Người đi Canada bằng visa khách thăm không được hưởng bảo hiểm y tế công của tỉnh bang, nên mọi chi phí khám chữa bệnh phải tự trả nếu không có bảo hiểm du lịch. Visa khách thăm thông thường không bắt buộc mua bảo hiểm; riêng Super Visa cho cha mẹ, ông bà bắt buộc bảo hiểm y tế đạt chuẩn riêng.
Câu hỏi thật vì vậy không phải "có bắt buộc không" mà là "mua loại nào để không phải gánh một hoá đơn bệnh viện lớn". Canada có hệ thống y tế tốt nhưng chi phí cho người không có bảo hiểm công rất cao, và phần lớn rủi ro của gia đình Việt nằm ở cha mẹ lớn tuổi có bệnh nền. Bài này giải thích cách đọc một hợp đồng bảo hiểm du lịch cho chuyến đi Canada: hạn mức, bệnh có sẵn, mức khấu trừ, thời gian chờ, và cách dùng khi thật sự phải đi khám.
Vì sao khách thăm cần bảo hiểm riêng
Y tế công ở Canada do từng tỉnh bang quản lý: OHIP ở Ontario, MSP ở British Columbia, RAMQ ở Quebec, AHCIP ở Alberta. Chỉ cư dân đủ điều kiện, như công dân, thường trú nhân và một số người có giấy phép dài hạn, mới được hưởng. Khách thăm, kể cả cha mẹ của công dân Canada, không thuộc nhóm này. Khi khách thăm vào phòng cấp cứu, bệnh viện vẫn khám và chữa, nhưng hoá đơn được tính theo giá cho người không có bảo hiểm.
Chi phí cụ thể khác nhau theo tỉnh, bệnh viện và loại dịch vụ, nên không có con số chung đáng tin. Điều chắc chắn là một đợt nằm viện vài ngày, một ca mổ cấp cứu hay một lần vận chuyển bằng trực thăng có thể tốn số tiền mà phần lớn gia đình Việt không muốn tự trả. Bạn có thể tham khảo bảng giá dành cho người không cư trú mà một số bệnh viện lớn công bố để có cảm giác về mức chi.
Bảo hiểm của con cái ở Canada không bao cha mẹ sang thăm. Một số hợp đồng bảo hiểm nhóm của công ty có quyền lợi cho người phụ thuộc, nhưng thường chỉ áp cho vợ chồng và con, không áp cho cha mẹ đến thăm.
Các thành phần của một hợp đồng bảo hiểm du lịch
Không phải hợp đồng nào cũng có đủ các phần dưới đây. So sánh giữa các lựa chọn theo từng dòng giúp thấy chỗ khác thật, thay vì chỉ so phí.
| Thành phần | Ý nghĩa | Điểm cần đọc kỹ |
|---|---|---|
| Hạn mức chi trả y tế | Số tiền tối đa công ty trả cho chi phí y tế trong thời hạn hợp đồng | Hạn mức thấp có thể không đủ cho một ca nằm viện; Super Visa có hạn mức tối thiểu bắt buộc |
| Cấp cứu hay khám thường | Phần lớn hợp đồng du lịch chỉ trả cho tình trạng cấp cứu bất ngờ | Khám định kỳ, lấy thuốc mạn tính thường không được trả |
| Bệnh có sẵn | Bệnh đã có trước ngày hợp đồng có hiệu lực | Điều khoản "ổn định" trong một khoảng thời gian trước khi mua; có hợp đồng loại trừ hẳn |
| Mức khấu trừ | Phần đầu tiên bạn tự trả mỗi lần yêu cầu bồi thường | Khấu trừ cao làm phí thấp nhưng bạn trả nhiều hơn khi dùng |
| Thời gian chờ | Khoảng thời gian đầu không được trả cho bệnh phát sinh | Thường áp khi mua sau khi đã đến Canada |
| Vận chuyển y tế, hồi hương | Chi phí đưa bệnh nhân về nước hoặc tới bệnh viện phù hợp | Quan trọng với người lớn tuổi đi chuyến dài |
| Huỷ chuyến, gián đoạn chuyến | Hoàn tiền vé, khách sạn khi phải huỷ vì lý do được chấp nhận | Một số hợp đồng hoàn phí nếu visa bị từ chối, cần đọc điều kiện |
Khi so sánh, hãy đặt cùng một hồ sơ người được bảo hiểm (tuổi, thời gian, bệnh nền) cho mọi lựa chọn. Phí rẻ hơn rõ rệt thường đi kèm hạn mức thấp, khấu trừ cao hoặc loại trừ rộng.
Bệnh có sẵn: chỗ quyết định có được bồi thường hay không
Định nghĩa "ổn định". Nhiều hợp đồng chỉ trả cho bệnh có sẵn nếu bệnh đó "ổn định" trong một khoảng thời gian trước ngày hiệu lực, ví dụ không đổi thuốc, không đổi liều, không có triệu chứng mới, không nhập viện, không có chỉ định xét nghiệm mới. Khoảng thời gian và định nghĩa cụ thể khác nhau giữa các hợp đồng, nên đọc nguyên văn.
Đổi liều thuốc cũng tính. Bác sĩ tăng liều huyết áp tháng trước khi bay có thể khiến bệnh huyết áp không còn "ổn định" theo hợp đồng. Nếu sau đó bạn bị biến chứng tim mạch ở Canada, công ty có thể từ chối. Trước khi mua, rà lại sổ khám sáu đến mười hai tháng gần nhất.
Khai sức khoẻ đúng. Phiếu câu hỏi sức khoẻ khi mua bảo hiểm phải trả lời đúng. Khai thiếu bệnh nền để có phí thấp là cách nhanh nhất để mất quyền lợi đúng lúc cần. Công ty bảo hiểm có thể xin hồ sơ y tế ở Việt Nam khi xét bồi thường.
Lựa chọn bao gồm hoặc loại trừ. Một số sản phẩm cho chọn gói bao gồm bệnh có sẵn với phí cao hơn, gói khác loại trừ hẳn. Với cha mẹ có bệnh nền, gói rẻ loại trừ bệnh có sẵn có thể gần như vô dụng vì rủi ro lớn nhất lại nằm ở chính bệnh nền đó.
Mua ở Việt Nam hay mua ở Canada
Bảo hiểm du lịch quốc tế bán ở Việt Nam thường thiết kế cho chuyến đi ngắn, có hạn mức theo vùng, và thường được mua trước khi khởi hành. Ưu điểm là mua dễ, thanh toán bằng tiền đồng, có giấy tờ tiếng Việt. Điểm cần kiểm là hạn mức có phù hợp với chi phí y tế ở Bắc Mỹ không, công ty có đối tác hỗ trợ tại Canada để bảo lãnh viện phí trực tiếp không, hay bạn phải tự trả trước rồi đòi lại.
Bảo hiểm khách thăm (visitor insurance) bán ở Canada thường được con cái ở Canada mua cho cha mẹ, có lựa chọn thời hạn dài và hạn mức cao, quen với hệ thống bệnh viện Canada. Mua trước ngày đến thường không có thời gian chờ; mua sau khi đã đến có thể có thời gian chờ, trong đó bệnh phát sinh không được trả.
Với Super Visa, quy định hiện hành yêu cầu bảo hiểm từ công ty bảo hiểm Canada hoặc công ty nước ngoài được chấp thuận, với thời hạn và hạn mức tối thiểu theo quy định; chi tiết nằm ở bài Super Visa trong danh mục này và trên canada.ca. Với visa thường, bạn tự chọn, miễn hợp đồng thực sự dùng được khi cần.
Dù mua ở đâu, hãy chắc chắn có số điện thoại hỗ trợ khẩn cấp hoạt động 24 giờ, hiểu rõ bước phải gọi trước khi vào viện (nhiều hợp đồng yêu cầu báo trước trừ trường hợp không thể), và lưu bản hợp đồng trên điện thoại lẫn bản giấy.
Khi phải đi khám ở Canada: trình tự để được bồi thường
Phần lớn tranh chấp bồi thường bắt nguồn từ việc bỏ qua một bước ở đây.
- Gọi đường dây hỗ trợ của công ty bảo hiểm trước khi đi khám nếu tình trạng cho phép. Họ có thể chỉ tới phòng khám hoặc bệnh viện phù hợp và thu xếp bảo lãnh viện phí.
- Chọn đúng nơi. Bệnh nhẹ thì phòng khám không hẹn trước (walk-in clinic) thường rẻ hơn và nhanh hơn phòng cấp cứu. Tình trạng đe doạ tính mạng thì gọi cấp cứu ngay, việc báo bảo hiểm để sau.
- Xuất trình thông tin hợp đồng và hỏi bệnh viện có làm việc trực tiếp với công ty bảo hiểm không.
- Giữ mọi giấy tờ: hoá đơn chi tiết, biên lai thanh toán, chẩn đoán, đơn thuốc, giấy ra viện.
- Nộp hồ sơ bồi thường đúng hạn theo hợp đồng, kèm bản sao hộ chiếu và giấy tờ chuyến đi.
- Theo dõi yêu cầu bổ sung. Công ty có thể xin hồ sơ khám ở Việt Nam để xác định bệnh có sẵn; chuẩn bị sẵn liên lạc với bệnh viện ở nhà.
Tính phí và hạn mức theo một tình huống (ví dụ giả định)
Bà Mai, 68 tuổi, tiểu đường type 2 ổn định nhiều năm, uống thuốc không đổi liều, dự định sang Montreal ở với con gái bốn tháng. Gia đình cân nhắc ba lựa chọn: một gói du lịch quốc tế mua ở Việt Nam hạn mức trung bình, loại trừ bệnh có sẵn; một gói khách thăm mua ở Canada hạn mức cao, bao gồm bệnh có sẵn ổn định trong một khoảng thời gian; và không mua.
Không mua có phí bằng không nhưng gánh toàn bộ rủi ro, kể cả rủi ro một lần hạ đường huyết hay biến chứng tim mạch dẫn tới vài ngày nằm viện. Gói loại trừ bệnh có sẵn rẻ hơn nhưng gần như không bảo vệ trước rủi ro lớn nhất của bà, vì biến chứng liên quan tiểu đường dễ bị xếp vào bệnh có sẵn. Gói bao gồm bệnh có sẵn đắt hơn, nhưng đúng là thứ bà cần, với điều kiện hồ sơ khám ở Việt Nam xác nhận bệnh ổn định đúng như hợp đồng định nghĩa.
Bài học của ví dụ: chọn bảo hiểm cho cha mẹ bắt đầu từ bệnh nền và tuổi, không bắt đầu từ phí. Sau đó mới so phí giữa các gói đã đáp ứng được bệnh nền.
Những loại trừ hay gặp ngoài bệnh có sẵn
Bệnh có sẵn là loại trừ được nhắc nhiều nhất, nhưng không phải duy nhất. Khi đọc hợp đồng, rà riêng mục loại trừ và để ý các nhóm sau.
- Điều trị không khẩn cấp. Khám sức khoẻ định kỳ, tái khám bệnh mạn tính, mổ theo lịch hẹn, làm răng không do tai nạn thường không được trả.
- Đi ngược chỉ định y tế. Bay khi bác sĩ đã khuyên không nên đi, hoặc đi để chữa một bệnh đã biết, thường bị loại trừ.
- Hoạt động rủi ro. Trượt tuyết ngoài đường trượt, leo núi, lặn, một số môn thể thao mùa đông có thể bị loại trừ hoặc cần mua thêm. Ở Canada, mùa đông là lúc nhiều gia đình đưa cha mẹ đi trượt tuyết lần đầu.
- Rượu bia và chất kích thích. Tai nạn xảy ra khi say rượu thường không được trả.
- Đi sang nước khác. Hợp đồng mua cho Canada có thể không phủ chuyến ghé Mỹ, nơi chi phí y tế thường còn cao hơn. Nếu định đi Mỹ trong chuyến, chọn hợp đồng có vùng phủ phù hợp.
- Thai sản và sinh con, trừ biến chứng bất ngờ trong điều kiện rất hẹp.
- Thời gian chờ khi mua sau khi đã đến Canada, trong đó bệnh phát sinh không được trả.
Không có hợp đồng nào phủ mọi thứ. Mục tiêu là biết rõ phần không được phủ, để không bất ngờ đúng lúc cần dùng.
Câu hỏi thường gặp
Visa du lịch Canada có bắt buộc mua bảo hiểm không?
Với visa khách thăm thông thường, theo quy định hiện hành, bảo hiểm không phải giấy tờ bắt buộc. Chỉ Super Visa bắt buộc bảo hiểm y tế đạt chuẩn. Dù vậy, có bảo hiểm trong hồ sơ có thể giúp viên chức thấy bạn đã chuẩn bị cho chuyến đi một cách có trách nhiệm.
Đang ở Canada mới mua bảo hiểm có được không?
Được, nhiều công ty ở Canada bán cho khách thăm đã đến. Nhưng hợp đồng mua sau khi đến thường có thời gian chờ, trong đó bệnh phát sinh không được trả, trừ tai nạn. Mua trước ngày bay luôn an toàn hơn.
Bảo hiểm du lịch có trả cho khám thai, sinh con ở Canada không?
Thường không, hoặc chỉ trả cho biến chứng bất ngờ trong giai đoạn đầu thai kỳ theo điều kiện rất hẹp. Sinh con ở Canada khi là khách thăm có chi phí cao và thường nằm ngoài phạm vi bảo hiểm du lịch. Đọc kỹ điều khoản thai sản nếu có thai khi đi.
Gia hạn lưu trú ở Canada thì bảo hiểm có tự kéo dài không?
Không. Bạn phải gia hạn hợp đồng hoặc mua hợp đồng mới trước khi hợp đồng cũ hết hạn. Gia hạn sau khi đã hết hạn có thể bị xem là hợp đồng mới, kèm thời gian chờ và điều khoản bệnh có sẵn tính lại từ đầu.
Nếu visa bị từ chối, phí bảo hiểm đã mua có được hoàn không?
Tùy hợp đồng. Một số công ty hoàn phí khi visa bị từ chối, có hoặc không trừ một khoản phí xử lý, với điều kiện bạn gửi thư từ chối. Hỏi rõ trước khi mua, nhất là với hợp đồng mua để nộp kèm hồ sơ Super Visa.
Thẻ tín dụng có kèm bảo hiểm du lịch có đủ không?
Một số thẻ tín dụng kèm bảo hiểm du lịch khi dùng thẻ thanh toán vé. Quyền lợi thường giới hạn về độ tuổi, số ngày, hạn mức và loại trừ bệnh có sẵn. Đọc giấy chứng nhận quyền lợi của thẻ; với người lớn tuổi đi dài ngày, thường không đủ để thay hợp đồng riêng.