"Rớt phỏng vấn" visa định cư Mỹ không phải một kết quả mà là ít nhất ba tình huống khác nhau. Phổ biến nhất là hồ sơ bị tạm dừng theo điều 221(g) để bổ sung giấy tờ hoặc xét hành chính; về mặt kỹ thuật đó là từ chối, nhưng thường gỡ được bằng cách nộp đúng thứ được yêu cầu. Nặng hơn là từ chối theo một điều khoản cấm nhập cảnh thuộc điều 212(a) của luật di trú. Và có trường hợp viên chức nghi ngờ quan hệ, gửi trả đơn bảo lãnh về USCIS để xem xét thu hồi.
Mỗi tình huống có cách khắc phục khác nhau, từ nộp thêm giấy trong vài tuần, xin miễn trừ mất nhiều tháng, tới chấp nhận một lệnh cấm có thời hạn. Bước đầu tiên luôn là đọc đúng tờ giấy nhận được sau buổi phỏng vấn: nó ghi điều khoản nào, yêu cầu gì.
Bài này giải thích từng tình huống, hướng khắc phục thực tế và những giới hạn mà người nộp nên biết trước khi trả tiền cho bất kỳ lời hứa "xử lý được" nào. Hồ sơ có từ chối theo điều 212(a) nên được một luật sư di trú xem xét cụ thể.
Đọc tờ giấy sau phỏng vấn: ba dạng kết quả xấu
Mỗi dạng có điều khoản riêng được ghi trên giấy viên chức đưa, và trạng thái tương ứng trên trang CEAC.
| Dạng | Ghi trên giấy | Ý nghĩa | Hướng xử lý chính |
|---|---|---|---|
| Tạm dừng | Điều 221(g), kèm danh sách giấy cần nộp hoặc ghi xét hành chính | Chưa đủ để kết luận; thiếu giấy hoặc cần kiểm thêm | Nộp đúng giấy được yêu cầu, chờ kết quả xét |
| Từ chối theo lý do cấm nhập cảnh | Một khoản cụ thể của điều 212(a) | Người được bảo lãnh thuộc nhóm không được nhập cảnh | Khắc phục nguyên nhân (nếu khắc phục được), xin miễn trừ (nếu luật cho), hoặc chờ hết thời hạn cấm |
| Trả hồ sơ về USCIS | Thông báo hồ sơ được gửi về USCIS để xem xét lại | Viên chức nghi ngờ quan hệ hoặc điều kiện của đơn bảo lãnh | Người bảo lãnh trả lời thông báo của USCIS với bằng chứng mới |
Một hồ sơ có thể rơi vào hai dạng cùng lúc, ví dụ 221(g) để xét hành chính rồi sau đó bị trả về USCIS. Vì vậy cần lưu mọi giấy tờ nhận được theo thứ tự thời gian.
221(g): thiếu giấy hoặc xét hành chính
Phần lớn trường hợp 221(g) thuộc loại thiếu giấy: thiếu bản dịch, thiếu tờ khai thuế của người bảo lãnh, cần người đồng bảo trợ vì thu nhập không đủ, cần giấy khai sinh bản gốc, cần bằng chứng quan hệ thêm. Giấy viên chức đưa thường đánh dấu đúng thứ cần nộp và cách nộp. Làm đúng, đủ một lần là cách nhanh nhất; nộp từng phần hoặc nộp thứ không được hỏi dễ làm hồ sơ phải chờ thêm vòng.
Loại thứ hai là xét hành chính (administrative processing): Lãnh sự quán cần kiểm thêm thông tin qua các cơ quan khác, ví dụ lý lịch, an ninh, hoặc xác minh giấy tờ. Không có thời hạn cố định và người nộp hầu như không thể đẩy nhanh. Việc nên làm là theo dõi trạng thái trên trang CEAC, trả lời ngay mọi yêu cầu mới, và giữ giấy khám sức khoẻ, hộ chiếu còn hạn.
Điểm cần nhớ: theo quy định của Bộ Ngoại giao, nếu không khắc phục từ chối 221(g) trong vòng một năm, người nộp phải trả lại phí xử lý đơn xin visa để được xét tiếp. Và nếu người được bảo lãnh không có động thái nào trong một năm sau khi được thông báo visa có sẵn, hồ sơ có thể bị chấm dứt theo luật, kéo theo việc mất đơn bảo lãnh. Vì vậy, đừng để hồ sơ 221(g) nằm yên.
Từ chối theo điều 212(a): các lý do thường gặp và hướng khắc phục
Gánh nặng xã hội — 212(a)(4). Lý do hay gặp nhất ở hồ sơ gia đình. Thường khắc phục được bằng cách củng cố bảo trợ tài chính: người bảo lãnh nộp tờ khai thuế mới với thu nhập cao hơn, thêm người đồng bảo trợ đủ điều kiện, hoặc bổ sung tài sản. Không có đơn miễn trừ cho lý do này; cách duy nhất là chứng minh lại.
Gian dối hoặc khai sai — 212(a)(6)(C)(i). Áp dụng khi viên chức kết luận người được bảo lãnh đã cố ý khai sai sự thật quan trọng để được hưởng quyền di trú, kể cả ở hồ sơ visa du lịch trước đây. Lệnh cấm vĩnh viễn, chỉ gỡ được bằng đơn miễn trừ I-601 nếu có vợ, chồng hoặc cha mẹ là công dân hay thường trú nhân Mỹ chịu khó khăn đặc biệt nghiêm trọng nếu người đó không được nhập cảnh. Con là công dân Mỹ không được tính làm thân nhân đủ điều kiện cho loại miễn trừ này.
Từng ở bất hợp pháp — 212(a)(9)(B). Ở quá hạn trên 180 ngày rồi rời Mỹ: cấm 3 năm; trên một năm: cấm 10 năm, tính từ ngày rời Mỹ. Có thể chờ hết thời hạn, hoặc xin miễn trừ nếu có vợ, chồng hoặc cha mẹ là công dân hay thường trú nhân chịu khó khăn đặc biệt nghiêm trọng.
Sức khoẻ — 212(a)(1). Thiếu tiêm chủng thì tiêm bổ sung; lao phổi thì điều trị xong theo phác đồ của bác sĩ hội đồng rồi khám lại. Một số tình trạng khác cần đơn miễn trừ riêng. Đây là nhóm có lộ trình khắc phục rõ nhất, chỉ tốn thời gian.
Tiền án — 212(a)(2). Tuỳ tội và mức án. Một số được miễn trừ theo điều 212(h) nếu đủ điều kiện về thân nhân và thời gian, một số không có đường miễn trừ. Cần luật sư xem bản án cụ thể; đừng dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.
Hồ sơ bị trả về USCIS
Khi viên chức lãnh sự có căn cứ cho rằng đơn bảo lãnh không nên được chấp thuận, ví dụ nghi ngờ hôn nhân không thật, nghi ngờ quan hệ cha con, hoặc phát hiện thông tin mới, họ có thể gửi đơn I-130 về USCIS kèm biên bản giải thích. Đây là tình huống gặp nhiều ở hồ sơ vợ chồng, nhất là khi buổi phỏng vấn cho thấy hai người không biết những điều cơ bản về nhau.
Quá trình này thường chậm: hồ sơ đi qua NVC trước khi tới USCIS, rồi USCIS mới xem xét. Nếu USCIS định thu hồi đơn, họ gửi cho người bảo lãnh thông báo dự định thu hồi, liệt kê lý do, và cho một thời hạn để trả lời. Đây là cơ hội quan trọng nhất: câu trả lời phải đi thẳng vào từng lý do được nêu, kèm bằng chứng mới mà buổi phỏng vấn chưa thấy, như lịch sử thăm nhau, tài chính chung, lời khai của người biết rõ hai người.
Nếu USCIS giữ nguyên đơn, hồ sơ được gửi lại Lãnh sự quán để phỏng vấn tiếp. Nếu USCIS thu hồi, người bảo lãnh có thể kháng cáo theo thủ tục ghi trong quyết định (với đơn I-130 thường là lên Hội đồng Kháng cáo Di trú, BIA) hoặc nộp đơn mới khi có bằng chứng mạnh hơn. Với hồ sơ mà lý do trả về là nghi ngờ kết hôn giả, việc trả lời cẩn trọng là rất quan trọng, vì một kết luận kết hôn giả sẽ chặn mọi đơn bảo lãnh sau này cho người được bảo lãnh.
Không có kháng cáo thông thường với quyết định lãnh sự
Một điều nhiều gia đình bất ngờ: quyết định từ chối của viên chức lãnh sự về cơ bản không thể kháng cáo ra toà như các quyết định hành chính khác. Nguyên tắc này đã được toà án Mỹ thừa nhận lâu nay. Điều đó không có nghĩa là không làm gì được, mà là con đường phải đi qua chính Lãnh sự quán.
Các cách hợp lệ gồm: nộp thêm bằng chứng để viên chức xem xét lại trong phạm vi hồ sơ đang mở (nhất là với 221(g) và 212(a)(4)); xin miễn trừ nếu luật cho; đề nghị Bộ Ngoại giao xem xét ý kiến tư vấn về một vấn đề pháp lý trong hồ sơ (thường do luật sư thực hiện); hoặc chờ hết thời hạn cấm rồi nộp lại. Người bảo lãnh cũng có thể liên hệ văn phòng dân biểu hoặc thượng nghị sĩ nơi mình sống để nhờ hỏi tình trạng hồ sơ; việc này giúp có thông tin, không thay đổi được quyết định.
Hiểu giới hạn này giúp gia đình tránh trả tiền cho những lời hứa "khiếu nại để lật lại kết quả". Thứ thay đổi được kết quả là bằng chứng mới và đúng điều khoản, không phải áp lực.
Các bước sau khi nhận kết quả không như mong muốn
Trình tự dưới đây giúp gia đình không bỏ lỡ hạn và không làm điều gì khiến tình hình nặng hơn:
- Chụp và lưu mọi giấy nhận được; ghi lại câu hỏi và câu trả lời trong buổi phỏng vấn ngay khi còn nhớ.
- Xác định chính xác điều khoản ghi trên giấy: 221(g), khoản nào của 212(a), hay thông báo trả hồ sơ về USCIS.
- Tra trạng thái trên trang CEAC bằng mã hồ sơ để biết hồ sơ đang ở đâu.
- Với 221(g) thiếu giấy: gom đúng giấy được yêu cầu, nộp đầy đủ một lần theo hướng dẫn trên giấy, trong hạn càng sớm càng tốt.
- Với 212(a): xác định lý do có khắc phục được không, có đường miễn trừ không, ai là thân nhân đủ điều kiện; nhờ luật sư di trú đánh giá trước khi nộp bất kỳ đơn nào.
- Với hồ sơ trả về USCIS: người bảo lãnh theo dõi thư của USCIS, chuẩn bị bằng chứng mới ngay từ bây giờ, không chờ tới khi có thông báo.
- Tuyệt đối không tìm cách vào Mỹ bằng visa khác trong lúc hồ sơ định cư bị từ chối mà không khai đầy đủ; điều đó có thể biến một vấn đề khắc phục được thành lệnh cấm vĩnh viễn.
Những lời hứa nên tránh
Sau một lần rớt, gia đình dễ bị tiếp cận bởi những dịch vụ hứa hẹn. Dấu hiệu nên dừng lại ngay:
- Hứa "bảo đảm đậu lần sau" hoặc "có người trong Lãnh sự quán lo được".
- Đề nghị sửa, làm lại hay "làm đẹp" giấy tờ để khớp với những gì đã khai.
- Khuyên kết hôn lại, nhận con nuôi, hoặc tạo quan hệ mới chỉ để có đường bảo lãnh khác.
- Đòi tiền để "khiếu nại lật lại" quyết định lãnh sự mà không giải thích được điều khoản và căn cứ.
- Yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân cho các khoản được gọi là "phí chính phủ".
Mọi đường khắc phục hợp lệ đều đi qua đúng cơ quan, đúng mẫu đơn, đúng lệ phí công bố. Gian dối để khắc phục một lần rớt không chỉ thất bại mà còn để lại hậu quả lâu dài cho chính người được bảo lãnh.
Câu hỏi thường gặp
Bị 221(g) có phải là bị từ chối hẳn không?
Về kỹ thuật là từ chối, nhưng là từ chối tạm thời để chờ bổ sung hoặc xét thêm. Phần lớn hồ sơ 221(g) thiếu giấy được cấp visa sau khi nộp đúng thứ được yêu cầu. Lưu ý thời hạn một năm, quá hạn phải trả lại phí xử lý đơn xin visa.
Thu nhập người bảo lãnh không đủ, bị từ chối thì làm sao?
Đây là lý do gánh nặng xã hội, khắc phục bằng cách bổ sung bảo trợ: tờ khai thuế mới có thu nhập cao hơn, thêm người đồng bảo trợ đủ điều kiện, hoặc tài sản quy đổi. Nộp theo hướng dẫn trên giấy của Lãnh sự quán. Không có đơn miễn trừ cho lý do này.
Bị kết luận khai sai ở lần xin visa du lịch trước có xin định cư được nữa không?
Lệnh cấm vì khai sai là vĩnh viễn, nhưng có thể xin miễn trừ bằng đơn I-601 nếu có vợ, chồng hoặc cha mẹ là công dân hay thường trú nhân Mỹ chịu khó khăn đặc biệt nghiêm trọng. Con là công dân Mỹ không tính. Nên có luật sư đánh giá trước khi nộp.
Hồ sơ bị trả về USCIS thì mất bao lâu?
Không có thời hạn cố định. Hồ sơ đi qua NVC rồi mới tới USCIS, sau đó USCIS mới xem xét và có thể gửi thông báo dự định thu hồi cho người bảo lãnh. Quá trình thường tính bằng tháng, có hồ sơ kéo dài hơn một năm.
Có thể phỏng vấn lại ở nước khác để tránh viên chức cũ không?
Visa định cư được xử lý tại Lãnh sự quán phụ trách nơi người được bảo lãnh cư trú, với người Việt là TP.HCM. Chuyển nơi phỏng vấn không xoá được kết quả từ chối, vì mọi quyết định đều lưu trong hệ thống chung của Bộ Ngoại giao Mỹ.
Nhờ dân biểu can thiệp có lật được quyết định không?
Không. Văn phòng dân biểu hay thượng nghị sĩ có thể hỏi tình trạng hồ sơ thay người bảo lãnh và đôi khi giúp có thông tin nhanh hơn, nhưng không thay đổi được quyết định của viên chức lãnh sự. Thứ thay đổi được kết quả là bằng chứng mới đúng điều khoản.
