Employment Pass (EP) là giấy phép lao động chính của Singapore cho chuyên gia, quản lý và nhân sự có trình độ. Với người Việt, đây là cửa phổ biến nhất để sống và làm việc ở Singapore, và là bậc đầu tiên của nhiều lộ trình lên thường trú. Từ tháng 9 năm 2023, Bộ Nhân lực Singapore (MOM) xét EP mới theo khung chấm điểm COMPASS, bên cạnh yêu cầu lương tối thiểu.
COMPASS khiến việc xin EP không còn chỉ là chuyện "lương đủ cao". Cùng một ứng viên có thể đậu ở công ty này và trượt ở công ty khác, vì một nửa số điểm phụ thuộc vào cơ cấu nhân sự của công ty tuyển. Bài này giải thích từng tiêu chí, cách bạn và công ty tự đánh giá trước, và các tình huống người Việt hay gặp. Mức lương đủ điều kiện và ngưỡng từng tiêu chí do MOM cập nhật định kỳ — kiểm công cụ tự đánh giá chính thức của MOM trước khi nhận lời mời.
Hai lớp xét: mức lương đủ điều kiện và COMPASS
Lớp thứ nhất là mức lương tháng đủ điều kiện. Theo công bố của MOM, từ ngày 1/1/2025 mức sàn cho hồ sơ EP mới là khoảng 5.600 đô Singapore mỗi tháng, ngành dịch vụ tài chính khoảng 6.200; mức này tăng dần theo tuổi ứng viên, người ở tuổi trung niên phải có lương cao hơn hẳn mức sàn. Hồ sơ gia hạn áp dụng mức mới sau một khoảng chuyển tiếp. Lương không đạt mức đủ điều kiện thì hồ sơ không được xét tiếp.
Lớp thứ hai là COMPASS: hồ sơ cần đạt 40 điểm. Có bốn tiêu chí cơ bản, mỗi tiêu chí cho 0, 10 hoặc 20 điểm, cộng hai tiêu chí thưởng. Hai tiêu chí đầu nói về ứng viên (lương, bằng cấp), hai tiêu chí sau nói về công ty tuyển (đa dạng quốc tịch, hỗ trợ việc làm cho người địa phương).
Một số trường hợp được miễn COMPASS: ứng viên có lương tháng từ một ngưỡng rất cao (khoảng 22.500 đô Singapore theo mức công bố gần đây), người làm việc ngắn hạn khoảng một tháng, và một số trường hợp luân chuyển nội bộ tập đoàn theo cam kết thương mại quốc tế. Người thuộc nhóm miễn vẫn phải đạt mức lương đủ điều kiện.
Bốn tiêu chí cơ bản và hai tiêu chí thưởng
Bảng tóm tắt cơ chế chấm điểm theo khung MOM công bố. Cách tính mốc phần trăm và danh sách cụ thể nằm trong công cụ tự đánh giá của MOM.
| Tiêu chí | 20 điểm | 10 điểm | 0 điểm |
|---|---|---|---|
| C1 — Lương so với người địa phương cùng ngành, cùng tuổi | Từ khoảng phân vị 90 trở lên | Từ khoảng phân vị 65 tới dưới 90 | Dưới khoảng phân vị 65 |
| C2 — Bằng cấp | Trường thuộc nhóm hàng đầu theo danh sách MOM | Bằng đại học hoặc tương đương được xác minh | Không có bằng tương đương đại học |
| C3 — Đa dạng quốc tịch trong công ty | Quốc tịch ứng viên chiếm dưới khoảng 5% nhân sự chuyên môn của công ty | Khoảng 5% tới dưới 25% | Từ khoảng 25% trở lên |
| C4 — Hỗ trợ việc làm cho người địa phương | Tỉ lệ người địa phương trong nhân sự chuyên môn ở nhóm cao so với ngành | Ở nhóm giữa | Ở nhóm thấp |
| C5 — Thưởng kỹ năng | Nghề thuộc danh sách thiếu hụt (Shortage Occupation List): cộng 20 | — | — |
| C6 — Thưởng ưu tiên chiến lược | Công ty tham gia dự án được cơ quan nhà nước hỗ trợ: cộng 10 | — | — |
Công ty nhỏ có dưới khoảng 25 nhân sự chuyên môn thường được mặc định 10 điểm cho C3 và C4, để không bị bất lợi vì quy mô. Đây là điểm người đi xin việc ở công ty khởi nghiệp nên biết.
Người Việt thường được bao nhiêu điểm ở từng tiêu chí
C1 — Lương. Đây là tiêu chí ứng viên chủ động được nhiều nhất qua đàm phán. Lương phải so với phân bố lương của người địa phương cùng ngành và cùng nhóm tuổi, nên cùng một mức lương có thể được 20 điểm với người 27 tuổi nhưng chỉ 10 hoặc 0 với người 40 tuổi.
C2 — Bằng cấp. Danh sách trường hàng đầu của MOM chủ yếu là các trường xếp hạng cao quốc tế; phần lớn trường đại học ở Việt Nam thuộc nhóm "bằng tương đương đại học", tức 10 điểm, nếu bằng được xác minh. Bằng phải xác minh được qua dịch vụ kiểm định; bằng không xác minh được hoặc khai sai là vi phạm nặng.
C3 — Đa dạng. Ở công ty có rất ít người Việt trong đội chuyên môn, ứng viên Việt dễ được 20 điểm. Ở công ty đã có nhiều người Việt (ví dụ công ty công nghệ có đội phát triển người Việt), điểm này có thể tụt xuống 10 hoặc 0. Đây là lý do cùng một người có thể đậu ở công ty này, trượt ở công ty khác.
C4 — Người địa phương. Phụ thuộc hoàn toàn vào công ty. Công ty tuyển nhiều công dân và PR Singapore cho vị trí chuyên môn thì được điểm cao. Ứng viên nên hỏi bộ phận nhân sự xem công ty ở mức nào trước khi nghỉ việc ở Việt Nam.
Với nghề nằm trong danh sách thiếu hụt — một số vị trí công nghệ, y tế, kỹ thuật chuyên sâu — điểm thưởng C5 có thể bù cho phần thiếu ở các tiêu chí khác.
Quy trình xin EP: ai làm gì
EP do công ty ở Singapore (hoặc đơn vị được uỷ quyền) nộp, không phải ứng viên tự nộp. Trình tự theo nguyên lý:
- Công ty đăng tin tuyển dụng theo Khung Cân nhắc Công bằng (Fair Consideration Framework) trên cổng việc làm quốc gia trong thời gian tối thiểu, thường khoảng 14 ngày, và xét công bằng ứng viên địa phương. Một số trường hợp được miễn như công ty rất nhỏ, vị trí lương rất cao hoặc luân chuyển nội bộ.
- Công ty và ứng viên tự đánh giá bằng công cụ của MOM: mức lương đủ điều kiện, điểm COMPASS dự kiến.
- Ứng viên cung cấp giấy tờ: hộ chiếu, bằng cấp và bảng điểm, giấy xác nhận kinh nghiệm, ảnh. Bằng cấp có thể phải nộp kết quả xác minh của bên thứ ba.
- Công ty nộp hồ sơ trực tuyến cho MOM. Thời gian xét theo công bố của MOM thường vài tuần; hồ sơ cần bổ sung có thể lâu hơn.
- Khi có thư chấp thuận nguyên tắc, ứng viên nhập cảnh, làm thủ tục cấp thẻ và lấy sinh trắc học theo hướng dẫn.
Đừng nghỉ việc ở Việt Nam trước khi có thư chấp thuận của MOM. Một lời mời làm việc chưa phải là EP; nhiều người đã mất việc cũ vì tin vào lời mời mà hồ sơ trượt COMPASS.
Từ EP lên thường trú và những điều nên biết
Người giữ EP có thể nộp PR qua Cục Xuất nhập cảnh và Trạm kiểm soát (ICA) sau một thời gian làm việc ở Singapore. ICA không công bố thang điểm hay mốc thời gian cố định; hồ sơ được xét tổng thể theo các yếu tố như thu nhập, trình độ, thời gian ở Singapore, mức độ hội nhập, đóng góp kinh tế và gia đình. Hồ sơ trượt có thể nộp lại sau một khoảng thời gian.
Người giữ EP với lương đạt ngưỡng do MOM quy định có thể đưa vợ chồng và con sang theo Dependant Pass; ngưỡng cho cha mẹ ở dài hạn cao hơn nhiều. Chi tiết diện gia đình có trong bài riêng về Dependant Pass trên site.
Một điều nên nhớ: EP gắn với công ty tuyển. Mất việc thì EP bị huỷ và bạn có một khoảng thời gian ngắn để rời Singapore hoặc chuyển sang giấy phép khác; có thể xin giấy thăm ngắn hạn để tìm việc mới trong một số trường hợp. Công ty mới phải nộp EP mới và hồ sơ được chấm COMPASS lại từ đầu.
Ví dụ giả định: kỹ sư dữ liệu 34 tuổi so hai lời mời
Anh Quang 34 tuổi, tốt nghiệp đại học Bách khoa ở Việt Nam, 9 năm kinh nghiệm phân tích dữ liệu, nhận hai lời mời ở Singapore. Công ty A là ngân hàng lớn, đã có khoảng 30% nhân sự chuyên môn là người Ấn Độ và chỉ vài người Việt; công ty B là công ty thương mại điện tử có đội kỹ thuật khoảng 40% là người Việt. Hai bên trả lương gần nhau.
Ở công ty A: lương ở ngành tài chính với tuổi 34 có thể ở nhóm 10 điểm C1; bằng đại học Việt Nam xác minh được thường 10 điểm C2; người Việt chiếm tỉ lệ nhỏ nên C3 có thể 20; ngân hàng tuyển nhiều người địa phương nên C4 có thể 10 hoặc 20. Tổng có khả năng vượt 40. Ở công ty B: C3 có thể về 0 vì tỉ lệ người Việt cao; nếu C4 thấp, tổng điểm có thể dưới 40 trừ khi vị trí của anh thuộc danh sách thiếu hụt để được điểm thưởng.
Bài học: trước khi chọn lời mời, nên nhờ bộ phận nhân sự chạy thử công cụ tự đánh giá của MOM cho đúng vị trí. Lương cao hơn ở công ty B không có ý nghĩa nếu hồ sơ không qua COMPASS. Ví dụ là giả định; điểm từng tiêu chí phụ thuộc số liệu thật của công ty và ngành.
Sai lầm hay gặp khi xin EP
Một số lỗi làm hồ sơ EP của người Việt bị từ chối, hoặc tệ hơn là để lại vết trong hồ sơ với MOM:
- Nhận lời mời và nghỉ việc ở Việt Nam trước khi có thư chấp thuận nguyên tắc, rồi hồ sơ trượt COMPASS vì tiêu chí của công ty.
- Đồng ý ghi lương thấp hơn thực nhận để công ty "tiết kiệm", hoặc ngược lại ghi lương cao rồi trả thấp — khai sai lương với MOM là vi phạm của cả hai bên.
- Khai bằng cấp, chức danh hoặc kinh nghiệm không đúng; MOM xác minh bằng cấp và có thể huỷ EP, cấm làm việc ở Singapore.
- Tin vào bên trung gian nhận tiền để "lo EP" — EP do công ty tuyển nộp, người lao động không phải trả phí để được tuyển.
- Không tính mức lương theo tuổi: người trên 40 tuổi nhận mức lương chỉ nhỉnh hơn mức sàn thường không đạt mức đủ điều kiện của nhóm tuổi mình.
- Mất việc rồi ở lại Singapore quá thời gian cho phép sau khi EP bị huỷ, gây khó cho mọi hồ sơ sau này.
Công cụ tự đánh giá của MOM cho phép chạy thử với số liệu thật của công ty và vị trí. Một lần chạy thử trước khi ký hợp đồng tiết kiệm được nhiều tháng chờ và nhiều rủi ro nghề nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Bằng đại học Việt Nam được bao nhiêu điểm COMPASS?
Phần lớn trường đại học Việt Nam không thuộc danh sách trường hàng đầu của MOM, nên bằng được xác minh thường được 10 điểm ở tiêu chí bằng cấp. Bằng phải xác minh được; khai bằng không đúng sự thật là vi phạm nghiêm trọng và có thể bị cấm làm việc ở Singapore.
Lương đạt mức tối thiểu có chắc được EP không?
Không. Mức lương đủ điều kiện chỉ là điều kiện để hồ sơ được xét tiếp. Hồ sơ vẫn phải đạt 40 điểm COMPASS, trừ khi thuộc nhóm được miễn, và MOM vẫn xét các yếu tố khác như tính xác thực của bằng cấp và vị trí tuyển dụng.
Công ty nhỏ ở Singapore có tuyển người Việt bằng EP được không?
Được. Công ty có ít nhân sự chuyên môn thường được mặc định 10 điểm cho hai tiêu chí về công ty, nên ứng viên cần 20 điểm từ lương và bằng cấp, hoặc có điểm thưởng nghề thiếu hụt. Công ty rất nhỏ có thể được miễn yêu cầu đăng tin tuyển dụng trước.
Gia hạn EP có phải chấm COMPASS lại không?
Có. Hồ sơ gia hạn cũng được chấm theo COMPASS và phải đạt mức lương đủ điều kiện áp dụng cho hồ sơ gia hạn tại thời điểm đó. Người sắp gia hạn ở tuổi cao hơn nên kiểm xem lương hiện tại còn đạt mức theo tuổi không.
Người tự lập công ty ở Singapore có tự xin EP cho mình được không?
Có thể, nếu công ty là pháp nhân hoạt động thật và hồ sơ đạt mức lương cùng COMPASS. Nhưng MOM xem kỹ những công ty mới lập chỉ có một người. Người sáng lập công ty khởi nghiệp thường cân thêm EntrePass, vốn dành riêng cho nhóm này.
Có EP bao lâu thì nộp PR được?
Không có mốc tối thiểu công bố chính thức. Nhiều người nộp sau khi đã làm việc và đóng thuế ở Singapore một vài năm, nhưng ICA xét tổng thể, không theo thâm niên đơn thuần. Hồ sơ trượt có thể nộp lại sau một thời gian, và nên cải thiện yếu tố nào đó trước khi nộp lại.