Thụy Sĩ là trường hợp hay làm người xin visa lúng túng: nước này không thuộc Liên minh châu Âu nhưng nằm trong khối Schengen từ cuối năm 2008. Với hộ chiếu Việt Nam, điều đó có nghĩa bạn xin đúng loại visa Schengen ngắn hạn như khi đi Pháp hay Ý, theo cùng Bộ luật Thị thực, cùng mẫu đơn, cùng quy tắc 90 ngày trong 180 ngày. Visa do Thụy Sĩ cấp cho phép bạn đi lại trong các nước Schengen khác, và ngược lại, visa Schengen của nước khác cũng cho bạn vào Thụy Sĩ.
Chỗ khác nằm ở thực tế hồ sơ. Thụy Sĩ thuộc nhóm điểm đến đắt nhất châu Âu, dùng đồng franc thay vì euro, và lượng khách Việt đi riêng Thụy Sĩ không nhiều bằng tuyến Pháp – Ý – Đức. Người xét hồ sơ vì vậy nhìn kỹ hai câu hỏi: chuyến đi có hợp lý với khả năng tài chính của bạn không, và Thụy Sĩ có đúng là điểm đến chính không. Bài này đi qua từng điểm, kèm tình huống giả định và các lỗi hay gặp.
Trong Schengen nhưng ngoài EU: điều đó đổi gì với bạn
Với người cầm hộ chiếu Việt Nam, việc Thụy Sĩ ngoài EU gần như không đổi gì ở khâu visa ngắn hạn. Bạn vẫn xin visa loại C, được tính chung vào hạn mức 90 ngày trong mọi khoảng 180 ngày với tất cả các nước Schengen. Những ngày bạn ở Zurich hay Geneva được cộng chung với những ngày ở Paris hay Milan trong cùng chuyến. Hệ thống ghi nhận nhập xuất cảnh EES của khối Schengen cũng áp dụng ở cửa khẩu Thụy Sĩ theo lộ trình chung.
Khác biệt rõ nhất là hải quan và tiền tệ. Thụy Sĩ không thuộc liên minh thuế quan EU, nên đi xe từ Pháp hay Ý sang có thể gặp trạm hải quan kiểm hàng hoá dù không kiểm hộ chiếu theo kiểu biên giới ngoài. Hạn mức mang thực phẩm, rượu, thuốc lá do Thụy Sĩ quy định riêng. Tiền tệ là franc Thụy Sĩ; nhiều nơi nhận euro nhưng tính tỉ giá kém, nên khi lập dự trù chi phí bạn nên quy theo franc rồi mới đổi sang đồng Việt Nam.
Một chi tiết ít người biết: công quốc Liechtenstein nằm giữa Thụy Sĩ và Áo, cũng thuộc Schengen, và ở nhiều nơi trên thế giới việc xét visa cho Liechtenstein do cơ quan đại diện Thụy Sĩ đảm nhận. Nếu chuyến đi có ghé Vaduz một ngày thì không cần thủ tục riêng; nếu Liechtenstein là điểm đến chính, hãy kiểm danh sách đại diện của khối Schengen tại Việt Nam để biết nộp ở đâu.
Khi nào nộp ở Thụy Sĩ, khi nào nộp nước khác
Quy tắc chung của Schengen là nộp ở nước có điểm đến chính: nước bạn ở nhiều đêm nhất, hoặc nước gắn với mục đích chính của chuyến đi. Nếu số đêm bằng nhau giữa các nước và không có mục đích nào nổi trội, nộp ở nước bạn nhập cảnh đầu tiên. Thụy Sĩ hay nằm trong hành trình ghép, nên đây là chỗ nhiều người nộp nhầm.
Ví dụ giả định thứ nhất: anh Tùng bay tới Zurich, ở Thụy Sĩ ba đêm, rồi đi tàu sang Ý ở năm đêm và bay về từ Rome. Dù cửa vào là Zurich, Ý mới là điểm đến chính, hồ sơ phải nộp cho Ý. Ví dụ giả định thứ hai: chị Lan ở Paris hai đêm, Interlaken bốn đêm, Lucerne hai đêm. Thụy Sĩ chiếm sáu trên tám đêm, hồ sơ nộp cho Thụy Sĩ dù chị bay vào Paris.
Ví dụ giả định thứ ba hay gây tranh cãi: gia đình bạn ở Pháp bốn đêm và Thụy Sĩ bốn đêm, bay vào Geneva. Số đêm bằng nhau, nước nhập cảnh đầu tiên là Thụy Sĩ, nên nộp cho Thụy Sĩ. Nhưng nếu mục đích chính là dự đám cưới người thân ở Lyon thì Pháp là điểm đến chính dù số đêm bằng nhau. Nộp sai nước có thể bị từ chối với lý do không có thẩm quyền xét, mất lệ phí và mất thời gian. Khi lịch trình còn đang đổi, hãy chốt lịch trình trước rồi mới chọn nơi nộp, không làm ngược lại.
Hồ sơ du lịch Thụy Sĩ: giấy gì, để chứng minh điều gì
Danh mục chính thức do cơ quan đại diện Thụy Sĩ công bố và có thể thay đổi; bảng dưới gom theo mục đích để bạn hiểu vì sao từng giấy có mặt, không thay cho danh mục hiện hành.
| Nhóm giấy tờ | Để chứng minh | Lưu ý với Thụy Sĩ |
|---|---|---|
| Đơn xin visa Schengen, ảnh, hộ chiếu còn hạn đủ lâu | Danh tính và điều kiện cơ bản | Hộ chiếu cần còn trang trống và còn hạn sau ngày rời khối theo quy định chung |
| Lịch trình, đặt chỗ khách sạn, vé máy bay dự kiến | Chuyến đi có thật và hợp lý | Tuyến tàu núi, vé tham quan đặt trước giúp lịch trình đáng tin hơn |
| Sao kê tài khoản, sổ tiết kiệm, giấy tờ tài sản | Đủ tiền cho chuyến đi | Phải khớp với mức chi tiêu thực tế ở một nước đắt đỏ |
| Hợp đồng lao động, đơn nghỉ phép, giấy phép kinh doanh | Ràng buộc quay về Việt Nam | Nghỉ phép phải trùng ngày đi |
| Bảo hiểm y tế du lịch | Chi trả y tế khẩn cấp | Mức tối thiểu 30.000 euro, hiệu lực cho cả khối Schengen |
| Thư mời, giấy cam kết bảo lãnh (nếu có) | Có người đón và chịu chi phí | Bảo lãnh tài chính ở Thụy Sĩ làm qua cơ quan di trú cấp bang |
Lệ phí visa Schengen cho người lớn theo mức chung của EU áp dụng từ năm 2024 là khoảng 90 euro, cộng phí dịch vụ của trung tâm tiếp nhận nếu nộp qua đơn vị được uỷ quyền. Kiểm mức đang áp dụng trên trang của Đại sứ quán Thụy Sĩ trước khi nộp.
Chứng minh tài chính cho một nước đắt đỏ
Người xét hồ sơ không có một con số cố định áp cho mọi người. Họ ghép ba thứ: chi phí ước tính của chuyến đi, số dư và dòng tiền của bạn, và mức thu nhập đều đặn. Ở Thụy Sĩ, một đêm khách sạn tầm trung, vé tàu lên núi, bữa ăn ngoài đều cao hơn hẳn các nước láng giềng. Một lịch trình mười ngày toàn khách sạn ở Zermatt và St. Moritz đi kèm sao kê lương bình thường sẽ bị hỏi ngay bạn lấy tiền ở đâu.
Ví dụ giả định: chị Mai làm kế toán, lương ổn định nhiều năm, định đi Thụy Sĩ một mình bảy ngày. Chị đặt khách sạn ba sao ở Lucerne, mua trước thẻ đi tàu nhiều ngày, sao kê sáu tháng cho thấy lương về đều và số dư tăng dần, kèm sổ tiết kiệm mở từ năm trước. Hồ sơ này khớp với nhau. Ngược lại, một người nộp sổ tiết kiệm vừa mở tuần trước với khoản tiền lớn, sao kê tài khoản gần như trống, thì con số trên sổ không giúp được gì mà còn gợi ý tiền được mượn để làm hồ sơ.
Mẹo chính đáng để hồ sơ tài chính sáng hơn là trả trước những khoản lớn: khách sạn đã thanh toán, vé tàu đã mua, tour trong nước đã đóng tiền. Khi đó phần cần chứng minh còn lại chỉ là chi tiêu hằng ngày. Nếu có người thân tài trợ chuyến đi, nộp giấy tờ quan hệ và tài chính của người tài trợ, kèm thư cam kết, thay vì chuyển tiền vào tài khoản của bạn ngay trước ngày nộp.
Thăm thân và công tác ở Thụy Sĩ
Thăm thân. Người Việt ở Thụy Sĩ phần lớn là người có giấy phép cư trú lao động, du học hoặc đã nhập quốc tịch. Thư mời nên ghi rõ quan hệ, thời gian, nơi ở và ai trả chi phí, kèm bản sao giấy phép cư trú hoặc hộ chiếu Thụy Sĩ của người mời. Giấy tờ chứng minh quan hệ như khai sinh, giấy kết hôn cần dịch sang ngôn ngữ cơ quan chấp nhận.
Cam kết bảo lãnh tài chính. Thụy Sĩ có cơ chế cam kết bảo lãnh do người mời làm tại cơ quan di trú của bang nơi họ sống. Người mời cam kết chịu các chi phí phát sinh trong một hạn mức nhất định nếu khách không tự chi trả được. Thủ tục, mẫu đơn và lệ phí khác nhau giữa các bang, nên người mời cần hỏi cơ quan bang của mình, và làm sớm vì có bang xử lý mất vài tuần.
Công tác, hội chợ, hội nghị. Thụy Sĩ có nhiều sự kiện quốc tế ở Geneva, Basel và Zurich: hội chợ đồng hồ, triển lãm nghệ thuật, hội nghị của các tổ chức quốc tế. Visa công tác cần thư mời của đơn vị tổ chức hoặc đối tác Thụy Sĩ, thư cử đi của công ty bạn, và giấy tờ pháp lý của công ty. Visa công tác không cho phép làm việc có thu nhập tại Thụy Sĩ.
Thăm con du học. Cha mẹ thăm con học ở các trường quản trị khách sạn hay đại học Thụy Sĩ nên nộp xác nhận đang học của con, giấy phép cư trú sinh viên, và lịch trình khớp với kỳ nghỉ hoặc lễ tốt nghiệp. Trường hợp này người xét quen thuộc, nhưng tài chính của cha mẹ vẫn phải tự đứng được.
Quy trình nộp từng bước
Trình tự dưới đây là khung chung khi nộp cho Thụy Sĩ tại Việt Nam. Nơi tiếp nhận, cách đặt lịch và danh mục cụ thể do Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán tại TP.HCM công bố, có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
- Chốt lịch trình và xác định Thụy Sĩ có đúng là điểm đến chính.
- Đọc danh mục giấy tờ hiện hành trên trang chính thức của cơ quan đại diện Thụy Sĩ, chọn đúng mục đích chuyến đi.
- Điền đơn xin visa Schengen, in và ký theo hướng dẫn.
- Đặt lịch hẹn tại nơi tiếp nhận được uỷ quyền, chú ý mùa hè và mùa trượt tuyết lịch kín sớm.
- Đến nộp hồ sơ, lấy sinh trắc học vân tay và ảnh nếu chưa có dữ liệu trong 59 tháng gần nhất.
- Theo dõi hồ sơ; thời hạn xét chuẩn của Bộ luật Thị thực là 15 ngày theo lịch, có thể kéo dài khi cần xem thêm.
- Nhận lại hộ chiếu, kiểm ngay thời hạn, số lần nhập cảnh và số ngày được ở ghi trên visa.
Bạn có thể nộp sớm nhất sáu tháng và muộn nhất mười lăm ngày trước ngày đi theo quy định chung. Với Thụy Sĩ, nộp sớm khoảng hai tháng là khoảng an toàn cho phần đông người đi mùa cao điểm.
Những sai lầm hay gặp
Phần lớn các hồ sơ đi Thụy Sĩ bị trục trặc không vì thiếu giấy, mà vì các giấy không nói cùng một câu chuyện. Mấy lỗi gặp nhiều:
- Nộp cho Thụy Sĩ chỉ vì bay vào Zurich, trong khi phần lớn số đêm ở nước khác.
- Lịch trình dày đặc khu nghỉ dưỡng đắt tiền nhưng thu nhập và số dư không tương xứng.
- Nộp đặt phòng có thể huỷ miễn phí rồi huỷ ngay sau khi nộp; nếu bị kiểm tra, việc này làm mất uy tín hồ sơ.
- Nghỉ phép ghi không trùng ngày bay, hoặc chủ doanh nghiệp tự ký đơn nghỉ phép cho chính mình mà không có giấy tờ doanh nghiệp đi kèm.
- Quên rằng chuyến đi ghép có trạm hải quan, mang theo hàng hoá vượt mức miễn thuế khi đi xe qua biên giới.
- Dùng visa Thụy Sĩ để rồi ở phần lớn thời gian tại nước khác; lần xin sau, lịch sử này có thể bị hỏi lại.
Nếu bị từ chối, mẫu từ chối chung của Schengen sẽ đánh dấu lý do. Đọc kỹ lý do trước khi quyết định khiếu nại hay nộp lại; bài riêng về visa Schengen bị từ chối trên site có hướng dẫn chi tiết cách đọc mẫu này.
Câu hỏi thường gặp
Visa Schengen do Pháp cấp có vào Thụy Sĩ được không?
Được. Thụy Sĩ thuộc khối Schengen nên visa Schengen loại C còn hiệu lực của bất kỳ nước thành viên nào đều cho phép bạn vào Thụy Sĩ, trong phạm vi số ngày và số lần nhập cảnh ghi trên visa. Điều kiện là bạn đã nộp đúng nước có điểm đến chính khi xin.
Đi Thụy Sĩ có phải mua bảo hiểm riêng cho Thụy Sĩ không?
Không cần bảo hiểm riêng. Bảo hiểm du lịch nộp cùng hồ sơ phải có hiệu lực cho toàn khối Schengen, mức chi trả tối thiểu 30.000 euro và phủ đủ số ngày ở. Nếu bạn định trượt tuyết hay leo núi, nên đọc điều khoản loại trừ vì nhiều gói không chi trả hoạt động thể thao mạo hiểm.
Chưa từng đi châu Âu, xin visa Thụy Sĩ có khó hơn không?
Không có quy định nào cấm người lần đầu đi châu Âu, nhưng hồ sơ không có lịch sử du lịch sẽ dựa nhiều hơn vào ràng buộc công việc, tài chính và gia đình. Nhiều người chọn đi các nước châu Á có yêu cầu visa trước để có lịch sử, nhưng điều đó không phải điều kiện bắt buộc.
Có thể đi Liechtenstein bằng visa Thụy Sĩ không?
Có. Liechtenstein cũng thuộc khối Schengen, và giữa hai nước không có kiểm soát biên giới. Visa Schengen loại C còn hiệu lực cho phép bạn ghé Liechtenstein trong cùng chuyến. Chỉ khi Liechtenstein là điểm đến chính thì bạn mới cần tìm hiểu cơ quan nào xét hồ sơ thay.
Đi tàu từ Ý sang Thụy Sĩ có bị kiểm tra hộ chiếu không?
Thường không có kiểm tra hộ chiếu cố định như biên giới ngoài, nhưng cảnh sát và hải quan có thể kiểm tra ngẫu nhiên trên tàu hoặc gần biên giới. Bạn vẫn phải mang hộ chiếu có visa theo người, và tuân thủ hạn mức hải quan vì Thụy Sĩ không thuộc liên minh thuế quan EU.
Thụy Sĩ có cho phép nộp hồ sơ thay bằng người khác không?
Lần nộp đầu hoặc khi chưa có sinh trắc học trong 59 tháng gần nhất, bạn phải có mặt để lấy vân tay. Những trường hợp được miễn sinh trắc học hoặc đã có dữ liệu, một số nơi tiếp nhận cho người được uỷ quyền nộp. Kiểm quy định hiện hành của nơi bạn nộp trước khi nhờ người khác.