Trong một hồ sơ EB-5 thường có ít nhất ba nhóm luật sư: luật sư di trú đại diện cho nhà đầu tư, luật sư của trung tâm vùng hoặc dự án soạn hồ sơ I-956F và văn bản chào bán, và luật sư chứng khoán hoặc doanh nghiệp làm cấu trúc quỹ. Câu hỏi quan trọng nhất khi chọn luật sư không phải là "ai giỏi nhất" mà là người này làm cho ai và ai trả tiền cho họ.
Luật sư di trú của bạn phải có giấy phép hành nghề còn hiệu lực ở một bang hoặc vùng lãnh thổ của Mỹ, có nghĩa vụ trung thành với bạn, và nên độc lập với dự án bạn chọn. Bài này giải thích cách phân biệt các vai trò, cách tự tra giấy phép, những điều khoản phải có trong thư thuê, các câu nên hỏi ở buổi gặp đầu, và cách làm việc với luật sư suốt nhiều năm hồ sơ còn mở. Bài không giới thiệu luật sư hay hãng luật cụ thể nào.
Hồ sơ EB-5 có mấy bên luật sư
Luật sư di trú của nhà đầu tư soạn và nộp đơn I-526E, dựng hồ sơ nguồn tiền, trả lời yêu cầu bổ sung của USCIS, hướng dẫn giai đoạn NVC và phỏng vấn, rồi nộp I-829. Đây là người duy nhất trong chuỗi có nghĩa vụ đại diện cho quyền lợi di trú của riêng bạn.
Luật sư của trung tâm vùng hoặc dự án soạn đơn I-956F, kế hoạch kinh doanh, phối hợp báo cáo kinh tế, trả lời USCIS về phần dự án. Họ đại diện cho trung tâm vùng. Khi có câu hỏi về việc làm hay giải ngân, họ trả lời theo lợi ích của dự án, điều đó bình thường, nhưng không thay thế được luật sư của bạn.
Luật sư chứng khoán và doanh nghiệp soạn văn bản chào bán riêng, thoả thuận góp vốn, hợp đồng quỹ và hợp đồng vay giữa quỹ và dự án. Văn bản này quyết định quyền tài chính của bạn: thứ tự trả nợ, quyền biểu quyết, điều kiện hoàn vốn. Luật sư di trú không phải lúc nào cũng đọc kỹ phần này; nếu cần, bạn có thể thuê thêm một luật sư doanh nghiệp độc lập để rà các điều khoản tài chính.
Ở Việt Nam còn có công ty tư vấn định cư, thường là đầu mối giới thiệu dự án, thu xếp hội thảo, hỗ trợ giấy tờ tiếng Việt. Họ không phải luật sư Mỹ và không được tư vấn pháp lý về luật di trú Mỹ. Biết rõ ai làm việc gì giúp bạn không nhầm lời khuyên bán hàng với lời khuyên pháp lý.
Xung đột lợi ích: khi phí luật sư do dự án trả
Một mô hình phổ biến là dự án hoặc bên trung gian "tặng" phí luật sư cho nhà đầu tư, hoặc giới thiệu một luật sư đã làm sẵn hàng trăm hồ sơ cho dự án đó. Không phải mọi sắp xếp như vậy đều sai, nhưng nó tạo xung đột tiềm ẩn: luật sư có quan hệ làm ăn lâu dài với dự án có thể ngần ngại chỉ ra rủi ro của chính dự án, hay khuyên bạn chọn dự án khác.
Quy tắc đạo đức nghề luật sư ở các bang Mỹ cho phép bên thứ ba trả phí cho khách hàng, với điều kiện khách hàng được thông báo và đồng ý, bên trả tiền không can thiệp vào phán đoán chuyên môn, và thông tin của khách hàng được bảo mật. Hãy yêu cầu thư thuê ghi rõ ai trả phí, luật sư có đại diện cho trung tâm vùng hay dự án nào không, và nếu có thì xung đột được xử lý thế nào.
Cách an toàn hơn cho nhà đầu tư là tự thuê luật sư di trú trước khi chọn dự án, trả phí trực tiếp, và nhờ luật sư đó tham gia thẩm định nhiều dự án. Chi phí cao hơn một chút đổi lấy một người đứng hẳn về phía bạn. Đặc biệt khi hồ sơ gặp sự cố ở bước I-829, quyền lợi của nhà đầu tư và của dự án có thể đi ngược nhau; lúc đó bạn cần luật sư không phải lựa chọn giữa hai bên.
Tự kiểm tư cách hành nghề của luật sư Mỹ
Những bước dưới đây làm trực tuyến được từ Việt Nam. Chúng không đánh giá được tay nghề, nhưng loại được người không có tư cách hoặc từng bị kỷ luật.
- Lấy tên đầy đủ và bang cấp phép. Luật sư Mỹ được cấp phép theo từng bang. Một luật sư được cấp phép ở bất kỳ bang nào đều có thể đại diện hồ sơ di trú liên bang, nhưng bạn cần biết bang nào để tra.
- Tra trên trang của đoàn luật sư bang (state bar). Hầu hết các bang có công cụ tra cứu công khai: tình trạng giấy phép còn hiệu lực hay không, năm được cấp, có bị kỷ luật không.
- Tra danh sách người hành nghề bị kỷ luật của EOIR. Văn phòng Rà soát Di trú thuộc Bộ Tư pháp Mỹ công bố danh sách người hành nghề trước toà di trú và cơ quan di trú bị đình chỉ hoặc tước quyền.
- Kiểm người ký trên mẫu G-28. Mẫu G-28 là văn bản xác nhận luật sư đại diện cho bạn trước USCIS. Người ký phải là luật sư có giấy phép hoặc người đại diện được Bộ Tư pháp công nhận; yêu cầu bản sao G-28 đã nộp.
- Hỏi kinh nghiệm cụ thể với EB-5. Luật sư di trú giỏi diện gia đình chưa chắc quen hồ sơ nguồn tiền phức tạp. Hỏi số hồ sơ EB-5 đã làm, số hồ sơ I-829 đã nộp, kinh nghiệm với giấy tờ Việt Nam.
Hãy cẩn trọng với người tự giới thiệu là "chuyên viên di trú", "notario" hay "cố vấn định cư Mỹ" mà không có giấy phép luật sư Mỹ. Ở nhiều nước Mỹ Latin, "notario" là một nghề pháp lý, nên kiểu lừa đảo này từng nhắm vào người nhập cư; ở Mỹ, notary public chỉ là người chứng nhận chữ ký, không được tư vấn luật.
Người môi giới ở Việt Nam và luật chứng khoán Mỹ
Vì sao chuyện này liên quan tới bạn. Phần vốn góp vào quỹ EB-5 thường là chứng khoán theo luật Mỹ. Người nhận hoa hồng tính theo giao dịch để bán chứng khoán, nhìn chung, phải đăng ký là nhà môi giới với SEC, trừ những trường hợp miễn trừ hẹp, trong đó có những quy tắc riêng cho giao dịch chào bán ra nước ngoài. SEC từng xử lý nhiều vụ người giới thiệu EB-5 nhận hoa hồng mà không đăng ký.
Hoa hồng nằm ở đâu. Một phần phí hành chính, đôi khi một phần lãi của khoản vay, được trả cho bên giới thiệu ở nước nhà đầu tư. Việc này không tự động sai, nhưng phải được công khai trong văn bản chào bán. Một bên tư vấn nhận hoa hồng từ dự án khó trung lập khi so sánh các dự án.
Luật RIA thêm gì. Trung tâm vùng phải giám sát người chào bán thay mình, bảo đảm họ tuân thủ luật chứng khoán và công khai phí, hoa hồng. Bạn có quyền hỏi bên tư vấn nhận gì từ dự án được giới thiệu.
Câu nên hỏi bên tư vấn. Bạn nhận hoa hồng từ dự án này không? Nếu có, tính theo cách nào? Bạn giới thiệu bao nhiêu dự án, vì sao chọn dự án này cho gia đình mình? Câu trả lời thẳng thắn là dấu hiệu tốt; né tránh là dấu hiệu nên hỏi luật sư độc lập.
Luật sư của bạn không nên nhận tiền từ dự án. Nếu luật sư di trú của bạn nhận khoản trả từ dự án mà bạn chọn, đó là xung đột lợi ích cần được công khai và đồng ý bằng văn bản. Phần lớn luật sư độc lập từ chối các sắp xếp như vậy.
Thư thuê luật sư: điều khoản phải có
Thư thuê (engagement letter) là hợp đồng giữa bạn và luật sư. Nó cần rõ ràng đủ để mười năm sau, khi hồ sơ I-829 gặp vấn đề, bạn biết luật sư có nghĩa vụ làm gì.
- Phạm vi công việc: chỉ I-526E, hay cả I-485 hoặc giai đoạn NVC, phỏng vấn, I-829. Nhiều tranh chấp nảy sinh vì nhà đầu tư nghĩ trọn gói còn thư thuê chỉ ghi một giai đoạn.
- Người được đại diện: nhà đầu tư chính, vợ hoặc chồng, từng người con; luật sư có đại diện cho dự án hay trung tâm vùng nào không.
- Cách tính phí: phí trọn gói theo giai đoạn hay theo giờ; phí trả lời yêu cầu bổ sung của USCIS có nằm trong gói không; lệ phí chính phủ tách riêng.
- Ai trả phí: nếu bên thứ ba trả, ghi rõ và có điều khoản bảo đảm luật sư chỉ nhận chỉ đạo từ bạn.
- Ngôn ngữ và người liên lạc: ai trong văn phòng là đầu mối, liên lạc bằng ngôn ngữ nào, thời gian phản hồi dự kiến.
- Lưu trữ và trả hồ sơ: khi chấm dứt hợp đồng, bạn nhận lại bản sao toàn bộ hồ sơ đã nộp trong bao lâu.
- Chấm dứt và chuyển giao: bạn có quyền đổi luật sư bất kỳ lúc nào; phí đã trả được xử lý ra sao.
Không ký thư thuê bằng tiếng Anh mà chưa hiểu. Nhờ một người tin cậy dịch, hoặc yêu cầu luật sư giải thích từng mục; luật sư có trách nhiệm bảo đảm khách hàng hiểu điều khoản quan trọng.
Mười câu nên hỏi ở buổi gặp đầu
Buổi gặp đầu là để bạn đánh giá luật sư, không chỉ để luật sư đánh giá hồ sơ. Các câu dưới đây giúp thấy cách làm việc của họ.
- Anh hoặc chị được cấp phép ở bang nào, từ năm nào?
- Văn phòng đã làm bao nhiêu hồ sơ EB-5, bao nhiêu hồ sơ của gia đình Việt Nam?
- Văn phòng có đang đại diện cho trung tâm vùng hay dự án nào không?
- Với hồ sơ nguồn tiền của gia đình này, điểm yếu nhất anh chị thấy là gì?
- Ai sẽ trực tiếp soạn hồ sơ, ai ký, ai trả lời khi gia đình cần hỏi?
- Phí trả lời yêu cầu bổ sung của USCIS tính thế nào?
- Anh chị có xem xét văn bản chào bán của dự án không, hay chỉ phần di trú?
- Nếu dự án gặp sự cố ở giai đoạn I-829, văn phòng xử lý thế nào?
- Giấy tờ Việt Nam cần dịch thuật, chứng thực ở mức nào, ai lo?
- Gia đình theo dõi tình trạng hồ sơ bằng cách nào ngoài việc hỏi văn phòng?
Lắng nghe câu trả lời cho câu thứ tư. Luật sư nói "không có vấn đề gì" với một hồ sơ nguồn tiền phức tạp của hộ kinh doanh Việt Nam là luật sư chưa xem kỹ hoặc đang muốn ký hợp đồng.
Làm việc với luật sư suốt nhiều năm
Một hồ sơ EB-5 kéo dài nhiều năm từ khi đầu tư tới khi I-829 được duyệt. Trong thời gian đó, luật sư có thể chuyển văn phòng, văn phòng có thể đổi nhân sự, gia đình bạn có thể đổi địa chỉ, có con, có người ly hôn. Mỗi thay đổi cần được báo cho luật sư và đánh giá tác động lên hồ sơ.
Phân việc rõ giúp tránh lỗi. Gia đình lo gom giấy tờ gốc ở Việt Nam, giải thích lịch sử tài sản bằng lời của mình, báo thay đổi kịp thời. Người dịch chuyển giấy tờ sang tiếng Anh, với cam kết dịch đúng và đủ. Luật sư quyết định giấy tờ nào nộp, cách trình bày, cách trả lời USCIS. Gia đình không nên tự sửa lời kể trong hồ sơ nguồn tiền sau khi đã nộp mà không qua luật sư.
Giữ một bộ hồ sơ riêng cho gia đình: bản sao mọi đơn đã nộp, thông báo biên nhận, thông báo duyệt, thư từ với USCIS và NVC, chứng từ chuyển tiền. Đổi luật sư được bất kỳ lúc nào, nhưng luật sư mới cần toàn bộ hồ sơ cũ để tiếp nối; gia đình tự giữ thì không phụ thuộc vào việc văn phòng cũ trả hồ sơ nhanh hay chậm.
Câu hỏi thường gặp
Có cần luật sư Mỹ không, hay chỉ cần công ty tư vấn ở Việt Nam?
Luật không bắt buộc có luật sư để nộp đơn, nhưng hồ sơ EB-5 phức tạp và rủi ro lớn. Công ty tư vấn ở Việt Nam không được tư vấn luật di trú Mỹ nếu không có luật sư Mỹ đứng sau. Thực tế, hầu như mọi hồ sơ EB-5 đều do luật sư di trú Mỹ ký mẫu G-28.
Luật sư di trú ở bang nào cũng làm hồ sơ EB-5 được không?
Được. Luật di trú là luật liên bang, nên luật sư có giấy phép còn hiệu lực ở bất kỳ bang nào đều có thể đại diện trước USCIS và Bộ Ngoại giao. Bang nơi dự án nằm không quan trọng với việc chọn luật sư di trú.
Luật sư có bảo đảm hồ sơ được duyệt không?
Không. Luật sư có đạo đức không bảo đảm kết quả vì quyết định thuộc về USCIS và Bộ Ngoại giao. Lời hứa "bao đậu" là dấu hiệu nên dừng lại. Điều luật sư có thể làm là đánh giá rủi ro và trình bày hồ sơ tốt nhất có thể.
Đổi luật sư giữa chừng có ảnh hưởng hồ sơ không?
Không ảnh hưởng tới quyết định của USCIS nếu làm đúng thủ tục: luật sư mới nộp mẫu G-28 mới, nhận đủ hồ sơ cũ. Điều cần tránh là đổi luật sư ngay trước hạn trả lời yêu cầu bổ sung mà chưa chuyển giao kịp.
Có nên chọn luật sư người Việt ở Mỹ không?
Luật sư nói tiếng Việt giúp giao tiếp dễ, hiểu giấy tờ Việt Nam nhanh hơn. Nhưng tiêu chí chính vẫn là giấy phép, kinh nghiệm EB-5, sự độc lập với dự án và cách làm việc. Một văn phòng không nói tiếng Việt nhưng có người dịch giỏi vẫn có thể là lựa chọn tốt.
Phí luật sư EB-5 có được tính vào vốn đầu tư không?
Không. Vốn đầu tư phải được đặt vào doanh nghiệp thương mại mới để tạo việc làm. Phí luật sư, phí hành chính dự án, lệ phí chính phủ là chi phí riêng, không tính vào mức vốn tối thiểu, và cũng cần nguồn tiền hợp pháp.