Visa 482 là thị thực lao động tạm trú cho người được một doanh nghiệp Úc bảo lãnh vào làm một vị trí cụ thể. Từ ngày 7/12/2024, visa này mang tên Skills in Demand, thay cho tên Temporary Skill Shortage (TSS) dùng từ năm 2018, và chia thành ba luồng: Specialist Skills cho vị trí lương cao, Core Skills cho nghề nằm trong danh sách Core Skills Occupation List, và Labour Agreement cho doanh nghiệp có thoả thuận lao động riêng với chính phủ. Thời hạn tối đa của cả ba luồng là bốn năm, và cả ba đều có đường lên thường trú qua visa 186.
Với người Việt, 482 là cửa vào Úc không đòi điểm số như diện 189 hay 190, không giới hạn tuổi ở bước tạm trú, nhưng gắn chặt với một chủ lao động có thật. Bài này giải thích ai đứng ra làm gì trong hồ sơ, ngưỡng lương vận hành ra sao, chuyện mất việc hay đổi chủ, và những điểm cần tính trước nếu mục tiêu cuối là thường trú. Ngưỡng lương, danh sách nghề và lệ phí đổi theo năm tài khoá, nên mọi con số dưới đây cần được đối chiếu lại trên immi.homeaffairs.gov.au trước khi bạn quyết định.
Ba bên trong một hồ sơ 482 và việc của từng bên
Doanh nghiệp xin làm nhà bảo lãnh. Trước hết công ty ở Úc phải được Bộ Nội vụ chấp thuận là Standard Business Sponsor. Bộ xem công ty có hoạt động hợp pháp, có lịch sử tuân thủ luật lao động và di trú không. Một lần được duyệt thường có giá trị nhiều năm và dùng cho nhiều lao động.
Doanh nghiệp đề cử vị trí. Mỗi lao động đi kèm một hồ sơ đề cử (nomination): tên nghề, mô tả công việc, mức lương, nơi làm. Ở bước này doanh nghiệp phải chứng minh vị trí là thật, mức lương không thấp hơn lương thị trường trả cho người Úc làm cùng việc, và trong đa số trường hợp đã quảng cáo tuyển người trong nước trước (gọi là kiểm thị trường lao động). Doanh nghiệp cũng đóng khoản phí cho quỹ đào tạo Skilling Australians Fund.
Người lao động nộp visa. Đây mới là phần của bạn: chứng minh có kỹ năng và kinh nghiệm khớp với nghề được đề cử, đạt yêu cầu tiếng Anh, sức khoẻ và nhân thân. Một số nghề và một số quốc tịch phải có thẩm định tay nghề; người Việt Nam cần kiểm kỹ điều này theo từng nghề.
Ba hồ sơ, ba lần có thể bị từ chối. Nhà bảo lãnh bị từ chối thì đề cử không đi tiếp; đề cử bị từ chối thì visa không được cấp dù hồ sơ cá nhân của bạn hoàn hảo. Vì vậy câu đầu tiên nên hỏi doanh nghiệp là: công ty đã là nhà bảo lãnh được duyệt chưa, và đã từng bảo lãnh thành công ai chưa.
Ba luồng của visa 482 đặt cạnh nhau
Bảng dưới tóm tắt khung của ba luồng theo thiết kế khi ra mắt cuối năm 2024. Ngưỡng thu nhập được điều chỉnh theo chỉ số tiền lương mỗi năm tài khoá (thường từ 1/7), nên con số chỉ để hình dung độ lớn, không dùng để tự kết luận mình đủ hay không.
| Luồng | Ai hợp | Điều kiện về nghề | Điều kiện về lương |
|---|---|---|---|
| Specialist Skills | Chuyên gia, quản lý, kỹ sư, nhà khoa học có mức lương cao | Gần như mọi nghề, trừ nhóm thợ, vận hành máy và lao động phổ thông | Từ ngưỡng thu nhập chuyên gia trở lên (khoảng 135.000 AUD/năm khi ra mắt, đã điều chỉnh tăng) |
| Core Skills | Phần lớn lao động có tay nghề: điều dưỡng, đầu bếp, thợ, kế toán, công nghệ thông tin… | Nghề phải có trong Core Skills Occupation List | Không thấp hơn ngưỡng thu nhập cốt lõi (khoảng 73.150 AUD/năm khi ra mắt, đã điều chỉnh tăng) và không thấp hơn lương thị trường |
| Labour Agreement | Lao động của doanh nghiệp hoặc vùng có thoả thuận riêng với chính phủ, gồm các thoả thuận vùng DAMA | Theo danh sách ghi trong thoả thuận | Theo thoả thuận, có thể được nới so với luồng Core Skills |
Điểm cần nhớ: lương ghi trong đề cử phải là lương thật bạn nhận. Thoả thuận ngầm kiểu "trên giấy trả đủ, thực tế trả bớt lại cho chủ" là vi phạm của cả hai bên, và người lao động là bên chịu hậu quả về visa trước.
Điều kiện của người lao động: kinh nghiệm, tiếng Anh, tuổi
Theo khung Skills in Demand, người nộp cần ít nhất một năm kinh nghiệm liên quan đến nghề được đề cử; trước đây visa TSS đòi hai năm. Kinh nghiệm phải khớp với mô tả nghề, không chỉ khớp tên chức danh trên hợp đồng. Một người ghi "bếp trưởng" nhưng thực tế làm phụ bếp ở quán nhỏ, không có bảng lương hay sổ bảo hiểm xã hội đi kèm, sẽ khó chứng minh. Ở Việt Nam, bộ giấy tờ chứng minh thường gồm hợp đồng lao động, quyết định bổ nhiệm, xác nhận công việc có mô tả nhiệm vụ, bảng lương hoặc sao kê nhận lương, và quá trình đóng bảo hiểm xã hội.
Tiếng Anh của 482 thấp hơn diện tay nghề tính điểm, nhưng vẫn có mức tối thiểu tính bằng các bài thi được Úc công nhận như IELTS, PTE Academic, TOEFL iBT; có trường hợp được miễn theo quốc tịch hoặc theo mức lương. Mức cụ thể đã được điều chỉnh vài lần, nên hãy kiểm trang của visa trước khi đăng ký thi.
Visa 482 không đặt giới hạn tuổi. Đây là điểm khiến nhiều người trên 45 tuổi nghĩ đến đường này. Cần nhìn xa hơn một bước: visa 186 thường trú lại yêu cầu dưới 45 tuổi lúc nộp, trừ một số trường hợp miễn như lương cao vượt ngưỡng nhất định hoặc ngoại lệ ghi trong luật. Người 44 tuổi đi 482 rồi mới tính 186 hai năm sau có thể đã lỡ cửa.
Mất việc, đổi chủ và quyền đi làm
Người giữ 482 chỉ được làm cho nhà bảo lãnh của mình (hoặc doanh nghiệp liên kết theo quy định), đúng nghề được đề cử. Làm thêm cho chủ khác ngoài khuôn khổ đó là vi phạm điều kiện visa, có thể dẫn tới huỷ visa. Từ tháng 7/2024, luật nới phần "mất việc": khi ngừng làm cho nhà bảo lãnh, bạn có tối đa 180 ngày mỗi lần, tổng cộng tối đa 365 ngày trong suốt thời hạn visa để tìm nhà bảo lãnh mới, xin visa khác hoặc rời Úc. Trong khoảng đó bạn được đi làm cho chủ khác, kể cả công việc ngoài nghề được đề cử.
Đổi sang chủ mới không có nghĩa là chỉ cần ký hợp đồng mới. Chủ mới phải là nhà bảo lãnh được duyệt và nộp một đề cử mới cho bạn; khi đề cử đó được chấp thuận, bạn mới làm cho họ theo điều kiện visa. Nếu nghề ở chỗ mới khác nghề cũ, bạn có thể phải nộp hẳn một visa 482 mới.
Từ phía doanh nghiệp, họ có nghĩa vụ báo cho Bộ Nội vụ khi bạn nghỉ việc, trả đủ lương đã cam kết, chịu chi phí vé về nước hợp lý nếu được yêu cầu, và không được đòi bạn trả lại các khoản phí bảo lãnh. Úc coi việc mua bán vị trí bảo lãnh là hành vi phạm pháp, phạt cả người trả lẫn người nhận, và có thể huỷ visa của người lao động đã trả tiền.
Đường từ 482 lên thường trú 186
Phần lớn người đi 482 với mục tiêu định cư sẽ lên thường trú qua luồng Temporary Residence Transition của visa 186. Các mốc chính, theo thứ tự thường gặp:
- Làm đủ thời gian trên 482. Từ cuối năm 2023, mốc này là hai năm làm việc toàn thời gian với tư cách người giữ visa 482, có thể cộng dồn qua nhiều nhà bảo lãnh, thay vì ba năm với cùng một chủ như trước. Thời gian nghỉ không lương dài có thể không được tính.
- Chủ lao động đề cử vị trí thường trú. Doanh nghiệp phải còn hoạt động, vẫn cần vị trí đó và trả lương thị trường. Bạn không tự nộp 186 TRT được khi không có chủ đề cử.
- Kiểm tuổi và tiếng Anh. Dưới 45 tuổi lúc nộp (trừ miễn trừ), tiếng Anh ở mức cao hơn 482, thường là mức Competent.
- Sức khoẻ và nhân thân của cả gia đình. Mọi người đi kèm phải đạt yêu cầu; một thành viên không đạt có thể kéo cả hồ sơ.
- Nộp 186 khi còn đang ở Úc hợp pháp. Trong thời gian chờ, bạn thường được cấp bridging visa giữ nguyên quyền làm việc của 482.
Ai không có chủ chịu đề cử thường trú vẫn có thể dùng thời gian làm việc ở Úc để cộng điểm cho diện 189 hoặc 190. Kế hoạch có hai nhánh như vậy an toàn hơn đặt cả vào một doanh nghiệp.
Những rủi ro hay gặp với người Việt đi 482
Chủ nhỏ, hồ sơ bảo lãnh yếu. Nhà hàng, tiệm bánh, xưởng nhỏ hay là nơi bảo lãnh người Việt. Doanh nghiệp càng nhỏ, Bộ càng soi kỹ vị trí có thật không, lương có đủ không, sổ sách có khớp không. Hỏi doanh nghiệp đã có kế toán, bảng lương điện tử, quỹ hưu bổng đóng đều cho nhân viên hay chưa.
Chi phí bị đẩy sang người lao động. Lời chào "trọn gói đi Úc làm bếp, có bảo lãnh, có thường trú" kèm một khoản tiền lớn trả cho trung gian là dấu hiệu đáng lo. Phí visa của chính bạn là chi phí hợp lệ; tiền "mua chỗ bảo lãnh" thì không.
Nghề trên giấy khác việc thật. Đề cử nghề "quản lý nhà hàng" nhưng sang làm phục vụ là sai điều kiện visa, và sau này khi xin 186 sẽ lộ ra qua bảng lương, mô tả công việc.
Chính sách đổi trong lúc đang đi. Danh sách nghề, ngưỡng lương, mốc thời gian lên thường trú đều đã đổi nhiều lần. Người đã giữ 482 thường được giữ quyền theo quy định chuyển tiếp, nhưng không phải lúc nào cũng vậy; đọc kỹ phần chuyển tiếp khi có thay đổi.
Tự kiểm một lời mời bảo lãnh 482 trước khi nhận
Lời mời làm việc kèm bảo lãnh là thứ dễ làm giả nhất trong cả quá trình. Trước khi gửi giấy tờ cá nhân hay trả bất kỳ khoản nào, bạn có thể tự làm sáu việc sau mà không tốn tiền:
- Tra mã số doanh nghiệp ABN trên trang tra cứu công khai của chính phủ Úc: tên pháp lý, ngày đăng ký, địa chỉ bang phải khớp với tên trên thư mời. Công ty mới lập vài tháng mà đã "bảo lãnh hàng chục người" là điểm đáng hỏi.
- Hỏi doanh nghiệp đã là Standard Business Sponsor chưa, được duyệt khi nào, và đề nghị họ ghi điều này vào thư mời. Doanh nghiệp thật không ngại trả lời.
- Đọc mô tả công việc và đối chiếu với mô tả nghề trong hệ thống phân loại nghề mà Bộ Nội vụ dùng. Nhiệm vụ phải khớp, không chỉ chức danh.
- So mức lương trong thư mời với ngưỡng hiện hành của luồng tương ứng và mức lương thị trường trên các trang tuyển dụng lớn. Lương thấp bất thường là dấu hiệu đề cử sẽ khó qua hoặc có thoả thuận ngầm.
- Hỏi rõ ai trả khoản nào: phí nhà bảo lãnh, phí đề cử và khoản đóng quỹ đào tạo do doanh nghiệp trả; phí visa của người lao động, khám sức khoẻ, thi tiếng Anh, thẩm định tay nghề thường do người lao động trả, trừ khi chủ đồng ý trả thay.
- Kiểm người đại diện hồ sơ: nếu có đại lý di trú đứng tên, tra số đăng ký của họ trên trang của cơ quan quản lý đại lý di trú Úc. Người không có đăng ký mà thu phí tư vấn visa Úc là vi phạm luật Úc.
Sáu bước này không bảo đảm hồ sơ được duyệt, nhưng loại được phần lớn lời mời giả hoặc lời mời mua bán chỗ bảo lãnh, vốn là kiểu thiệt hại nặng nhất mà người lao động Việt gặp với visa Úc.
Câu hỏi thường gặp
Visa 482 có được mang vợ chồng và con theo không?
Có. Vợ chồng hoặc người chung sống và con phụ thuộc có thể đi kèm trong cùng hồ sơ hoặc nộp bổ sung sau. Người đi kèm được đi làm và đi học ở Úc không giới hạn ngành nghề. Mọi thành viên đều phải qua khám sức khoẻ và kiểm tra nhân thân, và chủ lao động cần biết trước số người đi kèm vì có thể ảnh hưởng đến chi phí và cam kết.
Người giữ visa 482 có được dùng Medicare không?
Theo nguyên tắc chung, người giữ visa lao động tạm trú 482 không được hưởng Medicare, trừ khi đến từ nước có hiệp định chăm sóc y tế đối ứng với Úc, và Việt Nam không thuộc nhóm đó. Điều kiện visa yêu cầu duy trì bảo hiểm y tế đủ mức trong suốt thời gian ở Úc, nên khoản phí này cần đưa vào ngân sách.
Có thể tự tìm chủ bảo lãnh 482 từ Việt Nam không?
Được, nhưng khó hơn khi đã ở Úc. Cách thực tế là ứng tuyển các vị trí ghi rõ sẵn sàng bảo lãnh visa trên các trang tuyển dụng lớn của Úc, hoặc qua mạng lưới nghề nghiệp. Khi có lời mời, hãy tự kiểm tên công ty, mã số doanh nghiệp ABN trên trang tra cứu của chính phủ Úc và hỏi rõ tình trạng nhà bảo lãnh.
Đang du học ở Úc có chuyển sang 482 được không?
Được nếu có chủ đề cử và bạn đáp ứng đủ kinh nghiệm cho nghề đó. Khó khăn thường gặp là kinh nghiệm làm thêm khi đi học không đủ để tính là kinh nghiệm liên quan toàn thời gian. Người vừa tốt nghiệp thường đi qua visa 485 trước để tích luỹ kinh nghiệm rồi mới chuyển sang 482.
Visa 482 hết hạn mà chưa lên được 186 thì sao?
Bạn có thể xin một visa 482 mới nếu vẫn có chủ đề cử, vì luồng mới không giới hạn số lần gia hạn trong nước như diện ngắn hạn trước đây. Nếu không có chủ, cần chuyển sang visa khác phù hợp hoặc rời Úc trước khi visa hết hạn để tránh ở bất hợp pháp.
Chủ lao động có được giữ hộ chiếu hay trừ lương để trả phí bảo lãnh không?
Không. Giữ hộ chiếu của người lao động và bắt họ trả lại phí bảo lãnh đều trái luật Úc. Người lao động có thể báo cho Fair Work Ombudsman về quyền lợi lao động, và báo cho Bộ Nội vụ về hành vi liên quan đến bảo lãnh, mà quyền khiếu nại về lương không phụ thuộc tình trạng visa.