Visa F4 (công dân Mỹ bảo lãnh anh chị em) chờ lâu hơn các diện gia đình khác vì ba lý do cộng dồn: luật Mỹ đặt trần số visa mỗi năm cho diện này; vợ chồng và con của người được bảo lãnh dùng chung trần đó; và số đơn đã được duyệt nhưng chưa có visa tồn tích qua nhiều thập kỷ lớn hơn nhiều lần số visa cấp được mỗi năm. Thời gian xét đơn ở USCIS chỉ là phần nhỏ; gần hết thời gian là chờ tới lượt trong hàng.
Ngược lại, diện vợ chồng, cha mẹ và con nhỏ của công dân Mỹ không có trần năm nên không có hàng chờ kiểu này. Bài này giải thích cơ chế đó bằng số liệu có trong luật, so sánh F4 với các diện khác, chỉ ra vì sao Visa Bulletin đôi khi đi lùi, và những điều thực tế người trong hàng chờ F4 làm được. Phần điều kiện và giấy tờ của diện F4 được trình bày ở bài riêng về định cư Mỹ diện F4.
Cơ chế gốc: trần năm do Quốc hội đặt
Luật Di trú và Quốc tịch Mỹ (INA) chia visa bảo lãnh gia đình làm hai loại. Thân nhân trực hệ của công dân Mỹ gồm vợ hoặc chồng, con chưa lập gia đình dưới 21 tuổi và cha mẹ (khi người bảo lãnh từ 21 tuổi) không bị giới hạn số lượng. Các diện còn lại là ưu tiên gia đình, mỗi diện có số visa tối đa mỗi năm tài khoá.
Theo INA, số visa năm cho các diện ưu tiên gia đình được phân như sau: F1 khoảng 23.400, F2 (gồm F2A và F2B) khoảng 114.200, F3 khoảng 23.400, F4 khoảng 65.000, kèm cơ chế chuyển số dư từ diện trên xuống diện dưới. Những con số này đã giữ nguyên từ Đạo luật Di trú năm 1990 tới nay, trong khi dân số Mỹ và số công dân nhập tịch tăng mạnh.
Nghĩa là mỗi năm có thêm rất nhiều người đủ tư cách bảo lãnh anh chị em, nhưng số visa F4 không tăng theo. Khi đơn vào nhiều hơn số visa ra, hàng chờ dài thêm. Đây là bài toán số học, không phải do hồ sơ của ai bị "để quên".
Thay đổi trần năm chỉ có thể làm bằng luật mới của Quốc hội Mỹ. Các đề xuất sửa đổi hệ thống di trú gia đình đã được bàn nhiều lần; bài này không dự đoán. Người lập kế hoạch nên dựa vào luật hiện hành.
So sánh F4 với các diện gia đình khác
Bảng dưới so sánh cấu trúc, không so con số chờ cụ thể (vì thay đổi theo tháng). Muốn biết mốc hiện tại, tra hàng tương ứng trong Visa Bulletin trên travel.state.gov.
| Diện | Ai bảo lãnh ai | Trần năm theo luật | Đặc điểm hàng chờ |
|---|---|---|---|
| IR1/CR1, IR2, IR5 | Công dân Mỹ bảo lãnh vợ chồng, con nhỏ chưa lập gia đình, cha mẹ | Không giới hạn | Không chờ ngày ưu tiên; chỉ thời gian xử lý |
| F1 | Công dân Mỹ bảo lãnh con chưa lập gia đình từ 21 tuổi | Khoảng 23.400 | Có hàng chờ, thường nhiều năm |
| F2A | Thường trú nhân bảo lãnh vợ chồng, con dưới 21 tuổi | Phần lớn trong khoảng 114.200 của F2 | Thường ngắn nhất trong các diện ưu tiên, có lúc đi lùi |
| F2B | Thường trú nhân bảo lãnh con chưa lập gia đình từ 21 tuổi | Phần còn lại của F2 | Hàng chờ nhiều năm |
| F3 | Công dân Mỹ bảo lãnh con đã lập gia đình | Khoảng 23.400 | Hàng chờ dài, hơn mười năm trong các bản tin gần đây |
| F4 | Công dân Mỹ từ 21 tuổi bảo lãnh anh chị em | Khoảng 65.000 | Thường dài nhất trong các diện gia đình đối với phần lớn quốc gia |
F4 có trần năm lớn hơn F1 và F3, nhưng vẫn chờ lâu nhất. Lý do là nhu cầu: hầu như gia đình nào cũng có anh chị em, và mỗi hồ sơ F4 thường kéo theo cả một gia đình riêng của người được bảo lãnh.
Người đi kèm: lý do ít được nói tới
Một hồ sơ, nhiều visa. Người được bảo lãnh F4 đi kèm vợ hoặc chồng và mọi con chưa lập gia đình dưới 21 tuổi. Tất cả đều được tính vào trần 65.000. Ví dụ giả định: nếu trung bình mỗi hồ sơ F4 có ba người, trần năm chỉ đủ cho khoảng 21.000 hồ sơ.
Gia đình lớn lên trong lúc chờ. Hàng chờ càng dài, người được bảo lãnh càng có thời gian kết hôn và sinh con, nên mỗi hồ sơ tới lượt lại có nhiều người hơn lúc nộp. Vòng lặp này làm hàng chờ tự kéo dài.
So với thân nhân trực hệ. Ở diện thân nhân trực hệ, mỗi người cần đơn I-130 riêng và không có người đi kèm; con của vợ hoặc chồng phải có đơn riêng. Ở diện ưu tiên, người đi kèm "đi nhờ" một đơn nhưng cũng "ăn" vào trần chung.
Người bỏ cuộc giúp hàng nhanh hơn. Một phần người trong hàng chờ không bao giờ dùng visa: đã sang theo diện khác, qua đời, đổi ý, hoặc không phản hồi NVC. Khi họ rời hàng, những người phía sau tiến lên. Đây là một trong những lý do Visa Bulletin đôi khi nhảy nhanh bất ngờ.
Giới hạn theo quốc gia và cột của người Việt
Ngoài trần từng diện, INA còn giới hạn mỗi quốc gia nhận không quá khoảng 7% tổng số visa ưu tiên (gia đình cộng việc làm) mỗi năm. Quốc gia sinh của người được bảo lãnh (không phải quốc tịch hiện tại) quyết định họ thuộc cột nào.
Những nước có nhu cầu vượt mức này được tách cột riêng trong Visa Bulletin, hiện thường thấy là Trung Quốc (đại lục), Ấn Độ, Mexico và Philippines. Hàng chờ F4 của họ thường còn dài hơn mức chung. Người sinh ở Việt Nam thuộc cột chung All Chargeability Areas Except Those Listed, nên mốc của người Việt là mốc chung của phần lớn thế giới.
Có một quy tắc ít người biết: trong một số trường hợp, người được bảo lãnh có thể được tính theo nước sinh của vợ hoặc chồng đi cùng nếu nước đó có hàng chờ ngắn hơn (gọi là cross-chargeability). Với người Việt điều này hiếm khi có ý nghĩa vì cột Việt Nam đã là cột chung, nhưng nó giải thích vì sao vài hồ sơ quốc tế đi nhanh hơn dù cùng diện.
Vì giới hạn tính theo tổng số visa của mỗi nước, nhu cầu việc làm và gia đình của cùng một nước ảnh hưởng lẫn nhau. Đây là lý do một năm có nhiều hồ sơ của một nước trong diện khác có thể làm chậm diện gia đình của nước đó.
Vì sao Visa Bulletin có lúc đi lùi
Bộ Ngoại giao Mỹ đặt ngày trong Visa Bulletin dựa trên số hồ sơ đủ điều kiện (đã nộp đủ giấy tờ ở NVC hoặc có đơn chuyển diện ở USCIS) so với số visa còn lại trong năm tài khoá. Nếu đầu năm họ ước tính thấp nhu cầu và cho ngày tiến nhanh, rồi số hồ sơ đủ điều kiện tràn tới nhiều hơn dự kiến, ngày phải lùi lại để không vượt trần. Hiện tượng này gọi là retrogression.
Retrogression gây sốc vì hồ sơ đã "tới lượt" tháng trước có thể lại "chưa tới lượt" tháng sau. Nếu bạn đã được xếp lịch phỏng vấn nhưng ngày lùi trước buổi phỏng vấn, visa chưa thể cấp cho tới khi ngày tiến lại. Với hồ sơ đã phỏng vấn xong, việc cấp visa cũng tạm treo.
Cuối năm tài khoá (tháng 7 tới tháng 9), khi số visa còn lại ít, bản tin thường thận trọng hơn; đầu năm tài khoá mới (tháng 10) có thể tiến lại. Đây là xu hướng quan sát được, không phải quy luật cứng.
Bài học thực tế: đừng lên kế hoạch bán nhà, nghỉ việc dựa trên việc ngày ưu tiên vừa chạm mốc. Chờ có visa trong tay rồi mới quyết định những việc khó đảo ngược.
Hiểu lầm phổ biến về hàng chờ F4
Hiểu lầm: hồ sơ chậm vì USCIS làm việc chậm. Thực tế: phần lớn thời gian là chờ số visa theo trần năm. Kể cả USCIS duyệt ngay ngày nộp, hồ sơ vẫn phải chờ ngày ưu tiên tới lượt.
Hiểu lầm: nộp lại đơn mới sẽ được xếp lại nhanh hơn. Thực tế: đơn mới có ngày ưu tiên mới, muộn hơn, nên chỉ đứng sau. Rút đơn cũ để nộp lại là mất chỗ trong hàng.
Hiểu lầm: có hồ sơ F4 thì không xin được visa du lịch. Thực tế: không có quy định cấm. Viên chức xét ý định quay về của từng lần xin; hồ sơ định cư đang chờ là một yếu tố được cân nhắc, không phải lệnh cấm.
Hiểu lầm: người bảo lãnh mất là hồ sơ mất hẳn. Thực tế: đơn bị thu hồi về nguyên tắc, nhưng có cơ chế khôi phục vì lý do nhân đạo và điều 204(l) cho một số trường hợp. Kết quả không bảo đảm, cần người bảo trợ thay thế và nên có luật sư.
Hiểu lầm: Visa Bulletin tiến đều mỗi tháng. Thực tế: có tháng đứng yên, có tháng nhảy, có lúc lùi. Chỉ nhìn xu hướng nhiều năm mới có ý nghĩa.
Hiểu lầm: đổi sang người bảo lãnh khác sẽ nhanh hơn. Thực tế: nếu người bảo lãnh khác cũng là anh chị em thì vẫn là F4, ngày ưu tiên mới còn muộn hơn. Chỉ có ý nghĩa khi đổi sang diện khác thật sự, như cha mẹ là công dân bảo lãnh theo F1 hoặc F3.
Người trong hàng chờ F4 làm được gì
Không có cách hợp pháp nào để vượt hàng. Nhưng có những việc giúp hồ sơ không mất thêm thời gian và không rơi khỏi hàng:
- Theo dõi Visa Bulletin mỗi năm vài lần thay vì mỗi tháng; ghi mốc của hàng F4 cột chung vào một bảng để thấy tốc độ thật.
- Kiểm xem có diện khác nhanh hơn không: nếu cha mẹ là công dân Mỹ, F1 (con chưa lập gia đình) hoặc F3 (con đã lập gia đình) thường có hàng chờ khác F4. Đơn có thể nộp song song.
- Giữ giấy tờ hộ tịch của cả gia đình cập nhật: khai sinh cho con mới sinh, đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn.
- Theo dõi tuổi CSPA của từng con đi kèm, đặc biệt các con đang ở tuổi 17–20.
- Lập kế hoạch bảo trợ tài chính từ sớm, vì người bảo lãnh có thể đã nghỉ hưu khi tới lượt.
- Bàn trong gia đình phương án nếu người bảo lãnh mất trong lúc chờ: ai sẽ là người bảo trợ thay thế để xin khôi phục vì lý do nhân đạo.
- Cập nhật địa chỉ, email với USCIS và NVC mỗi khi thay đổi.
Song song, người được bảo lãnh vẫn có thể xin visa không định cư (du lịch, thăm thân) nếu có nhu cầu đi Mỹ ngắn hạn. Cần biết rằng có hồ sơ định cư đang chờ là yếu tố viên chức cân nhắc khi xét ý định quay về, nên khai trung thực và chuẩn bị bằng chứng ràng buộc ở Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Visa F4 chờ bao lâu tính tới thời điểm hiện tại?
Không có con số cố định. Mốc chính xác là ngày ở hàng F4, cột All Chargeability Areas trong Visa Bulletin mới nhất trên travel.state.gov. Trong các năm gần đây, khoảng cách giữa mốc đó và tháng phát hành bản tin thường tính bằng hơn một thập kỷ.
USCIS duyệt I-130 nhanh thì hồ sơ F4 có nhanh hơn không?
Không đáng kể. Thứ tự trong hàng do ngày ưu tiên, tức ngày USCIS nhận đơn, quyết định. Đơn duyệt sớm hay muộn không đổi chỗ của bạn, miễn là được duyệt trước khi ngày ưu tiên tới lượt.
Vì sao F2A có lúc gần như không phải chờ còn F4 thì rất lâu?
F2A có trần năm lớn hơn nhiều trong phần phân cho F2 và nhu cầu ít hơn, vì chỉ gồm vợ chồng và con nhỏ của thường trú nhân. F4 có trần nhỏ hơn so với nhu cầu và kéo theo nhiều người đi kèm.
Có khi nào diện F4 bị xoá bỏ không?
Diện F4 tồn tại theo luật của Quốc hội Mỹ. Các đề xuất thu hẹp bảo lãnh gia đình đã được bàn trong quá khứ nhưng chỉ có hiệu lực khi được thông qua thành luật. Theo dõi tin chính thức thay vì tin đồn.
Người đi kèm có làm hồ sơ chậm hơn không?
Không làm chậm hồ sơ của chính bạn, vì cả gia đình đi chung một ngày ưu tiên. Nhưng xét trên toàn hệ thống, người đi kèm dùng chung trần năm nên làm hàng chờ chung dài hơn.
Có thể trả thêm tiền để được xét F4 nhanh không?
Không. Không có phí cấp tốc cho đơn I-130 hay cho việc chờ ngày ưu tiên. Mọi lời mời trả tiền để rút ngắn hàng chờ đều không có cơ sở và nên được xem là dấu hiệu lừa đảo.
