"Visa du học Canada" thực chất là hai thứ: giấy phép du học (study permit) cho phép bạn học ở Canada, và visa tạm trú (TRV) dán vào hộ chiếu để bạn vào được Canada. Người Việt nộp một hồ sơ duy nhất xin giấy phép du học; nếu được chấp thuận, IRCC cấp kèm visa tạm trú. Thủ tục hiện nay đi theo thứ tự: có thư chấp nhận (LOA) của trường được chỉ định (DLI), có thư xác nhận của tỉnh bang (PAL) nếu thuộc diện cần, chứng minh tài chính, nộp trực tuyến, lấy sinh trắc học, khám sức khoẻ, chờ xét, gửi hộ chiếu.
Thủ tục đã đổi khá nhiều từ năm 2024: Canada đặt trần số giấy phép du học, thêm yêu cầu PAL, nâng mức tài chính tối thiểu và đóng luồng xét nhanh SDS mà nhiều học sinh Việt từng dùng. Bài này tập trung vào thủ tục và giấy tờ; việc chọn trường, chọn ngành và tính chuyện ở lại sau tốt nghiệp nằm ở các bài du học định cư khác. Mọi mức tiền và thời gian dưới đây cần được kiểm lại trên canada.ca trước khi nộp.
Khi nào cần giấy phép du học, khi nào không
Bạn cần giấy phép du học nếu chương trình học kéo dài hơn sáu tháng. Khoá học từ sáu tháng trở xuống, ví dụ một khoá tiếng Anh ngắn hạn, có thể học bằng visa khách thăm mà không cần giấy phép du học; nhưng khi đó bạn không được đi làm thêm và không thể kéo dài việc học bằng cách chồng nhiều khoá ngắn liên tiếp. Nếu có khả năng học tiếp lên chương trình dài hơn, nhiều người chọn xin giấy phép du học ngay từ đầu.
Trẻ em là con của người đang có giấy phép du học hay giấy phép lao động hợp lệ ở Canada có thể đi học phổ thông mà theo một số trường hợp không cần giấy phép riêng; quy định cụ thể khác nhau theo tình trạng của cha mẹ, nên kiểm trên canada.ca. Học sinh phổ thông đi một mình dưới tuổi trưởng thành của tỉnh cần người giám hộ ở Canada và giấy tờ giám hộ có công chứng.
Học ở Quebec có thêm một tầng: trước khi nộp liên bang, bạn phải có giấy chấp nhận học tập của Quebec (CAQ) do chính quyền tỉnh cấp. Với Quebec, xác nhận của tỉnh theo trần giấy phép thường được gọi là TAL và đi kèm quy trình CAQ. Người không định học ở Quebec có thể bỏ qua đoạn này.
Các bước nộp giấy phép du học từ Việt Nam
Trình tự dưới đây là trình tự thực tế, vì mỗi bước cần kết quả của bước trước.
- Nhận thư chấp nhận (LOA) từ một trường thuộc danh sách DLI. Kiểm mã DLI của trường và cơ sở cụ thể trên canada.ca; trường không có trong danh sách thì giấy phép du học không thể được cấp.
- Xin PAL nếu chương trình thuộc diện phải có. Thông thường trường hướng dẫn và nộp xin PAL với tỉnh thay bạn sau khi bạn đặt cọc hoặc xác nhận nhập học.
- Chuẩn bị tài chính: học phí năm đầu, chi phí sinh hoạt theo mức tối thiểu của IRCC, chi phí đi lại, cộng thêm phần cho người đi kèm nếu có.
- Chuẩn bị giấy tờ học tập: bằng cấp, học bạ, bảng điểm, chứng chỉ tiếng Anh hoặc tiếng Pháp mà trường đã dùng để nhận bạn, kèm bản dịch.
- Viết kế hoạch học tập: vì sao chọn ngành này, trường này, ở Canada; ngành đó nối với học vấn và công việc trước ra sao; sau khi học xong định làm gì.
- Nộp trực tuyến trên tài khoản IRCC, trả phí giấy phép du học và phí sinh trắc học.
- Lấy sinh trắc học tại trung tâm tiếp nhận ở Hà Nội hoặc TP.HCM; khám sức khoẻ với bác sĩ được IRCC chỉ định nếu thuộc diện phải khám.
- Nhận thư chấp thuận và gửi hộ chiếu để dán visa tạm trú. Thư chấp thuận (port of entry letter) không phải giấy phép du học; giấy phép thật được biên phòng in cho bạn khi nhập cảnh.
Theo canada.ca tại thời điểm viết, phí giấy phép du học khoảng 150 CAD và phí sinh trắc học 85 CAD mỗi người. Hai mức này có thể thay đổi, kiểm lại trước khi trả.
Những gì đã đổi từ 2024 và vì sao quan trọng với người Việt
Tháng 1 năm 2024, chính phủ Canada đặt trần số đơn xin giấy phép du học được nhận xét, phân bổ cho từng tỉnh, và yêu cầu phần lớn sinh viên mới nộp kèm thư xác nhận của tỉnh bang (PAL). Năm 2025, trần tiếp tục được giữ và phạm vi phải có PAL mở rộng sang cả nhiều chương trình sau đại học. Có những nhóm được miễn PAL, chẳng hạn học sinh phổ thông; danh sách miễn đổi theo năm, nên kiểm trực tiếp trên canada.ca hoặc hỏi trường. Không có PAL khi thuộc diện phải có thì hồ sơ bị trả lại mà không xét.
Cũng từ ngày 1 tháng 1 năm 2024, IRCC nâng mức tài chính sinh hoạt tối thiểu cho một sinh viên ngoài Quebec lên khoảng 20.635 CAD mỗi năm, không tính học phí và tiền đi lại, và cho biết sẽ điều chỉnh mức này hằng năm theo chi phí sống. Vì vậy con số bạn đọc được trên bài cũ có thể đã lạc hậu; mức đúng là mức trên canada.ca vào ngày bạn nộp.
Ngày 8 tháng 11 năm 2024, IRCC chấm dứt luồng Student Direct Stream (SDS), luồng xét nhanh mà học sinh Việt Nam từng dùng rộng rãi với điều kiện đóng GIC và có điểm IELTS theo chuẩn. Từ đó, mọi hồ sơ đi theo luồng thường. GIC không còn là điều kiện bắt buộc của một luồng riêng, nhưng vẫn là một cách chứng minh chi phí sinh hoạt rõ ràng mà nhiều gia đình tiếp tục dùng.
Tài chính: những nguồn được chấp nhận và cách trình bày
IRCC chấp nhận nhiều dạng bằng chứng tài chính. Điều quan trọng là viên chức hiểu được tiền đến từ đâu, có thật, và sẵn sàng dùng cho việc học.
| Nguồn | Giấy tờ thường dùng | Điểm hay bị hỏi |
|---|---|---|
| Học phí đã đóng | Biên nhận học phí của trường, ghi rõ kỳ và số tiền | Đóng trước một phần giúp giảm số tiền còn phải chứng minh |
| GIC ở ngân hàng Canada | Xác nhận GIC của ngân hàng tham gia chương trình | Tiền gốc chuyển từ Việt Nam phải giải thích được nguồn |
| Tiết kiệm của gia đình | Sổ tiết kiệm, sao kê vài tháng gần nhất, xác nhận số dư | Khoản lớn mới gửi gần đây cần giấy tờ nguồn: bán tài sản, thu nhập tích luỹ |
| Thu nhập của cha mẹ | Hợp đồng lao động, bảng lương, tờ khai thuế, đăng ký kinh doanh và sổ sách | Thu nhập có ổn định đủ để chi trả những năm sau không |
| Học bổng | Thư học bổng ghi rõ giá trị, thời hạn, điều kiện duy trì | Học bổng một phần vẫn phải chứng minh phần còn lại |
Tài sản như nhà đất ở Việt Nam là ràng buộc tốt và cho thấy gia đình có nền tài chính, nhưng không phải tiền dùng ngay; viên chức chủ yếu nhìn vào tài sản lưu động. Tuyệt đối không mượn tiền để "làm đẹp" sổ tiết kiệm trong vài tuần: khi bị phát hiện, hồ sơ có thể bị coi là khai sai thông tin và chịu lệnh cấm nộp nhiều năm.
Kế hoạch học tập: phần quyết định nhiều hồ sơ
Hồ sơ du học Canada hiếm khi có phỏng vấn, nên thư kế hoạch học tập là nơi duy nhất bạn nói bằng lời của mình. Viên chức đọc nó để trả lời hai câu: chương trình này có hợp lý với người này không, và người này có rời Canada khi hết hạn lưu trú không, như luật yêu cầu với mọi người tạm trú. Lý do bị từ chối phổ biến nhất của hồ sơ du học là viên chức không tin vào mục đích học hoặc không tin bạn sẽ rời đi.
Một kế hoạch tốt nối được ba điểm. Thứ nhất là quá khứ: bạn đã học gì, làm gì. Thứ hai là chương trình: vì sao ngành này, vì sao trường và cơ sở này, nội dung nào bạn cần mà ở Việt Nam hay nước khác khó có. Thứ ba là tương lai: sau khi học, kiến thức đó dùng vào công việc nào, ở đâu. Một người đã tốt nghiệp đại học ngành kế toán, đi làm ba năm, nay xin học chứng chỉ một năm ngành quản lý chuỗi cung ứng cần giải thích bước chuyển này hợp lý ở chỗ nào.
Những điều làm thư yếu: chép mẫu trên mạng, ca ngợi Canada, chỉ nói về chất lượng giáo dục chung, hoặc ngược lại viết thẳng mục tiêu định cư như lý do duy nhất. Canada chấp nhận "ý định kép": bạn có thể có mong muốn ở lại lâu dài sau này qua các chương trình hợp pháp, miễn là bạn chứng minh được sẽ tuân thủ điều kiện tạm trú. Nhưng thư phải cho thấy việc học là mục đích thật, không phải phương tiện.
Khám sức khoẻ, người đi kèm và những chi tiết dễ sót
Khám sức khoẻ. Người đã sống ở một số nước và vùng lãnh thổ trong thời gian nhất định, khi xin ở Canada trên sáu tháng, phải khám sức khoẻ với bác sĩ do IRCC chỉ định (panel physician). Việt Nam thường nằm trong nhóm này; kiểm danh sách hiện hành trên canada.ca. Có thể khám trước khi nộp (upfront medical) để rút ngắn thời gian, nhớ giữ biên nhận để tải lên.
Vợ chồng đi kèm. Từ năm 2024, quyền xin giấy phép lao động mở cho vợ hoặc chồng của du học sinh bị thu hẹp mạnh, chủ yếu còn cho một số bậc học sau đại học và ngành nhất định. Đừng lập kế hoạch tài chính dựa trên việc vợ hoặc chồng sang sẽ đi làm trước khi kiểm điều kiện mới nhất.
Làm thêm khi học. Du học sinh đủ điều kiện được làm thêm ngoài trường với số giờ giới hạn trong kỳ học; từ mùa thu năm 2024, trần là khoảng 24 giờ mỗi tuần. Đây là quy định có thể đổi, và không được dùng làm nguồn tài chính chính khi chứng minh.
Đổi trường sau khi có giấy phép. Đổi sang trường DLI khác ở bậc sau phổ thông nay thường phải báo cáo trên tài khoản IRCC, và trong một số trường hợp phải xin giấy phép mới cùng PAL mới. Chọn trường kỹ ngay từ đầu rẻ hơn đổi sau.
Giấy tờ dịch. Mọi giấy tờ không phải tiếng Anh hoặc tiếng Pháp cần bản dịch kèm lời xác nhận của người dịch theo yêu cầu IRCC. Việt Nam áp dụng Apostille từ 11/9/2026, nhưng hồ sơ IRCC thông thường không mặc định đòi Apostille; chỉ làm khi được yêu cầu.
Sau khi có thư chấp thuận: những việc trước ngày bay
Kiểm kỹ thư chấp thuận và visa: tên, ngày sinh, số hộ chiếu, tên trường, điều kiện ghi kèm. Mang theo khi bay bản gốc hoặc bản in của thư chấp thuận, hộ chiếu có visa, LOA, PAL nếu có, bằng chứng tài chính, biên nhận học phí, bảo hiểm y tế nếu tỉnh của bạn không cho du học sinh hưởng bảo hiểm công ngay. Ở sân bay, viên chức biên phòng sẽ in giấy phép du học; đọc lại ngay trước khi rời quầy, vì sai ngày hết hạn hay thiếu điều kiện làm thêm sửa tại chỗ dễ hơn sửa sau.
Giấy phép du học thường có hạn bằng thời lượng chương trình cộng thêm một khoảng ngắn. Visa tạm trú dán trong hộ chiếu có thể hết hạn sớm hơn giấy phép; điều đó không ảnh hưởng việc học, nhưng nếu ra khỏi Canada thì bạn cần visa còn hạn để quay lại, và có thể phải xin visa mới từ trong Canada.
Cuối cùng, giữ tình trạng hợp lệ là trách nhiệm của bạn: học đúng chương trình, duy trì đăng ký học, làm thêm đúng giới hạn. Những vi phạm nhỏ ở giai đoạn này có thể ảnh hưởng đến mọi đơn xin sau đó, từ giấy phép lao động sau tốt nghiệp đến thường trú.
Câu hỏi thường gặp
SDS đã đóng thì học sinh Việt Nam còn xin du học Canada được không?
Vẫn được. Việc đóng SDS từ ngày 8 tháng 11 năm 2024 chỉ chấm dứt luồng xét nhanh; mọi hồ sơ nay đi theo luồng thường với cùng tiêu chí cơ bản: trường DLI, PAL nếu thuộc diện, tài chính đủ, mục đích học hợp lý và ràng buộc quay về. Thời gian xét có thể dài hơn trước, nên nộp sớm.
Có cần IELTS để xin giấy phép du học Canada không?
Từ khi SDS đóng, IRCC không đặt một mức IELTS chung cho giấy phép du học; yêu cầu ngôn ngữ chủ yếu do trường đặt khi cấp LOA. Tuy vậy chứng chỉ ngôn ngữ vẫn nên được nộp kèm, vì nó cho viên chức thấy bạn theo học được chương trình bằng tiếng Anh hay tiếng Pháp.
PAL xin ở đâu và mất bao lâu?
PAL do tỉnh bang nơi có trường cấp, thường qua trường: sau khi bạn nhận LOA và hoàn tất bước trường yêu cầu, trường gửi đề nghị lên tỉnh. Thời gian khác nhau theo tỉnh và thời điểm trong năm, vì mỗi tỉnh có hạn mức. Hỏi trường thời gian dự kiến ngay khi nhận LOA.
Bị từ chối giấy phép du học có ảnh hưởng xin visa du lịch Canada sau này không?
Lần từ chối được lưu trong hồ sơ và bạn phải khai khi nộp đơn sau. Nó không tự động làm bạn bị từ chối lần sau, nhưng hồ sơ mới cần giải quyết được điều viên chức đã nghi ngờ. Đọc kỹ lý do từ chối trước khi nộp bất kỳ đơn nào khác.
Cha mẹ có được đi cùng con sang Canada khi con du học không?
Cha mẹ không có diện đi kèm như vợ chồng; họ có thể xin visa khách thăm để sang thăm hoặc đưa con nhập học trong thời gian ngắn. Với học sinh nhỏ tuổi, một phụ huynh đôi khi xin ở dài hạn hơn bằng visa khách thăm, nhưng không được làm việc và phải chứng minh tài chính riêng.
Thư chấp thuận có phải là giấy phép du học không?
Không. Thư chấp thuận (port of entry letter) chỉ xác nhận hồ sơ được duyệt. Giấy phép du học được viên chức biên phòng in và giao cho bạn khi nhập cảnh lần đầu. Đừng làm mất thư này trước chuyến bay; mang theo cùng hộ chiếu và giấy tờ học tập.