Trong hồ sơ EB-5, con chỉ được đi kèm khi còn dưới 21 tuổi và chưa kết hôn, tính theo cách của CSPA. Con đã qua mốc đó — dù đang học đại học, vẫn sống cùng bố mẹ và hoàn toàn phụ thuộc tài chính — không còn là người phụ thuộc. Với nhiều gia đình Việt, đây là lúc câu hỏi chuyển từ "cả nhà cùng đi" sang "ai đứng đơn cho ai".
Một cách làm phổ biến là bố mẹ tặng tiền cho con để con tự đứng đơn chính, với suất đầu tư riêng. Cách này hợp pháp và USCIS chấp nhận tiền tặng, nhưng đòi hồ sơ chặt cả ở người tặng lẫn người nhận. Bài này phân tích khi nào nên cho con đứng đơn, hồ sơ cần gì, chi phí thật của hai suất, và so với phương án con chờ theo diện bảo lãnh gia đình sau khi bố mẹ đã có thẻ xanh.
Vì sao con trên 21 không đi kèm được, kể cả còn đi học
Luật di trú Mỹ định nghĩa "con" là người dưới 21 tuổi, chưa kết hôn. Định nghĩa này không có ngoại lệ cho việc còn đi học hay còn phụ thuộc tài chính — khác với một số nước như Úc hay Canada có mốc tuổi và tiêu chí phụ thuộc riêng. Đạo luật CSPA cho phép trừ bớt thời gian hồ sơ chờ xét để tính "tuổi CSPA", nên một số con đã qua 21 tuổi về mặt sinh học vẫn được tính là dưới 21. Nhưng khi tuổi CSPA cũng vượt 21, con ra khỏi hồ sơ.
Gia đình thường nhận ra vấn đề muộn: lúc mới tìm hiểu con 19 tuổi, lúc chọn xong dự án con 20, lúc nộp hồ sơ con đã gần 21. Bài riêng về cách tính tuổi CSPA trên site đi qua công thức chi tiết. Bài này dành cho trường hợp tính xong và biết chắc con sẽ không còn được đi kèm, hoặc con đã quá tuổi từ lâu.
Một lưu ý quan trọng: con kết hôn cũng mất tư cách đi kèm, bất kể tuổi. Gia đình có con sắp cưới trong thời gian hồ sơ chạy cần bàn trước, vì hệ quả không đảo ngược được.
Các phương án cho con trên 21 tuổi
Bảng so theo nguyên lý. Thời gian chờ của các diện bảo lãnh gia đình thay đổi theo Visa Bulletin hằng tháng; kiểm travel.state.gov.
| Phương án | Chi phí chính | Thời gian | Điểm cần cân |
|---|---|---|---|
| Con đứng đơn EB-5 riêng bằng tiền bố mẹ tặng | Thêm một suất vốn đầy đủ cùng phí dự án, luật sư | Như một hồ sơ EB-5 bình thường | Tốn vốn gấp đôi; con có thẻ xanh cùng giai đoạn với bố mẹ |
| Chỉ con đứng đơn, bố mẹ không đi EB-5 | Một suất vốn | Như hồ sơ EB-5 | Bố mẹ muốn đi sau phải chờ con nhập tịch rồi bảo lãnh |
| Bố mẹ đi EB-5, con chờ diện F2B (con độc thân của thường trú nhân) | Phí bảo lãnh gia đình | Thường nhiều năm | Con phải độc thân suốt thời gian chờ |
| Bố mẹ nhập tịch rồi bảo lãnh con diện F1 | Phí bảo lãnh gia đình | Sau ít nhất khoảng năm năm thường trú, cộng hàng chờ F1 | Con đã kết hôn thì chuyển sang F3, chờ lâu hơn |
| Con tự đi đường riêng: du học, việc làm | Học phí, chi phí sống | Không chắc | Không có bảo đảm thường trú; phụ thuộc năng lực của con |
Phương án hợp lý phụ thuộc vào ba yếu tố: tài sản gia đình có đủ hai suất không, con có muốn sang Mỹ thật không, và con có kế hoạch kết hôn trong vài năm tới không.
Tiền tặng: hồ sơ của người tặng và của con
USCIS chấp nhận vốn EB-5 là tiền được tặng, với điều kiện chứng minh được ba điều. Thứ nhất, người tặng có được số tiền đó hợp pháp — tức là bố mẹ phải chứng minh nguồn gốc tiền giống như khi tự mình đầu tư: bán nhà đất, lợi nhuận doanh nghiệp, tiền lương tích luỹ. Thứ hai, đây là quà tặng thật, không phải khoản vay trá hình mà con phải trả lại. Thứ ba, đường đi của tiền từ người tặng tới con và từ con tới dự án được ghi lại đầy đủ.
Hồ sơ thường gồm thư tặng có chữ ký của bố mẹ, nêu số tiền, mục đích, và khẳng định không đòi hoàn trả; bằng chứng mối quan hệ (giấy khai sinh của con); hồ sơ nguồn gốc tài sản của bố mẹ; chứng từ chuyển tiền từ tài khoản bố mẹ sang tài khoản đứng tên con, rồi từ tài khoản con tới tài khoản ký quỹ của dự án. Thư tặng nên được công chứng và dịch thuật theo yêu cầu.
Sai lầm hay gặp là bố mẹ chuyển thẳng từ tài khoản của mình sang dự án, không qua tài khoản của con. Cách này không nhất thiết sai, nhưng làm hồ sơ khó đọc hơn và có thể bị hỏi lại vì người đầu tư là con. Nên bàn với luật sư cách đi tiền rõ ràng nhất cho hồ sơ của con trước khi chuyển.
Con là nhà đầu tư thật: những điều con phải tự làm được
Con ký và hiểu hợp đồng. Con là thành viên góp vốn của quỹ, là người ký thoả thuận đầu tư, nhận báo cáo và tờ khai thuế K-1. Viên chức lãnh sự có thể hỏi con về dự án; một người trẻ chỉ nói "bố mẹ lo hết" tạo ấn tượng không tốt dù không phải là lý do từ chối tự thân.
Con tự đáp ứng điều kiện nhập cảnh. Con phải qua khám sức khoẻ, lý lịch tư pháp, và không có vi phạm di trú trước đây. Con từng ở quá hạn khi du học hay khai sai DS-160 là vấn đề của chính hồ sơ con.
Vợ chồng và con của con. Nếu con đã kết hôn, vợ hoặc chồng và con dưới 21 của con được đi kèm hồ sơ của con. Đây là điểm cộng lớn so với chờ diện F3, nơi cả gia đình con phải chờ rất lâu.
Con đang du học ở Mỹ. Nếu visa trong ngăn của dự án đang sẵn có, con có thể cân nhắc nộp đồng thời I-526E và I-485 để điều chỉnh tình trạng tại Mỹ, không cần về Việt Nam phỏng vấn. Điều kiện chi tiết xem bài riêng về nộp đồng thời.
Thuế sau khi có thẻ xanh. Con trở thành cư dân thuế Mỹ, khai thu nhập toàn cầu và báo cáo tài khoản nước ngoài nếu vượt ngưỡng — kể cả khi con vẫn là sinh viên.
Chi phí thật của hai suất và cách gia đình cân đo
Đầu tư hai suất nghĩa là gấp đôi vốn tối thiểu (theo luật RIA 2022, khoảng 800.000 USD mỗi suất cho dự án TEA), gấp đôi phí hành chính dự án, hai bộ phí luật sư và hai lần lệ phí USCIS. Với nhiều gia đình, tổng số này chiếm phần lớn tài sản lưu động. Điều đó đặt ra rủi ro tập trung: nếu dự án gặp chuyện, gia đình mất cùng lúc hai khoản lớn. Có gia đình chọn hai dự án khác nhau để phân tán, chấp nhận theo dõi nhiều hơn.
Một cách cân là so với chi phí cơ hội của phương án chờ. Ví dụ giả định: con 23 tuổi, nếu chờ diện F2B sau khi bố mẹ có thẻ xanh, có thể mất nhiều năm, trong thời gian đó con phải độc thân và không được định cư. Nếu con định lập gia đình ở tuổi 26–28, phương án chờ có thể không còn khả thi. Khi đó, khoản vốn thứ hai không chỉ mua thời gian, mà mua khả năng để con không phải chọn giữa kết hôn và định cư.
Ngược lại, nếu con muốn ở lại Việt Nam làm việc, hoặc đang có đường riêng tốt — như học bổng sau đại học có cơ hội làm việc ở Mỹ — thì đầu tư suất thứ hai có thể là chi phí không cần thiết. Con phải là người được hỏi ý kiến đầu tiên, không phải người được thông báo sau cùng.
Những sai lầm làm hồ sơ của con gặp khó
Các lỗi dưới đây gặp nhiều ở hồ sơ con đứng đơn bằng tiền bố mẹ tặng:
- Thư tặng ghi "cho vay" hoặc có điều khoản con phải trả lại — biến quà tặng thành khoản vay với yêu cầu chứng minh khác.
- Bố mẹ chỉ chứng minh có tiền mà không chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tiền.
- Tiền đi qua tài khoản của người thứ ba (cô dì, bạn bè) không có trong hồ sơ, làm đứt chuỗi đường đi.
- Con nộp hồ sơ khi đang ở Mỹ bằng visa du lịch rồi xin ở lại — có thể bị xem là khai sai ý định khi xin visa.
- Gia đình dùng chung một bộ hồ sơ nguồn tiền cho cả hai suất mà không tách rõ tài sản nào dùng cho suất nào.
- Con kết hôn trong lúc chờ mà không cập nhật hồ sơ để vợ hoặc chồng được đi kèm.
Phần lớn các lỗi này không phải do cố ý, mà do gia đình coi tiền trong nhà là của chung và không nghĩ tới việc phải kể lại đường đi của từng khoản cho một người lạ đọc. Khi chung nguồn tiền cho hai suất, nên có một bảng phân bổ tài sản rõ ràng: tài sản nào bán, bao nhiêu dùng cho suất của bố mẹ, bao nhiêu tặng cho con. USCIS xét hai hồ sơ riêng nhưng có thể đối chiếu.
Thứ tự nộp hai hồ sơ và mối liên hệ giữa chúng
Hai hồ sơ của bố mẹ và của con là hai hồ sơ độc lập: mỗi người một I-526E, một ngày ưu tiên, một quá trình xét. Một hồ sơ bị yêu cầu bổ sung hay từ chối không tự động kéo hồ sơ kia. Tuy nhiên, nếu dùng chung nguồn tài sản, một nghi vấn về nguồn tiền của bố mẹ có thể xuất hiện ở cả hai hồ sơ.
Nhiều gia đình chọn nộp hai hồ sơ cùng lúc, cùng dự án, để đơn giản hoá việc theo dõi và để cả nhà có thẻ xanh gần nhau. Một số gia đình nộp hồ sơ của con trước nếu con là người có áp lực thời gian lớn hơn, chẳng hạn sắp tốt nghiệp ở Mỹ và cần tình trạng mới. Không có thứ tự đúng cho mọi nhà; điều quan trọng là luật sư nắm cả hai hồ sơ và thống nhất câu chuyện nguồn tiền.
Sau khi có thẻ xanh, mỗi người tự nộp I-829 của mình theo mốc thời gian riêng. Nếu hai hồ sơ ở cùng dự án, phần việc làm thường được tính chung cho nhóm nhà đầu tư, nên kết quả thường đi cùng nhau.
Câu hỏi thường gặp
Con 22 tuổi còn đi học có được đi kèm hồ sơ EB-5 của bố mẹ không?
Thường là không, trừ khi tuổi CSPA của con vẫn dưới 21 sau khi trừ thời gian hồ sơ chờ xét. Luật Mỹ không có ngoại lệ cho con còn đi học hay còn phụ thuộc tài chính. Hãy nhờ luật sư tính tuổi CSPA cụ thể trước khi quyết định đầu tư suất riêng.
Bố mẹ tặng tiền cho con đầu tư EB-5 có cần chứng minh nguồn gốc không?
Có. USCIS yêu cầu chứng minh người tặng có được tiền hợp pháp, giống như khi tự đầu tư. Ngoài ra cần thư tặng, bằng chứng quan hệ gia đình và đầy đủ chứng từ chuyển tiền. Thiếu phần nguồn gốc tài sản của bố mẹ là lý do hay gặp khiến hồ sơ của con bị hỏi lại.
Con đứng đơn EB-5 thì vợ của con có được đi cùng không?
Có. Vợ hoặc chồng của người đứng đơn chính và con dưới 21 tuổi chưa kết hôn của họ là người phụ thuộc được đi kèm. Đây là lợi thế lớn so với việc chờ diện bảo lãnh gia đình F3 dành cho con đã kết hôn, nơi thời gian chờ thường rất dài.
Nếu chỉ con đứng đơn thì sau này bố mẹ sang Mỹ bằng cách nào?
Khi con đã nhập quốc tịch Mỹ và từ 21 tuổi trở lên, con có thể bảo lãnh bố mẹ theo diện thân nhân trực hệ, không phải chờ hạn ngạch. Con thường phải là thường trú nhân khoảng năm năm trước khi đủ điều kiện nhập tịch, nên tổng thời gian kéo dài nhiều năm.
Có nên đầu tư hai suất vào hai dự án khác nhau không?
Có thể, để phân tán rủi ro dự án. Đổi lại, gia đình phải thẩm định hai dự án, theo dõi hai bộ báo cáo và có thể chịu hai mức phí khác nhau. Nếu cả hai dự án đều tốt, cách này giảm rủi ro tập trung; nếu chỉ chọn được một dự án tốt, gộp vào đó có thể hợp lý hơn.