Theo định nghĩa di trú hiện hành, "vùng regional" của Úc là toàn bộ nước Úc trừ ba vùng đô thị Sydney, Melbourne và Brisbane. Như vậy Perth, Adelaide, Gold Coast, Hobart, Canberra, Newcastle, Wollongong, Geelong cũng là regional — dù chúng là thành phố lớn — cùng với hàng trăm thị trấn nhỏ ở nông thôn. Người giữ visa 491 hay 494 phải sống, làm việc và học tập trong vùng này theo điều kiện visa, và thường cần đủ ba năm thu nhập ở đó để lên thường trú qua visa 191.
Vì định nghĩa rộng như vậy, câu hỏi thật không phải "có nên sống regional không" mà là "sống ở loại regional nào": một thành phố hai ba trăm nghìn dân có đại học và bệnh viện lớn, hay một thị trấn vài nghìn dân nơi bác sĩ gần nhất cách nửa giờ lái xe. Bài này giúp bạn chọn nơi ở theo nghề và hoàn cảnh gia đình, chuẩn bị cho việc làm, nhà ở, y tế, đi lại, và đời sống tinh thần khi cộng đồng người Việt nhỏ. Phần điều kiện visa chỉ nhắc ngắn; chi tiết xem bài về các visa tay nghề vùng và trên immi.homeaffairs.gov.au.
Ba tầng regional và đời sống khác nhau thế nào
Bộ Nội vụ chia vùng ngoài ba thành phố lớn thành hai nhóm: "thành phố và trung tâm vùng lớn" và "các vùng regional còn lại". Bảng dưới gộp theo trải nghiệm sống, không thay cho định nghĩa pháp lý.
| Kiểu nơi ở | Ví dụ | Ưu điểm | Điều cần chấp nhận |
|---|---|---|---|
| Thủ phủ bang và thành phố lớn được tính là regional | Perth, Adelaide, Hobart, Canberra, Gold Coast, Newcastle | Việc làm đa dạng, đại học, bệnh viện lớn, cộng đồng Việt có sẵn | Cạnh tranh việc làm và nhà ở gần giống thành phố lớn |
| Thành phố vùng cỡ vừa | Townsville, Toowoomba, Ballarat, Bendigo, Wagga Wagga, Cairns, Darwin | Nhà rẻ hơn, có bệnh viện vùng, trường cao đẳng, nhịp sống thong thả | Ít lựa chọn việc theo chuyên ngành hẹp; cộng đồng Việt nhỏ |
| Thị trấn nhỏ và vùng nông nghiệp | Các thị trấn vùng trồng trọt, chăn nuôi, khai khoáng | Việc trong ngành nông nghiệp, chế biến, y tế cộng đồng luôn cần người; chi phí sống thấp | Phải có ô tô; ít dịch vụ, ít chợ châu Á; mùa vụ ảnh hưởng thu nhập |
Định nghĩa vùng và danh sách mã bưu chính có thể thay đổi; trước khi chọn nơi ở để đáp ứng điều kiện visa, kiểm đúng mã bưu chính trên trang của Bộ Nội vụ.
Chọn nơi ở bắt đầu từ nghề, không từ giá nhà
Sai lầm hay gặp là chọn thị trấn vì giá thuê rẻ hoặc vì có người quen, rồi mới đi tìm việc. Ở thị trấn nhỏ, thị trường lao động hẹp: có khi cả vùng chỉ có một bệnh viện, một nhà máy chế biến, vài trang trại lớn. Nếu nghề của bạn không có chỗ ở đó, bạn sẽ phải nhận việc trái nghề, mà công việc đó lại phải đủ thu nhập để đáp ứng điều kiện lên thường trú.
Cách làm tốt hơn là xuất phát từ nghề: điều dưỡng, bác sĩ, chăm sóc người già, giáo viên, thợ điện, thợ cơ khí, đầu bếp, kỹ sư nông nghiệp thường có nhu cầu thật ở vùng regional. Tra các trang tuyển dụng theo vùng, xem chủ lao động nào tuyển thường xuyên, sau đó mới thu hẹp danh sách nơi ở. Với visa 491 do bang đề cử, mỗi bang có danh sách nghề và yêu cầu riêng, nên nghề và bang phải khớp từ đầu.
Với gia đình có con, tính thêm trường học: thị trấn nhỏ có trường tiểu học, nhưng trường trung học có thể ở thị trấn bên cạnh, đi xe buýt trường. Với người có bệnh mạn tính, khoảng cách tới bệnh viện có chuyên khoa là tiêu chí quan trọng, không kém việc làm.
Nên đến ở thử vài ngày, vào ngày thường chứ không chỉ cuối tuần, trước khi ký hợp đồng thuê hay nhận việc. Đi chợ, đi thử đường làm, hỏi chuyện người địa phương — nhiều điều không thể thấy qua mạng.
Nhà ở, đi lại và chi phí: rẻ hơn ở chỗ này, đắt hơn ở chỗ khác
Tiền thuê thấp hơn, nhưng có khi khó thuê hơn. Ở nhiều thị trấn, số nhà cho thuê rất ít; khi có dự án khai khoáng hay bệnh viện mới, giá thuê có thể tăng nhanh. Người mới không có lịch sử thuê nhà ở Úc nên chuẩn bị thư giới thiệu của chủ lao động.
Ô tô là bắt buộc. Phương tiện công cộng ở vùng regional rất hạn chế. Gia đình hai người đi làm thường cần hai xe. Chi phí xăng, bảo dưỡng, bảo hiểm cộng lại có thể bù mất phần tiết kiệm tiền nhà.
Đi lại đường dài là chuyện thường. Đi khám chuyên khoa, đi mua đồ châu Á, đón người nhà ở sân bay có thể mất vài giờ lái xe. Lái xe đường trường ở Úc có rủi ro riêng: mệt mỏi, động vật hoang dã băng qua đường lúc chạng vạng, đường đất, ngập lũ.
Điện, gas, internet. Thị trấn xa có thể dùng gas bình, internet NBN không dây cố định hoặc vệ tinh. Kiểm loại kết nối tại địa chỉ trước khi thuê nếu bạn làm việc từ xa hay con học trực tuyến.
Thời tiết khắc nghiệt hơn. Vùng nội địa nóng khô vào mùa hè, có nguy cơ cháy rừng; vùng nhiệt đới phía bắc có mùa mưa bão; vùng cao nguyên lạnh vào mùa đông. Nhà và xe cần được chuẩn bị theo khí hậu.
Y tế ở vùng regional: biết trước để không bất ngờ
Medicare áp dụng như nhau trên toàn quốc, nhưng khả năng tiếp cận thì không. Thị trấn nhỏ thường thiếu bác sĩ gia đình, lịch khám có thể phải chờ một hai tuần, và ít phòng khám tính phí bulk billing hơn thành phố. Nên đăng ký với một phòng khám ngay khi chuyển tới, trước khi cần.
Khám chuyên khoa, chụp chiếu, điều trị ung thư hay sinh con có biến chứng có thể phải đi tới thành phố vùng lớn hoặc thủ phủ bang. Mỗi bang có chương trình hỗ trợ chi phí đi lại và lưu trú cho bệnh nhân ở xa (thường gọi là patient travel assistance), nhưng phải xin theo thủ tục, thường cần bác sĩ xác nhận.
Dịch vụ y tế từ xa (telehealth) được dùng rộng rãi ở vùng regional. Với người Việt lớn tuổi, telehealth còn là cách gặp được bác sĩ nói tiếng Việt ở thành phố cho những lần tái khám thường quy. Khẩn cấp thì vẫn gọi số khẩn cấp; ở vùng xa, dịch vụ bác sĩ bay (Royal Flying Doctor Service) và trực thăng cứu hộ là một phần của hệ thống.
Sức khoẻ tinh thần đáng được chú ý riêng: cô lập, thiếu người nói cùng ngôn ngữ, mùa đông dài hay hạn hán kéo dài ảnh hưởng tới tâm trạng. Các đường dây hỗ trợ sức khoẻ tinh thần quốc gia hoạt động như nhau ở mọi vùng và có thể dùng thông dịch.
Tìm việc ở vùng regional: ngành cần người và cách tiếp cận
Thị trường lao động ở vùng regional vận hành nhiều qua quan hệ và giới thiệu hơn ở thành phố. Những điểm thực tế:
- Y tế và chăm sóc người già thiếu người ở hầu hết các vùng: điều dưỡng, hộ lý, nhân viên hỗ trợ khuyết tật, kỹ thuật viên. Bệnh viện vùng và cơ sở chăm sóc người già tuyển quanh năm, nhiều nơi hỗ trợ chỗ ở ban đầu.
- Nông nghiệp và chế biến thực phẩm có việc theo mùa và việc ổn định quanh năm ở nhà máy chế biến thịt, sữa, rau quả. Việc mùa vụ thu nhập không đều — cần tính kỹ nếu phải đạt ngưỡng thu nhập cho hồ sơ visa.
- Nghề kỹ thuật như thợ điện, thợ ống nước, thợ cơ khí, thợ sửa xe, thợ hàn có nhu cầu cao, đặc biệt ở vùng khai khoáng và nông nghiệp lớn; giấy phép hành nghề của bang là điều kiện bắt buộc.
- Nhà hàng, khách sạn ở vùng du lịch như Cairns, Bờ biển phía bắc New South Wales, Tasmania cần đầu bếp và quản lý; nhiều chủ sẵn sàng bảo lãnh visa vùng.
- Cách tiếp cận: gửi hồ sơ trực tiếp cho chủ lao động, đăng ký với dịch vụ việc làm của vùng, tham gia nhóm cộng đồng của thị trấn. Ở nơi nhỏ, một lần gặp mặt thường hiệu quả hơn mười đơn trực tuyến.
Trước khi nhận việc, hỏi rõ số giờ được bảo đảm mỗi tuần, có bị dừng theo mùa không, và chủ có hỗ trợ chỗ ở hay di chuyển không. Những câu này quyết định thu nhập thật của năm, không phải mức lương theo giờ ghi trên quảng cáo.
Giữ đời sống tinh thần khi cộng đồng Việt nhỏ
Ở nhiều thị trấn, gia đình bạn có thể là một trong số ít gia đình người Việt. Những cách các gia đình đã làm để không thấy lạc lõng:
- Tìm nhóm người Việt của vùng qua mạng xã hội; nhiều nhóm tổ chức gặp mặt dịp Tết, Trung thu, và giúp nhau những việc như chở đi sân bay, giới thiệu việc.
- Tham gia sinh hoạt của cộng đồng chung: câu lạc bộ thể thao, hội phụ huynh trường, tình nguyện viên. Ở thị trấn nhỏ, người địa phương thường cởi mở với người mới hơn ở thành phố, nếu bạn bước ra.
- Duy trì tiếng Việt cho con bằng lớp trực tuyến, sách, và các chuyến về thành phố lớn dịp hè thăm bạn bè, cộng đồng.
- Mua thực phẩm châu Á: siêu thị lớn ở thành phố vùng có quầy hàng châu Á; nhiều cửa hàng ở thủ phủ bang giao hàng; trồng rau thơm Việt tại vườn nhà là lựa chọn của rất nhiều gia đình.
- Lên lịch thường xuyên những chuyến về thành phố lớn — không phải xa xỉ, mà là cách giữ sức bền tinh thần cho những năm sống ở vùng xa.
Điều kiện visa và chuyện "chuyển về thành phố" sau khi có thường trú
Người giữ visa 491 hoặc 494 phải tuân thủ điều kiện sống, làm việc, học tập tại vùng regional được chỉ định trong suốt thời gian giữ visa. Chuyển sang sống ở Sydney, Melbourne hay Brisbane khi còn giữ visa tạm trú vùng là vi phạm điều kiện visa, có thể ảnh hưởng tới việc lên thường trú. Việc chuyển giữa các vùng regional với nhau cũng phải xem kỹ điều kiện, nhất là với visa do bang đề cử có cam kết riêng với bang.
Để lên visa 191, người giữ visa thường phải chứng minh đã sống tại vùng regional và có thu nhập chịu thuế đạt ngưỡng tối thiểu trong ba năm tài chính khi giữ visa vùng. Do đó, thu nhập phải được khai thuế đầy đủ — làm việc nhận tiền mặt không khai sẽ không giúp gì cho hồ sơ. Ngưỡng thu nhập cụ thể cần tra trên immi.homeaffairs.gov.au.
Sau khi có thường trú, về pháp lý bạn được tự do sống ở bất cứ đâu. Tuy nhiên nhiều gia đình nhận ra họ đã quen nhịp sống ở vùng: nhà rộng, đi làm gần, con học trường ít học sinh hơn. Quyết định ở lại hay chuyển đi nên dựa trên việc làm và tương lai học hành của con, không chỉ vì cảm giác "giờ mới được tự do".
Câu hỏi thường gặp
Perth và Adelaide có thật sự được tính là regional không?
Theo định nghĩa di trú hiện hành, có. Perth, Adelaide và một số thành phố lớn khác thuộc nhóm "thành phố và trung tâm vùng lớn". Tuy nhiên ưu đãi cho từng nhóm có thể khác nhau, và định nghĩa có thể thay đổi; kiểm mã bưu chính trên trang của Bộ Nội vụ.
Đang giữ visa 491 có được đi công tác hay đi chơi ở Sydney không?
Đi lại ngắn ngày không vi phạm điều kiện sống tại vùng regional. Điều kiện liên quan tới nơi bạn sống, làm việc, học tập thường xuyên. Nếu công việc yêu cầu thường xuyên làm tại thành phố lớn, cần hỏi kỹ trước khi nhận.
Có thể sống ở vùng regional nhưng làm việc từ xa cho công ty ở Sydney không?
Điều kiện visa vùng yêu cầu sống và làm việc tại vùng được chỉ định. Làm việc từ xa tại nhà ở vùng regional cho công ty có trụ sở ở thành phố lớn là tình huống cần xem xét kỹ; hãy hỏi đại lý di trú có đăng ký hoặc Bộ Nội vụ trước khi dựa vào phương án này.
Con học ở trường vùng regional có thiệt thòi khi vào đại học không?
Học sinh vùng regional, vùng xa thường có các chương trình ưu tiên tuyển sinh, học bổng và hỗ trợ lưu trú khi lên đại học ở thành phố. Chương trình cụ thể khác nhau theo trường; hỏi trường trung học và các trường đại học từ năm lớp 10.
Ở thị trấn nhỏ có bị kỳ thị không?
Trải nghiệm khác nhau theo từng nơi. Nhiều gia đình người Việt kể về sự giúp đỡ của hàng xóm ở thị trấn nhỏ; một số khác gặp thái độ không thiện cảm. Luật chống phân biệt đối xử áp dụng như nhau trên cả nước, và có cơ quan nhân quyền của bang cũng như liên bang để khiếu nại khi cần.
Có nên mua nhà ngay ở vùng regional khi còn giữ visa 491?
Người giữ visa tạm trú mua nhà phải tuân thủ quy định đầu tư nước ngoài và có thể bị hạn chế. Ngoài ra, nếu sau khi có thường trú gia đình chuyển đi, nhà ở thị trấn nhỏ có thể khó bán. Thuê vài năm đầu thường an toàn hơn.