Úc là thị trường lớn hơn, lương cao hơn và nhiều diện tay nghề hơn; New Zealand nhỏ, nhịp sống chậm hơn, nhưng mở hơn với người lớn tuổi và có diện đầu tư đang hoạt động. Diện tay nghề tính điểm của Úc đòi dưới 45 tuổi khi được mời, trong khi diện Skilled Migrant của New Zealand chấp nhận người lớn tuổi hơn. Úc đã đóng nhận mới diện nhà đầu tư 188 từ năm 2024, còn New Zealand làm lại diện Active Investor Plus năm 2025.
Một điểm ít người để ý: hai nước có thoả thuận cho công dân qua lại sinh sống. Công dân New Zealand được ở và làm việc tại Úc, và từ năm 2023 người New Zealand sống ở Úc đủ thời gian có thể nộp thẳng quốc tịch Úc. Vì vậy với một số gia đình, New Zealand không phải lựa chọn thay thế Úc mà là con đường đi vòng tới cả hai. Bài dưới so từng tiêu chí, chỉ ra chỗ hai nước loại nhau.
Hai hệ thống chọn người khác nhau ở đâu
Bảng so ở mức nguyên lý. Danh sách nghề, mức điểm và ngưỡng thu nhập của cả hai nước đổi theo năm, cần kiểm trên immi.homeaffairs.gov.au và immigration.govt.nz.
| Tiêu chí | Úc | New Zealand |
|---|---|---|
| Diện tay nghề chính | Thang điểm SkillSelect: 189 tự nộp, 190 bang đề cử, 491 vùng regional rồi lên 191 | Skilled Migrant Category làm lại năm 2023: tính theo bằng cấp, đăng ký nghề hoặc mức lương, cộng kinh nghiệm làm việc tại New Zealand |
| Danh sách nghề | Nhiều danh sách theo diện, cần thẩm định nghề trước khi nộp | Green List: một số nghề vào thẳng thường trú, một số phải làm việc vài năm rồi mới nộp |
| Giới hạn tuổi | Dưới 45 tuổi khi được mời ở diện tính điểm | Skilled Migrant chấp nhận người lớn tuổi hơn, mốc tuổi kiểm trên trang chính thức |
| Chủ lao động | Skills in Demand (thay 482 từ cuối 2024), 186, 494 | Accredited Employer Work Visa: chủ phải được công nhận trước khi tuyển |
| Đầu tư | Diện 188 đóng nhận mới năm 2024; National Innovation dành cho người có thành tích | Active Investor Plus làm lại từ 4/2025, chia hạng theo mức vốn và thời gian đầu tư |
Nhìn bảng sẽ thấy New Zealand coi trọng kinh nghiệm làm việc tại chính New Zealand. Người chưa từng làm ở đó thường phải đi qua visa làm việc với chủ được công nhận trước, rồi mới đủ điều kiện thường trú. Úc thì cho phép tự nộp từ Việt Nam nếu điểm đủ cao.
Tuổi và tiếng Anh: chỗ hai nước loại nhau rõ nhất
Với người dưới 40 tuổi, có bằng cấp và tiếng Anh tốt, Úc thường là lựa chọn đầu vì nhiều cửa hơn và cho phép tự nộp. Điểm tuổi cao nhất ở Úc rơi vào nhóm khoảng 25–32 và giảm dần, tới 45 tuổi thì không còn được mời ở diện tính điểm. Vì vậy người 40–44 tuổi nộp Úc là chạy đua với thời gian: mỗi năm chờ được mời là một nấc điểm mất đi.
New Zealand không chấm điểm tuổi kiểu đó trong hệ thống làm lại năm 2023. Người lớn tuổi hơn nhưng có nghề nằm trong Green List, hoặc có mức lương cao tại New Zealand, vẫn có đường. Đổi lại, phần lớn hồ sơ cần một công việc thật với chủ được công nhận, nghĩa là phải xin được việc từ xa hoặc sang làm trước.
Về tiếng Anh, cả hai nước đều đòi bài thi được công nhận cho đương đơn chính diện tay nghề. Ở Úc, điểm tiếng Anh cộng thẳng vào thang điểm, nên người có IELTS cao bù được những mục khác. Ở New Zealand, tiếng Anh là ngưỡng phải qua hơn là nguồn điểm. Người tiếng Anh vừa đủ nhưng nghề đúng danh sách thường thấy New Zealand dễ thở hơn; người tiếng Anh rất tốt thì Úc trả công cho kỹ năng đó nhiều hơn.
Quyền qua lại giữa hai nước: lợi thế ít người tính
Úc và New Zealand có thoả thuận đi lại xuyên biển Tasman từ lâu. Công dân New Zealand khi nhập cảnh Úc được cấp visa diện đặc biệt 444, cho ở và làm việc không thời hạn. Từ ngày 1/7/2023, công dân New Zealand đã sống ở Úc ít nhất bốn năm có thể nộp thẳng quốc tịch Úc mà không phải xin thường trú trước. Chiều ngược lại, công dân Úc và nhiều thường trú nhân Úc được cấp quyền cư trú khi đến New Zealand.
Hệ quả: một gia đình đi New Zealand, sau khi nhập quốc tịch New Zealand thì có quyền sang Úc sống và làm việc. Nhưng con đường này dài: phải giữ thường trú New Zealand, đủ số ngày có mặt trong năm năm để nhập tịch, rồi mới tính chuyện sang Úc. Ai chọn New Zealand chỉ vì "đi vòng sang Úc" thường thấy mình đã sống ở New Zealand gần một thập kỷ, và lúc đó nhiều người không còn muốn chuyển.
Visa 444 cũng không cho đủ quyền như thường trú Úc: một số khoản trợ cấp và quyền lợi xã hội có điều kiện riêng cho người New Zealand ở Úc. Trước khi lấy đường vòng làm kế hoạch chính, cần đọc kỹ quyền của visa 444 trên trang của Bộ Nội vụ Úc và kiểm lại quy định nhập tịch hiện hành.
Đầu tư: Úc gần như đóng, New Zealand còn mở
Úc. Diện doanh nhân và nhà đầu tư 188 đã dừng nhận hồ sơ mới năm 2024. Người đang giữ visa 188 vẫn được xét lên thường trú 888 theo điều kiện của diện mình. Diện National Innovation thay cho Global Talent từ cuối 2024 dành cho người có thành tích nổi bật, không phải diện mua vào bằng tiền. Với người có vốn mà không có thành tích đặc biệt, Úc hiện gần như không có đường đầu tư.
New Zealand. Active Investor Plus được làm lại từ tháng 4/2025, chia hạng theo mức vốn và thời gian giữ khoản đầu tư, nới yêu cầu tiếng Anh và giảm số ngày phải có mặt so với trước. Mức tiền là tiền New Zealand và ở hạng thấp nhất cũng là số vốn lớn. Mức cụ thể, loại tài sản được tính và số ngày cư trú cần đọc trên immigration.govt.nz trước khi nghe bất kỳ lời chào nào.
Điều cần cân nhắc. Diện đầu tư New Zealand cho thường trú, không cho quốc tịch ngay; muốn nhập tịch vẫn phải sống ở New Zealand đủ thời gian. Gia đình muốn con học và lớn lên ở đó thì hợp; gia đình muốn giữ nhịp làm ăn ở Việt Nam và chỉ cần một quyền cư trú dự phòng thì nên so thêm với các chương trình cư trú ở nơi khác.
Đời sống: thu nhập, nhà ở, khí hậu, cộng đồng
So sánh ở mức xu hướng chung; số liệu lương và giá nhà cần tra theo thành phố và nghề cụ thể.
| Mặt | Úc | New Zealand |
|---|---|---|
| Thu nhập | Mặt bằng lương cao hơn, nhiều ngành và nhiều thành phố lớn | Lương thấp hơn Úc ở nhiều ngành, đây là lý do người New Zealand sang Úc làm việc |
| Nhà ở | Đắt ở Sydney, Melbourne; dễ thở hơn ở thành phố nhỏ và vùng regional | Đắt so với thu nhập, nhất là Auckland; nhà cũ, lạnh và ẩm là chuyện hay gặp |
| Khí hậu | Từ nhiệt đới phía bắc tới ôn đới phía nam; nhiều vùng nắng nóng | Ôn đới, mưa nhiều, mùa đông lạnh hơn người Việt quen |
| Cộng đồng Việt | Lớn và lâu đời ở Sydney, Melbourne, Brisbane | Nhỏ, tập trung chủ yếu ở Auckland |
| Y tế công | Medicare cho thường trú nhân | Hệ thống y tế công cho người đủ điều kiện, chờ khám chuyên khoa có thể lâu |
Hai dòng cuối hay bị đánh giá thấp. Cộng đồng Việt nhỏ ở New Zealand nghĩa là ít thực phẩm, dịch vụ tiếng Việt, ít người đi trước để hỏi; với người lớn tuổi đi theo, đây có thể là nguồn cô đơn lớn nhất. Ngược lại, nhiều gia đình chọn New Zealand chính vì nhịp chậm, ít đông đúc và môi trường tự nhiên cho con.
Ai hợp Úc, ai hợp New Zealand
Đây là gợi ý theo hồ sơ điển hình, không thay cho việc kiểm điều kiện chính thức.
- Hợp Úc: dưới 40 tuổi, tiếng Anh tốt, nghề được thẩm định, muốn tự nộp từ Việt Nam, muốn thị trường việc làm lớn và cộng đồng Việt đông.
- Hợp New Zealand: có nghề nằm trong Green List, chấp nhận sang làm việc với chủ được công nhận trước, quá tuổi tính điểm của Úc, hoặc có vốn lớn và muốn diện đầu tư đang mở.
- Cân nhắc cả hai: điều dưỡng, kỹ sư, thợ có chứng chỉ, giáo viên có thể đủ điều kiện ở cả hai nước; khi đó nên nộp nơi điều kiện đăng ký hành nghề nhẹ hơn với bằng cấp của mình.
- Không nên chọn chỉ vì đường vòng: lấy New Zealand làm bàn đạp sang Úc chỉ hợp lý nếu gia đình cũng thật sự muốn sống ở New Zealand nhiều năm.
Nếu sau khi lọc vẫn còn cả hai, hãy dành một chuyến đi thực tế vài tuần ở thành phố định sống của mỗi nước. Khí hậu, nhà cửa và nhịp sống là những thứ đọc không bao giờ bằng tận mắt.
Ví dụ giả định: hai điều dưỡng cùng tuổi, hai lựa chọn
Ví dụ giả định. Chị Lan và chị Hoa cùng 42 tuổi, cùng tốt nghiệp điều dưỡng ở Việt Nam và có hơn mười năm làm ở bệnh viện tỉnh. Cả hai đều muốn đưa gia đình đi định cư và đều đang cân Úc với New Zealand. Điều dưỡng là nghề cả hai nước cần, nhưng ở cả hai nơi, người học điều dưỡng ở nước ngoài phải đăng ký với cơ quan quản lý nghề trước khi được hành nghề, thường gồm đánh giá văn bằng, tiếng Anh ở mức cao và có thể phải qua chương trình bổ túc hoặc kỳ đánh giá năng lực.
Chị Lan có IELTS cao, dự tính nộp Úc. Vấn đề là tuổi: ở 42 tuổi, điểm tuổi của chị đã thấp và chỉ còn khoảng ba năm trước mốc 45. Nếu khâu đăng ký hành nghề và thẩm định nghề mất một năm rưỡi, rồi treo EOI thêm một năm không được mời, chị có thể qua mốc tuổi trước khi có thư mời. Kế hoạch của chị vì vậy phải chạy song song nhiều việc cùng lúc và có phương án đề cử bang.
Chị Hoa tiếng Anh vừa đủ, chọn hướng New Zealand: hoàn tất đăng ký hành nghề, xin việc với bệnh viện hoặc cơ sở chăm sóc có chủ được công nhận, sang làm theo visa làm việc, rồi nộp thường trú khi đủ điều kiện của Green List. Đường này không bị mốc tuổi ép, nhưng phải sang trước một mình hoặc cả nhà sang khi chưa có thường trú, chịu rủi ro nếu công việc đầu tiên không như mong đợi. Hai chị cùng nghề, cùng tuổi, nhưng điểm yếu khác nhau dẫn tới hai lựa chọn khác nhau, và cả hai đều cần kiểm danh sách nghề, điều kiện đăng ký hành nghề trên trang chính thức ở thời điểm nộp.
Sai lầm hay gặp khi so Úc với New Zealand
So lương mà quên so chi phí. Lương Úc cao hơn, nhưng tiền thuê nhà ở Sydney hay Melbourne cũng cao. Lấy lương gộp của nghề mình ở hai thành phố định sống, trừ thuế, tiền thuê, đi lại, thực phẩm, rồi mới so phần còn lại. Nhiều người làm phép tính này xong thấy khoảng cách hẹp hơn nhiều so với con số ban đầu.
Coi New Zealand là phiên bản nhỏ của Úc. Hai nước giống nhau về ngôn ngữ và một phần văn hoá, nhưng hệ thống di trú, cách cộng điểm, danh sách nghề và yêu cầu kinh nghiệm làm việc tại chỗ khác hẳn. Bộ hồ sơ chuẩn bị cho Úc không dùng nguyên được cho New Zealand và ngược lại; thẩm định nghề ở nước này không tự động được nước kia công nhận.
Chờ chính sách "dễ hơn" rồi mới nộp. Cả hai nước đều đổi chính sách thường xuyên, có năm nới, có năm siết. Người đứng ngoài chờ thời điểm đẹp thường để tuổi trôi qua, nhất là khi đang gần mốc 45 của Úc. Cách hợp lý là chuẩn bị những phần không phụ thuộc chính sách, như tiếng Anh, thẩm định văn bằng, giấy tờ hộ tịch, ngay từ bây giờ, để khi có cửa thì nộp được ngay.
Câu hỏi thường gặp
Có thường trú Úc thì có được sống ở New Zealand không?
Công dân Úc và thường trú nhân Úc đang giữ quyền đi lại hợp lệ thường được cấp quyền cư trú khi đến New Zealand. Tuy vậy điều kiện chi tiết, như tình trạng visa thường trú còn quyền đi lại hay không, nên kiểm trên immigration.govt.nz trước khi lên kế hoạch chuyển sang.
Nhập quốc tịch New Zealand cần ở bao lâu?
Nguyên tắc là phải có thường trú và có mặt ở New Zealand đủ số ngày trong năm năm liền trước khi nộp, kèm số ngày tối thiểu cho từng năm. Con số cụ thể và các ngoại lệ được công bố trên trang của Bộ Nội vụ New Zealand, nên kiểm lại vì quy định có thể đổi.
Người 50 tuổi còn đi Úc theo tay nghề được không?
Diện tay nghề tính điểm của Úc đòi dưới 45 tuổi khi được mời nên gần như đóng với người 50 tuổi. Một số diện chủ bảo lãnh có ngoại lệ tuổi cho trường hợp đặc biệt. Người tuổi này nên xem New Zealand, diện có người thân bảo lãnh, hoặc diện đầu tư của nước khác.
Học ở New Zealand xong có sang Úc làm được không?
Visa sau tốt nghiệp của New Zealand chỉ cho làm việc tại New Zealand. Muốn làm ở Úc phải xin visa Úc riêng theo điều kiện của Úc. Quyền qua lại giữa hai nước chỉ dành cho công dân, không áp dụng cho người đang giữ visa tạm thời.
Úc và New Zealand có cho giữ hai quốc tịch không?
Cả hai nước đều không cấm công dân của mình có thêm quốc tịch khác. Việc giữ quốc tịch Việt Nam cùng lúc phụ thuộc vào luật Việt Nam, người nhập quốc tịch nước ngoài nên tìm hiểu thủ tục giữ quốc tịch ở Bộ Tư pháp hoặc cơ quan đại diện Việt Nam.
Chi phí sống ở Auckland có thấp hơn Sydney không?
Thường thấp hơn đôi chút về nhà ở, nhưng thu nhập ở Auckland cũng thấp hơn nên tỉ lệ chi phí trên thu nhập không nhẹ hơn nhiều. Cách đúng là lấy mức lương nghề của bạn ở từng thành phố, trừ tiền thuê nhà, đi lại và thực phẩm để so phần còn lại.