Người đang ở Mỹ bằng visa du lịch B2 có thể xin đổi tình trạng sang du học F-1 ngay tại Mỹ bằng đơn I-539 nộp cho USCIS, kèm I-20 của trường, trước khi I-94 hết hạn. Nhưng bạn không được bắt đầu học cho tới khi được chấp thuận, và nếu xin đổi quá sớm sau khi nhập cảnh, bạn có thể bị nghi đã khai sai mục đích từ đầu.
Trên thực tế, với người Việt, đường về nước xin visa F-1 tại Hà Nội hoặc TP.HCM thường đơn giản và an toàn hơn, trừ một số trường hợp cụ thể. Bài này giải thích cơ chế đổi tình trạng, quy tắc 90 ngày, những tình huống đổi là hợp lý, và cách so sánh với việc về nước xin visa.
Đổi tình trạng khác gì xin visa mới
Visa là tem trong hộ chiếu do Bộ Ngoại giao Mỹ cấp, dùng để đến cửa khẩu. Tình trạng (status) là tư cách pháp lý của bạn khi đang ở trong nước Mỹ, ghi trên I-94. Khi bạn đổi tình trạng tại Mỹ, USCIS chấp thuận cho bạn chuyển từ B2 sang F-1, nhưng không cấp tem visa F-1 vào hộ chiếu. Tem B2 vẫn là tem B2.
Hệ quả trực tiếp: sau khi đổi thành công, bạn ở Mỹ hợp pháp với tư cách sinh viên, nhưng nếu rời Mỹ, dù chỉ về thăm nhà dịp Tết, bạn phải xin tem visa F-1 ở Việt Nam để quay lại học, với đầy đủ phỏng vấn như người xin lần đầu. Nhiều người không tính trước điều này, đổi tình trạng xong mấy năm không dám về.
Ngược lại, người về nước xin visa F-1 thì có tem visa F-1 ngay, có thể đi lại theo lịch học. Hai con đường dẫn tới cùng một tư cách sinh viên, nhưng khác nhau ở thời gian chờ, rủi ro và độ linh hoạt sau này.
Quy tắc 90 ngày: rủi ro lớn nhất của người đổi sớm
Quy tắc nói gì. Từ năm 2017, hướng dẫn của Bộ Ngoại giao Mỹ cho viên chức lãnh sự áp dụng quy tắc 90 ngày: nếu trong vòng 90 ngày sau khi nhập cảnh, người đó làm điều không phù hợp với mục đích đã khai, như đăng ký học toàn thời gian hay nộp đơn đổi sang du học, viên chức có thể suy đoán người đó đã khai sai mục đích khi xin visa hoặc nhập cảnh.
Vì sao nặng. Khai sai mục đích có thể bị kết luận là khai gian theo điều 212(a)(6)(C)(i), với hậu quả cấm nhập cảnh vĩnh viễn trừ khi được miễn trừ. Rủi ro này thường không hiện ra ngay khi USCIS xét đơn I-539, mà hiện ra ở lần sau bạn xin visa tại Lãnh sự quán.
Sau 90 ngày có an toàn không. Không hẳn. Quy tắc 90 ngày tạo ra suy đoán trong 90 ngày đầu; sau đó, viên chức vẫn có thể xét theo bằng chứng cụ thể nếu có dấu hiệu bạn đã có ý định học từ trước khi xin visa du lịch.
Điều quyết định thật sự. Là ý định của bạn tại thời điểm xin visa và nhập cảnh. Nếu bạn đã định sang học từ trước nhưng xin visa du lịch vì nghĩ dễ hơn, đó là khai sai mục đích, bất kể bạn nộp đơn đổi vào ngày nào.
Trường hợp hợp lý. Nếu bạn sang du lịch thật, trong chuyến đi mới nảy ra ý định học vì một lý do có thể chứng minh, ví dụ thăm trường của người thân rồi được gợi ý một chương trình phù hợp, việc đổi tình trạng có thể hợp lý. Giữ lại bằng chứng về thời điểm và lý do quyết định thay đổi.
Các bước xin đổi B2 sang F-1 tại Mỹ
Nếu sau khi cân nhắc bạn quyết định đổi tình trạng, quy trình chung như sau. Lệ phí, thời gian xử lý và biểu mẫu được USCIS cập nhật thường xuyên, nên kiểm trên uscis.gov trước khi nộp.
- Được trường có quyền tuyển sinh viên quốc tế nhận vào và cấp I-20 ghi rõ là hồ sơ đổi tình trạng.
- Đóng phí SEVIS I-901 theo hướng dẫn trên trang chính thức của chương trình SEVP.
- Nộp đơn I-539 cho USCIS trước ngày hết hạn trên I-94, kèm I-20, biên lai phí SEVIS, bản sao I-94, hộ chiếu, tem visa, và bằng chứng tài chính cho toàn bộ chi phí học.
- Duy trì tình trạng B2 hợp lệ trong khi chờ: không đi học, không làm việc. Nếu I-94 sắp hết hạn trước khi có kết quả, hỏi trường và luật sư về cách giữ tình trạng liên tục.
- Theo dõi trạng thái hồ sơ trên trang USCIS, trả lời yêu cầu bổ sung đúng hạn.
- Chỉ bắt đầu học sau khi có quyết định chấp thuận. Nếu kỳ học bắt đầu trước khi có kết quả, xin trường lùi ngày nhập học sang kỳ sau.
Trước đây USCIS từng yêu cầu người chờ đổi từ B sang F nộp thêm đơn gia hạn để không có khoảng trống tình trạng giữa ngày I-94 hết hạn và ngày nhập học; yêu cầu này đã thay đổi trong những năm gần đây. Đây đúng là loại chi tiết bạn cần kiểm ở thời điểm nộp, không dựa vào kinh nghiệm của người đi trước.
Đổi tại Mỹ hay về nước xin visa F-1: so sánh
Hai đường có thể dẫn tới cùng một kết quả, nhưng khác nhau rõ ở rủi ro và độ linh hoạt. Bảng dưới giúp cân nhắc:
| Tiêu chí | Đổi tình trạng tại Mỹ (I-539) | Về Việt Nam xin visa F-1 |
|---|---|---|
| Thời gian chờ | Có thể nhiều tháng, khó lường, dễ lỡ kỳ học | Phụ thuộc lịch phỏng vấn, thường dự đoán được hơn |
| Được đi học trong lúc chờ | Không | Không áp dụng, vào Mỹ là học được |
| Tem visa sau khi xong | Vẫn là tem B2; ra khỏi Mỹ phải xin tem F-1 | Có tem F-1, đi lại theo lịch học |
| Rủi ro khai sai mục đích | Cao nếu đổi sớm sau khi nhập cảnh | Thấp hơn nếu khai đúng mục đích du học từ đầu |
| Khi bị từ chối | Phải rời Mỹ, lịch sử từ chối nằm trong hồ sơ | Bị từ chối tại quầy, ở Việt Nam, có thể nộp lại |
| Chi phí phát sinh | Phí nộp đơn, chi phí ở Mỹ trong thời gian chờ | Vé máy bay về và quay lại, lệ phí visa |
Với đa số người Việt, đường về nước xin visa F-1 rõ ràng và ít rủi ro hơn, nhất là khi bạn vừa mới nhập cảnh bằng visa du lịch. Đổi tình trạng tại Mỹ hợp lý hơn với người đã ở Mỹ một thời gian dài với mục đích ban đầu thật, có lý do chính đáng cho việc thay đổi kế hoạch, và có điều kiện chờ đợi mà không lỡ học.
Ba hồ sơ giả định: đổi được hay nên về nước
Các ví dụ dưới đây là ví dụ giả định, giúp hình dung cách cân nhắc; kết quả thật phụ thuộc vào hồ sơ cụ thể và cách cơ quan Mỹ đánh giá.
| Hồ sơ | Diễn biến | Hướng hợp lý hơn |
|---|---|---|
| Chị A, 24 tuổi, sang thăm anh trai ở Texas | Hai tuần sau khi nhập cảnh, đã có I-20 của một trường cao đẳng cộng đồng; trước khi sang đã nộp hồ sơ vào trường | Về nước xin F-1; đổi tại Mỹ có nguy cơ cao bị coi là khai sai mục đích |
| Anh B, 35 tuổi, kỹ sư, sang du lịch bốn tháng | Tháng thứ tư, gặp giáo sư trong dịp thăm bạn ở trường, được mời học thạc sĩ có học bổng; có thư từ trao đổi ghi ngày | Có thể cân nhắc đổi tình trạng nếu kịp thời gian; vẫn nên so sánh với về nước xin visa |
| Bà C, 55 tuổi, sang thăm con, muốn học tiếng Anh | Định đăng ký lớp tiếng Anh cấp tín chỉ nhiều giờ mỗi tuần | Nếu chỉ cần học vài buổi giải trí thì không cần đổi; học chính quy thì cân nhắc nghiêm túc mục đích thật |
Điểm khác nhau mấu chốt giữa chị A và anh B không nằm ở số ngày đã ở Mỹ, mà ở thời điểm ý định học xuất hiện và bằng chứng về thời điểm đó. Hồ sơ của chị A cho thấy ý định học có trước khi xin visa du lịch; hồ sơ của anh B cho thấy ý định học hình thành trong chuyến đi.
Visa B2 ghi "prospective student": cách đi đúng ngay từ đầu
Có một cách ít người biết: nếu bạn muốn sang Mỹ để tham quan trường, gặp khoa, dự buổi phỏng vấn tuyển sinh trước khi quyết định nhập học, bạn nên trình bày rõ mục đích đó khi xin visa B2. Viên chức có thể ghi chú trên tem visa là "prospective student", nghĩa là người dự định đi học.
Với ghi chú này, nếu sau khi tham quan bạn quyết định học và được trường nhận, việc đổi tình trạng từ B2 sang F-1 không bị coi là đổi mục đích bất ngờ, vì bạn đã khai mục đích tìm hiểu trường từ đầu. Điều kiện để được ghi chú thường là bạn cho thấy có ý định học thật, đã tìm hiểu trường, và có khả năng tài chính cho việc học.
Tuy vậy, nếu bạn đã có I-20 và kế hoạch học rõ ràng, việc đơn giản nhất vẫn là xin thẳng visa F-1. Ghi chú "prospective student" phù hợp với người chưa chọn xong trường, muốn tận mắt xem trước khi quyết định.
Những trường hợp không nên tự làm
Có những tình huống mà tự nộp đơn đổi tình trạng không phải lựa chọn tốt, và nên hỏi luật sư di trú Mỹ có giấy phép hành nghề trước khi làm gì. Thứ nhất, bạn đã ở quá hạn I-94: USCIS thường không chấp thuận đổi tình trạng cho người đã mất tình trạng, trừ ngoại lệ hẹp.
Thứ hai, bạn đã lỡ đi học hoặc làm việc trước khi có quyết định: đó là vi phạm tình trạng, ảnh hưởng tới đơn. Thứ ba, bạn mới nhập cảnh trong vòng vài tuần và đã có kế hoạch học từ trước khi sang. Thứ tư, lịch sử visa của bạn có từ chối, ở quá hạn hoặc vấn đề khác.
Trong những trường hợp này, cách giải quyết đúng có thể là rời Mỹ đúng hạn và xin visa F-1 ở Việt Nam, dù tốn thời gian hơn. Một lựa chọn chậm nhưng sạch thường tốt hơn một lựa chọn nhanh mà để lại dấu vết khai sai trong hồ sơ, vì dấu vết đó theo bạn ở mọi lần xin visa, xin thẻ xanh hay nhập tịch sau này.
Câu hỏi thường gặp
Đang ở Mỹ bằng visa B2 có được học khoá tiếng Anh ngắn hạn không?
Được nếu là khoá ngắn mang tính giải trí, không cấp tín chỉ và số giờ học ít. Khoá tiếng Anh nhiều giờ mỗi tuần hay chương trình tính tín chỉ thuộc phạm vi visa du học, cần đổi tình trạng hoặc xin visa F-1 trước khi học.
Quy tắc 90 ngày có phải luật không?
Đây là hướng dẫn trong sổ tay nghiệp vụ của Bộ Ngoại giao Mỹ cho viên chức lãnh sự, áp dụng từ năm 2017, không phải điều luật do Quốc hội ban hành. USCIS cũng có thể xem xét thời điểm nộp đơn khi đánh giá ý định của người xin. Trên thực tế, nó ảnh hưởng mạnh tới các hồ sơ sau này.
Đổi sang F-1 thành công rồi về Việt Nam có cần xin visa lại không?
Có. USCIS chỉ đổi tình trạng của bạn ở Mỹ, không cấp tem visa F-1. Muốn quay lại Mỹ để học sau khi đã rời đi, bạn phải xin tem visa F-1 tại Lãnh sự quán Mỹ và có thể phải phỏng vấn đầy đủ.
Đang chờ kết quả đổi tình trạng thì có được rời Mỹ không?
Rời Mỹ trong lúc chờ thường khiến đơn I-539 bị coi là đã từ bỏ. Nếu buộc phải rời đi, bạn sẽ phải xin visa F-1 ở nước ngoài. Hỏi trường và luật sư trước khi đặt vé.
Con đi theo cha mẹ bằng visa B2 có đổi sang F-1 để đi học phổ thông được không?
Học sinh phổ thông có thể học ở trường tư bằng F-1; với trường công có những giới hạn riêng về thời gian và học phí. Việc đổi tình trạng cho trẻ cũng chịu các quy tắc như người lớn. Cần hỏi trường và luật sư về trường hợp cụ thể.