Diện doanh nhân New Zealand dành cho người muốn sang tự điều hành một doanh nghiệp: lập mới hoặc mua lại. Hồ sơ không xét bạn giàu đến đâu mà xét doanh nghiệp đó có khả thi, có vốn đủ, có tạo việc làm hoặc lợi ích cho New Zealand và bạn có kinh nghiệm để điều hành nó không. Lộ trình quen thuộc là visa làm việc cho doanh nhân trước, vận hành doanh nghiệp một thời gian, rồi mới xin thường trú.
Nhóm visa này đã thay tên và điều kiện nhiều lần: Long Term Business Visa đóng năm 2017, nhường chỗ cho Entrepreneur Work Visa; đến năm 2025, chính phủ New Zealand công bố cải tổ nhóm visa kinh doanh, tách diện đầu tư mua doanh nghiệp có sẵn với diện khởi nghiệp. Vì vậy bài này tập trung vào cách hồ sơ được xét, những thứ ít đổi; mức vốn và ngày áp dụng hiện hành phải kiểm trên immigration.govt.nz.
Ai thật sự hợp diện doanh nhân
Diện doanh nhân hợp với một nhóm người khá hẹp. Trước khi tính đến hồ sơ, đối chiếu bản thân với các đặc điểm sau:
- Đã điều hành doanh nghiệp thật ở Việt Nam hoặc nơi khác, có báo cáo tài chính, thuế, nhân sự chứng minh được; không chỉ là cổ đông thụ động.
- Sẵn sàng sang ở và điều hành hằng ngày, chấp nhận làm việc nhiều hơn ở Việt Nam trong vài năm đầu với thị trường nhỏ và chi phí nhân công cao.
- Có vốn ngoài phần đầu tư để sống và đỡ doanh nghiệp qua giai đoạn lỗ, vì không có thu nhập ổn định nào được bảo đảm.
- Tiếng Anh đủ để làm việc với ngân hàng, kế toán, luật sư, nhà cung cấp, khách hàng và cơ quan nhà nước.
- Ngành có lợi thế thật ở New Zealand: kinh nghiệm xuất nhập khẩu với châu Á, chế biến thực phẩm, công nghệ, dịch vụ cho cộng đồng nhập cư, du lịch có sản phẩm riêng.
Người chỉ muốn "đầu tư rồi có thẻ" mà không định vận hành doanh nghiệp thì diện này thường không phù hợp. Cơ quan di trú kiểm tra doanh nghiệp trong suốt thời gian visa, không chỉ lúc nộp.
Kế hoạch kinh doanh: phần quyết định hồ sơ
Với Entrepreneur Work Visa, kế hoạch kinh doanh được chấm theo thang điểm, gồm các tiêu chí như vốn đầu tư, số việc làm tạo ra cho người New Zealand, xuất khẩu, đổi mới, kinh nghiệm của người nộp và vị trí doanh nghiệp. Ngưỡng điểm và mức vốn tối thiểu được Immigration New Zealand quy định và đã thay đổi qua các lần cải tổ; trước khi viết kế hoạch, lấy bảng tiêu chí hiện hành làm khung.
Một kế hoạch tốt không phải bản trình bày đẹp mà là bản người thẩm định kiểm được. Nó cần nghiên cứu thị trường địa phương có dẫn số liệu thật (thống kê của Stats NZ, hiệp hội ngành), giá thuê mặt bằng và lương thực tế ở thành phố bạn chọn, dòng tiền ba năm có giả định rõ ràng, phương án khi doanh thu đạt một nửa kỳ vọng. Kế hoạch sao chép từ mẫu, hứa tạo hàng chục việc làm trong năm đầu với vốn nhỏ, hoặc chọn ngành người nộp chưa từng làm là những dấu hiệu khiến hồ sơ bị nghi ngờ.
Ví dụ giả định: một chủ chuỗi quán cà phê ở Đà Nẵng định mở quán ở Auckland. Kế hoạch thuyết phục sẽ chỉ ra khu vực có ít đối thủ cùng phân khúc, chi phí lương theo mức lương tối thiểu New Zealand, giờ mở cửa thực tế, nguồn cung cà phê, và vì sao kinh nghiệm vận hành mười năm ở Việt Nam giúp quán sống được. Kế hoạch chỉ nói "người New Zealand thích cà phê Việt" thì chưa đủ.
Lập mới hay mua lại doanh nghiệp: so sánh hai hướng
Hai hướng có rủi ro khác nhau và được cơ quan di trú nhìn theo cách khác nhau. Quy định cải tổ năm 2025 phân biệt rõ hơn hai nhóm này, nên đối chiếu với hướng dẫn mới nhất.
| Tiêu chí | Lập doanh nghiệp mới | Mua doanh nghiệp đang chạy |
|---|---|---|
| Điểm mạnh | Chủ động mô hình, có thể đưa sản phẩm mới vào thị trường | Có doanh thu, khách hàng, nhân viên sẵn; dễ chứng minh khả thi |
| Rủi ro chính | Thị trường không đón nhận, dòng tiền âm kéo dài | Mua phải doanh nghiệp đang xuống, sổ sách không trung thực |
| Việc cần làm trước | Nghiên cứu thị trường, khảo sát địa điểm, tính chi phí thực | Thẩm định tài chính và pháp lý bởi kế toán, luật sư New Zealand |
| Cơ quan di trú quan tâm | Tính khả thi và việc làm sẽ tạo ra | Doanh nghiệp có được duy trì, mở rộng, giữ việc làm không |
| Bẫy hay gặp | Ước doanh thu quá lạc quan | Mua giá cao vì người bán biết bạn cần visa |
Với người mua doanh nghiệp, câu "doanh nghiệp này đủ điều kiện cho visa" từ phía người bán hay môi giới không có giá trị pháp lý. Hồ sơ visa và giao dịch mua bán là hai việc riêng; nên để điều khoản hợp đồng phụ thuộc vào kết quả visa nếu có thể.
Từ visa làm việc lên thường trú: cơ quan di trú kiểm gì
Trong hệ Entrepreneur trước cải tổ, người giữ visa làm việc vận hành doanh nghiệp đủ thời gian quy định (thường là hai năm) và chứng minh doanh nghiệp đã được lập hoặc mua theo đúng kế hoạch, đang hoạt động, mang lại lợi ích cho New Zealand thì nộp Entrepreneur Resident Visa. Có luồng rút ngắn cho người đầu tư nhiều vốn hơn và tạo nhiều việc làm toàn thời gian hơn. Hệ mới công bố năm 2025 cũng giữ tinh thần này: thời gian từ visa làm việc lên thường trú phụ thuộc quy mô vốn và mức tạo việc làm.
Khi xét thường trú, Immigration New Zealand đối chiếu kế hoạch ban đầu với thực tế: báo cáo tài chính đã kiểm, hồ sơ thuế với Inland Revenue, bảng lương, hợp đồng lao động, và bạn có thật sự điều hành hay giao hết cho quản lý. Doanh nghiệp lỗ chưa chắc bị từ chối nếu hoạt động thật và có lý giải hợp lý; doanh nghiệp có doanh thu đẹp mà người nộp ít khi có mặt lại dễ bị nghi ngờ. Những lần thay đổi lớn so với kế hoạch, như đổi ngành hay bán doanh nghiệp, nên hỏi trước tác động lên hồ sơ.
Lỗi hay gặp ở hồ sơ doanh nhân người Việt
Kinh nghiệm kinh doanh không chứng minh được. Doanh nghiệp ở Việt Nam đứng tên người khác, báo cáo thuế thấp hơn thực tế, hoặc không có hồ sơ nhân sự. Cơ quan di trú chỉ tin giấy tờ; những gì không thể hiện trên giấy thì coi như không có.
Nguồn vốn đứt đoạn. Tiền được cho, tặng, vay từ nhiều người mà không có chứng từ, hoặc chuyển ra nước ngoài qua kênh không chính thức. Khoản vốn không giải trình được nguồn có thể kéo cả hồ sơ xuống, kể cả khi kế hoạch kinh doanh tốt.
Chọn ngành theo lời khuyên chứ không theo năng lực. Người làm xây dựng ở Việt Nam mở tiệm nail ở New Zealand vì nghe "dễ làm" thường gặp khó cả khi vận hành lẫn khi chứng minh kinh nghiệm phù hợp.
Bỏ qua luật lao động New Zealand. Trả lương dưới mức tối thiểu, không ghi giờ làm, thuê người không có quyền làm việc. Vi phạm luật lao động có thể khiến bạn mất visa và bị cấm bảo lãnh, tuyển người nước ngoài.
Chuẩn bị trong 6–12 tháng trước khi nộp
Hồ sơ doanh nhân mạnh thường được chuẩn bị trước khá lâu. Thứ tự dưới đây giúp tránh phải làm lại.
- Gom hồ sơ kinh nghiệm kinh doanh: giấy phép đăng ký doanh nghiệp, báo cáo tài chính có kiểm toán hoặc đã nộp thuế, danh sách nhân sự và bảo hiểm xã hội, hợp đồng lớn, xác nhận vai trò điều hành của bạn.
- Dựng chuỗi nguồn tiền: tiền đến từ đâu (lợi nhuận, bán tài sản, cổ tức), chứng từ thuế đi kèm, sao kê ngân hàng nhiều năm; chuẩn bị chuyển tiền ra nước ngoài qua kênh hợp pháp.
- Khảo sát thực địa: sang New Zealand bằng visa du lịch để xem thị trường, gặp kế toán, luật sư, môi giới doanh nghiệp; visa du lịch không cho phép làm việc nhưng cho phép tìm hiểu.
- Chọn ngành và địa điểm, viết kế hoạch kinh doanh theo khung tiêu chí hiện hành; nếu mua doanh nghiệp, làm thẩm định trước khi ký.
- Thi tiếng Anh nếu diện yêu cầu, làm lý lịch tư pháp và khám sức khoẻ theo hướng dẫn của Immigration New Zealand.
- Nộp hồ sơ qua hệ thống trực tuyến hoặc qua cố vấn có giấy phép; giữ bản sao mọi tài liệu và mọi trao đổi với cơ quan di trú.
Giấy tờ tiếng Việt cần bản dịch tiếng Anh. Từ 11/9/2026 Việt Nam áp dụng Apostille, nên trường hợp phía New Zealand yêu cầu xác thực giấy tờ, thủ tục sẽ gọn hơn trước.
Vận hành doanh nghiệp ở New Zealand: những việc pháp lý cơ bản
Lập công ty ở New Zealand qua Companies Office khá nhanh và rẻ, nhưng luật đòi công ty có ít nhất một giám đốc sống ở New Zealand, hoặc sống ở Úc và là giám đốc một công ty Úc. Người mới sang cần lưu ý điều này khi chọn cấu trúc. Doanh nghiệp đăng ký với Inland Revenue để có mã số thuế, và phải đăng ký thuế hàng hoá dịch vụ (GST) khi doanh thu vượt ngưỡng luật định, lâu nay là khoảng 60.000 NZD mỗi năm; kiểm lại trên ird.govt.nz.
Luật lao động New Zealand chặt và được thực thi thật. Người lao động có hợp đồng bằng văn bản, được trả ít nhất mức lương tối thiểu (điều chỉnh hằng năm), có ngày nghỉ phép, nghỉ lễ, nghỉ ốm theo luật, và chủ phải giữ sổ giờ làm, sổ lương. Thanh tra lao động và Immigration New Zealand phối hợp kiểm tra các doanh nghiệp do người nhập cư điều hành; vi phạm có thể dẫn tới bị đưa vào danh sách chủ lao động không được tuyển người nước ngoài, và ảnh hưởng trực tiếp tới visa của chủ.
Ngoài ra là các giấy phép theo ngành: an toàn thực phẩm cho nhà hàng, giấy phép bán rượu, chứng chỉ cho thợ điện, thợ nước, giấy phép xây dựng khi sửa mặt bằng. Kế toán và luật sư địa phương là chi phí nên tính sẵn ngay từ đầu, không phải khoản tiết kiệm được.
Câu hỏi thường gặp
Diện doanh nhân New Zealand cần bao nhiêu vốn?
Mức vốn tối thiểu do Immigration New Zealand quy định theo từng diện và đã thay đổi qua các lần cải tổ, gần nhất là đợt công bố năm 2025. Ngoài vốn tối thiểu, bạn cần thêm tiền sống và tiền dự phòng cho doanh nghiệp. Kiểm mức hiện hành trên immigration.govt.nz trước khi lập kế hoạch tài chính.
Có cần tiếng Anh cho diện doanh nhân New Zealand không?
Diện doanh nhân thường có yêu cầu tiếng Anh ở mức nhất định, và kể cả khi yêu cầu thấp, bạn vẫn phải làm việc với ngân hàng, kế toán, cơ quan thuế và khách hàng bằng tiếng Anh. Mức yêu cầu cụ thể theo từng diện cần kiểm lại vì đã từng điều chỉnh.
Vợ con có đi theo diện doanh nhân New Zealand được không?
Thường được. Vợ hoặc chồng và con phụ thuộc có thể xin visa đi kèm trong giai đoạn visa làm việc và được đưa vào hồ sơ thường trú sau đó. Quyền làm việc của vợ chồng và quyền học trường công của con tuỳ theo loại visa, nên kiểm điều kiện cụ thể.
Doanh nghiệp lỗ thì có bị mất visa không?
Không tự động. Cơ quan di trú xem doanh nghiệp có hoạt động thật, có theo kế hoạch đã duyệt và bạn có điều hành thật không. Lỗ trong giai đoạn đầu có thể giải thích được, nhưng doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc chỉ tồn tại trên giấy thì hồ sơ thường trú sẽ gặp khó.
Đã có công ty ở Việt Nam, mở chi nhánh ở New Zealand có được tính không?
Có thể là một hướng, nếu chi nhánh hoặc công ty con tại New Zealand vận hành thật và bạn trực tiếp điều hành. Hồ sơ vẫn phải đáp ứng tiêu chí của diện doanh nhân về vốn, kế hoạch và lợi ích cho New Zealand; việc có công ty mẹ ở Việt Nam chỉ là một điểm cộng về kinh nghiệm.
Long Term Business Visa còn nộp được không?
Không. Long Term Business Visa đã đóng năm 2017 và được thay bằng Entrepreneur Work Visa. Năm 2025, nhóm visa kinh doanh tiếp tục được cải tổ. Thông tin nào vẫn hướng dẫn nộp Long Term Business Visa là thông tin đã cũ nhiều năm.