Saint Lucia là một đảo quốc nhỏ ở Đông Caribe, nằm giữa Martinique ở phía bắc và Saint Vincent ở phía nam, rộng khoảng 617 km² — nhỉnh hơn đảo Phú Quốc một chút — với dân số khoảng 180.000 người. Đảo nổi tiếng vì hai ngọn núi lửa hình chóp Gros Piton và Petit Piton mọc thẳng từ biển, được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 2004 trong Khu quản lý Pitons.
Với người Việt, Saint Lucia thường được biết qua chương trình quốc tịch đầu tư của nước này. Bài này nói về chính hòn đảo: vị trí và địa hình, lịch sử giằng co giữa Anh và Pháp, vùng Soufrière với núi lửa và suối lưu huỳnh, thủ đô Castries và vùng phía bắc, khí hậu và mùa bão, đời sống hằng ngày, và cách đi từ Việt Nam cho chuyến đầu tiên.
Hòn đảo núi lửa giữa chuỗi Tiểu Antilles
Saint Lucia thuộc chuỗi đảo Tiểu Antilles, một vòng cung núi lửa chạy dọc mép đông biển Caribe. Phía tây đảo hướng ra biển Caribe lặng hơn, phía đông hứng gió mậu dịch và sóng Đại Tây Dương. Địa hình chủ yếu là núi, rừng mưa phủ phần trung tâm; các thị trấn và khu nghỉ dưỡng tập trung dọc bờ biển, nhất là bờ tây.
Đảo dài theo hướng bắc – nam, có hai sân bay quốc tế: Hewanorra ở Vieux Fort phía nam, nhận phần lớn chuyến bay đường dài, và George F. L. Charles gần Castries phía bắc, chủ yếu cho chuyến bay trong vùng. Từ sân bay phía nam lên Castries đi đường núi ven biển, mất khá lâu dù khoảng cách không xa — một chi tiết người đi lần đầu hay đánh giá thấp khi đặt chỗ ở.
Rừng trung tâm là nơi sống của vẹt Saint Lucia, loài chim đặc hữu và là biểu tượng quốc gia, từng suy giảm mạnh và được bảo tồn từ cuối thế kỷ 20. Các khu rừng có đường mòn đi bộ, nên đi cùng hướng dẫn viên được cấp phép vì đường dốc, trơn sau mưa.
Lịch sử: hòn đảo đổi chủ nhiều lần
Trước khi người châu Âu đến, đảo có cư dân bản địa, về sau là người Kalinago, những người đã kháng cự các đợt định cư đầu tiên. Từ thế kỷ 17, Anh và Pháp tranh giành Saint Lucia trong suốt nhiều cuộc chiến; các tài liệu lịch sử thường kể đảo đổi chủ khoảng mười bốn lần, và vì thế được gọi là "Helen của Tây Ấn" — hòn đảo bị tranh giành như nàng Helen trong thần thoại Hy Lạp. Anh nắm giữ ổn định từ đầu thế kỷ 19.
Như nhiều đảo trong vùng, nền kinh tế thuộc địa dựa vào đồn điền mía và lao động nô lệ, sau đó là chuối trong thế kỷ 20. Saint Lucia giành độc lập ngày 22/2/1979, là thành viên Khối Thịnh vượng chung, OECS và CARICOM, dùng đồng đô la Đông Caribe neo tỷ giá cố định với đô la Mỹ.
Dấu vết hai nền văn hoá hiện rõ trong đời sống. Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức, nhưng nhiều người nói tiếng Kwéyòl gốc Pháp trong giao tiếp hằng ngày; nhiều địa danh mang tên Pháp — Soufrière, Vieux Fort, Gros Islet. Đảo nhỏ nhưng có hai người đoạt giải Nobel: nhà kinh tế học Arthur Lewis (1979) và nhà thơ Derek Walcott (1992), một niềm tự hào thường được người dân nhắc tới.
Soufrière và hai ngọn Pitons
Hai ngọn Pitons. Gros Piton và Petit Piton là hai chóp núi lửa dốc đứng ở bờ tây nam, gần thị trấn Soufrière. Cùng với vùng biển và rạn san hô giữa hai ngọn, chúng tạo thành Khu quản lý Pitons, di sản thế giới UNESCO từ năm 2004. Leo Gros Piton là chuyến đi bộ nửa ngày, cần hướng dẫn viên địa phương; Petit Piton dốc hơn và không dành cho người không quen leo núi.
Núi lửa và suối lưu huỳnh. Gần Soufrière là khu suối lưu huỳnh (Sulphur Springs) nằm trong một miệng núi lửa cũ, nơi xe có thể chạy tới sát khu vực có khí nóng bốc lên — vì thế hay được giới thiệu là "núi lửa lái xe vào được". Khu này có bể bùn khoáng cho khách ngâm. Người có bệnh tim, hô hấp hay đang mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi ngâm nước nóng và hít khí lưu huỳnh.
Thị trấn Soufrière. Từng là thủ phủ thời Pháp, Soufrière giờ là thị trấn nhỏ với nhà gỗ sơn màu, chợ cá, bến thuyền. Đây là nơi đặt chân để đi Pitons, vườn thực vật và thác nước gần đó.
Đồn điền và vườn thực vật. Quanh Soufrière còn vài đồn điền cũ trồng ca cao, dừa, cây ăn trái, nay mở cửa cho khách tham quan, cùng vườn thực vật có thác nước nhỏ. Đây là cách dễ nhất để thấy lớp lịch sử nông nghiệp của đảo mà không phải leo núi.
Biển và rạn san hô. Vùng biển dưới chân Pitons được bảo vệ, có điểm lặn ống thở và lặn bình. Thuyền neo theo phao quy định; khách nên đi với đơn vị có phép để không làm hỏng rạn.
Castries, Rodney Bay và vùng phía bắc
Castries là thủ đô và cảng chính, nằm trong một vịnh sâu ở bờ tây bắc. Thành phố từng bị nhiều trận hoả hoạn lớn, nên phần trung tâm phần nhiều là công trình xây lại trong thế kỷ 20. Chợ trung tâm Castries bán rau quả, gia vị, đồ thủ công là nơi tốt để thấy nhịp sống thường ngày; tàu du lịch lớn cập cảng vào nhiều ngày trong mùa khô, làm trung tâm đông hẳn lên.
Đi tiếp lên phía bắc là Rodney Bay và Gros Islet, vùng tập trung khách sạn, nhà hàng, bến du thuyền và nhiều người nước ngoài sinh sống. Gros Islet có phiên chợ đêm thứ Sáu với nhạc và đồ nướng, là sinh hoạt quen thuộc của cả dân địa phương lẫn khách. Gần đó là Pigeon Island, một hòn đảo nối vào bờ bằng đường đắp, nay là công viên quốc gia với di tích pháo đài Anh trên đồi.
Nhà ở vùng bắc có đủ dạng: căn hộ trong khu nghỉ dưỡng, nhà riêng trên đồi nhìn ra vịnh, nhà trong khu dân cư địa phương. Người nước ngoài mua đất đai ở Saint Lucia thường cần giấy phép riêng theo luật về sở hữu đất của người nước ngoài, trừ khi đã là công dân; quy định cụ thể nên hỏi luật sư ở đảo trước khi đặt cọc.
Giữa Castries và Soufrière, vịnh Marigot là một vịnh nhỏ kín gió được du thuyền ưa chuộng. Với người đến tìm hiểu nơi ở lâu dài, vùng bắc thuận tiện hơn về dịch vụ, trường học, siêu thị; vùng nam yên tĩnh hơn nhưng xa tiện ích.
Khí hậu và mùa bão
Saint Lucia có khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm quanh năm, nhiệt độ ít dao động giữa các tháng. Mùa khô thường từ khoảng tháng 12 đến tháng 5, là mùa du lịch cao điểm; mùa mưa trùng với mùa bão Đại Tây Dương, chính thức từ tháng 6 đến tháng 11, với giai đoạn rủi ro cao nhất vào cuối hè và đầu thu.
Đảo nằm trong vùng có thể bị bão ảnh hưởng, dù không phải năm nào cũng bị đổ bộ trực tiếp. Mưa lớn kèm bão là nguy cơ đáng kể vì địa hình dốc dễ gây lũ quét, sạt lở — bão Tomas năm 2010 là ví dụ được nhắc nhiều về thiệt hại do mưa lớn. Với người mua hay thuê nhà, vị trí so với khe suối, độ dốc sườn đồi, chất lượng mái và cửa chống bão là những điểm cần xem kỹ.
Gió mậu dịch thổi gần như quanh năm làm cái nóng dễ chịu hơn nhiệt độ trên giấy, nhất là ở bờ đông và trên cao. Bờ tây kín gió hơn, nóng và ẩm hơn vào buổi trưa. Nắng nhiệt đới gay gắt, nên lịch tham quan ngoài trời hợp nhất vào sáng sớm và chiều muộn.
Nếu đi vào mùa bão, nên mua bảo hiểm du lịch có điều khoản gián đoạn chuyến đi vì thời tiết, theo dõi tin của cơ quan khí tượng địa phương, và chọn chỗ ở có kế hoạch ứng phó rõ ràng.
Đời sống hằng ngày: những điều người Việt nên biết
Xe chạy bên trái đường như ở Anh, đường núi hẹp và nhiều khúc cua; nhiều người mới đến chọn đi taxi hoặc thuê tài xế trong thời gian đầu. Phương tiện công cộng chủ yếu là xe buýt nhỏ chạy theo tuyến, linh hoạt nhưng không theo lịch cố định. Người nước ngoài muốn lái xe thường phải xin giấy phép lái xe tạm thời theo quy định của đảo.
Hàng hoá phần lớn nhập khẩu, nên giá đồ tiêu dùng, thực phẩm đóng gói, thiết bị thường cao hơn Việt Nam đáng kể; rau quả, cá địa phương rẻ hơn khi mua ở chợ. Đồ ăn châu Á có ở mức hạn chế, chủ yếu trong siêu thị lớn ở vùng bắc. Dịch vụ y tế cơ bản có ở các bệnh viện chính, nhưng ca phức tạp có thể phải chuyển ra nước ngoài, nên bảo hiểm y tế có điều khoản vận chuyển cấp cứu là cần thiết.
Nhịp sống chậm, giao tiếp thân thiện, chào hỏi trước khi vào việc là phép lịch sự. Lễ hội Carnival vào mùa hè và lễ hội âm nhạc trong năm là dịp đông vui nhất. Nhìn chung, đây là nơi dễ chịu cho kỳ nghỉ dài và cuộc sống chậm, nhưng không dành cho người cần thành phố lớn, dịch vụ phong phú hay cộng đồng người Việt — cộng đồng Việt ở đảo gần như không có.
Đi từ Việt Nam tới Saint Lucia cho chuyến đầu
Không có đường bay thẳng; hành trình thường mất hơn một ngày với hai đến ba chặng. Trình tự chuẩn bị gợi ý:
- Kiểm điều kiện nhập cảnh Saint Lucia với hộ chiếu bạn sẽ dùng, trên trang chính thức của cơ quan di trú hoặc qua hãng bay.
- Chọn điểm trung chuyển: phổ biến là qua Mỹ (các thành phố có chuyến tới Hewanorra) hoặc châu Âu (London, Paris, có chuyến tới đảo hoặc tới đảo lân cận). Mỗi đường đòi thị thực hay giấy phép quá cảnh khác nhau với hộ chiếu Việt Nam.
- Kiểm thị thực quá cảnh: hộ chiếu Việt Nam quá cảnh Mỹ cần thị thực Mỹ; quá cảnh châu Âu có thể cần thị thực quá cảnh sân bay tuỳ nước. Người có hộ chiếu Caribe dùng nó cho các chặng được miễn.
- Đặt chỗ ở theo vùng: bắc nếu muốn tiện ích, nam hoặc Soufrière nếu muốn gần Pitons; tính thời gian di chuyển từ sân bay.
- Mua bảo hiểm du lịch có điều khoản y tế, vận chuyển cấp cứu và gián đoạn do thời tiết.
- Chuẩn bị tiền: thẻ quốc tế dùng được ở khách sạn, nhà hàng lớn; mang ít tiền mặt đô la Mỹ hoặc rút đô la Đông Caribe tại chỗ cho chợ và taxi.
- Nếu đến để xem dự án bất động sản trong chương trình quốc tịch, hẹn trước với luật sư độc lập ở đảo và xem dự án tận nơi, không chỉ phòng mẫu.
Câu hỏi thường gặp
Saint Lucia có phải lãnh thổ của Pháp không?
Không. Saint Lucia là quốc gia độc lập từ năm 1979, thành viên Khối Thịnh vượng chung. Ảnh hưởng Pháp còn lại trong tiếng Kwéyòl và địa danh vì lịch sử tranh giành giữa Anh và Pháp. Đảo Martinique ngay phía bắc mới là vùng hải ngoại của Pháp.
Đi Saint Lucia mùa nào đẹp nhất?
Mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 5 ít mưa, biển êm, là mùa cao điểm nên giá phòng cao. Mùa mưa trùng mùa bão từ tháng 6 đến tháng 11, giá mềm hơn nhưng có rủi ro thời tiết. Nếu đi mùa mưa, nên có bảo hiểm và kế hoạch linh hoạt.
Ở Saint Lucia dùng tiền gì?
Đồng tiền chính thức là đô la Đông Caribe, dùng chung với các nước thành viên Ngân hàng Trung ương Đông Caribe và neo tỷ giá cố định với đô la Mỹ. Đô la Mỹ được nhận khá rộng ở khu du lịch, nhưng tiền thối thường bằng đô la Đông Caribe.
Người Việt ở Saint Lucia có đông không?
Gần như không có cộng đồng người Việt sinh sống thường xuyên. Người Việt có quốc tịch Saint Lucia qua chương trình đầu tư phần lớn vẫn sống ở Việt Nam hoặc nước khác. Người định sống lâu trên đảo nên chuẩn bị tinh thần sống trong môi trường nói tiếng Anh và Kwéyòl.
Từ Saint Lucia đi các đảo lân cận có tiện không?
Có chuyến bay ngắn trong vùng và tàu cao tốc tới một số đảo lân cận như Martinique, tuỳ lịch theo mùa. Martinique là lãnh thổ Pháp nên điều kiện nhập cảnh theo quy định của Pháp, khác với các đảo quốc độc lập; kiểm trước khi đi.
Có quốc tịch Saint Lucia thì có phải sống ở đảo không?
Không. Chương trình quốc tịch đầu tư của Saint Lucia không đòi người nhận quốc tịch sống trên đảo. Tuy vậy, thăm đảo ít nhất một lần giúp bạn hiểu đất nước mình là công dân, và rất có ích nếu bạn đầu tư vào bất động sản hay dự án ở đó.