Visa L-1A cho phép một doanh nghiệp ở nước ngoài chuyển người quản lý hoặc điều hành sang làm cho công ty liên quan tại Mỹ, kể cả một công ty Mỹ vừa mới lập. Với doanh nghiệp Việt Nam, đây là đường hợp pháp và phổ biến nhất để chủ hoặc giám đốc sang trực tiếp mở thị trường Mỹ, vì nó không đòi quốc tịch nước hiệp ước như E-2 và không phải bốc thăm như H-1B.
Điều kiện cốt lõi: người được chuyển đã làm quản lý ít nhất một năm liên tục trong ba năm gần nhất ở công ty nước ngoài; hai công ty có quan hệ mẹ – con, chi nhánh hoặc liên kết; và với văn phòng mới, công ty phải đã có địa điểm và chứng minh trong vòng một năm công ty Mỹ sẽ đủ lớn để cần một vị trí quản lý thật. Đơn L-1A cho văn phòng mới thường chỉ được duyệt một năm đầu, và lần gia hạn sau đó là lúc hồ sơ bị chấm khắt khe nhất.
L-1A, L-1B và vì sao doanh nghiệp Việt hay chọn L-1A
Họ thị thực L có hai nhánh. L-1A dành cho người quản lý và điều hành, cho ở tối đa bảy năm. L-1B dành cho người có kiến thức chuyên biệt về sản phẩm, quy trình, công nghệ riêng của công ty, tối đa năm năm. Cả hai đều do công ty Mỹ nộp đơn I-129 lên USCIS, rồi người được chuyển phỏng vấn xin thị thực tại Lãnh sự quán Mỹ ở TP.HCM hoặc Đại sứ quán ở Hà Nội. Những tập đoàn lớn đủ điều kiện có thể dùng đơn L chung (blanket), nhưng doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam thường đi đơn riêng.
Doanh nghiệp Việt chọn L-1A vì ba lý do. Thứ nhất, nó không phụ thuộc quốc tịch: hộ chiếu Việt Nam là đủ. Thứ hai, L-1 cho phép ý định kép: có thể vừa giữ L-1A vừa nộp hồ sơ thẻ xanh mà không mâu thuẫn với điều kiện thị thực. Thứ ba, nó là bước đệm tự nhiên cho thẻ xanh EB-1C, vì hai diện dùng chung khái niệm quản lý, điều hành và quan hệ giữa hai công ty.
Điểm cần nhớ: L-1A không phải thị thực của nhà đầu tư. Bạn không "mua" L-1A bằng một khoản vốn. Bạn đủ điều kiện vì vai trò của mình trong một doanh nghiệp đang hoạt động ở Việt Nam, và vì doanh nghiệp đó có kế hoạch mở rộng thật sang Mỹ.
Điều kiện riêng của đơn văn phòng mới
Đã có địa điểm. Công ty Mỹ phải chứng minh đã thuê hoặc mua được địa điểm đủ cho hoạt động dự kiến. Hợp đồng thuê văn phòng ảo hay chỗ ngồi chung theo giờ thường bị coi là không đủ, trừ khi bản chất kinh doanh thật sự chỉ cần như vậy và giải thích được.
Người được chuyển đáp ứng điều kiện một năm. Một năm làm việc liên tục, toàn thời gian, ở vị trí quản lý hoặc điều hành tại công ty Việt Nam, trong ba năm trước khi nộp đơn. Hợp đồng lao động, bảng lương, bảo hiểm xã hội, quyết định bổ nhiệm là chứng cứ cơ bản.
Trong một năm sẽ đủ cần một người quản lý. Đây là điều kiện khó nhất. Hồ sơ phải cho thấy công ty Mỹ trong vòng một năm sẽ phát triển tới mức người được chuyển chủ yếu làm quản lý chứ không tự làm tác nghiệp: kế hoạch tuyển dụng, nguồn vốn, kế hoạch kinh doanh.
Quy mô đầu tư và năng lực tài chính. USCIS xem khoản đầu tư vào công ty Mỹ và khả năng của công ty Việt Nam chi trả lương, chi phí giai đoạn đầu. Không có mức tối thiểu, nhưng con số phải hợp lý với kế hoạch.
Cơ cấu tổ chức của công ty nước ngoài. Công ty Việt Nam phải tiếp tục hoạt động. Hồ sơ nên cho thấy ai thay vị trí của người sẽ sang Mỹ, để chứng minh doanh nghiệp không bị bỏ trống.
Khi người được chuyển cũng là chủ doanh nghiệp
Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam nhỏ và vừa là doanh nghiệp gia đình, nên người được chuyển thường chính là chủ hoặc cổ đông lớn. L-1A cho phép điều này, nhưng quy định của USCIS đặt thêm một yêu cầu: nếu người được chuyển là chủ sở hữu hoặc cổ đông lớn, đơn phải kèm chứng cứ rằng công việc ở Mỹ mang tính tạm thời và người đó sẽ được chuyển về làm ở nước ngoài khi hoàn thành. Điều này nghe có vẻ trái với ý định kép, nhưng thực tế hai thứ cùng tồn tại; luật sư sẽ xử lý bằng văn bản phân công và kế hoạch nhân sự hợp lý.
Quan hệ lao động cũng phải thật. Công ty Mỹ là pháp nhân riêng, trả lương cho bạn qua bảng lương, có cơ chế giám sát (hội đồng quản trị, công ty mẹ) chứ không chỉ là tài khoản của riêng bạn. Lương trả cho người được chuyển nên tương xứng với vị trí quản lý ở khu vực đó; lương tượng trưng làm cán bộ nghi ngờ công ty không có khả năng tài chính.
Một chỗ hay vướng: công ty Việt Nam có cơ cấu sở hữu khác công ty Mỹ. Ví dụ giả định: công ty Việt Nam của hai vợ chồng, mỗi người 50%, nhưng công ty Mỹ lại đứng tên một người con. Quan hệ đủ điều kiện có thể không tồn tại, dù cả hai đều "của gia đình". Cách an toàn là cho công ty Việt Nam trực tiếp sở hữu công ty Mỹ, hoặc cùng nhóm chủ sở hữu với tỷ lệ tương ứng, ngay từ khi lập.
Chứng minh vai trò quản lý ở Việt Nam: phần hay bị xem nhẹ
Sơ đồ tổ chức có tên người thật. Không chỉ vẽ các ô chức danh. Mỗi ô dưới quyền người được chuyển nên có tên, trình độ, ngày vào làm, và đối chiếu được với bảng lương và bảo hiểm xã hội. Sơ đồ có nhiều ô "đang tuyển" làm yếu chính lập luận quản lý.
Mô tả công việc theo tỷ lệ thời gian. Ví dụ giả định: 30% định hướng chiến lược và ngân sách, 25% điều phối các trưởng bộ phận, 20% làm việc với đối tác lớn, 15% tuyển dụng và đánh giá nhân sự, 10% báo cáo hội đồng thành viên. Một mô tả như vậy cho thấy người đó quản lý, không tác nghiệp.
Văn bản chứng minh quyền quyết định. Quyết định bổ nhiệm, uỷ quyền ký hợp đồng, biên bản họp có chữ ký phê duyệt, quyết định tuyển dụng hoặc cho thôi việc do chính người đó ký. Đây là chứng cứ mạnh hơn mọi lời giới thiệu.
Tính liên tục của một năm. Một năm phải là làm việc liên tục, toàn thời gian. Những đợt đi Mỹ bằng B-1 trong khoảng thời gian này không làm gián đoạn, nhưng không được tính vào một năm; hãy tính kỹ mốc nếu bạn đã sang Mỹ nhiều lần.
Người thay thế ở Việt Nam. Ghi rõ ai sẽ nhận phần việc của người được chuyển. Công ty Việt Nam vẫn phải hoạt động bình thường trong suốt thời gian L-1A; nếu nó ngừng, quan hệ đủ điều kiện cũng mất theo.
Từ lập công ty tới nhập cảnh: trình tự thường gặp
Thứ tự dưới đây giúp tránh chuyện làm xong việc này mới phát hiện thiếu việc kia. Lệ phí và thời gian xử lý của USCIS, lãnh sự quán thay đổi theo từng giai đoạn — tra uscis.gov và travel.state.gov.
- Rà điều kiện của người sẽ đi: một năm quản lý liên tục, giấy tờ lao động, sơ đồ tổ chức ở Việt Nam.
- Làm thủ tục đầu tư ra nước ngoài ở Việt Nam để công ty Việt Nam được góp vốn hợp pháp vào công ty Mỹ.
- Lập công ty Mỹ với công ty Việt Nam là chủ sở hữu (hoặc cấu trúc sở hữu đủ điều kiện), xin EIN, mở tài khoản, chuyển vốn.
- Thuê địa điểm phù hợp ngành nghề, ký hợp đồng có thời hạn đủ dài.
- Chuẩn bị kế hoạch kinh doanh với lộ trình tuyển dụng và tài chính năm đầu.
- Công ty Mỹ nộp I-129 xin L-1A văn phòng mới; có thể dùng dịch vụ xử lý nhanh có trả phí.
- Sau khi được duyệt, người được chuyển và gia đình điền DS-160, phỏng vấn tại cơ quan lãnh sự, nhận thị thực L-1A và L-2.
Thông thường đơn văn phòng mới được duyệt một năm. Ngay khi sang, hãy coi mười hai tháng này như kỳ thi: mọi việc làm được (tuyển người, doanh thu, hợp đồng) là chứng cứ cho lần gia hạn.
Gia hạn sau năm đầu: USCIS sẽ hỏi gì
Đơn gia hạn L-1A văn phòng mới nộp trước khi hết hạn một năm, và phải chứng minh lời hứa ban đầu đã thành hiện thực. Những chứng cứ thường được yêu cầu:
- Công ty Mỹ đã kinh doanh đều đặn và liên tục trong năm qua: hoá đơn, hợp đồng, sao kê, tờ khai thuế.
- Công ty đã tuyển người làm phần việc tác nghiệp, có bảng lương hoặc hợp đồng nhà thầu, để người được chuyển chủ yếu làm quản lý.
- Mô tả công việc hiện tại của người được chuyển, với tỷ lệ thời gian cho từng nhóm nhiệm vụ.
- Tình hình tài chính và kế hoạch tiếp theo của công ty Mỹ.
- Quan hệ đủ điều kiện với công ty Việt Nam vẫn tồn tại, và công ty Việt Nam vẫn hoạt động.
Lý do phổ biến khiến gia hạn thất bại là sau một năm, công ty Mỹ vẫn chỉ có một người — chính người được chuyển — tự làm mọi việc. Nếu kế hoạch chậm hơn dự kiến, hãy nói chuyện với luật sư sớm thay vì chờ đến tháng cuối.
Từ L-1A sang thẻ xanh EB-1C
Rất nhiều doanh nghiệp xem L-1A như chặng đầu của một lộ trình hai bước. Hai diện giống và khác nhau ở những điểm sau:
| Tiêu chí | L-1A | EB-1C |
|---|---|---|
| Bản chất | Thị thực tạm trú, có ý định kép | Thẻ xanh thường trú |
| Công ty Mỹ đã kinh doanh bao lâu | Văn phòng mới vẫn được | Ít nhất một năm |
| Thời gian làm quản lý ở nước ngoài | Một năm liên tục trong ba năm trước khi nộp | Một năm trong ba năm trước khi sang Mỹ hoặc trước khi nộp |
| Vị trí ở Mỹ | Quản lý, điều hành | Quản lý, điều hành, xét chặt hơn về quy mô bộ máy |
| Thời hạn | Tổng tối đa bảy năm | Thẻ mười năm, gia hạn được |
| Gia đình | L-2, vợ hoặc chồng được làm việc | Thẻ xanh cho vợ hoặc chồng và con dưới 21 tuổi |
Không có thời điểm chuẩn để chuyển. Nhiều hồ sơ nộp EB-1C khi công ty Mỹ đã có bộ máy ổn định sau hai ba năm, đủ thời gian để vai trò quản lý trở nên rõ ràng. Nộp quá sớm khi công ty còn nhỏ dễ gặp yêu cầu bổ sung chứng cứ về quy mô.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp tư nhân nhỏ ở Việt Nam có làm L-1A được không?
Được, luật không đòi quy mô tối thiểu. Điều kiện là doanh nghiệp hoạt động thật, người được chuyển là quản lý thật với người dưới quyền, và công ty Mỹ có kế hoạch khả thi. Doanh nghiệp càng nhỏ, hồ sơ càng phải chứng minh chi tiết.
Có thể nộp L-1A khi công ty Mỹ chưa có văn phòng không?
Đơn văn phòng mới yêu cầu đã có địa điểm kinh doanh tại thời điểm nộp. Bạn nên ký hợp đồng thuê trước, chọn nơi phù hợp ngành nghề và quy mô dự kiến, thay vì chỉ dùng địa chỉ nhận thư.
L-1A có được đi về Việt Nam thường xuyên không?
Được, L-1A cho phép đi lại khi thị thực còn hiệu lực. Thời gian ở ngoài Mỹ có thể được cộng bù vào giới hạn bảy năm nếu chứng minh được. Tuy vậy, vắng mặt quá nhiều trong năm đầu khiến khó chứng minh bạn đang điều hành công ty Mỹ.
Vợ hoặc chồng theo diện L-2 có được làm việc ở Mỹ không?
Được. Từ năm 2022, vợ hoặc chồng L-2 được làm việc theo tình trạng, I-94 có ghi chú tương ứng. Con chưa kết hôn dưới 21 tuổi được đi học nhưng không được đi làm.
Đơn L-1A văn phòng mới bị từ chối thì công ty Mỹ có phải đóng không?
Không bắt buộc. Công ty vẫn tồn tại hợp pháp và có thể tiếp tục kinh doanh do người khác điều hành, hoặc nộp lại khi đã khắc phục lý do từ chối. Điều cần tránh là để người không có quyền làm việc tự điều hành công ty bằng visa B-1.
Sau bảy năm L-1A mà chưa có thẻ xanh thì sao?
Người giữ L-1A thường phải rời Mỹ ít nhất một năm làm cho công ty ở nước ngoài trước khi đủ điều kiện xin lại L mới. Vì vậy lộ trình thẻ xanh, thường là EB-1C, nên được bắt đầu từ sớm.