Visa 491 là visa tạm trú tay nghề 5 năm, cho người được bang đề cử hoặc người thân đủ điều kiện ở vùng regional bảo lãnh. Nó hấp dẫn vì được cộng 15 điểm, nhưng đi kèm một điều kiện mà nhiều người đọc lướt: bạn phải sống, làm việc và học tập ở vùng regional được chỉ định trong suốt thời gian giữ visa. Đó là điều kiện 8579 ghi trên visa, không phải lời khuyên.
Với người Việt, câu hỏi thường gặp nhất không phải là có xin được 491 không mà là sống với nó thế nào: Perth có tính là regional không, đổi việc sang bang khác có được không, đi làm thêm ở thành phố lớn có vi phạm không, và làm gì trong ba năm để chắc chắn lên được thường trú qua visa 191. Bài này trả lời từng câu theo nguyên lý của chính sách hiện hành, kèm những tình huống hay làm hồ sơ 191 bị đứt.
Điều kiện 8579 nói gì
Điều kiện 8579 yêu cầu người giữ visa 491 và các thành viên gia đình đi kèm chỉ sống, làm việc và học tập ở vùng regional được chỉ định. Nó áp dụng cho cả gia đình, không chỉ đương đơn chính: con bạn đi học, vợ hoặc chồng bạn đi làm cũng phải ở trong vùng được chỉ định.
Vi phạm điều kiện này là căn cứ để Bộ Nội vụ xem xét huỷ visa. Thực tế không phải ai làm sai một tuần cũng bị huỷ, nhưng rủi ro lớn hơn là hồ sơ 191 về sau: visa 191 đòi bạn chứng minh đã tuân thủ điều kiện vùng trong thời gian giữ visa, và các dữ liệu như địa chỉ đăng ký, hồ sơ thuế, nơi làm việc của chủ lao động đều để lại dấu vết.
Điều kiện này cũng có mặt "được": trong vùng được chỉ định, bạn có thể chuyển nhà, đổi chủ lao động, thậm chí chuyển sang bang khác, miễn là nơi mới vẫn thuộc vùng được chỉ định. Visa 491 không trói bạn vào một chủ lao động như các visa bảo lãnh. Nhưng nếu bạn được bang đề cử, bang đó thường có cam kết riêng muốn bạn ở lại bang trong những năm đầu, và đây là chuyện cần cân nhắc khi tính chuyển.
Vùng nào được tính là regional
Từ tháng 11 năm 2019, Úc định nghĩa vùng regional rất rộng: gần như toàn bộ nước Úc trừ ba thành phố lớn nhất. Các vùng được chia thành nhóm để áp dụng ưu đãi khác nhau. Danh sách mã bưu chính chính thức nằm trên trang Bộ Nội vụ và có thể được điều chỉnh, nên kiểm theo mã bưu chính trước khi thuê nhà hay nhận việc.
| Nhóm | Ví dụ khu vực | Ý nghĩa thực tế |
|---|---|---|
| Thành phố lớn (không tính regional) | Sydney, Melbourne, Brisbane | Người giữ 491 không được sống, làm việc, học tập ở đây |
| Thành phố và trung tâm vùng | Perth, Adelaide, Gold Coast, Sunshine Coast, Canberra, Newcastle, Wollongong, Geelong, Hobart | Được tính là vùng chỉ định, có việc làm và dịch vụ gần như thành phố lớn |
| Các vùng regional còn lại | Thị trấn và thành phố nhỏ ở mọi bang, toàn bộ Northern Territory | Được tính là vùng chỉ định; một số chương trình học và đề cử có ưu đãi thêm cho nhóm này |
Điều nhiều người Việt bất ngờ: Perth và Adelaide, hai thành phố có đông người Việt và đầy đủ dịch vụ, đều thuộc vùng được chỉ định. Sống ở đó với visa 491 không khác nhiều so với sống ở một đô thị lớn.
Ranh giới hay gây nhầm là vùng ven ba thành phố lớn. Một thị trấn cách trung tâm Melbourne một giờ lái xe vẫn có thể thuộc vùng đô thị Melbourne theo mã bưu chính. Đừng đoán theo khoảng cách; tra đúng mã bưu chính.
Những tình huống ranh giới hay gặp
Làm việc từ xa cho công ty ở Sydney. Nếu bạn sống ở vùng được chỉ định và làm việc tại nhà ở đó, nơi làm việc thực tế là vùng regional. Tuy vậy, hồ sơ 191 sẽ xem chủ lao động, nơi làm việc khai trong hợp đồng và hồ sơ thuế. Hãy giữ thỏa thuận làm việc từ xa bằng văn bản, ghi rõ địa điểm làm việc.
Đi công tác hoặc du lịch ra thành phố lớn. Chuyến đi ngắn để du lịch, thăm người thân hay công tác theo yêu cầu của chủ lao động không phải là "sống" ở đó. Vấn đề chỉ phát sinh khi chuyến đi trở thành nơi ở hoặc nơi làm việc chính.
Con đi học đại học ở Melbourne. Con là thành viên đi kèm trên visa 491 cũng chịu điều kiện 8579. Nếu con muốn học ở thành phố lớn, gia đình cần tính trước: chọn trường ở vùng được chỉ định hoặc chờ có thường trú. Nhiều thành phố vùng như Adelaide, Perth, Hobart, Wollongong có đại học tốt.
Mất việc và chỉ tìm được việc ở thành phố lớn. Đây là tình huống khó nhất. Nhận việc ở Sydney hay Melbourne là vi phạm điều kiện. Cách an toàn hơn là tìm việc tạm ở vùng chỉ định, kể cả không đúng nghề, vì visa 491 không bắt làm đúng nghề, chỉ bắt ở đúng vùng.
Chuyển từ bang đề cử sang bang khác. Về điều kiện visa, chuyển giữa các vùng chỉ định là được. Nhưng nếu bang đề cử bạn có cam kết riêng, bạn nên trao đổi với bang, đặc biệt trong năm đầu, để không bị xem là khai ý định không thật.
Đường lên thường trú: visa 191 đòi những gì
Visa 191 là visa thường trú dành cho người đã giữ visa 491 hoặc 494. Theo quy định hiện hành, bạn cần đã sống ở vùng regional được chỉ định ít nhất 3 năm khi giữ visa vùng, và có thu nhập chịu thuế đạt ngưỡng tối thiểu do Bộ Nội vụ đặt trong ít nhất 3 năm thu nhập, khi đang giữ visa vùng. Bạn cũng phải tuân thủ điều kiện của visa vùng trong suốt thời gian giữ nó.
Bằng chứng chính cho thu nhập là thông báo kết quả thuế của Sở Thuế Úc (ATO) cho từng năm thu nhập. Điều này có hệ quả thực tế: năm thu nhập ở Úc tính từ ngày 1 tháng 7 đến 30 tháng 6, nên người sang giữa năm có thể có năm đầu không đủ thu nhập. Ba năm thu nhập đạt ngưỡng không nhất thiết liên tiếp, nhưng phải nằm trong thời gian giữ visa vùng, vì vậy với visa 5 năm, khoảng dự phòng thực ra chỉ còn khoảng một hai năm.
Visa 191 không đòi lại thẩm định tay nghề hay điểm, không đòi làm đúng nghề, nhưng vẫn xét sức khoẻ và lý lịch. Mức ngưỡng thu nhập có thể được điều chỉnh, nên đọc mức hiện hành trên immi.homeaffairs.gov.au ngay từ năm đầu để biết mình cần nhắm tới con số nào.
Ví dụ giả định: một gia đình ở Perth tính lịch ba năm
Ví dụ giả định: anh Tùng là thợ điện, được Tây Úc đề cử visa 491, sang Perth cùng vợ và con gái 8 tuổi vào tháng 2. Năm thu nhập đầu tiên chỉ kéo dài từ tháng 2 tới 30 tháng 6, trong đó anh mất hai tháng tìm việc. Thu nhập năm đó gần như chắc chắn không đạt ngưỡng. Anh tính ba năm thu nhập đạt ngưỡng sẽ là ba năm tiếp theo, tức sớm nhất anh có thể nộp 191 vào khoảng năm thứ tư của visa.
Vì visa 491 có hạn 5 năm, anh chỉ còn khoảng một năm dự phòng. Nếu giữa chừng anh nghỉ dài vì ốm, hoặc chuyển sang làm tự doanh mà năm đầu thu nhập thấp, khoảng dự phòng đó biến mất. Kế hoạch an toàn của anh là giữ một công việc ổn định có lương đều trong ba năm, khai thuế đúng hạn mỗi năm, và để vợ cũng đi làm để gia đình không phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn.
Một chi tiết khác: con gái anh học tiểu học ở Perth, hồ sơ trường là bằng chứng nơi ở của cả gia đình. Gia đình giữ lại hợp đồng thuê nhà, hoá đơn điện nước, sao kê ngân hàng có địa chỉ, vì khi nộp 191, những giấy tờ nhỏ này chứng minh việc tuân thủ điều kiện vùng tốt hơn bất kỳ lời giải thích nào.
Quyền lợi và giới hạn khi đang giữ visa 491
Visa 491 là visa tạm trú nhưng được thiết kế như bước đệm lên thường trú, nên quyền lợi rộng hơn nhiều visa tạm trú khác. Người giữ visa này được ra vào Úc nhiều lần trong 5 năm, được làm việc cho bất kỳ chủ lao động nào trong vùng chỉ định, và thông thường đủ điều kiện đăng ký Medicare. Vợ hoặc chồng đi kèm cũng có quyền làm việc đầy đủ, miễn là ở trong vùng.
Giới hạn nằm ở những chỗ ít ai đọc trước. Con đi học trường công lập có thể phải đóng học phí tuỳ bang: có bang miễn cho con của người giữ visa 491, có bang thu phí như với người tạm trú. Một số khoản trợ cấp của Centrelink chỉ dành cho thường trú nhân, hoặc phải chờ một thời gian sau khi có thường trú. Đại học tính học phí cho con theo diện quốc tế cho tới khi gia đình có thường trú hoặc con có quốc tịch, trừ những ngoại lệ riêng của từng trường.
Thời gian giữ visa 491 cũng không được tính trọn vào điều kiện cư trú để nhập quốc tịch theo cách nhiều người nghĩ: điều kiện cư trú đòi một số năm sống hợp pháp ở Úc, trong đó có ít nhất một năm là thường trú nhân. Thời gian sống theo visa 491 được tính vào phần "sống hợp pháp", nhưng bạn vẫn phải có thường trú qua 191 và giữ đủ một năm. Hỏi bộ giáo dục bang về học phí cho con trước khi chọn nơi ở, và đọc mục quốc tịch trên trang Bộ Nội vụ khi lên kế hoạch dài hạn.
Những lỗi làm đứt đường lên 191
Phần lớn hồ sơ 191 gặp khó không phải vì người nộp cố tình vi phạm, mà vì thiếu tính toán từ năm đầu:
- Không khai thuế, hoặc khai thuế trễ, nên không có thông báo kết quả thuế cho năm đáng lẽ đã đủ thu nhập.
- Làm tiền mặt không qua sổ sách. Thu nhập không khai báo không được tính, và còn là vi phạm luật thuế.
- Thuê nhà ở thành phố lớn "cho tiện" trong lúc làm việc ở vùng, hoặc ngược lại.
- Cho con học ở thành phố lớn khi con là thành viên đi kèm trên visa 491.
- Ra nước ngoài quá lâu, làm số năm sống ở vùng regional không đủ trước khi visa 491 hết hạn.
- Chờ tới năm thứ năm mới đọc điều kiện 191 và phát hiện mình thiếu một năm thu nhập.
Nếu bạn đang giữ visa 491 và nghi mình đã lỡ vi phạm điều kiện, nên tìm đại lý di trú có đăng ký hoặc luật sư di trú để đánh giá trước khi nộp 191, thay vì nộp rồi chờ kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Perth và Adelaide có được tính là vùng regional cho visa 491 không?
Có. Theo định nghĩa áp dụng từ tháng 11 năm 2019, chỉ Sydney, Melbourne và Brisbane không thuộc vùng regional được chỉ định. Perth, Adelaide, Canberra, Hobart, Gold Coast và nhiều thành phố khác đều được tính. Hãy kiểm theo mã bưu chính trên trang Bộ Nội vụ.
Người giữ visa 491 có phải làm đúng nghề đã thẩm định không?
Không. Điều kiện 8579 chỉ bắt sống, làm việc và học tập ở vùng được chỉ định, không bắt làm đúng nghề. Visa 191 cũng không đòi làm đúng nghề, chỉ đòi thu nhập chịu thuế đạt ngưỡng trong ba năm thu nhập.
Có được chuyển từ bang đề cử sang bang khác khi đang giữ visa 491 không?
Về điều kiện visa, bạn được chuyển giữa các vùng được chỉ định ở mọi bang. Tuy vậy, bang đề cử thường mong bạn ở lại một thời gian, nên trao đổi với bang trước khi chuyển, nhất là trong năm đầu.
Ba năm thu nhập cho visa 191 có phải liên tiếp không?
Theo quy định hiện hành, ba năm thu nhập đạt ngưỡng không bắt buộc liên tiếp, nhưng phải trong thời gian bạn giữ visa vùng. Vì visa 491 chỉ có hạn 5 năm, khoảng dự phòng thực tế khá hẹp, nên lập kế hoạch thu nhập ngay từ năm đầu.
Vợ hoặc chồng trên visa 491 có được đi làm ở Sydney không?
Không. Điều kiện 8579 áp dụng cho mọi thành viên trên visa, không chỉ đương đơn chính. Vợ hoặc chồng đi làm ở thành phố lớn là vi phạm điều kiện và có thể ảnh hưởng tới visa của cả gia đình.