Chứng minh tài chính cho visa Schengen là chứng minh hai điều: bạn đủ tiền chi trả chuyến đi, và bạn có nguồn thu nhập ổn định gắn với Việt Nam. Mỗi nước Schengen công bố mức tiền tham chiếu tối thiểu cho mỗi ngày lưu trú; Uỷ ban châu Âu tập hợp các mức này. Nhưng con số đó chỉ là ngưỡng sàn. Cơ quan lãnh sự không cộng sổ cho đủ số rồi cấp; họ đọc dòng tiền.
Giấy tờ được đánh giá cao nhất là sao kê tài khoản thanh toán ba đến sáu tháng có lương hoặc doanh thu đều đặn, kèm hợp đồng lao động hay giấy tờ kinh doanh. Sổ tiết kiệm là bổ sung tốt nhưng không thay được dòng thu nhập. Một khoản tiền lớn chuyển vào vài ngày trước khi nộp hồ sơ thường bị đặt câu hỏi hơn là giúp ích.
Cơ quan lãnh sự thật sự đọc gì trong giấy tờ tài chính
Theo Bộ luật Biên giới Schengen, người nước ngoài phải có phương tiện đủ để sống trong thời gian ở và để quay về hoặc đi tiếp. Khi xét visa, cơ quan lãnh sự dùng giấy tờ tài chính để trả lời ba câu: chi phí của chuyến đi này có tương xứng với khả năng của người nộp không; tiền này từ đâu ra; và đời sống tài chính của người nộp có neo ở Việt Nam không. Câu thứ ba gắn chặt với ô lý do “ý định quay về”, nên tài chính và ràng buộc không tách rời được.
Vì vậy cùng một số dư nhưng hai hồ sơ được đọc rất khác. Người làm văn phòng có lương chuyển khoản mỗi tháng, chi tiêu bình thường, số dư tăng dần qua nửa năm cho thấy một đời sống ổn định. Người có số dư lớn nhưng tài khoản trống trơn đến tuần trước, không có lương, không giải thích được khoản tiền, lại gợi ý tiền mượn để làm đẹp hồ sơ. Cách làm đó là khai sai và bị đánh giá như thông tin không đáng tin cậy.
Chuyến đi đắt so với thu nhập cũng là tín hiệu. Ví dụ giả định: người có thu nhập khoảng 12 triệu đồng mỗi tháng định đi ba tuần qua bốn nước, ở khách sạn trung tâm, cơ quan lãnh sự sẽ hỏi tiền chi cho chuyến đi đến từ đâu. Nếu có người bảo lãnh chi phí, phải có giấy tờ của người đó và quan hệ rõ ràng.
Các loại giấy tờ tài chính và vai trò của từng loại
Danh mục cụ thể của từng nước có thể khác; bảng này mô tả vai trò chung để bạn biết giấy nào là chính, giấy nào là phụ.
| Giấy tờ | Chứng minh điều gì | Lưu ý khi chuẩn bị |
|---|---|---|
| Sao kê tài khoản thanh toán ba đến sáu tháng | Dòng thu nhập, thói quen chi tiêu, số dư thực | Lấy bản có xác nhận của ngân hàng; tài khoản nhận lương là tốt nhất |
| Hợp đồng lao động, bảng lương, xác nhận công việc | Nguồn thu nhập ổn định và việc phải quay về | Xác nhận ghi chức danh, thời gian làm, mức lương, đồng ý cho nghỉ phép |
| Sổ tiết kiệm, xác nhận số dư | Tài sản dự phòng | Sổ mở lâu có giá trị hơn sổ mở vài ngày trước khi nộp |
| Giấy đăng ký kinh doanh, chứng từ thuế | Thu nhập của chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh | Kèm sao kê tài khoản kinh doanh để thấy doanh thu thật |
| Giấy tờ nhà, đất, xe | Tài sản và ràng buộc ở Việt Nam | Là bổ sung; không thay được thu nhập |
| Thẻ tín dụng và sao kê thẻ | Phương tiện chi trả khi đi | Hạn mức tín dụng không phải tiền của bạn nên giá trị chứng minh có giới hạn |
| Cam kết bảo lãnh chi phí của người khác | Chi phí do người thân, công ty, người mời trả | Kèm giấy tờ tài chính và quan hệ của người bảo lãnh |
Giấy tiếng Việt thường phải dịch sang tiếng Anh hoặc ngôn ngữ nước nộp. Nhiều ngân hàng Việt Nam cấp xác nhận số dư và sao kê song ngữ, giúp bớt một bước dịch. Kiểm danh mục của nước nộp xem có cần dịch công chứng hay chấp nhận bản song ngữ của ngân hàng.
Cần bao nhiêu tiền: cách tự ước lượng thay vì tìm một con số
Mức tiền tham chiếu mỗi ngày do từng nước Schengen tự đặt và tự điều chỉnh; có nước đặt một mức theo ngày, có nước phân biệt theo việc bạn đã trả trước khách sạn hay chưa, có nước tính theo thời lượng chuyến đi. Danh sách tập hợp được công bố trên trang của Uỷ ban châu Âu về chính sách thị thực, còn mức chính thức thì nằm trên trang của cơ quan đại diện nước bạn nộp. Con số trên diễn đàn thường đã cũ, nên đừng lấy nó làm chuẩn.
Cách tự ước lượng hợp lý gồm ba phần. Phần một là chi phí đã trả hoặc sẽ trả: vé máy bay khứ hồi, khách sạn, vé tàu giữa các thành phố, bảo hiểm. Phần hai là tiền tiêu dùng hằng ngày, tối thiểu bằng mức tham chiếu của nước đó nhân số ngày. Phần ba là khoản dự phòng cho tình huống phát sinh. Tài chính bạn trình bày nên phủ rõ ràng cả ba phần mà vẫn còn dư, và quan trọng hơn, phải khớp với mức sống thể hiện trong sao kê.
Ví dụ giả định: chuyến mười hai ngày ở Pháp và Ý cho hai vợ chồng, vé và khách sạn đã đặt khoảng 120 triệu đồng, tiêu dùng ước khoảng 60 triệu đồng. Hồ sơ có sao kê sáu tháng của cả hai người với lương đều, số dư chung vài trăm triệu và một sổ tiết kiệm mở từ hai năm trước sẽ dễ thuyết phục hơn nhiều so với một sổ tiết kiệm một tỷ đồng mở tuần trước.
Người không có lương chuyển khoản: chứng minh thế nào
Chủ hộ kinh doanh. Dùng giấy đăng ký hộ kinh doanh, biên lai hoặc thông báo thuế, sao kê tài khoản dùng cho kinh doanh. Nếu phần lớn doanh thu là tiền mặt, thêm sổ sách bán hàng và giải thích ngắn về cách tiền mặt được gửi vào tài khoản. Sự đều đặn quan trọng hơn số tiền lớn.
Người làm tự do. Hợp đồng với khách hàng, hoá đơn, chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân và sao kê nhận tiền theo từng dự án. Gom lại thành một bảng thu nhập theo tháng giúp cơ quan lãnh sự đọc nhanh.
Người nghỉ hưu. Giấy tờ lương hưu, sao kê nhận lương hưu, sổ tiết kiệm. Nếu con cái chi trả, cần cam kết của con kèm giấy tờ tài chính của con và giấy tờ chứng minh quan hệ cha mẹ con.
Sinh viên, người chưa đi làm. Người được bố mẹ bảo lãnh nộp thư bảo lãnh của bố mẹ, giấy khai sinh để chứng minh quan hệ, giấy tờ tài chính và công việc của bố mẹ, cùng xác nhận đang học tại trường.
Nội trợ. Dùng giấy tờ tài chính của vợ hoặc chồng, giấy đăng ký kết hôn, và nếu đi một mình, thư của người kia đồng ý chi trả. Tài sản chung đứng tên hai vợ chồng cũng nên đưa vào.
Những cách làm gây hại cho hồ sơ
Một số cách làm phổ biến được truyền miệng như mẹo nhưng thực chất làm hồ sơ yếu đi hoặc vi phạm quy định:
- Mượn tiền gửi vào tài khoản hoặc mở sổ tiết kiệm ngay trước ngày nộp rồi rút ra sau. Cơ quan lãnh sự nhìn thấy dòng tiền và ngày mở sổ; đây là kiểu làm đẹp nguồn tiền và có thể bị coi là thông tin không đáng tin cậy.
- Nộp giấy xác nhận lương không khớp với sao kê. Khi xác nhận ghi một mức mà tài khoản nhận một mức khác hẳn, cơ quan lãnh sự sẽ tin sao kê.
- Dùng sổ tiết kiệm của người không có quan hệ rõ ràng. Tiền của bạn bè, người quen không được tính là phương tiện của bạn.
- Nộp quá nhiều giấy không liên quan: giấy tờ đất ở quê, xe máy, cổ phiếu không thanh khoản. Chúng làm loãng hồ sơ thay vì củng cố.
- Đổi tiền mặt sang ngoại tệ để chứng minh. Hoá đơn mua ngoại tệ không chứng minh nguồn gốc khoản tiền và không thay được dòng thu nhập.
Nếu tài chính thật sự còn mỏng so với chuyến đi, cách hợp lý là rút ngắn hành trình, chọn nơi ở tiết kiệm hơn, hoặc dời chuyến để tích luỹ thêm vài tháng thu nhập. Hồ sơ trung thực với quy mô vừa phải có cơ hội tốt hơn hồ sơ lớn được dựng lên.
Khi có người bảo lãnh chi phí ở châu Âu
Nếu người thân, bạn bè hay đối tác ở nước Schengen chi trả chuyến đi, nhiều nước có mẫu cam kết chính thức mà người đó làm tại cơ quan có thẩm quyền ở nước họ sống. Đức có giấy cam kết chính thức làm tại cơ quan quản lý người nước ngoài; Pháp có giấy xác nhận đón tiếp do toà thị chính cấp cho phần chỗ ở. Những nước khác có thể chỉ yêu cầu thư bảo lãnh kèm giấy tờ thu nhập, giấy tờ cư trú của người mời.
Bảo lãnh không làm hồ sơ của bạn tự động mạnh lên. Cơ quan lãnh sự vẫn xét ràng buộc của bạn với Việt Nam: công việc, gia đình, tài sản. Người được bảo lãnh hoàn toàn mà không có thu nhập riêng cần thể hiện rõ hơn lý do quay về, vì một chuyến đi không tốn tiền của mình cũng không neo mình vào đâu. Chi tiết thủ tục cho từng diện thăm thân ở nước cụ thể nằm ở các bài về visa Đức, visa Pháp và visa thăm thân Schengen.
Sắp xếp hồ sơ tài chính để người xét đọc nhanh
Cán bộ xét visa đọc rất nhiều hồ sơ mỗi ngày. Một tập giấy tài chính được sắp xếp có chủ ý giúp họ thấy ngay câu trả lời cho ba câu hỏi ở trên, thay vì phải tự lần trong hàng chục trang sao kê:
- Đặt lên đầu một trang tóm tắt ngắn bằng tiếng Anh: nghề nghiệp, thu nhập trung bình mỗi tháng, số dư hiện có, ai trả chi phí chuyến đi, ước tính tổng chi phí chuyến đi.
- Tiếp theo là giấy chứng minh nguồn thu nhập: hợp đồng lao động hoặc giấy đăng ký kinh doanh, xác nhận công việc và nghỉ phép.
- Sau đó là sao kê tài khoản nhận thu nhập, theo thứ tự thời gian; đánh dấu nhẹ các dòng lương hoặc doanh thu nếu danh mục cho phép.
- Rồi đến sổ tiết kiệm và xác nhận số dư, kèm ghi chú ngày mở sổ nếu đó là khoản tích luỹ lâu dài.
- Giấy tờ tài sản để cuối, chỉ chọn một hai giấy có giá trị nhất như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay nhà ở.
- Nếu có khoản tiền lớn bất thường trong sao kê, như tiền bán xe, tiền thưởng, tiền thừa kế, kèm một dòng giải thích và giấy tờ chứng minh nguồn của khoản đó.
Trang tóm tắt không phải giấy bắt buộc và không thay được giấy tờ gốc. Giá trị của nó là giúp cơ quan lãnh sự hiểu đúng hồ sơ trong vài phút, nhất là khi thu nhập của bạn đến từ nhiều nguồn hoặc không theo kiểu lương tháng.
Câu hỏi thường gặp
Sổ tiết kiệm mở bao lâu thì được chấp nhận?
Quy định chung của EU không đặt thời gian tối thiểu cho sổ tiết kiệm. Tuy vậy, sổ mở ngay trước khi nộp cho thấy tiền mới được đưa vào, và cơ quan lãnh sự có thể hỏi nguồn. Sổ mở lâu kèm sao kê thu nhập đều đặn có giá trị hơn hẳn.
Có cần chứng minh tài chính nếu người mời ở châu Âu trả hết?
Có, theo hai cách. Người mời nộp cam kết và giấy tờ tài chính của họ theo mẫu nước đó yêu cầu. Còn bạn vẫn nên nộp giấy tờ công việc, thu nhập hoặc giấy tờ chứng minh ràng buộc với Việt Nam để thể hiện ý định quay về.
Sao kê bao nhiêu tháng là đủ?
Nhiều nước yêu cầu ba tháng gần nhất, một số danh mục ghi sáu tháng. Đọc danh mục của chính cơ quan đại diện nước bạn nộp. Khi được chọn, sáu tháng thường thể hiện dòng thu nhập rõ hơn, nhất là với người làm tự do.
Thẻ tín dụng có được tính vào tài chính không?
Thẻ tín dụng cho thấy bạn có phương tiện thanh toán khi đi, nhưng hạn mức là tiền ngân hàng cho vay. Sao kê thẻ có ích để chứng minh thói quen chi tiêu, còn phần chính vẫn là tài khoản thanh toán và nguồn thu nhập.
Vợ chồng đi cùng thì nộp tài chính chung được không?
Được, nếu kèm giấy đăng ký kết hôn. Mỗi người có hồ sơ riêng, nhưng có thể dẫn sang giấy tờ tài chính của người kia. Nếu chỉ một người có thu nhập, người còn lại nộp thêm thư của vợ hoặc chồng xác nhận chi trả.
Tiền ở tài khoản ngoại tệ có tốt hơn tiền đồng không?
Không có quy định ưu tiên loại tiền. Cơ quan lãnh sự quy đổi để đánh giá. Điều họ chú ý là nguồn gốc và sự ổn định của khoản tiền, không phải nó được giữ bằng đồng hay euro.