Khách thăm muốn ở Canada lâu hơn thời hạn biên phòng cho phải nộp đơn xin gia hạn, gọi là visitor record, trực tuyến cho IRCC trước ngày hết hạn lưu trú. Nộp kịp hạn, bạn được ở lại hợp pháp theo cùng điều kiện trong lúc chờ quyết định, gọi là tình trạng duy trì (maintained status). Nộp trễ thì không còn là gia hạn; bạn chỉ có thể xin khôi phục tình trạng trong 90 ngày, với phí cao hơn và không có quyền chắc chắn được ở.
Điều làm nhiều gia đình Việt nhầm là ngày nào mới là hạn. Hạn lưu trú không phải ngày hết hạn visa dán trong hộ chiếu, mà là ngày biên phòng cho phép, mặc định sáu tháng kể từ ngày nhập cảnh nếu không ghi khác. Bài này chỉ cách xác định đúng hạn, cách nộp, những gì làm hồ sơ gia hạn mạnh hay yếu, và cách xử lý khi đã lỡ hạn.
Xác định đúng ngày hết hạn lưu trú
Khi bạn nhập cảnh, viên chức biên phòng có ba cách thể hiện thời hạn. Cách thứ nhất là không ghi gì: theo luật, bạn được ở sáu tháng kể từ ngày nhập cảnh. Cách thứ hai là đóng dấu vào hộ chiếu và viết tay một ngày cụ thể: ngày đó là hạn của bạn, có thể ngắn hơn sáu tháng. Cách thứ ba là cấp một tờ visitor record ghi ngày hết hạn: ngày trên giấy là hạn.
Ngày nhập cảnh nếu không có dấu thì có thể xác định qua vé máy bay, thẻ lên máy bay, hoặc lịch sử nhập cảnh mà bạn có thể xin từ cơ quan biên phòng Canada. Gia đình nên ghi lại ngày nhập cảnh của từng người ngay khi đến, không đợi đến lúc cần.
Visa trong hộ chiếu không liên quan đến hạn lưu trú. Visa hết hạn trong lúc bạn đang ở Canada không làm bạn mất tư cách; ngược lại visa còn hạn tám năm cũng không cho bạn ở quá sáu tháng. Nhầm hai ngày này là nguyên nhân phổ biến khiến cha mẹ, ông bà sang trông cháu ở quá hạn mà không biết.
Cách nộp visitor record
Hồ sơ nộp trực tuyến từ trong Canada. Các bước:
- Xác định hạn lưu trú và tính lùi ít nhất 30 ngày; IRCC khuyến nghị nộp trước hạn ít nhất khoảng thời gian đó để tránh rủi ro kỹ thuật.
- Tạo hoặc dùng tài khoản IRCC, chọn đơn xin gia hạn thời gian ở Canada với tư cách khách thăm.
- Chuẩn bị giấy tờ: hộ chiếu, giấy tờ nhập cảnh hiện tại, lý do muốn ở thêm, bằng chứng tài chính cho thời gian ở thêm, ràng buộc quay về, vé về dự kiến nếu có.
- Viết thư giải thích vì sao cần ở thêm và đến ngày nào; lý do cụ thể, có giấy tờ kèm.
- Trả phí và nộp. Giữ biên nhận nộp đơn; đó là bằng chứng bạn đang ở tình trạng duy trì.
- Theo dõi tài khoản; viên chức có thể yêu cầu thêm giấy tờ hay khám sức khoẻ nếu tổng thời gian ở vượt mốc nhất định.
Phí visitor record theo canada.ca tại thời điểm viết khoảng 100 CAD mỗi người; kiểm lại trước khi trả. Cả nhà ở cùng có thể nộp cùng nhau nhưng mỗi người cần đơn riêng.
Tình trạng duy trì: được gì và không được gì
Được ở lại hợp pháp. Nếu nộp trước ngày hết hạn, bạn được ở lại Canada theo cùng điều kiện trong lúc chờ, kể cả khi ngày cũ đã qua. Giữ biên nhận nộp đơn trong người hoặc trong điện thoại.
Không được làm việc. Điều kiện khách thăm vẫn áp dụng. Tình trạng duy trì không mở quyền làm việc. Chính sách tạm thời cho phép khách thăm xin giấy phép lao động từ trong Canada đã kết thúc vào cuối tháng 8 năm 2024.
Rời Canada là hết tình trạng duy trì. Nếu bạn ra khỏi Canada trong lúc chờ, kể cả sang Mỹ vài ngày, tình trạng duy trì chấm dứt. Muốn quay lại, bạn cần visa còn hạn và sẽ được biên phòng xét như một lần nhập cảnh mới.
Kết quả có thể là từ chối. Nếu bị từ chối, bạn phải rời Canada; thường phải rời ngay hoặc trong thời gian ngắn. Một số trường hợp có thể xin khôi phục, nhưng đó là cơ hội hẹp.
Hồ sơ gia hạn mạnh và yếu: so sánh các tình huống
Viên chức xét gia hạn theo cùng logic như hồ sơ visa: mục đích thật, đủ tài chính, sẽ rời đi. Bảng dưới đây so sánh các tình huống thường gặp.
| Tình huống | Điểm mạnh | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Cha mẹ trông cháu mới sinh, con dâu đi làm lại | Mục đích rõ, có thời hạn tự nhiên | Ghi ngày về cụ thể; tài chính của con nếu con chi trả |
| Người thân ốm, cần chăm sóc | Lý do nhân đạo dễ hiểu | Kèm giấy tờ y tế, kế hoạch sau khi bệnh nhân ổn định |
| Du lịch thêm vì thích Canada | Chuyến đi đã tuân thủ điều kiện | Lý do yếu; cần tài chính rõ và ràng buộc ở Việt Nam |
| Đã gia hạn nhiều lần liên tiếp | Lịch sử tuân thủ | Viên chức có thể nghi ngờ khách thăm thực chất đang sống ở Canada |
| Chờ kết quả hồ sơ thường trú | Có thể có lý do hợp lệ | Gia hạn khách thăm không phải đường chờ thường trú; kiểm hướng dẫn riêng |
Khách thăm là tư cách ngắn hạn. Gia hạn một lần vì lý do cụ thể là bình thường; gia hạn liên tục năm này qua năm khác khiến tư cách khách thăm mất ý nghĩa. Cha mẹ, ông bà muốn ở lâu nên tính Super Visa ngay từ đầu.
Đã lỡ hạn: khôi phục trong 90 ngày
Nếu ngày hết hạn đã qua mà bạn chưa nộp gia hạn, bạn đã mất tư cách khách thăm. Luật cho phép xin khôi phục tình trạng (restoration) trong vòng 90 ngày kể từ ngày mất tư cách, với điều kiện bạn đáp ứng điều kiện ban đầu và đã không vi phạm các điều kiện khác. Phí khôi phục cao hơn phí gia hạn; kiểm mức trên canada.ca.
Trong lúc chờ khôi phục, bạn có thể ở lại Canada, nhưng không có tình trạng duy trì như người nộp đúng hạn, và nếu bị từ chối thì phải rời đi ngay. Quá 90 ngày thì không còn quyền xin khôi phục; người đó đang ở Canada không hợp lệ và nên tìm tư vấn pháp lý trước khi làm bất cứ điều gì.
Ở quá hạn để lại dấu vết trong hồ sơ, và các đơn xin visa Canada hay nước khác sau này sẽ hỏi bạn đã từng ở quá hạn chưa. Khai trung thực kèm giải thích. Ví dụ giả định: một bà mẹ sang Edmonton chăm con, tưởng visa mười năm cho ở mười năm, bị quá hạn hai tuần, phát hiện ra và nộp khôi phục ngay, sau đó về đúng hẹn; lần xin visa sau khai rõ sự việc, kèm biên nhận khôi phục và bằng chứng đã về. Hồ sơ như vậy khác hẳn với một người ở quá hạn nhiều tháng không xử lý.
Những lựa chọn khác ngoài visitor record
Có người nghĩ có thể ra Mỹ vài ngày rồi quay lại Canada để "làm mới" thời hạn sáu tháng. Biên phòng Canada không bắt buộc phải cho thêm sáu tháng mới; họ có thể cho đến ngày hạn cũ, cho thời gian ngắn, hoặc hỏi kỹ vì sao bạn liên tục ra vào. Cách này không phải lối tắt, và nếu bạn đã ở Canada gần hết thời gian mà không có lý do thật để ở thêm, viên chức có thể từ chối cho vào lại.
Đổi tư cách từ trong Canada sang giấy phép du học hay lao động chỉ được trong những trường hợp hẹp theo quy định hiện hành, và đã bị siết từ năm 2024. Đừng sang Canada bằng visa khách thăm với kế hoạch đổi tư cách sau; nếu mục tiêu là học hay làm, hãy xin đúng loại giấy phép từ Việt Nam.
Với cha mẹ, ông bà của công dân hoặc thường trú nhân, Super Visa là đường hợp lý hơn cho việc ở lâu. Người có Super Visa cũng phải gia hạn nếu muốn ở quá thời hạn được cấp khi nhập cảnh, theo cùng nguyên tắc nộp trước hạn, nhưng mỗi lần nhập cảnh thời hạn ban đầu đã dài hơn nhiều.
Kế hoạch mẫu cho cha mẹ sang trông cháu (ví dụ giả định)
Ví dụ giả định: bà ngoại sang Ottawa ngày 10 tháng 3 để chăm con gái sinh em bé, biên phòng không ghi gì vào hộ chiếu, nên hạn lưu trú là ngày 10 tháng 9. Gia đình biết từ đầu con gái nghỉ sinh đến tháng 11 nên muốn bà ở đến giữa tháng 11. Ngay khi đến, con ghi ngày nhập cảnh vào lịch chung của nhà và đặt nhắc ngày 1 tháng 8, khoảng sáu tuần trước hạn.
Đầu tháng 8, con gái giúp bà nộp visitor record trên tài khoản IRCC, kèm thư giải thích lịch nghỉ sinh và ngày đi làm lại của con, xác nhận của chủ lao động về ngày quay lại, sao kê của con thể hiện khả năng chi trả, vé về Việt Nam đã đặt cho ngày 15 tháng 11, và giấy tờ cho thấy ông ngoại cùng căn nhà vẫn ở quê. Biên nhận nộp đơn được lưu trong điện thoại của bà và của con.
Ngày 10 tháng 9 qua đi khi chưa có kết quả; bà vẫn ở hợp pháp theo tình trạng duy trì và không rời Canada. Nếu được chấp thuận, bà nhận visitor record ghi ngày mới. Nếu bị từ chối, gia đình đã có vé, có thể đổi sớm hơn. Kế hoạch này không có gì phức tạp; điểm then chốt chỉ là biết đúng ngày hạn và nộp sớm với lý do có giấy tờ.
Những lỗi gia hạn hay gặp ở gia đình Việt
Phần lớn rắc rối về gia hạn không đến từ luật phức tạp mà từ những nhầm lẫn đơn giản:
- Lấy ngày hết hạn visa làm hạn lưu trú, dẫn đến ở quá hạn nhiều tháng mà không biết.
- Nộp sát ngày cuối, rồi gặp lỗi tải tệp hay thanh toán, đơn chỉ được ghi nhận sau khi hạn đã qua.
- Không có lý do cụ thể, chỉ ghi muốn ở thêm với con cháu mà không nêu đến ngày nào và vì sao.
- Tài chính của người ở thêm không được trình bày, vì cả nhà nghĩ con cái lo là đủ mà không kèm giấy tờ.
- Ra Mỹ chơi trong lúc chờ, làm mất tình trạng duy trì mà không hiểu vì sao.
- Không lưu biên nhận nộp đơn, đến khi cần chứng minh mình đang ở hợp pháp thì không có giấy.
Cả sáu lỗi đều tránh được nếu gia đình ghi ngày nhập cảnh của từng người ngay hôm đến và đặt nhắc trước hạn.
Câu hỏi thường gặp
Visa Canada còn hạn 10 năm có được ở Canada 10 năm không?
Không. Thời hạn visa là thời gian bạn được dùng visa để đến cửa khẩu. Thời gian được ở do biên phòng quyết định khi nhập cảnh, mặc định thường sáu tháng nếu không ghi khác. Muốn ở lâu hơn phải nộp gia hạn trước hạn.
Nộp gia hạn rồi có được đi Mỹ chơi vài ngày không?
Được đi, nhưng ra khỏi Canada thì tình trạng duy trì chấm dứt. Khi quay lại, bạn cần visa Canada còn hạn và biên phòng sẽ xét như lần nhập cảnh mới. Đơn gia hạn đang chờ có thể bị coi là bỏ.
Gia hạn lưu trú Canada có được làm thêm không?
Không. Khách thăm và người đang chờ gia hạn đều không được làm việc. Từ cuối tháng 8 năm 2024, khách thăm cũng không còn được xin giấy phép lao động từ trong Canada theo chính sách tạm thời trước đây.
Đã nộp gia hạn nhưng hết ngày cũ vẫn chưa có kết quả thì sao?
Nếu nộp trước hạn, bạn đang ở tình trạng duy trì và được ở hợp pháp theo cùng điều kiện cho đến khi có quyết định. Giữ biên nhận nộp đơn. Không cần nộp thêm đơn khác chỉ vì ngày cũ đã qua.
Gia hạn bị từ chối thì phải rời Canada trong bao lâu?
Thường phải rời ngay hoặc trong thời gian ngắn theo thư quyết định. Nếu còn trong 90 ngày kể từ khi mất tư cách, có thể xin khôi phục nếu đủ điều kiện, nhưng đó là cơ hội hẹp. Đọc kỹ thư và cân nhắc nhờ người đại diện được cấp phép.
Người lớn tuổi không dùng máy tính có thể nhờ con nộp gia hạn không?
Được, con có thể giúp điền đơn trên tài khoản của cha mẹ. Nếu con chỉ giúp không thu phí thì không cần là người đại diện được cấp phép, nhưng thông tin phải đúng sự thật và cha mẹ chịu trách nhiệm về nội dung đơn.