạn có con riêng ở với vợ cũ hay chồng cũ, hoặc vợ chồng đang ly thân, Bộ Nội vụ có thể yêu cầu người đó khám sức khoẻ.
Hệ quả nghiêm trọng hơn là quy tắc "một người không đạt, cả hồ sơ có thể trượt". Nếu một thành viên gia đình — đi cùng hoặc không — không đạt yêu cầu sức khoẻ và visa của bạn không có miễn trừ sức khoẻ, cả nhà có thể bị từ chối. Một số visa, như diện chủ lao động bảo lãnh, có cơ chế miễn trừ khi chủ lao động cam kết, nhưng nhiều visa tay nghề tính điểm không có.
Trong thực tế, có những trường hợp người không đi cùng không thể bị bắt khám, chẳng hạn vợ cũ không hợp tác. Bộ Nội vụ có thể xem xét miễn yêu cầu này khi không hợp lý để đòi, nhưng bạn phải giải thích và nộp bằng chứng cố gắng liên lạc. Đừng giấu sự tồn tại của con riêng hoặc vợ chồng đang ly thân: khai thiếu thành viên gia đình là khai sai, và còn khiến người đó mất quyền được bảo lãnh sau này theo một số diện.
Thêm vợ chồng hoặc con khi hồ sơ đang chờ
Nhiều người nộp khi còn độc thân, rồi kết hôn hoặc có con trong lúc chờ. Phần lớn visa định cư cho phép thêm thành viên gia đình mới trước khi có quyết định, theo trình tự chung dưới đây.
- Kiểm visa của bạn có cho thêm người sau khi nộp không — đa số visa tay nghề và gia đình có, nhưng điều kiện chi tiết khác nhau.
- Báo thay đổi hoàn cảnh qua ImmiAccount ngay khi kết hôn, bắt đầu quan hệ de facto đủ điều kiện, hoặc khi con ra đời.
- Nộp yêu cầu thêm người theo cách Bộ Nội vụ hướng dẫn cho visa đó, kèm giấy kết hôn hoặc bằng chứng de facto, giấy khai sinh của con.
- Trả lệ phí bổ sung cho người mới nếu visa đó quy định; người đi kèm từ 18 tuổi có thể cần chứng minh tiếng Anh Functional.
- Người mới thêm làm sinh trắc học, khám sức khoẻ và nộp lý lịch tư pháp theo yêu cầu.
- Chờ quyết định chung — visa được cấp cho cả nhà cùng lúc.
Nếu visa đã được cấp rồi mới kết hôn hoặc có con, thường không thể thêm vào visa đó nữa. Lúc đó cần diện bảo lãnh riêng như visa vợ chồng hoặc visa con phụ thuộc. Vì thế, cặp đôi định cưới trong lúc chờ nên làm thủ tục kết hôn và báo Bộ Nội vụ trước khi có quyết định.
Con sắp quá tuổi và con đã lớn
Mốc tuổi tính vào thời điểm nào. Với nhiều visa, tuổi của con được xét tại thời điểm nộp hồ sơ. Một số điều kiện như chưa kết hôn và còn phụ thuộc phải tiếp tục đúng cho tới khi có quyết định. Con 22 tuổi lúc nộp, sang 23 trong lúc chờ, thường vẫn được xét, nhưng phải giữ được tình trạng phụ thuộc.
Phụ thuộc tài chính nghĩa là gì. Không phải chỉ đang đi học. Bộ Nội vụ xem phần lớn nhu cầu cơ bản như ăn ở, học phí, y tế của con có do bạn chi trả hay không, trong một khoảng thời gian đáng kể. Con có việc làm toàn thời gian thường không còn phụ thuộc.
Con kết hôn trong lúc chờ. Con kết hôn hoặc có quan hệ de facto sẽ không còn là con phụ thuộc. Gia đình nên bàn kỹ trước khi con cưới, vì hệ quả là con có thể phải ra khỏi hồ sơ.
Con lớn không đủ điều kiện đi kèm. Có thể cân nhắc đường riêng: du học, tay nghề, hoặc sau này visa 491 gia đình bảo lãnh nếu bạn sống ở vùng được chỉ định. Con trưởng thành tự lập không phải "bị bỏ lại" vĩnh viễn, nhưng cần lộ trình riêng.
Nghĩa vụ báo thay đổi hoàn cảnh và hậu quả khi không báo
Từ lúc nộp tới lúc nhận visa, bạn có nghĩa vụ báo cho Bộ Nội vụ mọi thay đổi ảnh hưởng tới hồ sơ: đổi địa chỉ, đổi hộ chiếu, kết hôn, ly hôn, ly thân, có con, con kết hôn, có thành viên gia đình mắc bệnh nặng, có tiền án mới. Báo thay đổi qua ImmiAccount bằng các mẫu khai báo thay đổi hoàn cảnh (thường là form 1022 cho thay đổi chung, form 929 cho đổi địa chỉ hoặc hộ chiếu).
Không báo có thể dẫn tới hai rủi ro. Thứ nhất, visa có thể bị huỷ sau khi cấp nếu phát hiện thông tin không đúng tại thời điểm cấp. Thứ hai, khai sai hoặc không cập nhật có thể bị coi là cung cấp thông tin sai lệch, kéo theo lệnh cấm nộp visa trong một số năm theo quy định về tính trung thực. Gia đình nhiều thế hệ, ai cũng bận, nên giao một người chịu trách nhiệm theo dõi và báo thay đổi cho cả nhà.
Một tình huống hay gặp: vợ chồng ly hôn trong lúc chờ visa. Người không còn là vợ hoặc chồng sẽ không còn là thành viên gia đình, và hồ sơ của họ trong visa đó kết thúc. Nếu người đó là người nộp chính, cả gia đình phải tính lại đường đi. Luật Úc có quy định riêng cho trường hợp có bạo lực gia đình; nên tìm hỗ trợ pháp lý thay vì tự xử lý.
Chuẩn bị giấy tờ gia đình theo cách viên chức đọc được
Hồ sơ gia đình nhiều người thường trượt vì rối, không phải vì thiếu. Hãy sắp giấy tờ theo từng người, đặt tên tệp rõ: họ tên, loại giấy, ngày cấp. Với mỗi thành viên, chuẩn bị bản chụp hộ chiếu, giấy khai sinh, căn cước, và bản dịch tiếng Anh. Với quan hệ vợ chồng, có giấy kết hôn; với quan hệ de facto, có bằng chứng sống chung theo bốn nhóm: tài chính, nhà ở, xã hội và cam kết.
Giấy tờ Việt Nam hay có lỗi về tên: thiếu dấu, đảo thứ tự họ tên, tên thường gọi khác tên khai sinh, ngày sinh lệch giữa giấy cũ và mới. Nếu phát hiện, xin trích lục hoặc giấy tờ điều chỉnh từ cơ quan hộ tịch và viết một bản giải thích ngắn. Viên chức không đoán ý bạn; họ chỉ thấy hai giấy không khớp.
Từ 11/9/2026, Việt Nam áp dụng Công ước Apostille, nên khi có cơ quan Úc yêu cầu giấy tờ được chứng nhận, thủ tục sẽ gọn hơn so với hợp pháp hoá lãnh sự trước đây. Bộ Nội vụ chủ yếu nhận bản scan màu của bản gốc, nhưng hãy giữ bản gốc vì có thể bị yêu cầu xuất trình.
Sau khi sang Úc: quyền của người đi kèm và những giới hạn
Người đi kèm nhận cùng loại visa với người nộp chính, nên với visa thường trú họ có quyền sống, làm việc, học tập không giới hạn, đăng ký Medicare và sau đủ thời gian cư trú có thể xin nhập tịch. Con đi kèm vào trường công lập theo khu vực cư trú như học sinh thường trú khác.
Với visa tạm trú có điều kiện, như 491 hay 494, điều kiện về nơi sống và làm việc ở vùng được chỉ định áp dụng cho cả gia đình chứ không chỉ người nộp chính. Vợ hoặc chồng nhận việc ở Sydney trong khi visa 491 yêu cầu sống ở vùng regional là vi phạm điều kiện, ảnh hưởng tới đường lên thường trú của cả nhà. Đọc điều kiện in trên giấy xác nhận visa (grant notice) của từng người, không chỉ của người nộp chính.
Với visa thường trú dựa vào người nộp chính, người đi kèm thường không bị ảnh hưởng nếu sau khi đã có visa vợ chồng ly thân hay ly hôn: visa thường trú đã cấp vẫn là của họ. Còn với visa tạm trú, quan hệ thay đổi có thể ảnh hưởng tới tư cách người đi kèm. Đây là lý do nên đọc kỹ visa mình đang giữ thuộc loại nào, không chỉ đọc tên visa.
Một chi tiết hay bị quên: hộ chiếu của từng người phải được liên kết với visa. Khi con đổi hộ chiếu mới, phải cập nhật thông tin hộ chiếu với Bộ Nội vụ, nếu không con có thể gặp rắc rối khi nhập cảnh.
Câu hỏi thường gặp
Bạn gái sống chung chưa đủ 12 tháng có được đưa vào hồ sơ không?
Thường chưa, nếu không có giấy đăng ký quan hệ. Quan hệ de facto trong nhiều visa đòi sống chung ít nhất 12 tháng trước ngày nộp. Đăng ký quan hệ tại một bang Úc có thể thay thế mốc này. Người ở Việt Nam thường không đăng ký được tại Úc, nên cân nhắc kết hôn nếu muốn đi cùng.
Con riêng ở với vợ cũ có phải khai trong hồ sơ không?
Có. Con riêng là thành viên gia đình theo định nghĩa của luật di trú, dù không đi cùng. Bạn phải khai và có thể được yêu cầu cho con khám sức khoẻ. Không khai sẽ là khai thiếu thông tin, và có thể khiến con mất quyền được bảo lãnh sang Úc theo diện con phụ thuộc sau này.
Có thể thêm cha mẹ vào hồ sơ visa tay nghề không?
Thường không. Cha mẹ không thuộc nhóm thành viên gia đình đi kèm trong visa tay nghề, trừ trường hợp rất hạn chế. Cha mẹ muốn sang Úc dài hạn thường phải đợi con có thường trú rồi đi diện cha mẹ, đáp ứng điều kiện cân bằng gia đình.
Vợ đang mang thai khi nộp hồ sơ thì có cần làm gì không?
Nên báo Bộ Nội vụ và chuẩn bị thêm con vào hồ sơ sau khi sinh. Vợ có thể được hoãn chụp X-quang ngực trong thai kỳ; Bộ Nội vụ có hướng dẫn riêng. Khi con ra đời, gửi giấy khai sinh và hộ chiếu của con để thêm vào hồ sơ trước khi có quyết định.
Hồ sơ trượt vì một thành viên không đạt sức khoẻ thì có kháng cáo được không?
Tuỳ visa và nơi nộp. Một số quyết định từ chối được xem xét lại tại Toà phúc thẩm hành chính, một số visa có cơ chế miễn trừ sức khoẻ. Nên tìm đại lý di trú có số MARN hoặc luật sư di trú đọc thư từ chối, vì thời hạn kháng cáo rất ngắn.