L-1A và E-2 đều cho doanh nhân sang Mỹ điều hành công ty của mình, nhưng dựa trên hai nền khác nhau: L-1A dựa vào một công ty đã hoạt động ở nước ngoài (với người Việt thường là công ty ở Việt Nam) và quan hệ sở hữu với công ty Mỹ; E-2 dựa vào quốc tịch của nước có hiệp ước thương mại với Mỹ và một khoản đầu tư đáng kể vào doanh nghiệp Mỹ.
Việt Nam không nằm trong danh sách nước hiệp ước E-2, nên người chỉ mang quốc tịch Việt Nam đi được L-1A mà không đi thẳng E-2. Nhiều gia đình vì thế chọn giữa hai hướng: xây quan hệ công ty mẹ con để đi L-1A, hoặc có quốc tịch thứ hai thuộc nước hiệp ước, như Grenada, rồi xin E-2.
Bài này đặt hai diện cạnh nhau theo những câu doanh nhân thật sự cần trả lời: ai đủ điều kiện, cần gì ở Việt Nam, ở được bao lâu, gia đình được gì, và đường nào dẫn tới thẻ xanh.
Bảng so sánh nhanh
Các điểm dưới đây là khung pháp lý chung tính đến thời điểm viết. Lệ phí, thời gian xét và thời hạn visa cấp cho từng quốc tịch cần kiểm lại trên uscis.gov và travel.state.gov.
| Tiêu chí | L-1A | E-2 |
|---|---|---|
| Điều kiện về người | Đã làm quản lý hoặc điều hành ít nhất một năm liên tục trong ba năm gần nhất cho công ty liên quan ở nước ngoài | Mang quốc tịch nước hiệp ước; nắm quyền điều hành doanh nghiệp |
| Điều kiện về công ty | Công ty nước ngoài và công ty Mỹ có quan hệ mẹ, con, chi nhánh hoặc liên kết; cả hai phải kinh doanh thật | Doanh nghiệp Mỹ do công dân nước hiệp ước sở hữu ít nhất 50% |
| Vốn | Không có mức vốn tối thiểu; phải đủ để công ty Mỹ hoạt động và trả lương | Khoản đầu tư "đáng kể" so với loại hình kinh doanh, đã bỏ vào và chịu rủi ro |
| Nơi nộp | I-129 ở USCIS trước, rồi phỏng vấn visa | Thường nộp thẳng ở lãnh sự quán; hoặc đổi tình trạng qua USCIS nếu đang ở Mỹ |
| Thời hạn | Văn phòng mới tối đa 1 năm, gia hạn từng chặng, tổng tối đa 7 năm | Gia hạn được nhiều lần không giới hạn tổng, miễn doanh nghiệp còn đáp ứng điều kiện |
| Vợ chồng đi kèm | L-2, được làm việc theo tình trạng | E-2 phụ thuộc, được làm việc theo tình trạng |
| Đường thẻ xanh | EB-1C là đường tự nhiên nếu công ty Mỹ đủ lớn | Không có đường trực tiếp; phải chọn diện khác như EB-5, EB-2 NIW, EB-1 |
Quyền làm việc của vợ chồng người L-1 và E-2 theo tình trạng được USCIS áp dụng từ khoảng đầu năm 2022, thể hiện trên I-94. Con dưới 21 tuổi được đi học nhưng không được tự động đi làm.
Khi nào L-1A hợp hơn
L-1A hợp với người đã có một doanh nghiệp đang hoạt động thật ở Việt Nam và giữ vị trí quản lý ở đó ít nhất một năm. Công ty sản xuất, thương mại, phần mềm, logistics có khách hàng ở Mỹ hoặc muốn mở thị trường Mỹ là những hồ sơ điển hình. Công ty Việt Nam thành lập chi nhánh hoặc công ty con ở Mỹ, rồi chuyển người chủ hoặc giám đốc sang điều hành.
Ưu điểm lớn nhất là đường lên thẻ xanh EB-1C: diện ưu tiên thứ nhất, không cần chứng nhận lao động PERM, và người Việt thường không phải chờ lâu như các diện bị dồn hồ sơ. Nhưng EB-1C đòi công ty Mỹ có bộ máy đủ để người đó thực sự làm quản lý, nên L-1A chỉ là nửa đầu của chặng đường nếu doanh nghiệp Mỹ không lớn lên được.
Nhược điểm của L-1A: phụ thuộc vào công ty mẹ ở Việt Nam trong suốt thời gian ở Mỹ. Công ty mẹ phải tiếp tục kinh doanh, người điều hành ở Việt Nam phải được sắp xếp lại, và mọi khoản vốn chuyển sang Mỹ phải đi qua thủ tục đầu tư ra nước ngoài theo luật Việt Nam. Thời hạn tối đa bảy năm cũng là một giới hạn cứng: hết bảy năm mà chưa có thẻ xanh thì phải rời Mỹ ít nhất một năm mới xin lại L được.
Khi nào E-2 hợp hơn
E-2 hợp với người muốn mua hoặc mở một doanh nghiệp ở Mỹ mà không có công ty mẹ ở Việt Nam, hoặc công ty ở Việt Nam không đủ điều kiện, hoặc người đó chưa từng làm quản lý một năm ở nước ngoài. Ví dụ điển hình: mua lại một tiệm nail, nhà hàng, cửa hàng tiện lợi, một doanh nghiệp dịch vụ nhỏ có sẵn khách và nhân viên.
Điều kiện cứng là quốc tịch nước hiệp ước. Với người Việt, đường phổ biến là có quốc tịch thứ hai qua chương trình đầu tư của một nước hiệp ước, trong đó Grenada là nước Caribe có hiệp ước E-2 với Mỹ. Quy trình gồm hai chặng: hoàn tất quốc tịch Grenada (diện bất động sản khoảng 10–12 tháng, diện quỹ NTF khoảng 18–24 tháng theo kinh nghiệm thực tế), rồi chuẩn bị hồ sơ E-2 với tư cách công dân Grenada. Nơi nộp và thời hạn visa cấp cho công dân Grenada cần kiểm lại trên travel.state.gov.
E-2 không giới hạn tổng thời gian, gia hạn được nhiều lần miễn doanh nghiệp còn hoạt động và nhà đầu tư còn điều hành. Nhưng E-2 không phải diện định cư: người giữ E-2 phải có ý định rời Mỹ khi tình trạng chấm dứt, và muốn thẻ xanh thì phải chọn thêm một diện khác. Vốn E-2 không có mức tối thiểu cố định; "đáng kể" được xét theo tỷ lệ với tổng chi phí của loại doanh nghiệp đó.
Năm câu hỏi giúp chọn đường
Thay vì so ưu nhược trên giấy, hãy trả lời thật năm câu dưới đây. Câu trả lời thường tự chỉ ra diện hợp:
- Công ty ở Việt Nam có hoạt động thật, có báo cáo tài chính, có nhân viên, và bạn giữ vị trí quản lý ở đó ít nhất một năm chưa? Chưa thì L-1A gần như không có cơ sở.
- Ai sẽ điều hành công ty Việt Nam khi bạn sang Mỹ? L-1 đòi công ty mẹ tiếp tục kinh doanh; không có người thay thì cả hai đầu đều yếu.
- Doanh nghiệp ở Mỹ bạn hình dung là gì? Chi nhánh của chính ngành nghề đang làm ở Việt Nam nghiêng về L-1A; mua một doanh nghiệp khác ngành ở Mỹ nghiêng về E-2.
- Gia đình muốn thẻ xanh trong bao lâu? Muốn có đường thẻ xanh rõ thì L-1A rồi EB-1C có lợi thế; chấp nhận ở dài hạn bằng visa thì E-2 linh hoạt hơn.
- Có sẵn sàng làm thêm một quốc tịch không? E-2 với người Việt cần bước này; nó có chi phí, thời gian và các nghĩa vụ riêng cần hiểu trước.
Hai đường không loại trừ nhau. Có gia đình đi E-2 bằng quốc tịch Grenada để sang trước, đồng thời chuẩn bị EB-5 hay EB-2 NIW cho thẻ xanh. Có doanh nghiệp đi L-1A, nhưng khi công ty Mỹ không đủ lớn cho EB-1C thì chuyển hướng sang diện khác.
Chi phí và rủi ro: so cho công bằng
So vốn giữa hai diện dễ sai vì chúng tính hai thứ khác nhau. Với L-1A, tiền chủ yếu đi vào vận hành công ty Mỹ: thuê mặt bằng, trả lương, tạo doanh thu. Không có ngưỡng đầu tư, nhưng công ty phải đủ tiền để nuôi bộ máy tới lúc tự đứng được, và USCIS sẽ xem khả năng đó ở lần gia hạn. Với E-2, tiền là khoản đầu tư vào doanh nghiệp, phải đã bỏ ra và chịu rủi ro thật, cộng thêm chi phí cho quốc tịch thứ hai nếu đi đường đó.
Ví dụ giả định: anh T. có công ty phân phối thiết bị điện ở Bình Dương, muốn bán hàng cho khách ở Texas. Với L-1A, anh lập công ty con ở Texas, chuyển vốn qua đăng ký đầu tư ra nước ngoài, thuê kho nhỏ và hai nhân viên, sang làm giám đốc. Với E-2, anh cần quốc tịch nước hiệp ước trước, rồi mới đầu tư. Với hồ sơ của anh T., L-1A thường hợp lý hơn vì doanh nghiệp Mỹ là phần kéo dài tự nhiên của công ty đang có.
Ngược lại, chị M. bán cổ phần công ty ở Việt Nam, muốn mua một doanh nghiệp dịch vụ ở California và sống lâu dài. Chị không còn công ty mẹ, nên L-1A không có nền. Với chị, E-2 qua quốc tịch thứ hai kết hợp một diện thẻ xanh khác là hướng đáng xem xét.
Trình tự và thời gian chuẩn bị của mỗi đường
Mốc dưới đây chỉ để hình dung thứ tự công việc; thời gian thật tuỳ hồ sơ, tuỳ cơ quan và cần kiểm ở nguồn chính thức.
- L-1A, bước 1: công ty ở Việt Nam đã hoạt động và người được chuyển đã giữ vị trí quản lý ít nhất một năm liên tục; nếu chưa đủ, đây là phần chờ dài nhất và không rút ngắn được.
- L-1A, bước 2: làm thủ tục đầu tư ra nước ngoài ở Việt Nam, lập công ty Mỹ, chuyển vốn, thuê mặt bằng.
- L-1A, bước 3: nộp I-129 ở USCIS, nhận chấp thuận rồi phỏng vấn visa ở Đại sứ quán Hà Nội hoặc Lãnh sự quán TP.HCM.
- E-2, bước 1: hoàn tất quốc tịch nước hiệp ước; với Grenada, diện bất động sản khoảng 10–12 tháng, diện quỹ NTF khoảng 18–24 tháng.
- E-2, bước 2: chọn và đầu tư vào doanh nghiệp Mỹ, chuyển vốn hợp pháp, chuẩn bị kế hoạch kinh doanh và hồ sơ nguồn tiền.
- E-2, bước 3: nộp hồ sơ và phỏng vấn ở lãnh sự quán theo hướng dẫn nơi nộp; hoặc đổi tình trạng qua USCIS nếu đang ở Mỹ hợp pháp.
Nhìn trình tự sẽ thấy điểm nghẽn của mỗi đường khác nhau. Với L-1A, thứ không mua được bằng tiền là một năm quản lý thật ở công ty thật. Với E-2 qua quốc tịch thứ hai, thứ không rút ngắn được là thời gian thẩm định của chương trình quốc tịch. Gia đình nên chọn đường mà điểm nghẽn của nó hợp với hoàn cảnh mình, không chỉ so tổng chi phí.
Những ngộ nhận hay gặp
"L-1A không cần vốn nên rẻ hơn." Không cần vốn tối thiểu không có nghĩa là rẻ. Công ty Mỹ phải trả lương thật, thuê mặt bằng thật, và nếu không lớn lên được thì lần gia hạn đầu có thể thất bại, kéo theo toàn bộ chi phí đã bỏ.
"E-2 thì người Việt không đi được." Người chỉ mang quốc tịch Việt Nam không đi được, nhưng người có thêm quốc tịch nước hiệp ước thì đi được bình thường với tư cách công dân nước đó, miễn đáp ứng các điều kiện E-2 khác.
"E-2 rồi sẽ tự lên thẻ xanh." E-2 không có đường thẻ xanh trực tiếp. Muốn thường trú phải có thêm diện khác, và cần tính trước để không ảnh hưởng tới việc gia hạn E-2.
"L-1A ở được mãi." L-1A tối đa bảy năm. Hết hạn mà chưa có thẻ xanh thì phải rời Mỹ, và thường phải ở ngoài Mỹ ít nhất một năm mới đủ điều kiện xin L lại.
Câu hỏi thường gặp
Có thể vừa đi L-1A vừa chuẩn bị E-2 qua quốc tịch thứ hai không?
Về nguyên tắc có thể, vì làm quốc tịch thứ hai là việc ở nước khác. Nhưng mỗi diện visa có điều kiện riêng, và chuyển từ L-1A sang E-2 nghĩa là đổi doanh nghiệp làm nền và cấu trúc sở hữu. Nên tính rõ diện nào là đường chính để không dàn mỏng vốn và thời gian.
Công ty mẹ ở Việt Nam cần bao nhiêu nhân viên để đi L-1A?
Luật không đặt con số. Điều cần chứng minh là công ty có hoạt động kinh doanh thật, liên tục, và người được chuyển đã giữ vai trò quản lý hoặc điều hành ở đó ít nhất một năm. Công ty chỉ có tên trên giấy, không có giao dịch và nhân sự thì không đủ.
Người có quốc tịch Grenada nộp E-2 ở đâu?
Thực tế nơi nộp phụ thuộc chính sách của từng lãnh sự quán Mỹ về việc nhận hồ sơ của người không cư trú ở nước đó. Nhiều người nộp ở nơi mình đang cư trú. Trước khi đặt lịch, nên đọc hướng dẫn của lãnh sự quán dự định nộp và kiểm trên travel.state.gov.
Vợ của người L-1A hay E-2 có cần xin giấy phép lao động không?
Từ khoảng đầu năm 2022, USCIS coi vợ hoặc chồng của người L-1 và E-2 được làm việc theo tình trạng, chứng minh bằng I-94 có ghi chú tương ứng. Vẫn có thể xin thẻ phép lao động nếu cần giấy tờ riêng. Con dưới 21 tuổi không có quyền này.
Hết bảy năm L-1A chưa có thẻ xanh thì có đổi sang E-2 được không?
Được nếu người đó có quốc tịch nước hiệp ước và doanh nghiệp đáp ứng điều kiện E-2. Người chỉ mang quốc tịch Việt Nam thì không. Vì vậy nên quyết định đường thẻ xanh sớm, khoảng năm thứ hai hoặc ba của L-1A, để không bị dồn vào mốc bảy năm.