Khi visa khách thăm Canada bị từ chối, bạn không có quyền kháng cáo thông thường. Bạn có ba lựa chọn: nộp lại hồ sơ mới khi đã có thay đổi thật, xin xem xét tư pháp ở Toà án Liên bang trong thời hạn luật định, hoặc tạm dừng. Không có thời gian chờ bắt buộc giữa hai lần nộp, trừ trường hợp bị kết luận khai sai.
Bước đầu tiên luôn là hiểu vì sao bị từ chối. Thư từ chối của IRCC thường chỉ có vài dòng đánh dấu lý do chung; lý do thật nằm trong ghi chú của viên chức. Bài này chỉ cách đọc thư, cách xin ghi chú, cách đánh giá xem có nên nộp lại, và những sai lầm khiến lần nộp thứ hai tệ hơn lần đầu.
Đọc thư từ chối: các lý do thường gặp
Thư từ chối visa khách thăm thường liệt kê một hoặc vài lý do, dẫn chiếu các quy định trong luật di trú Canada. Lý do phổ biến nhất với người Việt là viên chức không tin bạn sẽ rời Canada khi hết thời gian lưu trú, dựa trên quy định thường được gọi tắt là R179(b). Thư sẽ nói rõ hơn viên chức dựa vào yếu tố nào: ràng buộc gia đình ở Canada và Việt Nam, mục đích chuyến đi, tình trạng việc làm, tài sản và tài chính, lịch sử du lịch.
Mỗi yếu tố được đánh dấu là một gợi ý về điểm viên chức thấy yếu. "Mục đích chuyến đi" thường có nghĩa là viên chức không thấy chuyến đi hợp lý so với hoàn cảnh của bạn, hoặc thông tin mơ hồ. "Tình trạng việc làm" có thể là công việc không có giấy tờ chứng minh, hoặc công việc không đủ ổn định. "Tài sản và tài chính" có thể là số dư không đủ, hoặc nguồn tiền không rõ. "Ràng buộc gia đình" thường xuất hiện khi người thân gần nhất đều đã ở Canada.
Một số thư có lý do khác: hồ sơ chưa đầy đủ, không lấy sinh trắc học đúng hạn, không đủ điều kiện về y tế hay an ninh, hoặc nghiêm trọng nhất là khai sai thông tin. Mỗi loại cần cách xử lý khác nhau, nên phải đọc kỹ thay vì chỉ thấy chữ từ chối rồi vội nộp lại.
Xin ghi chú của viên chức (GCMS) để biết lý do thật
Ghi chú trong Hệ thống Quản lý Hồ sơ Toàn cầu (GCMS) là những dòng viên chức ghi khi xét hồ sơ của bạn. Đó thường là nơi duy nhất thể hiện lập luận cụ thể. Cách lấy:
- Kiểm thư từ chối trước. Thời gian gần đây IRCC đã bắt đầu đính kèm ghi chú quyết định của viên chức trong một số thư từ chối hồ sơ tạm trú. Nếu thư của bạn đã có phần này, bạn có thể không cần xin thêm.
- Nếu chưa có, nộp yêu cầu tiếp cận thông tin theo luật Canada (thường gọi là yêu cầu ATIP) để lấy hồ sơ của mình. Theo luật tiếp cận thông tin, người nộp yêu cầu phải là công dân, thường trú nhân hoặc người đang có mặt ở Canada; người ở Việt Nam thường nhờ một người thân ở Canada nộp thay với giấy đồng ý ký tên của mình.
- Yêu cầu nộp trực tuyến trên cổng của chính phủ Canada, có một khoản phí nhỏ; kiểm mức và mẫu giấy đồng ý trên canada.ca.
- Chờ kết quả. Luật có thời hạn trả lời, có thể bị kéo dài trong một số trường hợp.
- Đọc ghi chú với câu hỏi: viên chức đã thấy gì, bỏ sót gì, hiểu sai gì. Ghi chú thường ngắn, viết tắt, nhưng thể hiện rõ yếu tố nào làm họ không tin.
Đừng trả tiền cho người hứa "lấy hồ sơ gốc để biết cách lách". Ghi chú GCMS là thông tin bạn có quyền lấy với chi phí rất thấp; giá trị của nó nằm ở việc bạn tự đọc và sửa đúng điểm yếu, không phải tìm cách lách.
Nộp lại hay dừng: tự đánh giá theo lý do từ chối
Bảng dưới đây gợi ý cách nghĩ, không phải quy tắc. Mỗi hồ sơ cần đánh giá riêng dựa trên ghi chú của viên chức.
| Lý do chính | Có thể sửa bằng | Khi nào nên chờ |
|---|---|---|
| Mục đích chuyến đi mơ hồ | Lịch trình cụ thể, thư mời, giấy tờ sự kiện, thư trình bày rõ | Nếu chưa có mục đích cụ thể hơn để trình bày |
| Tài chính không đủ hoặc không rõ nguồn | Giấy tờ nguồn tiền, sao kê dài hơn, giấy tờ thu nhập chính thức | Nếu cần thời gian để tích luỹ có dấu vết |
| Việc làm không ổn định | Hợp đồng, xác nhận công việc, bảo hiểm xã hội, thâm niên | Nếu vừa đổi việc, đợi thêm thời gian làm việc ổn định |
| Ràng buộc gia đình mỏng | Trình bày rõ người thân, trách nhiệm, tài sản ở Việt Nam | Nếu hoàn cảnh thật sự chưa thay đổi |
| Thiếu giấy tờ hay không lấy sinh trắc học đúng hạn | Nộp lại đủ, đúng hạn | Thường không cần chờ |
| Khai sai thông tin | Không thể nộp lại trong thời gian bị cấm | Bắt buộc chờ hết thời hạn cấm; tìm hiểu kỹ hậu quả |
Nguyên tắc chung: một hồ sơ nộp lại y hệt sẽ nhận kết quả y hệt. Thứ cần thay đổi là thông tin mới hoặc bằng chứng mới, không phải cách viết khác cho cùng nội dung. Nếu hoàn cảnh thật chưa đổi, thời gian chờ để xây ràng buộc và lịch sử du lịch thường có giá trị hơn một lần nộp vội.
Xem xét tư pháp ở Toà án Liên bang: khi nào đáng cân nhắc
Xem xét tư pháp không phải là kháng cáo. Toà án Liên bang Canada không cấp visa cho bạn; toà chỉ xem quyết định của viên chức có hợp lý và đúng thủ tục không. Nếu toà đồng ý, quyết định bị huỷ và hồ sơ được trả về cho một viên chức khác xét lại. Kết quả của lần xét lại vẫn có thể là từ chối.
Thời hạn nộp đơn xin phép xem xét tư pháp rất ngắn: theo luật hiện hành, khoảng 15 ngày nếu quyết định được đưa ra trong Canada, và khoảng 60 ngày nếu ở ngoài Canada, tính từ ngày bạn nhận quyết định. Quá hạn thì cửa này gần như đóng. Thủ tục ở toà thường cần luật sư Canada, chi phí đáng kể so với một visa du lịch.
Con đường này thường chỉ đáng cân nhắc khi ghi chú cho thấy viên chức bỏ qua giấy tờ bạn đã nộp, hiểu sai sự thật rõ ràng, hoặc kết luận khai sai mà bạn tin là không đúng, nhất là khi kết luận đó kéo theo lệnh cấm năm năm. Với từ chối thông thường vì ràng buộc yếu, nộp lại hồ sơ tốt hơn thường nhanh và rẻ hơn.
Khai sai thông tin: lý do từ chối nặng nhất
Thế nào là khai sai. Luật di trú Canada coi việc khai không đúng hoặc che giấu thông tin trọng yếu, có thể dẫn đến sai sót trong quyết định, là khai sai. Không cần chứng minh bạn cố ý; một giấy tờ giả do người làm hộ nộp mà bạn không biết vẫn có thể bị tính.
Hậu quả. Người bị kết luận khai sai thường bị cấm nộp hồ sơ di trú vào Canada trong năm năm. Lệnh này áp dụng cho mọi loại visa, không chỉ visa du lịch.
Thường gặp ở người Việt. Giấy xác nhận công việc ở công ty không có thật, sổ tiết kiệm mượn, không khai lần bị từ chối visa trước ở Canada hay nước khác, không khai người thân ở Canada, không khai quá trình ở quá hạn trước đây.
Thư công bằng thủ tục. Trước khi kết luận khai sai, viên chức thường gửi thư công bằng thủ tục, nêu nghi ngờ và cho bạn một khoảng thời gian để giải thích. Đây là cơ hội duy nhất trước quyết định. Trả lời đầy đủ, trung thực, có giấy tờ, và cân nhắc nhờ người đại diện được cấp phép.
Lần nộp sau: khai lần bị từ chối thế nào
Mọi đơn xin visa Canada sau này đều hỏi bạn đã từng bị từ chối visa hoặc nhập cảnh ở Canada hay bất kỳ nước nào chưa. Câu trả lời phải là có, kèm thông tin cụ thể. IRCC đã có hồ sơ của bạn; không khai lần từ chối Canada là một trong những cách nhanh nhất để biến một lần từ chối bình thường thành kết luận khai sai.
Trong thư trình bày của lần nộp mới, nêu ngắn gọn lần bị từ chối trước, lý do viên chức đưa ra, và điều gì đã thay đổi hoặc giấy tờ mới nào trả lời lý do đó. Ví dụ giả định: lần trước bị từ chối vì mục đích chuyến đi không rõ; lần này có giấy mời lễ tốt nghiệp của con ở trường tại Ottawa, ngày cụ thể, đơn nghỉ phép được chấp thuận, lịch trình hai tuần. Viên chức mới sẽ dễ thấy hồ sơ đã khác.
Một lần từ chối không đóng cửa vĩnh viễn. Nhiều người được cấp visa ở lần thứ hai hay thứ ba, khi hồ sơ đã thật sự khác. Điều làm hỏng con đường là nộp liên tục những hồ sơ giống nhau, tạo ra chuỗi từ chối mà mỗi lần lại làm lần sau khó hơn.
Những việc nên làm ngay sau khi nhận thư từ chối
Phản ứng trong vài ngày đầu thường quyết định lần nộp sau tốt hay xấu. Danh sách dưới đây giúp tránh nộp vội và tránh mất quyền lựa chọn.
- Lưu trữ toàn bộ hồ sơ đã nộp: bản đơn đã điền, mọi tệp tải lên, thư từ chối, biên nhận phí. Lần nộp sau phải nhất quán với lần này, trừ khi có thay đổi thật cần giải thích.
- Ghi lại ngày nhận quyết định, vì thời hạn xin xem xét tư pháp tính từ ngày đó.
- Đọc lại chính hồ sơ của mình như viên chức: có chỗ nào lệch, mơ hồ, thiếu giấy tờ cho một khẳng định không.
- Xin ghi chú GCMS nếu thư chưa kèm ghi chú quyết định.
- Không đổi câu chuyện để vừa với lý do từ chối. Nếu lần trước khai đi du lịch, lần này đột nhiên thành đi công tác mà không có lý do mới, viên chức sẽ thấy ngay.
- Báo cho người mời ở Canada nếu có, để họ không vô tình gửi thông tin khác đi khi được hỏi lại.
- Huỷ hoặc dời vé, đặt phòng theo điều kiện của hãng; đừng giữ vé với hy vọng nộp lại kịp trong vài ngày.
Nếu kế hoạch là một sự kiện không dời được, như lễ cưới hay lễ tốt nghiệp sắp diễn ra, hãy cân nhắc thực tế thời gian xét lại trước khi trả thêm phí; đôi khi chấp nhận lỡ sự kiện và chuẩn bị kỹ cho chuyến sau là lựa chọn ít tốn kém hơn.
Câu hỏi thường gặp
Visa Canada bị từ chối bao lâu thì nộp lại được?
Không có thời gian chờ bắt buộc, trừ khi bị kết luận khai sai. Bạn có thể nộp lại ngay, nhưng chỉ nên nộp khi có thông tin hay giấy tờ mới trả lời được lý do từ chối. Hồ sơ y hệt nộp lại thường nhận kết quả y hệt.
Có được hoàn phí khi visa Canada bị từ chối không?
Không. Phí xét hồ sơ trả cho việc xét, không phụ thuộc kết quả. Phí sinh trắc học cũng không hoàn. Nếu sinh trắc học còn hiệu lực, lần nộp sau có thể không phải lấy lại, nên chỉ phải trả phí xét.
Bị từ chối visa Canada có ảnh hưởng đến xin visa Mỹ, Úc không?
Có thể, vì các nước này đều hỏi lịch sử bị từ chối ở nước khác, và một số nước có trao đổi thông tin. Bạn phải khai thật. Một lần từ chối không tự động dẫn đến từ chối ở nước khác, nhưng hồ sơ mới cần giải quyết được các điểm yếu tương tự.
Thư từ chối ghi chưa chứng minh được sẽ rời Canada nghĩa là gì?
Đây là lý do phổ biến nhất, dựa trên quy định yêu cầu viên chức tin bạn sẽ rời Canada khi hết thời gian ở. Nó có nghĩa là tổng thể hồ sơ chưa thuyết phục về ràng buộc với Việt Nam. Xem thêm các yếu tố được đánh dấu kèm và ghi chú GCMS để biết điểm cụ thể.
Có nên nhờ người làm dịch vụ nộp lại sau khi bị từ chối?
Đó là lựa chọn của bạn. Nếu nhờ người làm có thu phí, người đó phải là luật sư Canada hoặc thành viên được cấp phép của hội đồng tư vấn di trú, và phải được khai trong đơn đại diện. Tránh mọi lời hứa bảo đảm đậu hay đề nghị làm giấy tờ "đẹp hơn sự thật".
Đã bị từ chối hai lần thì có còn cơ hội không?
Vẫn có, nếu hoàn cảnh thật sự thay đổi: công việc ổn định lâu hơn, thu nhập rõ hơn, lịch sử du lịch đến nước khác tốt, mục đích chuyến đi cụ thể hơn. Hãy đọc ghi chú của cả hai lần, tìm điểm chung, và chỉ nộp lần ba khi điểm chung đó đã được giải quyết.