Không. Người mang hộ chiếu Việt Nam có visa Mỹ vẫn phải xin visa tạm trú Canada (TRV) trước khi sang Canada, dù đi máy bay, đường bộ hay tàu. Visa Mỹ không có giá trị nhập cảnh Canada, và tính đến thời điểm viết, Việt Nam không thuộc nhóm nước được dùng giấy phép điện tử eTA thay cho visa nhờ có visa Mỹ.
Visa Mỹ vẫn có ích: nó là lịch sử du lịch tốt mà viên chức Canada nhìn thấy khi xét hồ sơ, và người đang sống ở Mỹ được nộp visa Canada ngay từ Mỹ. Trường hợp duy nhất trong nhóm người Việt được miễn visa Canada là người đã có thẻ xanh Mỹ, tức thường trú nhân hợp pháp. Bài này tách từng trường hợp: chỉ có visa du lịch, đang du học hay làm việc ở Mỹ, có thẻ xanh, và việc quay lại Mỹ sau chuyến đi Canada.
Vì sao visa Mỹ không thay được visa Canada
Mỹ và Canada là hai hệ thống nhập cư độc lập. Không giống khối Schengen ở châu Âu, hai nước không có thoả thuận công nhận visa của nhau. Canada chia các nước trên thế giới thành hai nhóm: nhóm được miễn visa, chỉ cần eTA khi bay; và nhóm phải xin visa. Việt Nam thuộc nhóm thứ hai.
Năm 2023, Canada mở rộng eTA cho công dân một số nước vốn phải xin visa, với điều kiện họ từng có visa Canada trong mười năm gần đây hoặc đang có visa không định cư Mỹ còn hạn, và chỉ khi bay vào Canada. Danh sách nước được hưởng chủ yếu là một số nước ở châu Mỹ, cùng Philippines, Thái Lan, Ma-rốc và Seychelles. Việt Nam không có trong danh sách đó. Danh sách có thể bị điều chỉnh, nên trước mỗi chuyến đi hãy dùng công cụ kiểm tra yêu cầu nhập cảnh trên canada.ca với đúng quốc tịch hộ chiếu của mình.
Nhiều bài viết cũ trên mạng, hay lời truyền miệng từ người có hộ chiếu nước khác, khiến người Việt tưởng "có visa Mỹ là vào Canada được". Hậu quả thường thấy là bị hãng hàng không từ chối cho lên máy bay ở sân bay Mỹ, hoặc bị biên phòng trả lại khi lái xe tới cửa khẩu đường bộ. Không có visa Canada trong hộ chiếu thì không có ngoại lệ tại chỗ.
Bốn trường hợp thường gặp và yêu cầu tương ứng
Bảng dưới đây áp dụng cho người mang hộ chiếu Việt Nam, tính đến thời điểm viết. Quy định do IRCC công bố trên canada.ca là chuẩn cuối cùng.
| Bạn đang có | Cần gì để vào Canada | Ghi chú |
|---|---|---|
| Visa du lịch Mỹ B1/B2, đang ở Việt Nam | Visa tạm trú Canada (TRV) | Visa Mỹ là lịch sử du lịch tốt, nên tải bản chụp trang visa Mỹ và dấu nhập cảnh Mỹ vào hồ sơ |
| Visa F-1, J-1, H-1B, đang sống ở Mỹ | TRV, nộp online từ Mỹ | Lấy sinh trắc học ở Mỹ; kèm giấy tờ chứng minh đang giữ tình trạng hợp lệ ở Mỹ |
| Thẻ xanh Mỹ còn hạn | Không cần visa; mang hộ chiếu Việt Nam và thẻ xanh | Thẻ xanh hết hạn hoặc đang chờ gia hạn thì cần kiểm thêm giấy tờ thay thế |
| Quốc tịch Mỹ | Đi bằng hộ chiếu Mỹ, không cần visa hay eTA | Người hai quốc tịch nên dùng hộ chiếu Mỹ khi vào Canada |
Người có thẻ xanh được miễn visa Canada từ lâu, và từ năm 2022 Canada cũng bỏ yêu cầu eTA với nhóm này. Khi lên máy bay hay qua cửa khẩu, bạn vẫn phải trình cả hộ chiếu còn hạn lẫn thẻ xanh còn hạn. Chỉ mang thẻ xanh mà quên hộ chiếu là lỗi khiến không ít người bị chặn ở quầy làm thủ tục.
Đang du học hoặc làm việc ở Mỹ: nộp visa Canada từ Mỹ
Du học sinh hay người lao động Việt ở Mỹ thường muốn tranh thủ kỳ nghỉ sang Toronto, Vancouver hay thác Niagara phía Canada. Bạn nộp đơn TRV trực tuyến như người ở Việt Nam, nhưng phần nơi cư trú hiện tại khai là Mỹ, kèm bằng chứng tình trạng: I-20 có chữ ký đi lại còn hạn và xác nhận đang học với F-1, DS-2019 với J-1, giấy chấp thuận I-797 và xác nhận công việc với H-1B. Khi hệ thống gửi thư sinh trắc học, bạn đặt lịch tại một trung tâm hỗ trợ của USCIS theo hướng dẫn trong thư.
Viên chức Canada xét bạn có lý do quay lại Mỹ sau chuyến đi hay không, không chỉ quay về Việt Nam. Vì vậy ràng buộc mạnh nhất của bạn là tình trạng hợp lệ ở Mỹ: chương trình học còn dài, hợp đồng lao động còn hiệu lực, hợp đồng thuê nhà. Một du học sinh chỉ còn vài tuần nữa là hết chương trình mà chưa có kế hoạch OPT hay công việc rõ ràng thường bị hỏi kỹ hơn về việc sẽ đi đâu sau Canada.
Hộ chiếu cần được gửi đi dán visa nếu hồ sơ được chấp thuận. Hãy tính thời gian này vào kế hoạch: trong lúc hộ chiếu nằm ở trung tâm tiếp nhận, bạn không đi máy bay quốc tế được, và nếu tình trạng ở Mỹ cần giấy tờ gốc cho việc gì khác trong quãng đó thì phải sắp xếp trước. Đừng mua vé không hoàn tiền trước khi có visa trong tay.
Quay lại Mỹ sau chuyến đi Canada: phần hay bị quên
Visa Mỹ còn hạn là trường hợp đơn giản. Bạn quay lại Mỹ bằng visa còn hạn và giấy tờ tình trạng như mọi lần nhập cảnh. Du học sinh nhớ mang I-20 có chữ ký đi lại của trường còn trong thời hạn quy định.
Visa Mỹ hết hạn nhưng tình trạng còn hợp lệ. Mỹ có quy tắc tự động gia hạn hiệu lực visa (automatic visa revalidation) cho phép một số người có tình trạng hợp lệ quay lại Mỹ sau chuyến đi dưới 30 ngày chỉ sang Canada, Mexico hoặc một số đảo lân cận, dù tem visa đã hết hạn. Quy tắc này có nhiều ngoại lệ, chẳng hạn người đã nộp xin visa mới trong chuyến đi đó; hãy đọc kỹ điều kiện trên travel.state.gov và hỏi văn phòng sinh viên quốc tế hoặc bộ phận nhân sự trước khi đi.
Xin visa Mỹ tại Canada. Một số người định nhân chuyến đi để phỏng vấn gia hạn visa Mỹ ở lãnh sự Mỹ tại Canada. Việc này có thể làm được với lịch hẹn hợp lệ, nhưng rủi ro là kẹt lại Canada nếu hồ sơ bị xét hành chính kéo dài. Khi đó bạn phụ thuộc vào thời hạn lưu trú Canada của mình, nên phải tính đường lùi.
Thẻ xanh và đi lâu. Người có thẻ xanh ở Canada lâu có thể bị đặt câu hỏi về việc duy trì thường trú Mỹ. Một chuyến du lịch ngắn không phải vấn đề, nhưng ở nhiều tháng liền thì nên tìm hiểu quy định của Mỹ trước.
Visa Mỹ giúp hồ sơ Canada đến đâu
Visa Mỹ không phải tấm vé, nhưng nó là bằng chứng có giá trị về lịch sử du lịch. Viên chức Canada thấy rằng một quốc gia có quy trình xét chặt đã cho bạn vào, và nếu dấu xuất nhập cảnh cho thấy bạn đi rồi về đúng hạn, đó là dữ kiện thực tế về hành vi, mạnh hơn lời cam kết. Vì vậy, khi nộp TRV từ Việt Nam, hãy tải bản chụp trang visa Mỹ, các dấu nhập cảnh và xuất cảnh, và nếu có thì bản in lịch sử nhập xuất cảnh I-94 lấy từ trang của Cơ quan Hải quan và Biên phòng Mỹ.
Nhưng visa Mỹ không thay được các phần khác. Một người có visa Mỹ mười năm nhưng hồ sơ Canada không giải thích được mục đích, không có giấy tờ công việc, tài chính mỏng, vẫn có thể bị từ chối. Ngược lại, từng bị Mỹ từ chối không có nghĩa là Canada sẽ từ chối; bạn phải khai thật lần bị từ chối đó và để phần còn lại của hồ sơ trả lời những điểm mà Mỹ đã nghi ngờ.
Một điểm ít người để ý: Canada và Mỹ có trao đổi thông tin nhập cư theo các thoả thuận song phương. Những gì bạn khai với Mỹ, chẳng hạn công việc, người thân hay lần từ chối trước, nên nhất quán với những gì bạn khai với Canada. Hai câu chuyện khác nhau về cùng một cuộc đời là điều cả hai bên đều có thể phát hiện.
Lên kế hoạch chuyến đi Mỹ – Canada kết hợp
Nhiều gia đình Việt muốn đi một chuyến kết hợp hai nước, chẳng hạn bay vào New York, sang Toronto rồi về. Vài điểm nên tính khi lên lịch:
- Xin cả hai visa trước khi rời Việt Nam. Nộp visa Canada từ Mỹ trong lúc đang du lịch chỉ hợp lý với người có cư trú ở Mỹ; khách du lịch ngắn ngày thường không đủ thời gian chờ.
- Số lần nhập cảnh visa Mỹ. Nếu visa Mỹ chỉ cho một lần nhập cảnh, ra Canada rồi quay lại Mỹ có thể không được, trừ khi rơi vào quy tắc tự động gia hạn hiệu lực nêu trên. Đọc ô số lần nhập cảnh trên visa.
- Thời hạn lưu trú Mỹ. Ra Canada một thời gian ngắn rồi quay lại không tự động "làm mới" thời hạn lưu trú Mỹ; biên phòng Mỹ có thể giữ ngày cũ trên I-94.
- Đi đường bộ qua Niagara hay Vancouver – Seattle. Vẫn phải trình visa Canada ở cửa khẩu. Thuê xe ở Mỹ chạy sang Canada cần kiểm điều khoản của hãng cho thuê và bảo hiểm.
- Lịch trình trong hồ sơ Canada. Ghi rõ ngày vào và ra Canada, nơi ở, chuyến bay hoặc đường bộ dự kiến, và việc bạn sẽ về Việt Nam hay về Mỹ sau đó.
Chuyến kết hợp hợp lý thường là bay vào một nước, đi đường bộ sang nước kia, rồi bay về Việt Nam từ nước thứ hai. Kiểu lịch này đơn giản hơn so với ra vào nhiều lần, và giảm số lần bạn phải giải thích với biên phòng.
Bị hãng bay từ chối hoặc bị trả về ở cửa khẩu
Hãng hàng không có trách nhiệm kiểm giấy tờ nhập cảnh trước khi cho hành khách bay vào Canada; họ bị phạt nếu chở người không đủ giấy. Vì vậy quầy làm thủ tục ở sân bay Mỹ là nơi đầu tiên chặn người có hộ chiếu Việt Nam mà chỉ có visa Mỹ. Khi đó bạn mất vé, không có cách nào xin visa tại sân bay.
Ở cửa khẩu đường bộ, biên phòng Canada sẽ cho bạn rút đơn xin nhập cảnh và quay đầu về phía Mỹ. Rút đơn khác với bị từ chối nhập cảnh hay bị lệnh trục xuất; tuy vậy sự việc vẫn được ghi lại trong hệ thống. Khi nộp visa Canada lần sau, nếu đơn hỏi đã từng bị từ chối nhập cảnh hay được yêu cầu rời đi chưa, hãy khai thật kèm giải thích ngắn rằng đó là hiểu nhầm về yêu cầu visa.
Bài học đơn giản: trước mỗi chuyến đi, kiểm yêu cầu nhập cảnh bằng công cụ trên canada.ca với đúng quốc tịch hộ chiếu bạn sẽ dùng, đừng dựa vào kinh nghiệm của bạn bè mang hộ chiếu nước khác. Người hai quốc tịch phải dùng đúng hộ chiếu đã khai với hãng bay.
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có visa Mỹ có được xin eTA Canada không?
Tính đến thời điểm viết thì không. Chương trình mở rộng eTA năm 2023 chỉ áp dụng cho công dân một số nước cụ thể có visa Mỹ hoặc từng có visa Canada, và Việt Nam không thuộc danh sách. Nếu thấy trang nào nhận làm eTA cho hộ chiếu Việt Nam, nhiều khả năng đó là trang lừa hoặc trang thu phí trung gian.
Có thẻ xanh Mỹ đi Canada cần mang gì?
Mang hộ chiếu Việt Nam còn hạn và thẻ xanh còn hạn. Không cần visa Canada, và từ năm 2022 cũng không cần eTA khi bay. Nếu thẻ xanh hết hạn và đang chờ gia hạn, hãy kiểm hướng dẫn của Canada về giấy tờ thay thế được chấp nhận trước khi đi.
Từng có visa Canada trước đây thì có được miễn lần sau không?
Với hộ chiếu Việt Nam thì không; mỗi lần visa cũ hết hạn, bạn phải xin visa mới. Visa cũ và lịch sử đi về đúng hạn là điểm cộng khi xét, và nếu sinh trắc học còn hiệu lực trong mười năm thì có thể không phải lấy lại.
Du học sinh ở Mỹ nộp visa Canada mất bao lâu?
Thời gian xử lý phụ thuộc vào nơi nộp và mùa nộp, IRCC công bố ước tính trên canada.ca. Hãy cộng thêm thời gian đặt lịch sinh trắc học ở trung tâm USCIS và thời gian gửi hộ chiếu đi dán visa. Nộp sớm vài tháng trước kỳ nghỉ là an toàn.
Đi tàu biển từ Mỹ ghé cảng Canada có cần visa Canada không?
Nhìn chung người cần visa Canada vẫn phải có visa nếu tàu ghé và hành khách xuống cảng Canada. Một số trường hợp đặc biệt về du thuyền khởi hành và kết thúc ở Mỹ có quy định riêng; hỏi hãng tàu và kiểm canada.ca trước khi đặt chỗ, đừng dựa vào lời quảng cáo chung.
Có visa Canada thì có được vào Mỹ không?
Không. Hai visa độc lập theo cả hai chiều. Người mang hộ chiếu Việt Nam muốn vào Mỹ phải có visa Mỹ hợp lệ, và Việt Nam không thuộc chương trình miễn thị thực của Mỹ, nên không dùng được ESTA.
