Hồ sơ định cư kéo dài nhiều năm, và trong nhiều năm đó đời sống thay đổi. Người bảo lãnh và người được bảo lãnh ly hôn. Con lớn có việc làm tốt, không muốn đi nữa. Cha mẹ già đổi ý vì sức khoẻ. Doanh nghiệp ở Việt Nam đang lên. Hoặc gia đình phát hiện hồ sơ có lỗi nghiêm trọng và muốn nộp lại từ đầu. Câu hỏi khi đó là: rút hồ sơ có được không, rút một người thì sao, và việc rút để lại hậu quả gì cho những lần nộp sau.
Rút hồ sơ là quyền của người nộp ở hầu hết các nước, nhưng nó không phải nút xoá. Phí thường không được hoàn hoặc chỉ hoàn một phần, ngày ưu tiên có thể mất vĩnh viễn, và hồ sơ đã rút vẫn nằm trong dữ liệu của cơ quan di trú. Rút một người khỏi đơn có khi còn hệ quả xa hơn rút cả đơn. Bài này đi qua các tình huống thường gặp, cách các nước xử lý, và cách tính trước khi ký vào thư rút.
Rút, bỏ không theo đuổi và bị từ chối: ba chuyện khác nhau
Rút là bạn chủ động gửi văn bản yêu cầu cơ quan ngừng xét. Cơ quan ghi nhận, đóng hồ sơ, không ra quyết định về nội dung. Bỏ không theo đuổi là bạn im lặng: không trả lời yêu cầu bổ sung, không đóng phí giai đoạn sau, không đi phỏng vấn. Cơ quan sẽ đóng hồ sơ theo cách của họ, có khi bằng quyết định từ chối vì thiếu hồ sơ, có khi bằng chấm dứt sau một thời hạn. Bị từ chối là cơ quan xét xong và kết luận bạn không đủ điều kiện.
Ba chuyện này để lại dấu vết khác nhau. Trong các lần nộp sau, mẫu đơn của nhiều nước hỏi riêng "đã từng bị từ chối visa chưa", và một số mẫu hỏi thêm về hồ sơ đã rút hoặc đã nộp trước đây. Hồ sơ rút thường không phải là từ chối, nên bạn không khai nó là từ chối; nhưng nếu mẫu hỏi về mọi hồ sơ đã nộp, nó phải có mặt. Bỏ không theo đuổi thì rủi ro hơn: bạn có thể nhận một quyết định từ chối mà không hay, rồi lần sau khai "chưa từng bị từ chối" là khai sai.
Vì vậy, nếu đã quyết định không đi tiếp, gửi thư rút rõ ràng thường tốt hơn bỏ mặc. Bạn biết chính xác hồ sơ kết thúc ra sao và khai lại được cho đúng.
Rút hồ sơ ở các nước hay gặp: hệ quả chính
Bảng dưới gom các điểm đáng chú ý nhất. Cách nộp yêu cầu rút, chính sách hoàn phí và thời hạn đều có thể thay đổi; đọc trang chính thức của từng cơ quan trước khi gửi.
| Nước / diện | Ai rút được | Phí | Hệ quả cần biết |
|---|---|---|---|
| Mỹ, bảo lãnh gia đình I-130 | Người bảo lãnh, gửi văn bản tới cơ quan đang giữ hồ sơ | Không hoàn | Đơn đã duyệt mà bị rút thì bị thu hồi; nộp lại sau là ngày ưu tiên mới |
| Mỹ, giai đoạn lãnh sự | Người được bảo lãnh có thể không tiếp tục | Không hoàn | Không liên hệ trong thời gian dài sau khi được thông báo, hồ sơ có thể bị chấm dứt theo luật |
| Canada, thường trú | Người nộp, qua mẫu liên hệ trực tuyến của IRCC | Phí xử lý có thể được hoàn nếu chưa bắt đầu xét; phí quyền thường trú thường hoàn | Rút người phụ thuộc không được kiểm tra có thể làm mất quyền bảo lãnh họ diện gia đình về sau |
| Úc, visa thường trú | Người nộp, bằng văn bản hoặc trong tài khoản trực tuyến | Thường không hoàn, trừ trường hợp luật quy định | Đang ở Úc bằng visa bắc cầu gắn với hồ sơ thì visa đó có thể chấm dứt sau một thời gian ngắn |
Điểm nhắc nhiều nhất trong bảng là quy định của Canada về người thân không được kiểm tra: nếu một thành viên gia đình không được kiểm tra trong hồ sơ thường trú của bạn, về sau bạn có thể không bảo lãnh được người đó theo diện gia đình. Đây là lý do rút con hoặc vợ chồng khỏi hồ sơ Canada cần cân nhắc kỹ hơn rút ở nhiều nước khác. Kiểm hướng dẫn hiện hành trên canada.ca.
Bốn tình huống hay dẫn tới việc rút
Ly hôn khi hồ sơ bảo lãnh vợ chồng đang xét. Hồ sơ dựa trên hôn nhân thì khi hôn nhân chấm dứt, cơ sở của hồ sơ cũng mất. Ở Mỹ, người bảo lãnh có thể rút đơn; ngay cả khi không rút, người được bảo lãnh đi phỏng vấn trong khi đã ly hôn là khai sai. Người được bảo lãnh nên xem mình có diện độc lập nào khác. Một số nước có quy định riêng cho trường hợp nạn nhân bạo lực gia đình, nên tham khảo người có chuyên môn trước khi để hồ sơ kết thúc.
Con trưởng thành không muốn đi. Ở Mỹ, con đi kèm có thể đơn giản không nộp hồ sơ lãnh sự cho mình; quyền đi kèm mất theo thời gian. Ở Canada, rút con khỏi hồ sơ hay để con là thành viên không đi cùng nhưng vẫn được kiểm tra là hai lựa chọn khác nhau về hệ quả lâu dài. Nói chuyện với con về điều này trước, vì quyết định ở tuổi hai mươi có thể khó đảo ngược ở tuổi ba mươi.
Cha mẹ già đổi ý. Nếu cha mẹ là đương đơn được bảo lãnh, họ có thể không đi tiếp. Phí đã đóng thường mất, nhưng không ảnh hưởng hồ sơ của những người khác trong gia đình nếu họ có đơn riêng. Nếu cha mẹ là người phụ thuộc trong hồ sơ của con, cần xem chương trình đó có cho rút một người mà giữ phần còn lại không.
Hồ sơ có lỗi nghiêm trọng. Phát hiện khai sai, thiếu một người phụ thuộc, hay dùng nhầm biểu mẫu, một số người muốn rút rồi nộp lại cho sạch. Cách này có khi đúng, có khi không. Nhiều lỗi sửa được bằng thư bổ sung, không cần rút. Và nếu cơ quan đã gửi thư nêu nghi vấn khai sai, việc rút ở thời điểm đó không nhất thiết ngăn được kết luận; ở một số nước, cán bộ vẫn có thể xét tiếp vấn đề khai sai.
Rút một người khỏi đơn: cẩn thận hơn rút cả đơn
Nhiều người nghĩ rút một người là việc nhỏ, chỉ là bớt một tên. Thực tế, người bị rút mất quyền đi kèm trong hồ sơ hiện tại, và tuỳ nước, có thể mất luôn một con đường về sau. Ví dụ rõ nhất là quy định của Canada nêu ở trên: người thân không được kiểm tra trong hồ sơ thường trú của bạn có thể không được bạn bảo lãnh diện gia đình sau này. Ở Mỹ, con phụ thuộc không đi theo cha mẹ khi cha mẹ có thẻ xanh thì sau này phải chờ diện bảo lãnh riêng, với hàng chờ khác và có khi rất dài.
Có một khác biệt quan trọng cần phân biệt: không đi cùng và không được kiểm tra. Ở nhiều chương trình, một thành viên có thể vẫn được khám sức khoẻ, kiểm tra lý lịch như mọi người nhưng không nhập cư cùng lúc. Lựa chọn này tốn thêm chút chi phí và công sức, nhưng giữ lại cửa cho tương lai. Rút hẳn người đó ra khỏi hồ sơ thì tiết kiệm trước mắt, nhưng có thể khoá cửa.
Trước khi rút một người, hỏi ba câu: người này có khả năng muốn sang sau không; nếu muốn, đường nào còn mở và mất bao lâu; và việc giữ họ trong hồ sơ tốn thêm gì. Trả lời xong mới gửi thư.
Ví dụ giả định: con gái hai mươi tư tuổi đổi ý
Ví dụ giả định chỉ để minh hoạ cách cân nhắc, không phải tư vấn cho một hồ sơ cụ thể. Ông bà Hùng nộp hồ sơ thường trú ở một nước cho phép con phụ thuộc đi kèm. Lúc nộp, con gái út hai mươi mốt tuổi, còn đi học, nằm trong hồ sơ. Ba năm sau, khi hồ sơ gần tới lượt, con đã có việc làm ổn định ở Hà Nội và có người yêu, nói không muốn đi.
Phương án thứ nhất: rút con khỏi hồ sơ. Tiết kiệm phí khám sức khoẻ, thời gian chuẩn bị giấy tờ cho con. Nhưng nếu nước đó có quy định giống Canada, sau này ông bà có thường trú cũng có thể không bảo lãnh được con theo diện gia đình. Phương án thứ hai: để con vẫn được kiểm tra nhưng khai là không đi cùng, nếu chương trình cho phép. Tốn thêm một lượt khám, một bộ lý lịch, nhưng giữ cửa. Phương án thứ ba: để con đi cùng, nhập cảnh để giữ tình trạng rồi quay về Việt Nam. Phương án này nghe tiện nhưng có thể vi phạm điều kiện cư trú của thường trú nhân và không nên coi là đường an toàn.
Gia đình chọn phương án hai sau khi đọc hướng dẫn chính thức. Chi phí cao hơn một chút, nhưng con có quyền quyết định lại khi ba mươi tuổi, thay vì bị khoá từ hai mươi bốn.
Trước khi gửi thư rút: danh sách kiểm
Thư rút thường không thu hồi được sau khi đã gửi. Đi qua danh sách dưới trước khi ký.
- Xác định ai có quyền rút. Ở diện bảo lãnh Mỹ, người bảo lãnh rút đơn I-130; người được bảo lãnh không rút được đơn đó, chỉ có thể không đi tiếp.
- Xem có đường sửa thay vì rút không. Thư bổ sung, cập nhật thông tin, đổi diện thường giải quyết được nhiều thay đổi mà không mất ngày ưu tiên.
- Tính phần phí mất và phần có thể hoàn. Đọc chính sách hoàn phí hiện hành; một số khoản chỉ hoàn nếu rút trước một mốc nhất định.
- Kiểm tình trạng cư trú hiện tại. Nếu bạn đang ở nước đó bằng visa gắn với hồ sơ, rút có thể làm tình trạng của bạn thay đổi ngay.
- Cân nhắc từng người phụ thuộc. Không đi cùng nhưng vẫn được kiểm tra khác với rút hẳn.
- Gửi bằng kênh chính thức và giữ bằng chứng. Lưu bản sao thư rút, biên nhận, thư xác nhận đóng hồ sơ để khai đúng trong các lần nộp sau.
Khi hồ sơ có yếu tố phức tạp như ly hôn có tranh chấp con, bạo lực gia đình, hay nghi vấn khai sai đã được nêu, nên có người có chuyên môn được cấp phép xem trước khi rút, vì thời điểm và cách viết thư có thể ảnh hưởng tới lựa chọn còn lại.
Câu hỏi thường gặp
Rút hồ sơ định cư rồi có nộp lại được không?
Thường được, nhưng là hồ sơ mới: phí mới, thời gian xét mới, và với diện có hàng chờ như bảo lãnh gia đình Mỹ, ngày ưu tiên mới. Hồ sơ cũ đã rút vẫn nằm trong dữ liệu của cơ quan, nên lần nộp sau phải khớp với những gì đã khai.
Rút hồ sơ có bị coi là bị từ chối không?
Về nguyên tắc rút không phải từ chối, vì cơ quan không ra quyết định về nội dung. Tuy nhiên một số mẫu đơn hỏi về mọi hồ sơ đã nộp hoặc đã rút. Đọc kỹ câu hỏi và khai đúng những gì được hỏi, không khai hồ sơ rút là bị từ chối và cũng không giấu nó.
Có được hoàn phí khi rút hồ sơ không?
Tuỳ nước và giai đoạn. Phí nộp đơn ở Mỹ thường không hoàn. Ở Canada, một số khoản có thể hoàn nếu hồ sơ chưa được bắt đầu xét, và phí quyền thường trú thường hoàn. Ở Úc, phí thường không hoàn trừ trường hợp luật quy định. Kiểm chính sách hiện hành trước khi rút.
Đã ly hôn mà vẫn đi phỏng vấn diện vợ chồng thì sao?
Đó là khai sai về sự thật quan trọng nhất của hồ sơ. Hậu quả có thể là bị từ chối và bị cấm nhập cảnh lâu dài, nặng hơn nhiều so với việc rút. Khi hôn nhân chấm dứt, hồ sơ diện vợ chồng cần được rút hoặc kết thúc theo đúng thủ tục.
Không làm gì cả thì hồ sơ có tự hết không?
Có thể, nhưng không nên trông vào cách đó. Hồ sơ có thể bị đóng bằng quyết định từ chối vì không bổ sung, hoặc bị chấm dứt sau thời hạn luật định. Bạn có thể không biết chính xác kết cục, và khai sai trong lần nộp sau.
Rút một con khỏi hồ sơ có ảnh hưởng tới những người còn lại không?
Thường không ảnh hưởng tới quyền của những người còn lại, nhưng ảnh hưởng tới chính người con: mất quyền đi kèm, và ở một số nước có thể mất quyền được bảo lãnh diện gia đình về sau. Cân nhắc phương án không đi cùng nhưng vẫn được kiểm tra nếu chương trình cho phép.