Ở Canada và Úc, nhiều ngân hàng lớn cho người sắp định cư mở tài khoản trực tuyến khi còn ở Việt Nam, rồi kích hoạt tại chi nhánh khi đến bằng hộ chiếu và giấy tờ thường trú. Ở Mỹ thì khó hơn: phần lớn ngân hàng muốn có địa chỉ ở Mỹ và số an sinh xã hội, nên đa số gia đình mở tài khoản trong tuần đầu sau khi đến.
Mở trước có ba cái lợi: chuyển được tiền sang trước khi bay thay vì mang tiền mặt, có tài khoản nhận lương và trợ cấp ngay, và bắt đầu xây lịch sử với ngân hàng sớm hơn vài tuần. Bài này đi qua cách làm từng nước, những giấy tờ cần chuẩn bị ở Việt Nam, và các lỗi khiến khoản chuyển tiền đầu tiên bị giữ lại kiểm tra.
Ba nước, ba mức độ mở trước
Bảng tóm ở mức nguyên lý; chính sách từng ngân hàng khác nhau và thay đổi, nên kiểm trên trang của ngân hàng bạn chọn trước khi nộp.
| Nước | Mở từ Việt Nam | Kích hoạt khi đến | Giấy tờ thường cần |
|---|---|---|---|
| Canada | Nhiều ngân hàng lớn có gói cho người mới đến, đăng ký trực tuyến trước khi bay | Đến chi nhánh trong thời hạn ngân hàng quy định | Hộ chiếu, xác nhận thường trú (COPR) hoặc thẻ PR, địa chỉ ở Canada khi có |
| Úc | Nhiều ngân hàng cho mở trước ngày đến trong một khoảng thời gian nhất định | Đến chi nhánh xác minh danh tính | Hộ chiếu có thị thực, địa chỉ ở Úc; sau đó khai số thuế TFN |
| Mỹ | Hạn chế; một số ngân hàng nhận khách không cư trú nhưng thủ tục nặng | Thường mở trực tiếp sau khi đến | Hộ chiếu có thị thực định cư, địa chỉ ở Mỹ, số an sinh xã hội (hoặc giải trình đang chờ) |
Với Mỹ, việc quan trọng nhất làm từ Việt Nam là bảo đảm số an sinh xã hội về sớm: khi điền hồ sơ thị thực định cư, người nộp có thể chọn để cơ quan an sinh xã hội tự cấp số sau khi nhập cảnh, thẻ gửi về địa chỉ ở Mỹ bạn khai. Ghi đúng địa chỉ nhận thư giúp tiết kiệm một chuyến lên văn phòng an sinh.
Canada: gói cho người mới đến và chuyển tiền trước
Các ngân hàng lớn ở Canada có gói dành cho người mới đến: miễn phí duy trì tài khoản thanh toán trong một thời gian, tài khoản tiết kiệm, thẻ tín dụng hạn mức nhỏ không cần lịch sử tín dụng Canada, có khi kèm két an toàn. Điều kiện thường là đã có tư cách thường trú hoặc giấy phép du học, lao động, và đến Canada trong một số năm gần đây.
Quy trình điển hình: đăng ký trực tuyến từ Việt Nam, nhận số tài khoản, chuyển một khoản tiền từ Việt Nam sang. Khi đến, bạn mang hộ chiếu và giấy tờ thường trú tới chi nhánh để xác minh, nhận thẻ ghi nợ, mở ứng dụng ngân hàng. Một số ngân hàng giữ tiền cho tới khi bạn xác minh xong, nên đừng chuyển toàn bộ số tiền sinh hoạt tháng đầu vào tài khoản chưa kích hoạt; giữ một phần ở thẻ quốc tế từ Việt Nam.
Với người nộp diện tay nghề liên bang, khoản tiền chứng minh định cư không nhất thiết phải chuyển sang Canada trước; bạn chứng minh bằng thư ngân hàng ở Việt Nam và trình tại cửa khẩu nếu được hỏi. Tuy vậy, nhiều gia đình chuyển trước một phần để có tiền đặt cọc nhà ngay tuần đầu. Mọi khoản đều qua ngân hàng, đúng tên chủ tài khoản ở hai đầu.
Úc: mở trước, kích hoạt sau và số TFN
Nhiều ngân hàng Úc cho người có thị thực mở tài khoản trực tuyến trước ngày đến trong một khoảng thời gian, rồi xác minh danh tính khi đến. Bạn nhận số BSB và số tài khoản ngay, chuyển tiền sang được, nhưng thường phải xác minh tại chi nhánh mới rút hoặc dùng thẻ đầy đủ.
Việc cần làm ngay sau khi đến là xin số thuế TFN từ Cơ quan Thuế Úc và khai cho ngân hàng. Nếu ngân hàng không có TFN của bạn, họ phải khấu trừ thuế trên tiền lãi ở mức thuế suất cao nhất cộng phụ thu y tế. Khoản khấu trừ này được trả lại khi bạn nộp tờ khai thuế, nhưng không cần thiết phải để tiền bị giữ cả năm.
Một lưu ý cho người mang nhiều tiền tiết kiệm: lãi phát sinh ở Úc sau khi bạn là cư dân thuế phải khai, cùng với lãi phát sinh ở tài khoản còn lại tại Việt Nam. Nếu bạn để phần lớn tiền ở tài khoản tiết kiệm có lãi ở Úc, hãy tính phần thuế đó vào ngân sách năm đầu.
Mỹ: tuần đầu và những gì có thể chuẩn bị từ Việt Nam
Đa số ngân hàng Mỹ muốn khách có địa chỉ cư trú ở Mỹ và số an sinh xã hội hoặc số định danh thuế. Một số ngân hàng chấp nhận mở tài khoản khi bạn mới có hộ chiếu với thị thực định cư, ghi chú đang chờ số an sinh, rồi cập nhật sau. Hỏi trước chi nhánh gần nơi ở, vì chính sách khác nhau giữa các ngân hàng và đôi khi giữa các chi nhánh.
Những việc nên chuẩn bị từ Việt Nam: một địa chỉ nhận thư ổn định ở Mỹ (thường là nhà người thân), bản sao giấy tờ chứng minh nguồn tiền bạn sẽ chuyển sang (sao kê, hợp đồng bán tài sản, chứng từ thuế), và kế hoạch chuyển tiền theo đợt. Ngân hàng Mỹ tự động báo cáo giao dịch tiền mặt từ 10.000 USD trở lên; chuyển khoản lớn từ nước ngoài không bị cấm nhưng có thể bị hỏi. Trả lời thật và có giấy tờ là đủ.
Không nên mở tài khoản đứng tên người thân để chuyển tiền của mình sang trước. Về pháp lý, tiền thuộc người đứng tên; khi bạn chuyển lại sang tài khoản của mình, giao dịch có thể bị coi là quà tặng giữa hai người, và câu chuyện nguồn tiền trở nên khó giải trình hơn rất nhiều.
Chuyển khoản đầu tiên: những lỗi làm tiền bị giữ
Tên không khớp. Tên người chuyển ở Việt Nam và tên chủ tài khoản ở nước đến phải là cùng một người, viết thống nhất. Hộ chiếu ghi "NGUYEN VAN AN", tài khoản ở nước ngoài ghi "An Van Nguyen" thường vẫn được, nhưng thiếu chữ đệm hoặc sai một ký tự có thể khiến ngân hàng nhận trả tiền về.
Thiếu thông tin ngân hàng nhận. Mã SWIFT, số tài khoản, số định tuyến (Mỹ), số chi nhánh (Canada), BSB (Úc), địa chỉ ngân hàng. Ghi thiếu một trường là tiền mắc ở ngân hàng trung gian nhiều ngày.
Mục đích chuyển mơ hồ. Ngân hàng Việt Nam cần mục đích phù hợp quy định ngoại hối (chuyển tiền của người định cư, trợ cấp thân nhân…). Ngân hàng nhận cũng có thể hỏi. Ghi rõ "chuyển tiền cá nhân của chính chủ tài khoản khi định cư" và giữ bộ giấy tờ.
Chuyển quá lớn vào tài khoản mới. Tài khoản vừa mở, chưa có lịch sử, nhận ngay một khoản rất lớn dễ bị tạm giữ để kiểm tra. Chuyển một khoản thử nhỏ trước, rồi mới chuyển khoản lớn.
Chia nhỏ để tránh bị hỏi. Cố tình chia nhỏ khoản tiền để né ngưỡng báo cáo là hành vi bị coi là vi phạm ở Mỹ và đáng ngờ ở nhiều nước khác, dù tiền sạch. Một khoản lớn có giấy tờ an toàn hơn nhiều khoản nhỏ không giải thích được.
Bảo hiểm tiền gửi và chia tiền giữa các ngân hàng
Mỗi nước có chương trình bảo hiểm tiền gửi với hạn mức cho từng người gửi tại từng ngân hàng: ở Mỹ là FDIC, mức 250.000 USD cho mỗi người gửi, mỗi ngân hàng, mỗi loại sở hữu; ở Canada là CDIC, mức 100.000 đô la Canada cho mỗi loại tiền gửi đủ điều kiện; ở Úc là chương trình bảo đảm tài chính của chính phủ, mức 250.000 đô la Úc cho mỗi người gửi tại mỗi tổ chức nhận tiền gửi được cấp phép. Mức và phạm vi có thể thay đổi; kiểm trên trang của từng cơ quan.
Với gia đình mang theo số tiền lớn từ bán tài sản ở Việt Nam, việc chia tiền giữa hai ba ngân hàng hoặc giữa các loại tài khoản (tài khoản cá nhân, tài khoản chung vợ chồng) giúp toàn bộ số tiền nằm trong hạn mức được bảo hiểm. Đây là lý do thực tế để mở nhiều hơn một tài khoản ngay từ đầu, không phải để giấu tiền.
Lãi suất tài khoản thanh toán thường gần như bằng không. Tiền chưa dùng đến trong vài tháng nên để ở tài khoản tiết kiệm có lãi hoặc kỳ hạn ngắn có bảo hiểm tiền gửi, thay vì vội đầu tư khi chưa hiểu thị trường và thuế ở nước mới.
Thẻ tín dụng đầu tiên và các bước sau khi có tài khoản
Có tài khoản rồi, bước tiếp theo là xây lịch sử tín dụng, vì nó quyết định chi phí thuê nhà, mua xe, vay mua nhà về sau. Những bước người đi trước hay làm trong năm đầu:
- Nhận thẻ tín dụng trong gói người mới đến (Canada) hoặc thẻ tín dụng có bảo đảm bằng tiền ký quỹ (Mỹ) với hạn mức nhỏ.
- Dùng thẻ cho một vài khoản cố định nhỏ mỗi tháng và trả toàn bộ dư nợ đúng hạn bằng lệnh tự động từ tài khoản thanh toán.
- Giữ mức sử dụng thấp so với hạn mức; không mở quá nhiều thẻ trong thời gian ngắn.
- Đặt hoá đơn điện thoại, internet đứng tên mình, trả đúng hạn.
- Sau sáu tháng đến một năm, xin nâng hạn mức hoặc chuyển sang thẻ không cần ký quỹ.
- Kiểm báo cáo tín dụng của mình miễn phí qua các kênh chính thức mỗi năm để phát hiện sai sót.
Lịch sử tín dụng ở Việt Nam không được chuyển sang các nước này. Một số ngân hàng có dịch vụ xem xét lịch sử tín dụng quốc tế cho người mới đến, nhưng phạm vi hạn chế; đừng dựa vào nó khi lập kế hoạch.
Câu hỏi thường gặp
Có mở được tài khoản ngân hàng Canada khi còn ở Việt Nam không?
Thường được, nếu bạn đã có xác nhận thường trú hoặc giấy phép du học, lao động. Nhiều ngân hàng lớn có gói cho người mới đến cho đăng ký trực tuyến trước khi bay, nhận số tài khoản và chuyển tiền sang, rồi kích hoạt tại chi nhánh khi đến bằng hộ chiếu và giấy tờ thường trú.
Chưa có số an sinh xã hội có mở được tài khoản ngân hàng ở Mỹ không?
Một số ngân hàng cho mở với hộ chiếu có thị thực định cư và ghi chú đang chờ số an sinh xã hội, rồi cập nhật sau. Chính sách khác nhau giữa các ngân hàng, nên hỏi trước chi nhánh gần nơi ở. Người nhập cư theo thị thực định cư thường nhận thẻ an sinh qua đường bưu điện vài tuần sau khi đến.
Ở Úc không khai số TFN cho ngân hàng thì sao?
Ngân hàng sẽ khấu trừ thuế trên tiền lãi ở mức thuế suất cao nhất cộng phụ thu y tế. Khoản này được tính lại khi bạn nộp tờ khai thuế, nhưng tiền bị giữ suốt năm. Xin TFN ngay sau khi đến và khai cho ngân hàng để tránh khấu trừ không cần thiết.
Có nên chuyển hết tiền sang tài khoản mới trước khi bay không?
Không nên chuyển hết vào tài khoản chưa kích hoạt. Chuyển một khoản thử trước, sau đó chuyển phần đủ dùng cho vài tháng đầu, phần còn lại chuyển theo đợt sau khi tài khoản đã xác minh. Giữ một thẻ quốc tế từ Việt Nam để chi tiêu những ngày đầu phòng khi tiền bị tạm giữ.
Tiền gửi ở ngân hàng nước ngoài có được bảo hiểm không?
Có, trong hạn mức của chương trình bảo hiểm tiền gửi từng nước, như FDIC ở Mỹ, CDIC ở Canada, chương trình bảo đảm tài chính ở Úc. Hạn mức tính theo người gửi và theo ngân hàng, nên gia đình có số tiền lớn thường chia giữa vài ngân hàng hoặc loại tài khoản để nằm trong hạn mức.