Visa 494 (Skilled Employer Sponsored Regional) là visa tạm trú năm năm cho người được một doanh nghiệp ở vùng regional của Úc bảo lãnh. Sau ba năm sống và làm việc ở vùng đó với thu nhập chịu thuế đạt ngưỡng quy định, người giữ 494 có thể nộp visa thường trú 191. Visa này có từ tháng 11/2019, thay cho visa 187 đã đóng.
DAMA (Designated Area Migration Agreement) không phải một mã visa riêng mà là thoả thuận giữa chính phủ liên bang với một vùng cụ thể, cho phép doanh nghiệp trong vùng bảo lãnh lao động với điều kiện được nới: tuổi cao hơn, tiếng Anh thấp hơn, danh sách nghề rộng hơn, có khi ngưỡng lương thấp hơn. Lao động đi theo DAMA thường cầm visa 482 hoặc 494 thuộc luồng Labour Agreement. Hai thứ này hay được nhắc chung vì cùng phục vụ một mục tiêu: đưa người có nghề đến nơi các thành phố lớn không lấp được.
Vùng regional là ở đâu: không chỉ là vùng quê
Từ tháng 11/2019, Úc định nghĩa "regional" cho mục đích di trú là toàn bộ nước Úc trừ ba thành phố lớn Sydney, Melbourne và Brisbane. Phần còn lại chia làm hai nhóm. Nhóm thành phố regional gồm Perth, Adelaide, Gold Coast, Sunshine Coast, Canberra, Newcastle và Lake Macquarie, Wollongong và Illawarra, Geelong, Hobart. Nhóm còn lại là các vùng regional khác, từ thị trấn nông nghiệp ở Riverina đến cả lãnh thổ Bắc Úc.
Hệ quả thực tế lớn hơn nhiều người nghĩ: một kỹ sư làm ở Adelaide hay một đầu bếp ở Gold Coast vẫn có thể đi 494 nếu doanh nghiệp đặt ở đó. Người Việt hay nghĩ "regional" là phải lên nông trại; thực ra nhiều thành phố có đại học, bệnh viện lớn, cộng đồng Việt đáng kể nằm trong vùng này. Ngược lại, doanh nghiệp có văn phòng chính ở Sydney nhưng vị trí làm ở Wollongong thì phải xem vị trí thực tế, không xem địa chỉ trụ sở.
Danh sách mã bưu chính nào thuộc nhóm nào được Bộ Nội vụ công bố và có thể sửa đổi. Trước khi nhận việc, hãy tra chính mã bưu chính của nơi làm việc trên immi.homeaffairs.gov.au, đừng dựa vào cảm giác "thành phố này nhỏ chắc là regional".
Visa 494 khác visa 482 và 491 ở đâu
Ba visa này hay bị nhầm với nhau vì đều tạm trú và đều có đường lên thường trú. Bảng dưới so sánh theo khung chung; điều kiện chi tiết cần kiểm trang của từng visa.
| Tiêu chí | Visa 494 (chủ lao động vùng) | Visa 482 (chủ lao động) | Visa 491 (tay nghề vùng) |
|---|---|---|---|
| Ai đứng sau hồ sơ | Doanh nghiệp ở vùng regional | Doanh nghiệp bất kỳ nơi nào ở Úc | Bang đề cử hoặc người thân đủ điều kiện ở vùng regional |
| Thời hạn | Năm năm | Tối đa bốn năm | Năm năm |
| Tuổi | Dưới 45 lúc nộp (luồng thường) | Không giới hạn | Dưới 45 lúc nhận thư mời |
| Thẩm định tay nghề | Thường bắt buộc | Tuỳ nghề và trường hợp | Bắt buộc |
| Kinh nghiệm | Thường ba năm liên quan | Ít nhất một năm | Tính vào điểm, không bắt buộc mức cố định |
| Đường thường trú | Visa 191 sau ba năm | Visa 186 sau hai năm | Visa 191 sau ba năm |
| Medicare | Được hưởng | Không (trừ nước có hiệp định) | Được hưởng |
Chi tiết dễ bị bỏ qua là Medicare: người giữ 494 và 491 được vào hệ thống y tế công, người giữ 482 thì không. Với gia đình có con nhỏ hoặc người lớn tuổi đi kèm, khác biệt này tính bằng tiền mỗi tháng.
Điều kiện của visa 494 luồng chủ lao động
Ở luồng thường (Employer Sponsored), doanh nghiệp phải là nhà bảo lãnh được duyệt, hoạt động thật ở vùng regional, và đề cử một vị trí toàn thời gian kéo dài ít nhất năm năm, với mức lương không thấp hơn lương thị trường. Doanh nghiệp thường cũng phải kiểm thị trường lao động trong nước trước khi đề cử, và đóng phí cho quỹ đào tạo như với 482.
Người lao động cần nghề nằm trong danh sách áp dụng cho 494, kết quả thẩm định tay nghề còn hiệu lực từ tổ chức được chỉ định, ít nhất ba năm kinh nghiệm toàn thời gian liên quan, tiếng Anh tối thiểu mức Competent, dưới 45 tuổi lúc nộp, cùng yêu cầu sức khoẻ và nhân thân. So với 482, 494 đòi nhiều hơn ở bước đầu nhưng đổi lại cho thời hạn dài hơn, quyền Medicare và một đường thường trú không còn phụ thuộc vào việc chủ có chịu đề cử lần hai hay không.
Trong thời gian giữ 494, bạn phải sống, làm việc và học tập ở vùng regional. Đổi chủ được, nhưng chủ mới cũng phải ở vùng regional và nộp đề cử mới. Ra khỏi vùng để làm ở Sydney hay Melbourne là vi phạm điều kiện visa và làm mất quyền lên 191.
DAMA vận hành thế nào và ai được lợi
Hai tầng thoả thuận. Tầng trên là thoả thuận khung giữa chính phủ liên bang và một đại diện vùng (Designated Area Representative, thường là cơ quan của bang, lãnh thổ hoặc hội đồng kinh tế vùng). Tầng dưới là thoả thuận lao động riêng mà từng doanh nghiệp ký với chính phủ sau khi được đại diện vùng xác nhận là thiếu người thật.
Ưu đãi có thể có. Tuỳ từng DAMA: nâng tuổi tối đa khi xin thường trú (nhiều thoả thuận cho tới khoảng 55 tuổi), hạ mức tiếng Anh, mở thêm nghề bán kỹ năng không có trong danh sách thường, giảm ngưỡng lương ở mức nhất định. Mỗi ưu đãi phải được ghi trong thoả thuận của vùng và của doanh nghiệp đó, không áp dụng tự động.
Các vùng từng có DAMA. Ví dụ đã được công bố: Lãnh thổ Bắc Úc (Northern Territory), vùng Goldfields và East Kimberley ở Tây Úc, vùng Orana ở New South Wales, Far North Queensland và Townsville ở Queensland, Great South Coast ở Victoria, các thoả thuận của Nam Úc. Danh sách, thời hạn và nghề của từng DAMA thay đổi; kiểm trên trang của Bộ Nội vụ và trang của đại diện vùng.
Ai được lợi nhất. Người có nghề thực hành vững (thợ hàn, thợ cơ khí, đầu bếp, chăm sóc người cao tuổi, lao động nông nghiệp có kỹ năng) nhưng vướng tuổi hoặc tiếng Anh ở luồng thường. Người làm nghề văn phòng có tiếng Anh tốt thường không cần đến DAMA.
Từ 494 lên 191: điều kiện và cách giữ hồ sơ sạch
Visa 191 (Permanent Residence – Skilled Regional) là đích của cả 494 và 491. Điều kiện cốt lõi ở dạng nguyên lý như sau; mức thu nhập cụ thể kiểm trên trang visa 191.
- Giữ 494 hoặc 491 ít nhất ba năm và trong thời gian đó tuân thủ điều kiện sống, làm việc ở vùng regional.
- Có thu nhập chịu thuế đạt ngưỡng tối thiểu trong ba năm thu nhập (năm tài khoá Úc chạy từ 1/7 đến 30/6), chứng minh bằng thông báo thuế của Sở Thuế Úc. Ba năm không cần liên tiếp nhưng phải nằm trong thời gian giữ visa vùng.
- Khai thuế đầy đủ, đúng hạn mỗi năm. Người làm tiền mặt, không khai thu nhập sẽ không có bằng chứng thu nhập khi cần.
- Lưu giữ bằng chứng nơi ở: hợp đồng thuê nhà, hoá đơn điện nước, hồ sơ đi học của con ở vùng regional.
- Nộp 191 khi đã đủ điều kiện; visa 191 không đòi lại thẩm định tay nghề hay giới hạn tuổi, đây là lợi thế lớn của đường regional.
Cách phổ biến khiến hồ sơ 191 gặp khó là năm đầu thu nhập thấp vì làm bán thời gian hoặc nghỉ giữa chừng, rồi tới năm thứ ba mới nhận ra chỉ có hai năm đạt ngưỡng. Tính từ năm đầu, không đợi tới cuối.
Ai nên cân nhắc 494 hoặc DAMA, ai nên chọn đường khác
Đường vùng hợp với người sẵn lòng sống ngoài ba thành phố lớn ít nhất ba năm, có nghề thực hành hoặc chuyên môn được vùng cần, và muốn một lộ trình thường trú ít phụ thuộc điểm mời như 189. Gia đình có con nhỏ thường thấy thành phố regional như Adelaide, Perth, Hobart hay Townsville dễ sống, nhà rẻ hơn Sydney, trường công đủ tốt. Người làm nông nghiệp, chế biến thực phẩm, chăm sóc người già hay xây dựng có cơ hội thật ở các vùng có DAMA.
Đường vùng không hợp với người coi ba năm ở vùng là "thủ tục", định chuyển về Sydney ngay khi có visa, hoặc nghề chỉ có việc ở thành phố lớn. Không nên chọn một DAMA chỉ vì nới tuổi mà không tìm hiểu doanh nghiệp: ưu đãi nằm trong thoả thuận của doanh nghiệp, doanh nghiệp đóng cửa hay hết thoả thuận thì ưu đãi cũng không đi theo bạn sang chỗ khác dễ dàng. Hỏi rõ doanh nghiệp có thoả thuận lao động còn hạn không, nghề của bạn có tên trong thoả thuận không, và ưu đãi nào áp dụng cho chính bạn.
Ví dụ giả định: hai hồ sơ cùng nghề, khác đường
Ví dụ giả định. Anh A, 38 tuổi, thợ cơ khí sửa chữa máy công trình ở Bình Dương, có chín năm kinh nghiệm, đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, IELTS 6.0. Một doanh nghiệp sửa chữa thiết bị mỏ ở vùng Goldfields muốn tuyển. Với hồ sơ này, anh A đủ điều kiện luồng thường của 494: dưới 45 tuổi, thẩm định tay nghề với tổ chức thẩm định nghề thợ, kinh nghiệm vượt mức ba năm, tiếng Anh đạt mức Competent. Anh không cần ưu đãi DAMA, và sau ba năm ở vùng có thu nhập đạt ngưỡng, anh nộp 191 mà không còn phụ thuộc doanh nghiệp.
Cũng ví dụ giả định. Anh B, 49 tuổi, cùng nghề, hai mươi năm kinh nghiệm nhưng tiếng Anh chỉ ở mức giao tiếp cơ bản. Luồng thường của 494 đóng với anh vì tuổi. Đường còn lại là một doanh nghiệp trong vùng có DAMA, đã ký thoả thuận lao động có ghi nghề thợ cơ khí, kèm ưu đãi tuổi và tiếng Anh. Anh B có thể sang bằng visa luồng thoả thuận lao động, nhưng toàn bộ lộ trình thường trú phụ thuộc vào thoả thuận đó và vào việc doanh nghiệp tiếp tục đề cử. Nếu doanh nghiệp bán lại hay đóng cửa giữa chừng, việc tìm một doanh nghiệp khác cũng có thoả thuận DAMA với cùng ưu đãi không dễ.
Bài học từ hai hồ sơ: DAMA là cửa thật cho người vướng tuổi hoặc tiếng Anh, nhưng rủi ro tập trung vào một doanh nghiệp. Người đủ điều kiện luồng thường nên đi luồng thường; người phải dùng DAMA nên chọn doanh nghiệp có quy mô và lịch sử bảo lãnh rõ ràng, và tranh thủ nâng tiếng Anh trong những năm đầu để có thêm lựa chọn.
Câu hỏi thường gặp
Người trên 45 tuổi có đi Úc qua DAMA được không?
Có thể, nếu DAMA của vùng đó và thoả thuận của doanh nghiệp có ưu đãi tuổi cho nghề của bạn. Nhiều thoả thuận nâng tuổi tối đa khi xin thường trú lên khoảng 55, nhưng mỗi DAMA quy định khác nhau. Hãy đề nghị doanh nghiệp xác nhận bằng văn bản ưu đãi nào áp dụng cho vị trí cụ thể trước khi nộp hồ sơ.
Đang giữ visa 494 có được đổi sang làm ở Sydney không?
Không được nếu vẫn giữ 494. Điều kiện visa buộc bạn sống và làm việc ở vùng regional. Muốn làm ở Sydney, bạn phải có visa khác, chẳng hạn chủ ở Sydney bảo lãnh qua 482 hoặc 186. Chuyển đi khi chưa có visa mới có thể dẫn tới huỷ visa và mất đường lên 191.
Visa 494 bị mất việc thì có bao lâu để tìm chủ mới?
Người giữ 494 cần tìm nhà bảo lãnh mới ở vùng regional và có đề cử mới trong khoảng thời gian luật cho phép, nếu không visa có thể bị xem xét huỷ. Quy định chi tiết về thời hạn tìm chủ mới đã được điều chỉnh cho các visa lao động; kiểm điều kiện hiện hành trên trang của Bộ Nội vụ ngay khi mất việc.
Con của người giữ 494 đi học trường công ở Úc có mất học phí không?
Tuỳ bang. Một số bang miễn học phí trường công cho con người giữ visa vùng, một số bang thu phí hoặc thu một phần. Hãy kiểm trang của bộ giáo dục bang nơi bạn sẽ sống trước khi nhận việc, vì khoản này có thể lớn với gia đình nhiều con.
Có thể vừa đi 494 vừa nộp EOI diện 189 không?
Có. Không có quy định cấm người giữ 494 nộp hồ sơ bày tỏ nguyện vọng cho 189 hoặc 190. Thời gian làm việc ở Úc còn giúp cộng điểm kinh nghiệm. Nếu được mời 189 trước khi đủ ba năm cho 191, bạn có thêm lựa chọn, nhưng cần cân nhắc nghĩa vụ đạo lý với doanh nghiệp đã bảo lãnh.
DAMA có phải là chương trình lao động thời vụ không?
Không. Lao động thời vụ thuộc chương trình khác dành cho một số quốc gia Thái Bình Dương và Timor-Leste. DAMA dành cho vị trí có tay nghề hoặc bán kỹ năng, dài hạn, qua visa 482 hoặc 494 luồng thoả thuận lao động, và có đường thường trú.