Chi phí sinh hoạt của một gia đình ở Úc phụ thuộc trước hết vào tiền nhà, sau đó là xe hơi, chăm sóc trẻ nhỏ và tiền điện — bốn khoản này thường chiếm phần lớn ngân sách, còn ăn uống dao động theo thói quen. Vì giá thuê và giá điện đổi theo quý và theo thành phố, con số "mỗi tháng tốn bao nhiêu" trên mạng xã hội thường lỗi thời hoặc chỉ đúng với một gia đình cụ thể.
Bài này không đưa con số cứng. Thay vào đó, bạn có danh sách đầy đủ các khoản, những khoản người mới sang hay quên, chi phí một lần của tháng đầu, và cách tự lập ngân sách bằng số liệu thật tra được trước khi lên máy bay. Mọi ví dụ có con số trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính.
Các nhóm chi phí của một gia đình ở Úc
Bảng dưới liệt kê các nhóm theo thứ tự thường gặp về độ lớn với gia đình thuê nhà. Cột cuối là chỗ bạn tra số thật.
| Nhóm | Gồm những gì | Đặc điểm | Tra số thật ở đâu |
|---|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê trả theo tuần hoặc hai tuần, hoặc tiền trả góp và phí hội đồng địa phương | Khoản lớn nhất, chênh rất mạnh giữa thành phố và khu | Tin cho thuê đang đăng ở đúng khu bạn muốn |
| Đi lại | Thẻ giao thông công cộng; hoặc xe hơi: trả góp, đăng ký, bảo hiểm, xăng, phí cầu đường, bảo dưỡng | Có xe thì tổng chi đi lại tăng mạnh | Trang giao thông của bang, công cụ báo giá bảo hiểm |
| Năng lượng | Điện, khí đốt (gas), nước nóng | Mùa đông phía nam và mùa hè phía tây, phía bắc đẩy tiền điện lên cao | Công cụ so sánh giá năng lượng của chính phủ |
| Ăn uống | Siêu thị, chợ, đồ Á, ăn ngoài | Nấu ở nhà rẻ hơn ăn ngoài nhiều | Tự đi siêu thị online xem giá |
| Trẻ nhỏ | Nhà trẻ, chăm sóc sau giờ học, đồng phục, trại hè, hoạt động | Nhà trẻ có thể rất đắt nếu không được trợ cấp | Trang Services Australia về Child Care Subsidy |
| Y tế | Phần tự trả khi khám, nha khoa, kính, bảo hiểm tư nhân, xe cứu thương | Có Medicare vẫn còn phần tự trả | Phòng khám gần nhà, trang so sánh bảo hiểm của chính phủ |
| Liên lạc | Điện thoại, internet tại nhà | Khá cạnh tranh, nhiều gói trả trước | Trang các nhà mạng |
| Khác | Quần áo mùa đông, đồ gia dụng, gửi tiền về Việt Nam, vé về thăm nhà | Hay bị quên trong ngân sách | Tự ước theo thói quen gia đình |
Nếu gia đình bạn mua nhà, thay dòng tiền thuê bằng tiền trả góp cộng phí hội đồng địa phương, phí nước, bảo hiểm nhà và quỹ sửa chữa.
Chi phí một lần trong tháng đầu: phần hay bị đánh giá thấp
Tháng đầu ở Úc tốn hơn hẳn một tháng bình thường vì các khoản trả một lần. Nhiều gia đình mang đủ tiền "ba tháng sinh hoạt" nhưng tiêu gần hết trong tháng đầu vì những khoản sau:
- Chỗ ở tạm trong lúc tìm nhà thuê: khách sạn, căn hộ dịch vụ hay phòng thuê ngắn hạn, thường đắt hơn tính theo tuần so với thuê dài hạn.
- Tiền bond (tiền đặt cọc thuê nhà, ở nhiều bang tối đa khoảng bốn tuần tiền thuê) cộng tiền thuê trả trước hai tới bốn tuần.
- Đồ đạc cơ bản: phần lớn nhà thuê ở Úc không có nội thất — giường, nệm, bàn ghế, tủ lạnh, máy giặt thường phải tự mua.
- Kết nối dịch vụ: điện, gas, internet có thể có phí kết nối.
- Xe hơi nếu cần: mua xe cũ kèm phí chuyển tên, kiểm định, bảo hiểm; chưa có lịch sử ở Úc thì phí bảo hiểm thường cao hơn.
- Đồ cho con đi học: đồng phục, giày, cặp, máy tính bảng hay máy tính xách tay nếu trường yêu cầu, khoản đóng góp tự nguyện của trường.
- Quần áo theo mùa: sang Melbourne hay Adelaide vào tháng 6, tháng 7 cần áo ấm thật, không phải áo khoác mỏng mang từ Việt Nam.
Ví dụ giả định: nếu tiền thuê nhà của bạn là T mỗi tuần, chỉ riêng bond bốn tuần cộng hai tuần trả trước đã là sáu lần T, chưa kể đồ đạc. Đặt riêng một khoản "chi phí lập nghiệp" thay vì gộp vào ngân sách sinh hoạt.
Những khoản trợ cấp và ưu đãi có thể làm giảm chi phí
Trợ cấp nhà trẻ (Child Care Subsidy). Gia đình đủ điều kiện về cư trú và thu nhập được trợ một phần học phí nhà trẻ được công nhận, trả thẳng cho cơ sở. Mức trợ theo thu nhập gia đình và loại hình chăm sóc; tra công cụ ước tính trên trang của Services Australia. Người giữ một số visa tạm trú không đủ điều kiện.
Trợ cấp gia đình (Family Tax Benefit). Hỗ trợ chi phí nuôi con cho gia đình có thu nhập trong ngưỡng. Người mới thường trú cần kiểm điều kiện thời gian chờ và cư trú; nhiều khoản trợ cấp khác của Centrelink có thời gian chờ dành cho người mới định cư, phổ biến tới vài năm.
Thẻ ưu đãi. Người có thu nhập thấp hoặc nhận một số trợ cấp có thể được thẻ giảm giá thuốc, phí giao thông, điện nước. Mỗi bang có thêm các khoản giảm giá năng lượng riêng.
Học tiếng Anh miễn phí. Chương trình tiếng Anh cho người di cư trưởng thành (AMEP) miễn phí cho người đủ điều kiện; đi học vừa tiết kiệm, vừa giúp tìm việc nhanh hơn, tức là tăng thu chứ không chỉ giảm chi.
Lập ngân sách trước khi sang: bảy bước dùng số thật
Bạn có thể ngồi ở Việt Nam và có một bản ngân sách khá sát, nếu tra đúng chỗ.
- Chọn hai khu ứng viên ở thành phố bạn sẽ sống; với mỗi khu, ghi 10 tin cho thuê loại nhà bạn cần và lấy mức giữa.
- Quyết định có xe hay không; nếu có, xin báo giá bảo hiểm thử với hồ sơ người mới và tra phí đăng ký xe của bang.
- Vào trang siêu thị trực tuyến, bỏ vào giỏ đúng danh sách đồ ăn một tuần của gia đình bạn, ghi tổng.
- Dùng công cụ so sánh giá điện, gas của chính phủ với mã bưu điện của khu ứng viên, chọn mức dùng theo số người.
- Nếu có con nhỏ, tra học phí nhà trẻ gần khu và ước tính Child Care Subsidy theo thu nhập dự kiến.
- Cộng thêm y tế, liên lạc, quần áo, gửi về Việt Nam, và một dòng "bất ngờ" khoảng một phần mười tổng.
- So tổng với thu nhập sau thuế dự kiến theo tin tuyển dụng đúng nghề; nếu thâm hụt, tính số tháng quỹ dự phòng phải gánh và điều chỉnh khu ở hoặc chuyện có xe.
Vì sao cùng một gia đình mà chi phí chênh nhau giữa các thành phố
Tiền nhà theo khu, không chỉ theo thành phố. Trong cùng Sydney hay Melbourne, giá thuê căn ba phòng ngủ ở khu gần trung tâm có thể gấp nhiều lần khu vùng ven. So sánh "Sydney đắt, Adelaide rẻ" chỉ có nghĩa khi so cùng loại nhà ở khu có quãng đi làm tương đương.
Khí hậu quyết định tiền năng lượng. Gia đình ở Melbourne, Adelaide, Canberra trả nhiều tiền sưởi mùa đông; gia đình ở Perth, Brisbane, tây Sydney trả nhiều tiền máy lạnh mùa hè. Nhà cũ cách nhiệt kém làm cả hai khoản cao hơn.
Đường thu phí và quãng lái xe. Sydney, Melbourne, Brisbane có các tuyến đường cao tốc thu phí; một người lái xe đi làm qua đường thu phí mỗi ngày có thể tốn một khoản lớn mỗi năm. Perth và Adelaide ít đường thu phí hơn nhưng quãng lái xe ở vùng ven vẫn dài.
Phí bảo hiểm theo mã bưu điện. Bảo hiểm xe và nhà tính theo khu: khu có tỷ lệ trộm xe cao, vùng ngập, vùng cháy rừng đều đẩy phí lên. Hai căn nhà giá thuê như nhau có thể chênh đáng kể về bảo hiểm đồ đạc.
Chăm sóc trẻ nhỏ. Học phí nhà trẻ khác nhau theo khu và theo bang; khu đông gia đình trẻ có thể thiếu chỗ, phải xếp hàng chờ nhiều tháng. Đăng ký sớm là cách tiết kiệm tốt nhất vì tránh phải gửi trẻ ở chỗ xa, đắt hơn.
Năm đầu khác các năm sau ở chỗ nào
Năm đầu tốn hơn không chỉ vì chi phí lập nghiệp. Bạn chưa có lịch sử bảo hiểm nên phí xe cao; chưa có lịch sử tín dụng nên khó trả góp lãi thấp; chưa quen chợ nên mua đắt; chưa biết đổi gói điện, internet nên trả giá mặc định. Nhiều gia đình thấy chi phí tháng giảm rõ sau 12–18 tháng mà thu nhập chưa đổi.
Thu nhập năm đầu cũng thường thấp hơn kỳ vọng. Người làm nghề cần đăng ký lại, cần thẩm định bằng, hay cần "kinh nghiệm ở Úc" có thể phải làm việc trái nghề hoặc làm bán thời gian trong vài tháng. Ngân sách an toàn là ngân sách tính thu nhập năm đầu ở mức thận trọng, không lấy mức lương cao nhất trong tin tuyển dụng.
Vì vậy, hãy lập hai bản: ngân sách năm đầu (có chi phí lập nghiệp, thu nhập thận trọng) và ngân sách "ổn định" từ năm thứ hai. Bản đầu cho biết bạn cần mang theo bao nhiêu tiền; bản sau cho biết cuộc sống ở thành phố đó có bền với nghề của bạn không. Nếu bản sau vẫn thâm hụt, vấn đề nằm ở lựa chọn khu ở hay nghề, không phải ở chuyện tiết kiệm.
Cách các gia đình Việt giữ chi phí trong tầm tay
Kinh nghiệm phổ biến nhất là chấp nhận nhà nhỏ hơn ở khu thuận tiện hơn trong năm đầu: ở gần ga tàu hay trục xe buýt chính có thể giúp bỏ được một chiếc xe, khoản tiết kiệm lớn hơn nhiều so với chênh lệch tiền thuê. Ngược lại, thuê nhà rộng ở vùng ven rồi phải mua hai xe thường tốn hơn.
Ăn uống là nơi người Việt có lợi thế: nấu ở nhà, đi chợ ở khu cộng đồng có rau, thịt, gia vị Á giá hợp lý, mua theo đợt giảm giá của siêu thị. Ăn ngoài ở Úc đắt so với Việt Nam, nên những bữa ăn ngoài thường là khoản đầu tiên các gia đình cắt khi ngân sách căng.
Với tiền điện, chọn nhà có cách nhiệt tốt, hỏi chủ nhà về tấm năng lượng mặt trời, dùng máy sưởi, máy lạnh có chủ đích thay vì để chạy cả ngày, và so gói giá điện mỗi năm. Nhiều người không biết mình có quyền đổi nhà cung cấp và đang trả theo gói cũ đắt hơn.
Cuối cùng, tách hai tài khoản: một cho chi phí cố định hằng tuần, một cho tiết kiệm và khoản bất ngờ. Khi tiền thuê trả theo tuần còn lương trả theo hai tuần, tài khoản riêng cho tiền nhà giúp bạn không bao giờ trễ hạn — điều rất quan trọng khi bạn cần tham chiếu tốt để thuê căn tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Định cư Úc cần mang theo bao nhiêu tiền?
Không có con số chung. Hãy tính chi phí một lần của tháng đầu (chỗ ở tạm, bond, đồ đạc, xe nếu cần) cộng ngân sách sinh hoạt ba đến sáu tháng chưa có thu nhập, theo số liệu thuê nhà và giá cả của chính khu bạn sẽ ở. Gia đình có con nhỏ hoặc nghề cần thời gian đăng ký lại nên để dư hơn.
Khoản nào tốn nhất khi sống ở Úc?
Với gia đình thuê nhà, tiền nhà thường là khoản lớn nhất, sau đó là xe hơi và chăm sóc trẻ nhỏ. Tỷ lệ cụ thể phụ thuộc thành phố và khu ở; ở Sydney và Melbourne, tiền nhà chiếm phần lớn hơn so với Adelaide hay Perth nếu so cùng loại nhà.
Có xe hơi ở Úc tốn những khoản gì?
Ngoài tiền mua hay trả góp, bạn trả phí đăng ký xe hằng năm, bảo hiểm bắt buộc cho người bị thương, bảo hiểm xe tự chọn, xăng, phí cầu đường ở một số thành phố, bảo dưỡng và lốp. Người mới chưa có lịch sử lái xe ở Úc thường bị tính phí bảo hiểm cao hơn.
Người mới định cư có được nhận trợ cấp ngay không?
Một số khoản như trợ cấp nhà trẻ có thể nhận khi đủ điều kiện cư trú và thu nhập, nhưng nhiều khoản trợ cấp khác của Centrelink có thời gian chờ dành cho người mới thường trú, phổ biến tới vài năm. Kiểm từng khoản trên trang của Services Australia trước khi tính vào ngân sách.
Nhà thuê ở Úc có sẵn đồ đạc không?
Phần lớn không. Nhà thuê thường có bếp, lò nướng, đôi khi có máy rửa bát và điều hoà, nhưng giường, nệm, bàn ghế, tủ lạnh, máy giặt phải tự mua. Nhà có nội thất có nhưng ít và giá thuê cao hơn.
Làm sao giảm tiền điện ở Úc?
So gói giá điện bằng công cụ so sánh của chính phủ và đổi nhà cung cấp nếu rẻ hơn, chọn nhà cách nhiệt tốt, dùng sưởi và máy lạnh có chủ đích, giặt bằng nước lạnh. Hỏi bang của bạn về các khoản giảm giá năng lượng cho gia đình có thẻ ưu đãi.