Người đi định cư được mang đồ dùng cá nhân và đồ gia dụng đã qua sử dụng vào Mỹ, Canada, Úc mà thường không phải nộp thuế nhập khẩu, nếu khai đúng cách và đúng thời điểm. Câu hỏi khó hơn là có đáng gửi hay không: với nhiều gia đình, chi phí vận chuyển, đóng gói và rủi ro hỏng vỡ lớn hơn giá trị thật của đồ, trừ những món có giá trị kỷ niệm hoặc khó mua lại.
Bài này so ba cách gửi (hành lý, hàng không, đường biển), giải thích quy tắc miễn thuế ở ba nước, những thứ hay bị giữ ở kiểm dịch, và một cách tính đơn giản để quyết món nào nên mang. Ở Canada có một chỗ người mới đến hay sai và mất quyền miễn thuế: phải khai danh sách đồ gửi sau ngay tại lần nhập cảnh đầu tiên.
Ba cách mang đồ đạc theo
Mỗi cách hợp với một loại đồ. Phần lớn gia đình kết hợp: mang theo người những thứ cần ngay, gửi phần còn lại bằng một trong hai cách kia.
| Cách | Thời gian | Hợp với | Điểm cần biết |
|---|---|---|---|
| Hành lý ký gửi, thêm kiện | Đến cùng bạn | Giấy tờ, thuốc, quần áo mùa đầu, đồ cần ngay | Phí thêm kiện theo hãng; giới hạn cân và kích thước |
| Gửi hàng không (air freight) | Thường vài ngày đến vài tuần | Đồ gọn, giá trị cao, cần sớm | Tính theo cân hoặc thể tích quy đổi, đắt hơn đường biển nhiều |
| Đường biển ghép container (LCL) | Thường vài tuần đến vài tháng | Vài mét khối đồ gia dụng | Chi phí ở cả hai đầu cảng, thời gian khó đoán |
| Container riêng (FCL) | Tương tự đường biển | Cả nhà đồ đạc, đồ gỗ lớn | Hợp khi khối lượng lớn; cần kho nhận hoặc chỗ dỡ hàng |
Khi xin báo giá, hỏi rõ báo giá "từ cửa đến cửa" có gồm phí cảng đến, phí làm thủ tục hải quan và kiểm dịch ở nước đến, phí giao tận nhà hay không. Nhiều báo giá rẻ chỉ tính tới cảng đến, phần còn lại người nhận tự trả với mức không biết trước. Yêu cầu bảo hiểm hàng hoá theo giá trị khai và đọc điều khoản loại trừ đồ tự đóng gói.
Mỹ: đồ gia dụng đã dùng được miễn thuế
Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cho phép người đến cư trú nhập đồ gia dụng và vật dụng cá nhân miễn thuế khi đồ đã được sử dụng ở nước ngoài, thường là sở hữu và dùng ít nhất một năm, và dành cho sử dụng của chính gia đình, không để bán. Đồ gửi riêng thường cần khai mẫu CBP 3299 kèm danh sách đồ.
Danh sách nên chi tiết: mô tả từng thùng, số lượng, giá trị ước tính, nhất là đồ điện tử, trang sức, đồ cổ. Đồ mới mua chưa dùng không thuộc diện miễn này và có thể chịu thuế. Ô tô có quy định riêng rất chặt về tiêu chuẩn khí thải và an toàn của Mỹ; với xe sản xuất cho thị trường Việt Nam, việc đưa vào Mỹ thường không thực tế.
Rượu, thuốc lá có giới hạn riêng. Thực phẩm, hạt giống, cây, đất và sản phẩm động vật chịu kiểm soát của cơ quan nông nghiệp Mỹ; nhiều món người Việt hay mang (thịt khô, lạp xưởng, trái cây tươi, hạt giống rau) bị cấm hoặc hạn chế. Kiểm danh sách trên cbp.gov trước khi đóng thùng thay vì để bị tịch thu ở cảng.
Canada: settlers' effects và danh sách đồ gửi sau
Canada gọi đồ của người mới đến định cư là settlers' effects. Đồ bạn sở hữu, đã sở hữu và sử dụng trước khi đến Canada, mang vào để dùng cho chính mình, thường được miễn thuế và phí. Cơ quan Dịch vụ Biên giới Canada (CBSA) hướng dẫn kê khai bằng mẫu BSF186 (danh sách đồ mang theo và đồ gửi sau).
Chỗ quan trọng nhất: đồ gửi sau (goods to follow) phải được liệt kê và trình ngay tại lần nhập cảnh đầu tiên với tư cách người định cư, dù đồ sẽ đến vài tháng sau. Thiếu danh sách ở lần nhập cảnh đó, đồ đến sau có thể không còn được hưởng miễn thuế của người định cư. Vì vậy, trước khi bay, chuẩn bị hai bản danh sách: đồ mang theo người và đồ gửi bằng đường biển hay hàng không, ghi giá trị, số sê-ri của đồ điện tử nếu có.
Đồ có giá trị lớn mà bạn định bán ngay sau khi đến không thuộc diện miễn. Đồ cưới, quà cưới mang vào trong thời hạn quanh ngày cưới có quy định riêng. Thực phẩm, cây cỏ, đất cũng chịu quy định của Cơ quan Thanh tra Thực phẩm Canada. Ở cả ba nước, khai thật đầy đủ luôn an toàn hơn: khai thừa một món không bị phạt, giấu một món có thể bị tịch thu và ghi vào hồ sơ.
Úc: kiểm dịch nghiêm, đồ gỗ và đồ ngoài trời là chỗ hay bị giữ
Miễn thuế đồ cá nhân. Úc cho phép người đến cư trú nhập đồ dùng cá nhân và đồ gia dụng đã qua sử dụng mà thường không phải nộp thuế nhập khẩu, khi khai bằng mẫu khai đồ không đi kèm người. Điều kiện về thời gian sở hữu và sử dụng, giá trị, và loại hàng có quy định cụ thể trên trang của Lực lượng Biên phòng Úc (abf.gov.au).
Kiểm dịch sinh học là chỗ tốn tiền. Úc có một trong những chế độ kiểm dịch nghiêm nhất thế giới. Đồ gỗ, mây tre, đồ thủ công từ vật liệu tự nhiên, giày dép dính đất, xe đạp, dụng cụ làm vườn, lều trại đều có thể bị giữ để kiểm tra, xử lý hoặc tiêu huỷ, và bạn trả chi phí xử lý.
Làm sạch trước khi đóng gói. Rửa sạch đất bám trên giày, bánh xe, dụng cụ; tránh đóng gói đồ gỗ chưa xử lý; không gửi hạt giống, thực phẩm, đồ có lông vũ hay da động vật nếu chưa chắc được phép. Đồ gỗ nội thất có giá trị nên có chứng nhận xử lý hoặc cân nhắc không gửi.
Khai thật mọi thứ. Khai không đúng ở Úc có thể bị phạt nặng và ảnh hưởng hồ sơ thị thực. Khi không chắc một món có thuộc diện phải khai không, hãy khai; cán bộ sẽ kiểm và quyết định.
Phía Việt Nam: thủ tục xuất đồ của người định cư
Ở đầu đi, đồ dùng cá nhân của người xuất cảnh định cư thường được làm thủ tục hải quan theo quy định về tài sản di chuyển. Công ty vận chuyển quốc tế có giấy phép thường làm hộ khâu này; bạn cần cung cấp hộ chiếu, thị thực hoặc giấy tờ định cư, danh sách đồ đạc. Một số mặt hàng hạn chế xuất khẩu như cổ vật, đồ có giá trị văn hoá lịch sử, hay đồ làm từ động vật hoang dã quý hiếm cần giấy phép riêng hoặc không được mang ra.
Vàng và ngoại tệ có quy định riêng khi xuất cảnh: mang vượt ngưỡng phải khai hải quan, và vàng miếng có giới hạn chặt. Đây là phần của quy định ngoại hối, không nên đóng chung vào thùng đồ gửi. Tiền nên chuyển qua ngân hàng như các bài về chuyển tiền đã nêu.
Giữ lại một bản danh sách đồ, biên lai vận chuyển, chứng từ hải quan cả hai đầu. Khi có tranh chấp bồi thường hỏng vỡ, hoặc khi cần chứng minh một món là đồ đã sở hữu từ trước (ví dụ để tính thuế khi bán sau này), những giấy tờ này là bằng chứng duy nhất.
Món nào đáng gửi: một cách tính đơn giản
Thay vì đóng hết đồ trong nhà, nhiều gia đình đi trước khuyên đi qua từng nhóm đồ với bốn câu hỏi, theo thứ tự:
- Món này có giá trị kỷ niệm không thay được không? Ảnh cũ, đồ thờ cúng gia đình, đồ của ông bà, tranh, đồ thủ công quý. Nếu có, mang hoặc gửi, bất kể chi phí.
- Món này có dùng được ở nước mới không? Đồ điện dùng điện áp và phích cắm khác (Mỹ, Canada dùng điện áp khác Việt Nam), kích thước nệm, giường khác chuẩn, quần áo không hợp khí hậu. Không dùng được thì không gửi.
- Giá mua lại ở nước mới là bao nhiêu, kể cả đồ cũ? Nhiều đồ gia dụng cơ bản mua cũ ở nước mới rẻ hơn tiền gửi.
- Chi phí gửi món này là bao nhiêu? Ước tính theo thể tích chiếm trong container hoặc cân nặng hàng không.
- So sánh: chỉ gửi khi giá mua lại lớn hơn rõ rệt chi phí gửi cộng rủi ro hỏng vỡ, hoặc khi món đó không mua được ở nước mới (dụng cụ nấu ăn Việt, sách, nhạc cụ quen tay).
Ví dụ giả định: một bộ sofa gỗ chiếm khoảng hai mét khối; chi phí gửi phần thể tích đó cộng phí kiểm dịch có thể vượt giá một bộ sofa cũ ở nước đến, chưa kể sofa gỗ có thể không hợp kích thước căn hộ thuê. Ngược lại, một bộ dao, nồi đất, cối giã quen tay nặng nhưng gọn, khó mua đúng loại, đáng gửi.
Thú cưng và ô tô: hai thứ hay hỏi nhất
Mang chó, mèo theo khi định cư làm được nhưng là thủ tục dài, phải bắt đầu nhiều tháng trước. Việt Nam được nhiều nước xếp vào nhóm có nguy cơ bệnh dại cao, nên yêu cầu chặt hơn so với thú cưng từ các nước không có bệnh dại. Mỹ áp dụng quy định mới của CDC cho chó nhập cảnh từ năm 2024, gồm gắn chíp, tuổi tối thiểu và mẫu khai riêng; Canada đòi giấy chứng nhận tiêm phòng dại hợp lệ; Úc có quy trình đặc biệt nghiêm, có thể đòi đưa thú cưng qua một nước trung gian được chấp thuận và cách ly sau khi đến.
Vì quy định đổi thường xuyên, hãy đọc trực tiếp trang của cơ quan chịu trách nhiệm (CDC và cơ quan nông nghiệp ở Mỹ, Cơ quan Thanh tra Thực phẩm Canada, Bộ Nông nghiệp Úc) và tính đủ chi phí xét nghiệm, giấy tờ thú y, vận chuyển theo đường hàng hoá, cách ly. Với thú cưng lớn tuổi, nhiều gia đình chọn gửi lại người thân thay vì để con vật trải qua hành trình dài.
Ô tô từ Việt Nam gần như không bao giờ đáng mang: xe phải đạt tiêu chuẩn an toàn và khí thải của nước đến, nhiều xe sản xuất cho thị trường Việt Nam không đạt, chi phí cải tạo và kiểm định cao, xe tay lái và phụ tùng có thể khác. Bán xe ở Việt Nam trước khi đi và mua xe ở nước mới thường đơn giản và rẻ hơn. Xe máy cũng tương tự, kèm thêm yêu cầu bằng lái riêng ở nước đến.
Câu hỏi thường gặp
Đi định cư Mỹ gửi đồ đạc có phải đóng thuế không?
Thường không, với đồ gia dụng và vật dụng cá nhân đã được bạn sở hữu và sử dụng ở nước ngoài, thường từ một năm trở lên, và dành cho gia đình dùng. Đồ gửi riêng khai bằng mẫu CBP 3299 kèm danh sách. Đồ mới chưa dùng hoặc mang vào để bán có thể chịu thuế.
Đồ gửi sau khi định cư Canada khai thế nào?
Liệt kê toàn bộ đồ gửi sau trên mẫu BSF186 và trình tại lần nhập cảnh đầu tiên với tư cách người định cư, dù đồ đến sau vài tháng. Khi đồ đến, bạn làm thủ tục nhận và đối chiếu với danh sách đó. Không khai ở lần đầu, đồ có thể không còn được miễn thuế người định cư.
Gửi đồ gỗ sang Úc có bị giữ không?
Rất có thể bị kiểm tra. Đồ gỗ, mây tre và đồ làm từ vật liệu tự nhiên chịu kiểm dịch sinh học chặt; nếu phát hiện côn trùng hoặc gỗ chưa xử lý, đồ có thể bị xông hơi, xử lý hoặc tiêu huỷ với chi phí do bạn trả. Đồ có chứng nhận xử lý gỗ sẽ thuận lợi hơn.
Có nên mang đồ điện từ Việt Nam sang Mỹ, Canada không?
Thường không nên với đồ gia dụng dùng điện lớn, vì điện áp và phích cắm ở Mỹ, Canada khác Việt Nam, dùng bộ đổi điện vừa tốn vừa rủi ro. Đồ điện tử cá nhân như máy tính xách tay, điện thoại thường dùng được nhiều điện áp, mang theo được.
Gửi đồ bằng đường biển mất bao lâu?
Thường từ vài tuần đến vài tháng, tuỳ tuyến, cảng, lịch tàu và thời gian chờ kiểm dịch, hải quan ở nước đến. Nên lên kế hoạch sống vài tháng đầu chỉ với hành lý mang theo, và chỉ gửi đường biển những thứ không cần ngay.