Người ta hay hỏi "lịch cấp visa định cư Mỹ tháng này đến đâu", như thể có một lịch chung cho mọi người. Thực tế không có lịch cố định nào: thời gian một gia đình chờ là tổng của bốn đoạn nối tiếp nhau, gồm USCIS xét đơn I-130, chờ tới lượt theo ngày ưu tiên (chỉ với diện có hàng chờ), Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC) xét hồ sơ, và chờ lịch phỏng vấn tại Lãnh sự quán Mỹ ở TP.HCM.
Với diện vợ chồng, con nhỏ hoặc cha mẹ của công dân Mỹ, không có đoạn chờ ngày ưu tiên, nên tổng thời gian thường tính bằng tháng tới vài năm tuỳ tốc độ xử lý từng giai đoạn. Với các diện F1 đến F4, đoạn chờ ngày ưu tiên thường dài nhất, có diện tính bằng chục năm.
Bài này chỉ cách ước tính từng đoạn và nơi tra số liệu mới nhất: thời gian xử lý trên egov.uscis.gov (mục Case Processing Times), bản tin thị thực hằng tháng trên travel.state.gov, và thông báo của Lãnh sự quán. Mọi con số chờ đều thay đổi theo tháng, nên ví dụ trong bài là ví dụ giả định.
Bốn đoạn thời gian cộng lại thành "lịch cấp"
Đoạn 1 — USCIS xét đơn I-130. Tính từ ngày USCIS nhận đơn tới khi có thông báo chấp thuận. Thời gian khác nhau theo diện và theo trung tâm xử lý; USCIS thường ưu tiên xét trước các diện có visa sẵn (thân nhân trực hệ) và để chậm hơn các diện còn phải chờ nhiều năm. Ngày USCIS nhận đơn chính là ngày ưu tiên của hồ sơ.
Đoạn 2 — chờ ngày ưu tiên tới lượt. Chỉ có ở diện F. Mỗi tháng Bộ Ngoại giao Mỹ công bố ngày ưu tiên đang được xét; hồ sơ có ngày ưu tiên sớm hơn mốc đó mới được đi tiếp. Đoạn này không phụ thuộc hồ sơ của bạn tốt hay xấu.
Đoạn 3 — NVC. NVC mở hồ sơ, gửi hoá đơn phí, nhận đơn DS-260, mẫu bảo trợ tài chính và giấy tờ hộ tịch, rồi đánh dấu "đủ hồ sơ" (documentarily qualified). Nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều vào việc gia đình nộp đủ, đúng ngay lần đầu.
Đoạn 4 — lịch phỏng vấn và sau phỏng vấn. Hồ sơ đủ rồi vẫn phải chờ Lãnh sự quán có chỗ trong lịch. Sau phỏng vấn, nếu không phải bổ sung, visa thường được in và trả hộ chiếu trong một thời gian ngắn; nếu bị yêu cầu bổ sung hay xét hành chính theo điều 221(g), đoạn này kéo dài thêm.
Diện nào chờ đoạn nào lâu nhất
Bảng dưới đây không ghi số năm cụ thể, vì con số đổi theo tháng. Nó cho biết đoạn nào chiếm phần lớn thời gian ở từng diện, để bạn biết nên tra số liệu nào.
| Diện | Có chờ ngày ưu tiên | Đoạn thường dài nhất | Nguồn tra |
|---|---|---|---|
| IR1/CR1 — vợ chồng công dân Mỹ | Không | USCIS xét I-130 và lịch phỏng vấn | egov.uscis.gov, thông báo của Lãnh sự quán |
| IR2 — con dưới 21 của công dân Mỹ | Không | USCIS xét I-130 | egov.uscis.gov |
| IR5 — cha mẹ của công dân Mỹ | Không | USCIS xét I-130; khám sức khoẻ người lớn tuổi có thể kéo dài | egov.uscis.gov |
| F2A — vợ chồng, con nhỏ của thường trú nhân | Có | Thay đổi theo giai đoạn; có thời kỳ không phải chờ, có thời kỳ chờ vài năm | Visa Bulletin |
| F1, F2B, F3 | Có | Chờ ngày ưu tiên, thường nhiều năm | Visa Bulletin |
| F4 — anh chị em | Có | Chờ ngày ưu tiên, thường dài nhất trong các diện gia đình | Visa Bulletin |
Một hệ quả ít người để ý: ở diện F, việc USCIS xét đơn I-130 chậm thường không làm bạn thiệt, vì đằng nào cũng phải chờ ngày ưu tiên. Nhưng ở diện IR, mỗi tháng USCIS hay Lãnh sự quán chậm là một tháng gia đình phải xa nhau thêm.
Hiểu đúng "lịch" trong bản tin thị thực
Bản tin thị thực (Visa Bulletin) có hai bảng cho diện gia đình. Bảng Final Action Dates là ngày mà hồ sơ có ngày ưu tiên sớm hơn được cấp visa; bảng Dates for Filing là ngày mà NVC bắt đầu mời nộp hồ sơ để chuẩn bị trước. Với hồ sơ xin visa từ Việt Nam, NVC thường dùng bảng Dates for Filing để mở hồ sơ, còn việc xếp lịch phỏng vấn bám theo bảng Final Action Dates.
Người Việt Nam được xếp ở cột chung "All Chargeability Areas Except Those Listed", vì Việt Nam không có cột riêng. Việc xếp cột dựa trên nơi sinh của người được bảo lãnh, không dựa trên quốc tịch. Một người sinh ở nước có cột riêng (ví dụ Philippines hay Mexico) sẽ phải chờ theo cột của nước đó, trừ một vài trường hợp được tính theo nơi sinh của vợ hoặc chồng.
Ngày trong bản tin không tiến đều. Có tháng nhảy vài tuần, có tháng đứng yên, có tháng lùi lại (gọi là retrogression) khi số người nộp vượt hạn ngạch. Vì vậy cách ước tính dựa trên "trung bình mỗi năm tiến bao nhiêu" chỉ cho một khoảng rất rộng, và nên cập nhật lại mỗi năm thay vì tin vào một con số từ lúc nộp đơn.
Ví dụ giả định: ước tính một hồ sơ F2B
Ví dụ giả định để minh hoạ cách tính, không phải số liệu thật: một người mẹ có thẻ xanh nộp đơn I-130 bảo lãnh con trai 24 tuổi, độc thân, đang ở Cần Thơ. USCIS nhận đơn ngày 1/3 năm thứ nhất; đó là ngày ưu tiên. Giả sử bản tin tháng hiện tại ghi diện F2B ở mốc cách hôm nay khoảng bảy năm, và trong năm năm gần nhất mốc này tiến trung bình khoảng tám tháng mỗi năm.
Với giả định đó, để mốc tiến tới ngày ưu tiên của hồ sơ, cần khoảng bảy năm khoảng cách chia cho tốc độ tám tháng mỗi năm, tức hơn mười năm. Cộng thêm đoạn NVC và lịch phỏng vấn sau khi tới lượt, gia đình nên chuẩn bị tinh thần cho khoảng mười một đến mười hai năm. Nếu trong lúc đó người mẹ nhập tịch, hồ sơ chuyển sang F1, và thời gian chờ có thể đổi theo hàng chờ của diện F1.
Ví dụ này cho thấy hai giới hạn. Một là tốc độ quá khứ không bảo đảm tương lai: chỉ cần số người nộp tăng là mốc chậm lại. Hai là con người trong hồ sơ cũng thay đổi: trong mười năm, người con có thể kết hôn, và ở diện F2B kết hôn là mất diện. Thời gian chờ dài vì vậy không chỉ là chuyện kiên nhẫn mà là chuyện phải tính trước các quyết định đời sống.
Những việc làm hồ sơ chậm thêm
Phần lớn thời gian chờ nằm ngoài tầm tay gia đình, nhưng có những chậm trễ do chính hồ sơ gây ra và tránh được:
- Đơn I-130 thiếu chữ ký, thiếu phí hoặc trả phí sai, bị trả về và phải nộp lại; ngày ưu tiên tính từ lần nộp hợp lệ.
- Giấy chứng minh quan hệ mâu thuẫn về họ tên, ngày sinh, khiến USCIS gửi yêu cầu bổ sung (RFE), mỗi vòng thêm nhiều tháng.
- Không theo dõi tài khoản NVC, không trả hoá đơn hay không nộp DS-260 sau khi được mời; NVC có thể đóng hồ sơ nếu im lặng quá lâu.
- Mẫu I-864 thiếu tờ khai thuế, thu nhập không đủ mà chưa có người đồng bảo trợ, NVC trả lại yêu cầu bổ sung.
- Giấy khám sức khoẻ hết hạn trước khi Lãnh sự quán in visa, phải khám lại.
- Tại phỏng vấn bị yêu cầu thêm giấy tờ, gia đình nộp chậm; hồ sơ nằm ở trạng thái 221(g).
Mỗi việc trên có thể chỉ thêm vài tháng, nhưng cộng lại đủ làm một đứa trẻ trong hồ sơ vượt mốc 21 tuổi. Với gia đình có con sát tuổi, tốc độ nộp hồ sơ ở NVC quan trọng hơn ở mọi giai đoạn khác.
Sau khi có visa: thêm một mốc thời gian nữa
Visa định cư không có giá trị vô thời hạn. Thông thường visa có hạn tối đa sáu tháng kể từ ngày cấp, và có thể ngắn hơn nếu giấy khám sức khoẻ sắp hết hạn. Người được bảo lãnh phải nhập cảnh Mỹ trước ngày hết hạn ghi trên visa; để quá hạn là phải xin lại từ đầu ở nhiều khâu.
Ở các diện có người đi kèm, người đi kèm không được nhập cảnh trước người được bảo lãnh chính; có thể đi cùng chuyến hoặc đi sau, nhưng phải trong thời hạn visa. Gia đình định để một người ở lại Việt Nam thêm vài tháng (ví dụ để con học hết năm) nên tính kỹ mốc này.
Sau khi nhập cảnh, thẻ xanh được gửi qua đường bưu điện tới địa chỉ ở Mỹ, với điều kiện đã trả phí USCIS Immigrant Fee. Với diện vợ chồng có hôn nhân dưới hai năm tại thời điểm nhập cảnh, thẻ là thẻ có điều kiện hai năm, và trước khi hết hạn phải nộp đơn xoá điều kiện. Đó là mốc thời gian cuối cùng trong "lịch" của hồ sơ, và hay bị quên nhất.
Cách tự theo dõi để không lỡ mốc nào
Gia đình không đẩy nhanh được hàng chờ, nhưng có thể chắc chắn không mất thêm ngày nào vì mình:
- Lưu số biên nhận đơn I-130 và ngày ưu tiên ở một nơi cả nhà cùng biết; tra trạng thái trên trang Case Status của USCIS.
- Mỗi tháng đọc bản tin thị thực mới trên travel.state.gov, đối chiếu cả hai bảng với diện và ngày ưu tiên của mình.
- Khi hồ sơ chuyển sang NVC, tạo tài khoản CEAC ngay, cập nhật email và địa chỉ, trả phí và nộp đơn càng sớm càng tốt.
- Chuẩn bị giấy tờ hộ tịch, lý lịch tư pháp trước khi tới lượt, nhưng để ý thời hạn hiệu lực của từng loại.
- Với con sát tuổi 21, tính tuổi theo CSPA và ghi rõ hạn chót phải nộp DS-260.
- Sau phỏng vấn, theo dõi trạng thái trên trang CEAC cho tới khi visa được in và hộ chiếu trả về.
Nếu thời gian xử lý của một hồ sơ vượt xa mức USCIS công bố, người bảo lãnh có thể gửi yêu cầu kiểm tra hồ sơ chậm qua kênh trực tuyến của USCIS; đó là cách chính thức, không cần qua trung gian.
Câu hỏi thường gặp
Có cách nào trả thêm tiền để xử lý nhanh hồ sơ định cư diện gia đình không?
Không có dịch vụ xử lý nhanh có trả phí cho đơn I-130 hay cho hàng chờ ngày ưu tiên. Lãnh sự quán có thể xét lịch phỏng vấn khẩn cho trường hợp nhân đạo thật sự, như bệnh nặng hay con sắp quá tuổi, nhưng phải có bằng chứng và không bảo đảm được chấp nhận.
Ngày ưu tiên là ngày nào?
Với diện gia đình, ngày ưu tiên là ngày USCIS nhận đơn I-130 hợp lệ, ghi trên giấy biên nhận. Nếu đơn bị trả về vì thiếu phí hay thiếu chữ ký thì ngày ưu tiên tính theo lần nộp lại hợp lệ. Ngày này theo hồ sơ suốt quá trình, kể cả khi đổi diện.
Bản tin thị thực lùi ngày thì hồ sơ có bị mất không?
Hồ sơ không mất, chỉ phải chờ lâu hơn. Ngày lùi xảy ra khi số người đủ điều kiện vượt hạn ngạch còn lại trong năm tài chính. Hồ sơ đã có lịch phỏng vấn mà ngày bị lùi trước khi in visa có thể phải chờ tới khi ngày tiến trở lại.
Vì sao diện vợ chồng công dân Mỹ không có hàng chờ mà vẫn mất cả năm hoặc hơn?
Vì vẫn phải qua ba đoạn: USCIS xét đơn I-130, NVC xét hồ sơ và Lãnh sự quán xếp lịch phỏng vấn. Mỗi đoạn có tồn đọng riêng, đổi theo nhân sự và số đơn từng giai đoạn. Tra thời gian xử lý hiện hành trên trang của USCIS để có ước tính sát nhất.
Có visa rồi nhưng chưa muốn đi ngay được không?
Được trong thời hạn visa, thường tối đa sáu tháng kể từ ngày cấp và có thể ngắn hơn theo hạn giấy khám sức khoẻ. Quá hạn đó mà chưa nhập cảnh thì visa hết giá trị. Người đi kèm cũng không được nhập cảnh trước người được bảo lãnh chính.