Người mang hộ chiếu Việt Nam muốn sang Canada du lịch, thăm thân hay công tác ngắn ngày phải xin visa tạm trú (Temporary Resident Visa, TRV) trước khi bay. Hồ sơ nộp trực tuyến cho Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada (IRCC), sau đó bạn lấy sinh trắc học (vân tay và ảnh) tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ thị thực ở Hà Nội hoặc TP.HCM, chờ xét, rồi gửi hộ chiếu để dán visa nếu được chấp thuận. Việt Nam không thuộc nhóm được dùng eTA, nên không có lối tắt nào thay cho TRV.
Thủ tục Canada khác Mỹ ở một điểm lớn: phần lớn hồ sơ du lịch không có phỏng vấn. Viên chức quyết định gần như hoàn toàn dựa trên những gì bạn tải lên. Vì vậy chất lượng bộ hồ sơ, sự nhất quán giữa các tờ khai và lời giải thích mục đích chuyến đi quyết định kết quả nhiều hơn mọi mẹo phỏng vấn. Bài này đi theo đúng thứ tự bạn sẽ làm, chỉ ra chỗ hồ sơ người Việt hay hỏng, và nói rõ chỗ nào phải kiểm lại trên canada.ca vì quy định đổi thường xuyên.
Visa tạm trú Canada là gì và nó không phải là gì
TRV là con dấu dán trong hộ chiếu cho phép bạn đến cửa khẩu Canada để xin nhập cảnh. Nó không phải giấy phép ở lại một thời gian cố định. Khi bạn hạ cánh, viên chức Cơ quan Biên phòng Canada (CBSA) mới quyết định cho bạn vào hay không và cho ở bao lâu. Mặc định thường là tối đa sáu tháng nếu viên chức không ghi khác; nếu họ ghi ngày rời đi cụ thể hoặc cấp giấy visitor record thì ngày trên đó mới là hạn lưu trú của bạn.
Hiểu sai điểm này dẫn tới hai lỗi phổ biến. Lỗi thứ nhất là thấy visa hạn nhiều năm rồi nghĩ được ở bấy nhiêu năm. Lỗi thứ hai là thấy visa sắp hết hạn trong lúc đang ở Canada rồi hoảng: visa hết hạn khi bạn đã ở trong nước không làm bạn mất tư cách khách thăm, miễn là bạn chưa quá hạn lưu trú do biên phòng cấp. Ngược lại, nếu bạn rời Canada thì cần visa còn hạn để quay lại.
Cùng một TRV dùng cho nhiều mục đích: du lịch, thăm người thân, công tác ngắn ngày, dự hội nghị, học khoá ngắn dưới sáu tháng. Canada không chia visa du lịch và visa công tác thành hai loại riêng như cách nhiều người hình dung; khác nhau nằm ở giấy tờ chứng minh mục đích. Riêng cha mẹ, ông bà của công dân hoặc thường trú nhân có thêm lựa chọn Super Visa cho thời gian ở dài hơn, là một bài riêng trong danh mục này.
Các bước làm hồ sơ từ Việt Nam
Trình tự dưới đây áp dụng cho người đang sống ở Việt Nam. Người đang ở nước thứ ba, kể cả ở Mỹ, đi gần như cùng đường nhưng lấy sinh trắc học ở nơi mình đang cư trú.
- Xác định mục đích và thời gian chuyến đi. Ghi rõ đi đâu, gặp ai, bao nhiêu ngày, ai chi trả. Mọi giấy tờ sau đó phải khớp với câu trả lời này.
- Tạo tài khoản IRCC trên canada.ca và chọn đơn xin visa khách thăm. Hệ thống hỏi một chuỗi câu để sinh ra danh sách giấy tờ riêng cho trường hợp của bạn; danh sách đó mới là chuẩn, không phải danh sách trên mạng.
- Điền đơn IMM 5257 (đơn xin visa tạm trú) và IMM 5645 (thông tin gia đình). Lịch sử học tập, công việc, du lịch và người thân phải khai đầy đủ, không để trống quãng thời gian.
- Tải lên giấy tờ: hộ chiếu, ảnh, giấy tờ tài chính, xác nhận công việc hoặc kinh doanh, lịch trình, thư mời nếu đi thăm thân hay công tác, bản dịch tiếng Anh hoặc tiếng Pháp cho mọi giấy tờ tiếng Việt.
- Trả phí xét hồ sơ và phí sinh trắc học trực tuyến, rồi nộp đơn. Hệ thống gửi thư hướng dẫn lấy sinh trắc học.
- Đặt lịch và lấy sinh trắc học tại trung tâm tiếp nhận ở Hà Nội hoặc TP.HCM, mang theo thư hướng dẫn và hộ chiếu.
- Theo dõi tài khoản. Viên chức có thể yêu cầu bổ sung giấy tờ, khám sức khoẻ nếu ở lâu, hoặc hiếm hơn là mời phỏng vấn.
- Gửi hộ chiếu khi nhận thư yêu cầu nộp hộ chiếu, nhận lại hộ chiếu đã dán visa, kiểm tên, ngày sinh, số hộ chiếu trên visa ngay khi cầm.
Theo thông tin trên canada.ca tại thời điểm viết, phí xét visa khách thăm khoảng 100 CAD mỗi người và phí sinh trắc học 85 CAD mỗi người, trần 170 CAD cho một gia đình nộp cùng lúc. Các mức này có thể được điều chỉnh, nên kiểm lại ngay trước khi trả tiền.
Sinh trắc học: những chi tiết làm chậm hồ sơ
Ai phải lấy. Theo quy định hiện hành, người từ 14 đến 79 tuổi xin visa khách thăm phải lấy vân tay và ảnh. Trẻ dưới 14 tuổi và người từ 80 tuổi trở lên được miễn với hồ sơ khách thăm.
Có giá trị bao lâu. Sinh trắc học đã lấy cho hồ sơ Canada có giá trị mười năm. Nếu còn hiệu lực, lần nộp sau bạn có thể không phải lấy lại; tài khoản IRCC sẽ hỏi và cho biết. Đừng mặc định đã lấy rồi thì miễn: hãy kiểm ngày lấy trên biên nhận cũ.
Thời hạn phải đi lấy. Thư hướng dẫn sinh trắc học có thời hạn. Để quá hạn mà không lấy, hồ sơ có thể bị đóng hoặc từ chối. Gia đình ở tỉnh xa nên tính trước chuyến đi Hà Nội hoặc TP.HCM ngay khi định nộp, đừng để nộp xong mới tìm lịch.
Trung tâm tiếp nhận không xét hồ sơ. Nhân viên ở đó chỉ lấy vân tay, ảnh, nhận hộ chiếu và trả hộ chiếu. Họ không biết kết quả và không thể làm hồ sơ nhanh hơn. Bất kỳ ai nhận tiền để "nói giúp" ở khâu này đều đang lừa bạn.
Người đang ở nước khác. Nếu bạn đang học hay làm ở Mỹ, IRCC cho lấy sinh trắc học tại các trung tâm hỗ trợ của USCIS theo thư hẹn riêng. Ở nước thứ ba khác, tìm trung tâm tiếp nhận gần nhất trên canada.ca.
Bộ giấy tờ theo nhóm và điều viên chức đọc ở mỗi nhóm
Danh sách chính thức do tài khoản IRCC sinh ra cho từng người. Bảng dưới đây gom theo nhóm để bạn kiểm xem mỗi nhóm đang trả lời câu hỏi nào của viên chức.
| Nhóm | Giấy tờ thường gặp | Viên chức đọc để biết |
|---|---|---|
| Nhân thân | Hộ chiếu (trang thông tin và các trang có visa, dấu xuất nhập cảnh), ảnh đúng chuẩn, căn cước | Bạn là ai, đã đi những đâu, có từng vi phạm lưu trú không |
| Mục đích chuyến đi | Lịch trình, đặt phòng dự kiến, thư mời của người thân hoặc đối tác, xác nhận hội nghị | Chuyến đi có thật, có giới hạn thời gian, có hợp lý không |
| Ràng buộc ở Việt Nam | Xác nhận công việc và đơn nghỉ phép, đăng ký kinh doanh, giấy tờ nhà đất, giấy tờ về con cái, cha mẹ phụ thuộc | Bạn có lý do rõ ràng để quay về |
| Tài chính | Sao kê tài khoản vài tháng gần nhất, sổ tiết kiệm, bảng lương, tờ khai thuế, giấy tờ thu nhập khác | Bạn trả được chuyến đi mà không phải làm việc ở Canada |
| Quan hệ gia đình | Giấy khai sinh, giấy kết hôn, sổ hộ khẩu cũ hoặc xác nhận cư trú | Ai đi cùng, ai ở lại, ai mời có đúng là người thân |
Giấy tờ tiếng Việt phải có bản dịch tiếng Anh hoặc tiếng Pháp kèm lời xác nhận của người dịch theo yêu cầu của IRCC. Một bản sao kê dày nhưng không ai hiểu nguồn tiền đến từ đâu yếu hơn một bản sao kê mỏng kèm bảng lương và hợp đồng lao động giải thích được số dư đó.
Thời gian xét, hộ chiếu và loại visa được cấp
IRCC công bố thời gian xử lý ước tính cho từng nước nộp trên trang canada.ca và cập nhật thường xuyên. Con số đó tính từ ngày nộp đủ hồ sơ, đã gồm sinh trắc học, đến khi có quyết định; nó là trung bình của các hồ sơ đã xong, không phải lời hứa. Hồ sơ cần khám sức khoẻ, xác minh thêm hoặc nộp vào mùa cao điểm trước hè và trước Tết thường lâu hơn. Đặt vé máy bay không hoàn tiền trước khi có visa là rủi ro bạn tự gánh.
Từ tháng 11 năm 2024, IRCC đã bỏ cách làm cũ coi visa nhiều lần là mặc định. Viên chức giờ tự quyết cấp một lần hay nhiều lần, và thời hạn visa ngắn hay dài, dựa trên mục đích và hồ sơ của bạn. Người lần đầu đi Canada, hay đi vì một sự kiện cụ thể, có thể nhận visa một lần nhập cảnh hoặc hạn ngắn; đó không phải dấu hiệu bị nghi ngờ. Visa nhiều lần dài nhất về nguyên tắc không vượt quá mười năm hoặc ngày hết hạn hộ chiếu, tuỳ cái nào đến trước.
Khi có thư yêu cầu nộp hộ chiếu, bạn gửi qua trung tâm tiếp nhận. Đây là lúc bạn mất hộ chiếu vài ngày đến vài tuần, nên đừng hẹn một chuyến đi nước khác trong quãng đó. Nhận lại hộ chiếu, kiểm ngay mọi thông tin trên visa; lỗi chính tả tên hay sai số hộ chiếu phải báo IRCC sửa trước khi bay, vì hãng hàng không có thể từ chối cho lên máy bay khi thông tin không khớp.
Những chỗ hồ sơ người Việt hay hỏng
Khai lệch giữa hai đơn. Ngày bắt đầu công việc trên IMM 5257 khác ngày trên xác nhận công ty, tên anh chị em trên IMM 5645 thiếu một người. Viên chức không biết đâu là lỗi đánh máy, đâu là che giấu; sự lệch tự nó là lý do để nghi ngờ.
Giấu lần bị từ chối trước. Đơn hỏi thẳng bạn từng bị từ chối visa hay nhập cảnh ở bất kỳ nước nào chưa. Hệ thống Canada chia sẻ thông tin với một số nước, trong đó có Mỹ. Khai thiếu có thể bị coi là khai sai thông tin trọng yếu, với hậu quả là cấm nộp hồ sơ trong nhiều năm, nặng hơn nhiều so với một lần từ chối thật.
Mục đích mơ hồ. Viết "đi du lịch" mà không có lịch trình, không biết ở đâu, ở bao lâu. Một đoạn giải thích ngắn trong thư trình bày, có ngày cụ thể và lý do chọn thời điểm, giúp hồ sơ dễ đọc hơn nhiều.
Tài chính xuất hiện đột ngột. Một khoản tiền lớn vào tài khoản ngay trước khi nộp, không có giải thích. Cách này thường làm hồ sơ yếu đi, không mạnh lên. Phần chứng minh tài chính có bài riêng trong danh mục.
Nhờ người khác điền mà không đọc lại. Bạn ký xác nhận mọi thông tin là đúng. Người làm hộ sai, bạn vẫn chịu trách nhiệm. Người làm hộ có thu phí cho hồ sơ Canada phải là thành viên hội đồng tư vấn di trú được cấp phép hoặc luật sư; người đó cũng phải được khai trong đơn đại diện.
Khi đến cửa khẩu Canada
Có visa chưa phải là đã được nhập cảnh. Ở sân bay, bạn khai báo hải quan qua ki-ốt hoặc ứng dụng theo hướng dẫn của CBSA, rồi gặp viên chức biên phòng. Họ có thể hỏi bạn đến làm gì, ở đâu, bao lâu, ai đón, mang bao nhiêu tiền. Hãy mang theo bản sao những giấy tờ quan trọng đã nộp: thư mời, xác nhận đặt phòng, vé chiều về, xác nhận công việc. Câu trả lời phải khớp với hồ sơ visa; khác biệt lớn có thể dẫn đến bị hỏi kỹ ở phòng thứ cấp.
Khai báo trung thực về tiền mặt và hàng hoá. Theo quy định Canada, mang vào hoặc ra từ 10.000 CAD trở lên (hoặc tương đương ngoại tệ) phải khai báo; mang nhiều tiền không phạm luật, không khai mới là vấn đề. Thực phẩm, nhất là thịt, trứng, trái cây tươi và hạt giống, cũng phải khai; quà quê bị tịch thu là chuyện thường, bị phạt vì giấu là chuyện đáng tránh.
Nếu viên chức ghi một ngày rời đi khác với mặc định hoặc cấp visitor record, chụp lại và ghi nhớ ngày đó. Muốn ở thêm, bạn phải nộp gia hạn trước ngày đó, không phải trước ngày hết hạn visa. Quy trình gia hạn là một bài riêng trong danh mục, cùng với các bài về thăm thân, công tác, quá cảnh và cách xử lý khi visa bị từ chối.
Câu hỏi thường gặp
Xin visa du lịch Canada có phải phỏng vấn không?
Phần lớn hồ sơ visa khách thăm không có phỏng vấn; viên chức xét qua giấy tờ tải lên tài khoản IRCC. Một số ít hồ sơ được mời phỏng vấn để làm rõ thông tin. Vì không có cơ hội giải thích trực tiếp, thư trình bày mục đích chuyến đi và sự nhất quán giữa các giấy tờ quan trọng hơn ở Canada so với nhiều nước khác.
Có thể nộp visa Canada bằng hồ sơ giấy không?
IRCC yêu cầu phần lớn người nộp từ bên ngoài Canada dùng hình thức trực tuyến. Hồ sơ giấy chỉ dành cho một số trường hợp được miễn, chẳng hạn người không thể nộp online vì khuyết tật hoặc có giấy tờ đi lại đặc biệt. Kiểm hướng dẫn trên canada.ca trước khi chọn cách nộp.
Một gia đình nên nộp chung hay riêng?
Vợ chồng và con đi cùng chuyến thường nộp chung theo nhóm gia đình trong một tài khoản. Lợi ích là hồ sơ được xét cùng nhau và phí sinh trắc học có trần cho cả nhà. Mỗi người vẫn có đơn riêng và giấy tờ riêng; một người thiếu giấy có thể làm cả nhóm chậm theo.
Visa Canada được cấp một lần có xin lại nhiều lần được không?
Visa đã cấp không đổi được loại. Muốn có visa nhiều lần, bạn nộp một hồ sơ mới khi có nhu cầu đi tiếp. Lịch sử đi đúng hạn và về đúng hẹn với visa trước là điểm cộng cho lần sau, dù không bảo đảm viên chức cấp loại dài hạn.
Có visa Canada rồi có cần mua bảo hiểm du lịch không?
Visa khách thăm thông thường không bắt buộc bảo hiểm, nhưng khách thăm không được hưởng bảo hiểm y tế công của các tỉnh. Một lần cấp cứu ở Canada có thể tốn rất lớn, nên mua bảo hiểm du lịch có quyền lợi y tế là việc nên làm. Riêng Super Visa thì bảo hiểm là điều kiện bắt buộc.
Hộ chiếu còn hạn bao lâu thì nên nộp visa Canada?
Thời hạn visa không vượt quá ngày hết hạn hộ chiếu. Hộ chiếu sắp hết hạn có thể khiến bạn nhận visa rất ngắn, thậm chí không đủ cho chuyến đi. Nếu hộ chiếu còn dưới khoảng một năm, nên làm hộ chiếu mới trước rồi mới nộp visa.