Phần lớn các nước định cư có khoản tiền hỗ trợ gia đình có con, nhưng người mới sang không tự động nhận được: bạn phải nộp đơn, phải là cư dân thuế, và nhiều khoản phụ thuộc thu nhập toàn cầu của gia đình hoặc tư cách di trú. Canada trả trợ cấp nuôi con CCB hằng tháng, miễn thuế, sau khi bạn nộp đơn; Mỹ hỗ trợ chủ yếu qua tín dụng thuế khi khai thuế cuối năm; Úc có Family Tax Benefit và trợ cấp giữ trẻ; New Zealand có các khoản tín dụng thuế gia đình; Anh có Child Benefit nhưng người còn giữ visa lao động thường bị điều kiện "không được dùng quỹ công".
Điều quan trọng là các khoản này đến chậm hơn nhiều gia đình nghĩ, và nộp sai thứ tự có thể khiến mất vài tháng tiền. Bài này so sánh cách các nước làm, điều kiện thường gặp, và các bước nên làm ngay tháng đầu tiên.
So sánh nhanh
Bảng tóm tắt nguyên tắc tính đến thời điểm viết; mức tiền, ngưỡng thu nhập và điều kiện chi tiết thay đổi theo năm. Kiểm trên canada.ca, irs.gov, servicesaustralia.gov.au, ird.govt.nz và gov.uk.
| Nước | Khoản chính | Cách nhận | Điều kiện hay vướng |
|---|---|---|---|
| Canada | Canada Child Benefit (CCB) và khoản bổ sung của tỉnh | Trả hằng tháng, không chịu thuế | Phải là cư dân thuế, nộp đơn với phụ lục cho người mới đến; cả hai vợ chồng nộp tờ khai thuế hằng năm |
| Mỹ | Tín dụng thuế trẻ em và các tín dụng liên quan | Giảm thuế hoặc hoàn tiền khi khai thuế cuối năm | Con cần số an sinh xã hội hợp lệ; luật thuế năm 2025 thay đổi mức và điều kiện về số an sinh của cha mẹ |
| Úc | Family Tax Benefit phần A, B; Child Care Subsidy | Trả định kỳ hoặc cuối năm qua Services Australia | Điều kiện cư trú; một số khoản có thời gian chờ với người mới thường trú; xét thu nhập gia đình |
| New Zealand | Working for Families và các khoản cho trẻ nhỏ | Qua cơ quan thuế hoặc Work and Income | Điều kiện cư trú và thời gian ở New Zealand; xét thu nhập |
| Anh | Child Benefit, tín dụng nuôi con trong Universal Credit | Trả định kỳ | Visa lao động thường kèm điều kiện không được dùng quỹ công cho tới khi có định cư |
Canada: CCB là khoản lớn nhất, nộp đơn càng sớm càng tốt
CCB là khoản trả hằng tháng cho người chăm sóc chính của trẻ dưới 18 tuổi, miễn thuế, tính theo số con, tuổi con và thu nhập ròng của gia đình. Người mới đến nộp đơn bằng mẫu RC66 kèm phụ lục dành cho người mới đến cư trú, khai thu nhập toàn cầu của bạn và vợ chồng cho những năm trước khi sang. Đơn có thể nộp ngay khi bạn và con đã sống ở Canada, không cần đợi mùa khai thuế.
Điều kiện chính: bạn sống cùng con và là người chịu trách nhiệm chính chăm sóc; bạn là cư dân thuế; bạn hoặc vợ chồng là công dân, thường trú nhân, người được bảo hộ, hoặc người tạm trú đã sống ở Canada đủ 18 tháng liền trước và còn giấy phép hợp lệ ở tháng thứ 19. Điều kiện cuối nghĩa là gia đình du học hay lao động tạm thời cũng có thể đủ điều kiện sau một thời gian, không chỉ người có thường trú.
Mức hưởng của năm đầu dựa trên thu nhập toàn cầu năm trước mà bạn khai, kể cả thu nhập ở Việt Nam. Gia đình có thu nhập cao ở Việt Nam trước khi sang có thể nhận ít trong năm đầu, rồi tăng lên khi thu nhập ở Canada thấp hơn. Để tiếp tục nhận, cả hai vợ chồng phải nộp tờ khai thuế hằng năm, kể cả người không có thu nhập. Nhiều tỉnh trả thêm khoản trợ cấp riêng cùng với CCB, không cần nộp đơn riêng.
Mỹ: hỗ trợ qua tờ khai thuế, không phải tiền hằng tháng
Ở Mỹ, hỗ trợ chính cho gia đình có con là tín dụng thuế trẻ em, khấu trừ thẳng vào số thuế phải nộp, có phần hoàn lại bằng tiền cho gia đình thu nhập thấp đạt điều kiện. Bạn nhận khi nộp tờ khai thuế năm sau, không phải mỗi tháng. Ngoài ra có tín dụng thuế thu nhập lao động cho gia đình thu nhập thấp, và tín dụng cho chi phí giữ trẻ khi cha mẹ đi làm.
Điều kiện then chốt là số an sinh xã hội (SSN). Con phải có SSN hợp lệ để được tính tín dụng thuế trẻ em; luật thuế được thông qua năm 2025 còn thay đổi mức tín dụng và thêm điều kiện về SSN của cha mẹ. Với người nhập cảnh bằng visa định cư, SSN thường được cấp qua quy trình gắn với hồ sơ visa, nhưng hãy kiểm thẻ đã về chưa trước mùa thuế. Con sinh ở Mỹ cần đăng ký SSN khi làm giấy khai sinh.
Năm nhập cảnh, tư cách thuế hai trạng thái có thể giới hạn một số tín dụng; vợ chồng có thể có lựa chọn khai như cư dân cả năm. Về hồ sơ di trú, theo quy định gánh nặng xã hội hiện hành, các khoản tín dụng thuế không được tính là trợ cấp bất lợi, nhưng quy định này có thể thay đổi theo chính quyền; kiểm uscis.gov trước khi nhận các chương trình trợ cấp dựa trên thu nhập khác.
Úc và New Zealand: điều kiện cư trú và thời gian chờ
Family Tax Benefit ở Úc. Gồm phần A tính theo từng con và phần B cho gia đình có một người thu nhập chính hoặc cha mẹ đơn thân. Người có thường trú và đang sống ở Úc thường đủ điều kiện cư trú. Một số khoản trợ cấp của Úc áp thời gian chờ dành cho người mới thường trú; khoản nào có chờ, chờ bao lâu, và mức nào được nhận trong thời gian chờ cần kiểm theo từng khoản trên servicesaustralia.gov.au.
Child Care Subsidy ở Úc. Hỗ trợ một phần học phí nhà trẻ, tính theo thu nhập gia đình và số giờ làm việc, học tập của cha mẹ. Trợ cấp trả thẳng cho cơ sở giữ trẻ, gia đình đóng phần chênh. Với gia đình cả hai vợ chồng đi làm, đây thường là khoản có giá trị nhất.
Working for Families ở New Zealand. Là nhóm tín dụng thuế cho gia đình có con, xét thu nhập và tư cách cư trú. Người có visa thường trú hoặc cư trú cần đáp ứng thêm điều kiện về thời gian đã ở New Zealand cho một số khoản. Kiểm điều kiện trên trang của cơ quan thuế New Zealand.
Thu nhập ở Việt Nam. Cả hai nước xét thu nhập gia đình, và với cư dân thuế, thu nhập toàn cầu là thu nhập. Tiền cho thuê nhà ở Việt Nam, lãi tiết kiệm có thể làm giảm mức hưởng; khai thiếu có thể bị đòi lại.
Anh: điều kiện không được dùng quỹ công
Phần lớn visa có thời hạn ở Anh, như visa lao động có tay nghề, visa gia đình trong giai đoạn đầu, kèm điều kiện "không được dùng quỹ công" (no recourse to public funds). Child Benefit, Universal Credit và nhiều khoản hỗ trợ nhà ở nằm trong danh sách quỹ công. Nhận các khoản này khi đang có điều kiện đó có thể ảnh hưởng tới hồ sơ gia hạn hoặc xin định cư sau này.
Điều kiện này thường được gỡ khi bạn có tình trạng định cư (Indefinite Leave to Remain). Vì vậy với gia đình đi theo đường lao động, giai đoạn trước ILR cần tự lo toàn bộ chi phí nuôi con, giữ trẻ. Một số hỗ trợ không thuộc danh sách quỹ công, như giáo dục phổ thông miễn phí ở trường công, hay một số giờ giữ trẻ miễn phí, có thể vẫn được dùng; danh sách khoản nào là quỹ công được công bố trên gov.uk và cần đọc trước khi nộp bất kỳ đơn nào.
Sau khi có ILR, Child Benefit có thêm một chi tiết thuế: gia đình có một người thu nhập vượt ngưỡng có thể phải trả lại một phần qua thuế. Ngưỡng này đã được điều chỉnh gần đây; kiểm trên gov.uk.
Việc nên làm trong tháng đầu
Thứ tự dưới đây giúp gia đình không mất những tháng trợ cấp đầu tiên chỉ vì chậm giấy tờ:
- Xin mã số thuế hoặc số an sinh xã hội cho cả nhà, kể cả con nhỏ: SIN ở Canada, SSN ở Mỹ, TFN ở Úc, IRD ở New Zealand, National Insurance ở Anh nếu đủ điều kiện.
- Mở tài khoản ngân hàng đứng tên người sẽ nhận trợ cấp; ở Canada thường là người chăm sóc chính của trẻ.
- Thu thập giấy tờ thu nhập năm trước ở Việt Nam của cả hai vợ chồng, vì đơn trợ cấp có thể hỏi.
- Nộp đơn trợ cấp ngay khi đủ điều kiện cư trú: RC66 ở Canada, đơn qua Services Australia ở Úc.
- Ở Mỹ, ghi nhớ tín dụng thuế đến khi khai thuế; tính chi tiêu tháng đầu mà không trông vào khoản này.
- Ở Anh, đọc điều kiện visa trước khi nộp bất kỳ đơn hỗ trợ nào.
- Mỗi năm nộp tờ khai thuế đúng hạn cho cả hai vợ chồng để khoản trợ cấp không bị ngắt.
Giấy khai sinh của con bằng tiếng Việt thường cần bản dịch; giữ sẵn bản dịch đã chứng thực, vì cơ quan thuế và cơ quan an sinh có thể yêu cầu khi xác minh quan hệ cha mẹ con.
Hiểu lầm hay gặp
- "Có thường trú là tự động có trợ cấp." Không nước nào trả tự động; bạn phải nộp đơn hoặc khai thuế.
- "Nhận trợ cấp nuôi con sẽ làm hỏng hồ sơ nhập tịch." Ở Canada và Úc, nhận khoản trợ cấp gia đình mà bạn đủ điều kiện không phải là hành vi xấu. Điều làm hỏng hồ sơ là khai sai thu nhập để nhận nhiều hơn.
- "Thu nhập ở Việt Nam không ai biết." Đơn trợ cấp hỏi thu nhập toàn cầu; khai thiếu có thể bị đòi lại kèm phạt khi bị phát hiện.
- "Trợ cấp đủ để nuôi con." Trợ cấp bù một phần chi phí; giữ trẻ, nhà ở là khoản lớn mà trợ cấp không thay được.
- "Chuyển tỉnh, chuyển bang thì trợ cấp đi theo." Khoản liên bang thường đi theo, nhưng khoản bổ sung của tỉnh, bang thay đổi; cần cập nhật địa chỉ với cơ quan thuế ngay khi chuyển.
Cách nghĩ đúng là coi trợ cấp như một dòng thu có điều kiện: có thể đến chậm, có thể bị điều chỉnh khi thu nhập đổi. Lập ngân sách năm đầu không tính khoản này, rồi coi tiền nhận được là phần dư để dành cho con.
Câu hỏi thường gặp
Con còn ở Việt Nam với ông bà thì có được nhận CCB không?
Không. CCB trả cho người sống cùng trẻ và chịu trách nhiệm chính chăm sóc trẻ ở Canada. Khi con sang và sống cùng bạn, bạn nộp đơn từ thời điểm đó. Các nước khác có điều kiện tương tự về việc trẻ sống ở nước đó.
Vợ chồng ai nên đứng tên nhận trợ cấp ở Canada?
Theo cách CRA xét, người chăm sóc chính, thường được giả định là mẹ nếu sống cùng trẻ, là người nộp đơn. Thu nhập của cả hai vợ chồng đều được cộng để tính mức hưởng, nên đứng tên ai không làm thay đổi số tiền.
Ở Mỹ, con chưa có SSN mà mùa thuế tới thì làm gì?
Bạn có thể xin gia hạn nộp tờ khai để chờ SSN, hoặc khai trước rồi sửa tờ khai sau khi có số, tuỳ tình huống. Mã số thuế cá nhân thay thế ITIN thường không đủ cho tín dụng thuế trẻ em. Hỏi người làm thuế để chọn cách phù hợp.
Đang giữ visa du học ở Úc có nhận Family Tax Benefit không?
Thông thường người giữ visa du học không đáp ứng điều kiện cư trú cho Family Tax Benefit. Một số visa tạm trú khác có thể đủ điều kiện; kiểm danh sách visa được chấp nhận trên servicesaustralia.gov.au.
Trợ cấp nuôi con có phải khai là thu nhập chịu thuế không?
CCB của Canada không chịu thuế. Family Tax Benefit của Úc nhìn chung không chịu thuế. Ở Anh, Child Benefit có thể phải trả lại một phần qua thuế nếu thu nhập vượt ngưỡng. Ở Mỹ, tín dụng thuế đã nằm trong tờ khai nên không khai thêm.