Mọi lời hứa "bao đậu visa Mỹ" đều không có cơ sở: quyết định cấp hay từ chối visa chỉ do viên chức lãnh sự Mỹ đưa ra tại buổi phỏng vấn, và không có dịch vụ, người quen hay khoản tiền nào tác động được tới quyết định đó. Đây là điểm để nhận ra phần lớn các vụ lừa đảo visa.
Lừa đảo quanh visa Mỹ không chỉ gây mất tiền. Nhiều kịch bản kéo người xin vào khai sai, dùng giấy tờ không thật, dẫn tới kết luận khai gian với hậu quả cấm nhập cảnh vĩnh viễn trừ khi được miễn trừ. Bài này mô tả tám kịch bản hay gặp ở Việt Nam để bạn nhận diện, kèm cách tự kiểm trước khi trả tiền hay đưa thông tin cá nhân.
Tám kịch bản lừa đảo hay gặp
1. "Bao đậu, không đậu hoàn tiền". Bên dịch vụ thu một khoản lớn, hứa hoàn tiền nếu trượt. Thực tế, họ không làm gì ảnh hưởng tới kết quả; người đậu thì họ giữ tiền, người trượt thì có khi được hoàn một phần, có khi bị kéo dài rồi biến mất. Mô hình này lời chủ yếu nhờ những người vốn có thể tự đậu.
2. "Có người quen trong Lãnh sự quán". Người giới thiệu nói có quan hệ với nhân viên hay viên chức, cam kết "gửi gắm" hồ sơ. Không có cơ chế nào như vậy, và việc tìm cách hối lộ người trong cơ quan lãnh sự là tội nghiêm trọng.
3. Bán lịch hẹn phỏng vấn sớm. Quảng cáo "slot khẩn trong tuần" với giá cao. Một số bên dùng phần mềm giữ lịch hoặc đặt lịch bằng thông tin của bạn rồi đòi thêm tiền; một số chỉ lấy tiền rồi không có lịch nào. Lịch hẹn thật được đặt qua hệ thống chính thức, và đơn xin hẹn khẩn được xét theo tiêu chí công bố công khai.
4. Làm đẹp hồ sơ. Hợp đồng lao động không có thật, xác nhận lương ở công ty bạn chưa từng làm, sao kê ngân hàng chỉnh sửa, sổ tiết kiệm mượn tiền. Đây không phải "dịch vụ", mà là tạo giấy tờ gian dối với tên bạn trên đó.
5. Trang web giả nộp phí. Trang có giao diện giống trang chính thức, yêu cầu nộp lệ phí hoặc thông tin hộ chiếu. Tiền mất, dữ liệu cá nhân bị dùng vào việc khác.
6. Visa giả, tem giả. Bán tem visa "có sẵn", "đã duyệt", hoặc làm lại tem bị huỷ. Dùng tem giả tại cửa khẩu là phạm tội ở cả hai nước.
7. Xổ số thẻ xanh giả. Email hay tin nhắn báo bạn "trúng xổ số thẻ xanh" và yêu cầu nộp phí. Chương trình Diversity Visa của Mỹ chỉ đăng ký và tra kết quả trên trang dvprogram.state.gov, không gửi email báo trúng. Trong nhiều năm gần đây, người sinh ra ở Việt Nam thuộc nhóm không đủ điều kiện tham gia theo danh sách công bố mỗi năm; kiểm lại danh sách của năm hiện hành.
8. Việc làm ở Mỹ đi bằng visa du lịch. Lời mời "sang Mỹ làm nail, làm nhà hàng, lương cao, đi bằng visa du lịch rồi ở lại". Đây là đường dẫn tới ở quá hạn, làm việc trái phép, và có khi là bóc lột lao động.
Vì sao người xin visa dễ bị cuốn vào
Lừa đảo visa đánh vào ba điểm. Thứ nhất là sự mù mờ về cách xét: nếu bạn tin rằng visa phụ thuộc vào giấy tờ "đủ đẹp" hay người "đủ quen", bạn sẽ dễ bị thuyết phục rằng cần mua những thứ đó. Trong khi viên chức xét chủ yếu qua lời bạn nói về hoàn cảnh thật của bạn.
Thứ hai là áp lực thời gian. Con sắp nhập học, người thân sắp sinh, lễ tốt nghiệp sắp đến: lời mời "slot khẩn" hay "xử lý nhanh" đến đúng lúc bạn sốt ruột nhất. Thứ ba là nỗi sợ trượt. Người từng bị từ chối dễ tin vào lời hứa "lần này sẽ khác nếu làm theo cách của chúng tôi".
Kẻ lừa đảo thường dùng ngôn ngữ chuyên môn, nhắc tên các điều luật, mẫu đơn, đưa ra ví dụ "khách đã đậu" có ảnh tem visa che thông tin. Những thứ đó không chứng minh được gì. Thứ chứng minh duy nhất là kết quả của chính hồ sơ của bạn, và không ai bảo đảm trước được kết quả đó.
Dịch vụ hỗ trợ hợp lý và dấu hiệu lừa đảo: phân biệt
Không phải mọi bên hỗ trợ làm hồ sơ đều là lừa đảo. Người không quen máy tính, không đọc được tiếng Anh vẫn có thể cần người giúp khai đơn. Đối chiếu để phân biệt:
| Hỗ trợ hợp lý | Dấu hiệu lừa đảo |
|---|---|
| Giúp khai DS-160 theo thông tin bạn cung cấp, cho bạn xem lại trước khi gửi | Tự điền thông tin khác với thực tế, không cho bạn xem bản khai |
| Giải thích quy trình, nhắc giấy tờ nên mang | Cung cấp giấy tờ thay bạn: hợp đồng, xác nhận lương, sao kê |
| Thu phí dịch vụ rõ ràng, có hợp đồng, không gắn với kết quả | Thu phí theo "bao đậu", phí cao bất thường, yêu cầu trả bằng tiền mặt không biên nhận |
| Nói rõ không ai bảo đảm kết quả | Cam kết đậu, nhắc tới người quen trong cơ quan lãnh sự |
| Hướng dẫn nộp lệ phí qua kênh chính thức | Yêu cầu chuyển lệ phí visa vào tài khoản cá nhân |
| Khuyên trả lời trung thực | Soạn sẵn kịch bản trả lời khác với sự thật |
Nguyên tắc gọn nhất: mọi thông tin trên đơn và mọi câu trả lời trong phỏng vấn phải là sự thật về bạn. Bên nào đề nghị thay đổi sự thật đó, dù nhỏ, là bên đang đặt bạn vào rủi ro, không phải đang giúp bạn.
Tự kiểm trước khi trả tiền hay đưa thông tin
Trước khi đưa tiền hoặc gửi hộ chiếu, thông tin cá nhân cho bất kỳ ai, làm lần lượt các bước sau:
- Đọc phần hướng dẫn visa trên trang của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam và travel.state.gov để biết quy trình chính thức, lệ phí và kênh nộp.
- Kiểm địa chỉ trang web: trang của chính phủ Mỹ dùng tên miền kết thúc bằng .gov; hệ thống đặt lịch cho Việt Nam được dẫn từ trang Đại sứ quán.
- Hỏi bên dịch vụ: họ sẽ làm chính xác những việc gì, thu bao nhiêu, cho việc gì, có hợp đồng không. Câu trả lời mơ hồ là dấu hiệu xấu.
- Không bao giờ ký tên lên giấy tờ có thông tin không đúng sự thật về bạn, dù được nói là "thủ tục bình thường".
- Không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân với danh nghĩa lệ phí visa.
- Giữ lại toàn bộ tin nhắn, biên nhận, hợp đồng để làm bằng chứng nếu cần.
- Nếu đã lỡ đưa tiền hoặc giấy tờ cho một bên đáng ngờ, trình báo cơ quan công an nơi cư trú, và đọc mục cảnh báo gian lận trên trang Đại sứ quán Mỹ để biết cách báo cho phía Mỹ.
Lừa đảo nhắm vào người đã có visa hoặc đang ở Mỹ
Kẻ lừa đảo không chỉ nhắm vào người đang xin visa. Người đã sang Mỹ, nhất là người lớn tuổi và du học sinh mới tới, cũng là mục tiêu của những kịch bản quen thuộc:
- Cuộc gọi giả danh cơ quan di trú hay cảnh sát: báo hồ sơ có vấn đề, visa sắp bị huỷ, sắp bị bắt hoặc trục xuất, yêu cầu nộp "tiền phạt" ngay qua thẻ quà tặng, ví điện tử hay chuyển khoản. Cơ quan Mỹ không đòi tiền qua điện thoại theo cách đó.
- Thư điện tử giả thông báo của USCIS: đòi phí để "xử lý nhanh" đơn gia hạn hay đổi tình trạng. Thông báo thật của USCIS có số biên nhận tra được trên trang chính thức.
- Lời mời "giữ tình trạng" cho du học sinh: trường ma, khoá học không có thật, hứa cấp I-20 để ở lại Mỹ mà không phải học. Người đăng ký có thể mất tình trạng khi cơ quan Mỹ xử lý những trường này.
- Dịch vụ "làm giấy tờ" cho người đã quá hạn: hứa hợp thức hoá bằng giấy tờ mua bán hay hôn nhân sắp đặt. Đây là con đường dẫn tới tội phạm, không phải lối thoát.
Khi nhận một cuộc gọi hay tin nhắn đe doạ về tình trạng di trú, hãy dừng lại, không trả tiền, không cung cấp thông tin, và tự liên hệ cơ quan qua số và trang chính thức mà bạn tự tra, không theo số người gọi đưa.
Hậu quả pháp lý khi đã dùng giấy tờ không thật
Nhiều người nghĩ nếu giấy tờ do dịch vụ làm thì trách nhiệm thuộc về dịch vụ. Với luật di trú Mỹ, người ký đơn DS-160 và người trả lời phỏng vấn chịu trách nhiệm về những gì được khai và nộp. Viên chức có thể kết luận khai gian theo điều 212(a)(6)(C)(i), với hệ quả cấm nhập cảnh vĩnh viễn trừ khi được miễn trừ.
Một kết luận khai gian ảnh hưởng tới mọi hồ sơ sau này: visa du lịch, du học, kể cả visa định cư nếu sau này người thân bảo lãnh. Với hồ sơ định cư, miễn trừ đòi hỏi chứng minh khó khăn đặc biệt cho người thân đủ điều kiện, không phải ai cũng có. Với visa không định cư, đường miễn trừ có, nhưng không chắc và kéo dài.
Về phía Việt Nam, làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả của cơ quan, tổ chức có thể bị xử lý theo pháp luật Việt Nam. Nếu bạn nghi ngờ giấy tờ trong hồ sơ cũ của mình không đúng sự thật, đừng tiếp tục dùng; hãy hỏi luật sư di trú Mỹ có giấy phép hành nghề về cách xử lý ở lần nộp sau, thay vì tiếp tục che giấu.
Tự làm hồ sơ: phần lớn người xin làm được
Quy trình xin visa du lịch Mỹ được thiết kế để người xin tự làm: khai đơn trực tuyến, đóng phí, đặt lịch, đi phỏng vấn. Phần khó nhất của DS-160 là gom đủ thông tin về học tập, công việc, các chuyến đi trước đó, người thân, tài khoản mạng xã hội; việc này người thân trong gia đình có thể giúp nhau, không cần trả tiền cho bên ngoài.
Nếu cần hỗ trợ vì không đọc được tiếng Anh, hãy chọn người giúp khai đơn đúng thông tin bạn đưa và cho bạn xem lại trước khi gửi. Người giúp không cần biết "mẹo", vì không có mẹo nào hợp pháp ngoài việc khai đúng và nói thật.
Thời gian và tiền bạn định trả cho lời hứa bao đậu nên dùng vào những việc thật sự có giá trị: hiểu rõ mục đích chuyến đi của mình, chuẩn bị giấy tờ thật về công việc và gia đình, đặt lịch đủ sớm, và luyện nói rõ ràng về hoàn cảnh của chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Có dịch vụ nào thật sự giúp tăng khả năng đậu visa Mỹ không?
Không dịch vụ nào tác động được tới quyết định của viên chức. Một bên hỗ trợ tốt có thể giúp bạn khai đơn đúng, không thiếu thông tin, hiểu quy trình và chuẩn bị giấy tờ thật. Đó là giúp tránh lỗi, không phải tăng khả năng đậu theo nghĩa mà các quảng cáo bao đậu nói.
Mua lịch hẹn phỏng vấn sớm qua người trung gian có hợp pháp không?
Lịch hẹn được đặt miễn phí qua hệ thống chính thức sau khi đóng lệ phí. Việc bán lại lịch, giữ lịch bằng phần mềm hay dùng thông tin của bạn để đặt rồi đòi tiền đều có rủi ro: mất tiền, lịch bị huỷ, thông tin cá nhân bị lạm dụng. Xin hẹn khẩn thì làm qua kênh chính thức.
Nhận email báo trúng xổ số thẻ xanh thì làm gì?
Không trả lời và không nộp tiền. Chương trình Diversity Visa của Mỹ không gửi email báo trúng; kết quả chỉ tra trên trang dvprogram.state.gov bằng mã xác nhận lúc đăng ký. Nếu chưa từng đăng ký thì chắc chắn không thể trúng.
Đã lỡ dùng giấy tờ do dịch vụ làm và bị từ chối thì nên làm gì?
Đừng nộp lại với giấy tờ mới cũng không thật. Hỏi luật sư di trú Mỹ có giấy phép hành nghề để đánh giá hồ sơ cũ đã bị kết luận gì và cách xử lý trung thực ở lần sau. Nếu bị lừa tiền, trình báo công an nơi cư trú với đầy đủ bằng chứng.
Làm sao biết một trang web nộp lệ phí là thật?
Đi từ trang của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam hoặc travel.state.gov, theo đường dẫn chính thức tới hệ thống đặt lịch và nộp phí, thay vì bấm vào quảng cáo hay đường dẫn trong tin nhắn. Trang yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân là dấu hiệu lừa đảo.