Newfoundland và Labrador có hai luồng cho người kinh doanh trong chương trình đề cử tỉnh NLPNP: International Entrepreneur cho doanh nhân giàu kinh nghiệm từ nước ngoài, và International Graduate Entrepreneur cho người tốt nghiệp từ Đại học Memorial hoặc trường cao đẳng công lập của tỉnh. Cả hai đòi bạn lập hoặc mua doanh nghiệp tại tỉnh, tham gia điều hành hằng ngày, sống ở tỉnh và điều hành ít nhất khoảng một năm trước khi được đề cử thường trú.
Đây là một trong những tỉnh ít người Việt chọn nhất, do khí hậu khắc nghiệt, dân số nhỏ và cộng đồng người Việt mỏng. Đổi lại, tỉnh cần người kế nghiệp doanh nghiệp, cạnh tranh trong nhiều ngành thấp, chi phí nhà ở thấp hơn đáng kể so với các thành phố lớn. Ngưỡng tài sản ròng, vốn đầu tư, điểm tối thiểu và trạng thái nhận hồ sơ thay đổi theo giai đoạn; hãy kiểm trên trang chính thức của chính quyền tỉnh trước khi chuẩn bị.
Một tỉnh nhỏ với nhu cầu rất cụ thể
Newfoundland là hòn đảo phía đông nhất Canada, Labrador là phần đất liền rộng nhưng thưa dân ở phía bắc. Phần lớn dân cư tập trung ở St. John's và vùng bán đảo Avalon; các thị trấn còn lại sống nhờ thuỷ sản, dầu khí ngoài khơi, khai khoáng, du lịch và dịch vụ công. Dân số của tỉnh già đi nhanh, người trẻ chuyển sang các tỉnh khác tìm việc, nên tỉnh coi nhập cư là chính sách giữ cho cộng đồng tồn tại.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách tỉnh xét doanh nhân. Một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ còn thiếu cho thị trấn, tiếp quản một cơ sở sắp đóng cửa vì chủ nghỉ hưu, hoặc chế biến và xuất khẩu sản phẩm địa phương có lý do tồn tại rõ hơn một ý tưởng phụ thuộc vào lượng khách lớn. Thị trường nhỏ cũng có nghĩa là bạn không thể dựa vào cộng đồng người Việt làm khách hàng chính như ở Toronto hay Vancouver.
Người hợp nhất với tỉnh này là người có kinh nghiệm ngành gắn với kinh tế địa phương, như thuỷ sản, chế biến thực phẩm, sửa chữa, vận tải, du lịch, và chấp nhận một cuộc sống yên tĩnh, ít tiện nghi kiểu đô thị lớn trong nhiều năm.
Điều kiện chung của luồng International Entrepreneur
Kinh nghiệm. Kinh nghiệm làm chủ có tham gia quản lý hoặc làm quản lý cấp cao trong khoảng thời gian gần đây theo quy định của tỉnh. Kinh nghiệm phải chứng minh được bằng giấy tờ doanh nghiệp, thuế và tài chính, không chỉ bằng thư xác nhận.
Tài sản ròng và vốn đầu tư. Tỉnh đặt ngưỡng tài sản ròng có nguồn gốc hợp pháp và mức vốn tối thiểu phải đưa vào doanh nghiệp. Tài sản phải được xác minh bởi đơn vị tỉnh chấp nhận; con số cụ thể tra trên trang chương trình.
Sở hữu và điều hành. Bạn phải sở hữu phần đáng kể của doanh nghiệp theo tỉ lệ tỉnh đặt và giữ vai trò quản lý hằng ngày. Góp vốn thụ động không đạt.
Ngôn ngữ và học vấn. Có yêu cầu ngôn ngữ tối thiểu bằng tiếng Anh hoặc tiếng Pháp và trình độ học vấn theo quy định hiện hành.
Ý định sống ở tỉnh. Tỉnh xét bằng chứng bạn thực sự định sống lâu dài: chuyến thăm tỉnh, nghiên cứu thị trường địa phương, liên hệ với tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp.
Việc làm cho người địa phương. Doanh nghiệp thường phải tạo ít nhất một việc làm cho công dân hoặc thường trú nhân, hoặc theo mức cam kết trong thoả thuận.
Các bước từ bản bày tỏ quan tâm đến thường trú
Khung dưới đây áp dụng cho luồng International Entrepreneur; tên bước và thời hạn có thể thay đổi theo hướng dẫn mới.
- Kiểm trạng thái luồng và đọc hướng dẫn chương trình bản mới nhất.
- Nộp bản bày tỏ quan tâm với thông tin kinh nghiệm, tài sản, ý tưởng kinh doanh; nhận điểm.
- Được mời thì nộp hồ sơ đầy đủ, kế hoạch kinh doanh và báo cáo xác minh tài sản ròng.
- Phỏng vấn nếu tỉnh yêu cầu, để làm rõ kinh nghiệm và kế hoạch.
- Ký thoả thuận thực hiện với cam kết vốn, việc làm, vị trí, thời hạn.
- Xin giấy phép lao động bằng thư hỗ trợ của tỉnh và sang tỉnh.
- Lập hoặc mua, điều hành doanh nghiệp ít nhất khoảng một năm, nộp báo cáo tiến độ nếu được yêu cầu.
- Nộp yêu cầu đề cử khi đã đạt cam kết; được đề cử thì nộp hồ sơ thường trú lên IRCC.
Luồng International Graduate Entrepreneur đi theo thứ tự khác: bạn đã ở tỉnh bằng giấy phép lao động sau tốt nghiệp, tự lập doanh nghiệp, điều hành đủ thời gian rồi mới nộp. Vì vậy du học sinh nên tính đường này ngay từ khi chọn trường ở tỉnh.
Chi phí và đời sống thực tế ở St. John's và các thị trấn
Giá nhà ở và thuê nhà ở Newfoundland thấp hơn đáng kể so với Toronto, Vancouver hay Halifax, nhưng nhiều thứ khác đắt hơn do chi phí vận chuyển ra đảo: thực phẩm tươi, vật tư xây dựng, hàng hoá nhập. Mùa đông dài, gió mạnh, tuyết và sương mù có thể làm gián đoạn đi lại; một số thị trấn phụ thuộc phà hoặc đường bộ xa, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.
Với một gia đình Việt, những điều nên kiểm kỹ gồm: khoảng cách đến trường học và bệnh viện, khả năng có bác sĩ gia đình, nguồn thực phẩm châu Á, chuyến bay về Việt Nam phải nối qua thành phố lớn, và cơ hội việc làm cho vợ hoặc chồng. Ở thị trấn nhỏ, người phối ngẫu có thể khó tìm việc đúng chuyên môn.
Mặt tích cực là cộng đồng nhỏ gắn kết. Doanh nghiệp làm tốt dễ được biết đến qua truyền miệng, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và phòng thương mại địa phương thường sẵn lòng kết nối người mới. Người chịu tham gia đời sống địa phương, từ hội chợ, đội thể thao của con đến các hoạt động cộng đồng, thường hội nhập nhanh hơn ở thành phố lớn.
Rủi ro của thị trường nhỏ và cách giảm
Rủi ro đầu tiên là quy mô cầu. Một thị trấn vài nghìn người không nuôi nổi hai tiệm cùng loại. Trước khi chọn ngành, hãy đếm số cơ sở cạnh tranh, hỏi chính quyền địa phương về dân số và xu hướng, và tính doanh thu hoà vốn theo số khách thực tế. Ví dụ giả định: nếu chi phí cố định mỗi tháng của bạn là một khoản X, mỗi khách mang lại lãi gộp Y, thì số khách tối thiểu là X chia Y; con số này phải khả thi với dân số thị trấn và mùa vụ.
Rủi ro thứ hai là mua lại doanh nghiệp đang suy giảm. Chủ cũ nghỉ hưu có thể bán vì doanh thu đã đi xuống nhiều năm. Hãy đọc báo cáo tài chính ít nhất ba năm, đối chiếu với tờ khai thuế, và hỏi lý do thật của việc bán.
Rủi ro thứ ba là phụ thuộc một ngành. Thị trấn sống nhờ một nhà máy hay một mỏ có thể chao đảo khi ngành đó đi xuống. Doanh nghiệp phục vụ nhu cầu thiết yếu như sửa chữa, thực phẩm, chăm sóc cá nhân thường bền hơn doanh nghiệp phụ thuộc chi tiêu tuỳ ý.
Cuối cùng là rủi ro gia đình không trụ được. Không ít hồ sơ hỏng không vì kinh doanh mà vì vợ chồng hoặc con cái không chịu được cô lập và thời tiết. Một chuyến thăm vào mùa đông nói nhiều hơn mọi bài giới thiệu.
Luồng doanh nhân tốt nghiệp quốc tế: du học sinh cần tính gì
Luồng International Graduate Entrepreneur mở ra cho du học sinh một đường không cần nhà tuyển dụng bảo lãnh. Điều kiện chung là bạn đã tốt nghiệp chương trình đạt thời lượng tối thiểu tại Đại học Memorial hoặc trường cao đẳng công lập của tỉnh, đang có giấy phép lao động sau tốt nghiệp, đã lập hoặc mua doanh nghiệp tại tỉnh, sở hữu phần lớn hoặc toàn bộ theo tỉ lệ tỉnh đặt, và đã điều hành liên tục khoảng một năm. Tỉnh không đặt ngưỡng tài sản ròng lớn như luồng dành cho doanh nhân từ nước ngoài, nhưng doanh nghiệp phải có hoạt động thật.
Bài toán khó nhất là thời gian. Giấy phép lao động sau tốt nghiệp có hạn, mà bạn cần thời gian để tìm ý tưởng, xin giấy phép kinh doanh, mở cửa, chạy đủ một năm, rồi chờ tỉnh và IRCC xét. Ví dụ giả định: nếu giấy phép sau tốt nghiệp của bạn dài ba năm và bạn mất mười tháng mới mở cửa, thì sau một năm điều hành bạn chỉ còn khoảng một năm cho phần xét hồ sơ. Mở chậm hơn nữa là rủi ro hết tình trạng hợp pháp trước khi có kết quả.
Vì vậy du học sinh nên bắt đầu từ năm cuối: tham gia chương trình khởi nghiệp của trường, nói chuyện với tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp, chọn mô hình mở được nhanh với vốn vừa phải. Song song, giữ cho mình một phương án dự phòng như diện kinh nghiệm làm việc hoặc luồng tay nghề của tỉnh, để không bị dồn vào một cửa duy nhất.
Đặt cạnh các tỉnh Đại Tây Dương khác
Bốn tỉnh Đại Tây Dương đều có luồng doanh nhân với thiết kế gần nhau. Bảng dưới so ở mức đặc điểm sống và thị trường, không so ngưỡng tiền vì các ngưỡng thay đổi; hãy tra từng tỉnh trước khi chọn.
| Tỉnh | Thành phố chính | Đặc điểm thị trường | Điều người Việt hay cân nhắc |
|---|---|---|---|
| Newfoundland và Labrador | St. John's | Nhỏ, dựa vào thuỷ sản, dầu khí, khai khoáng, du lịch | Khí hậu khắc nghiệt nhất, cộng đồng Việt mỏng, nhà rẻ |
| Nova Scotia | Halifax | Lớn nhất vùng, có cảng, đại học, y tế | Nhiều tiện ích hơn, giá thuê Halifax tăng mạnh |
| New Brunswick | Moncton, Saint John, Fredericton | Song ngữ Anh – Pháp, vận tải, chế biến | Lợi thế nếu biết tiếng Pháp, nằm trên đất liền |
| Đảo Hoàng tử Edward | Charlottetown | Rất nhỏ, nông nghiệp, thuỷ sản, du lịch | Cộng đồng gần gũi, thị trường hẹp, phụ thuộc mùa |
Nếu bạn phân vân giữa các tỉnh này, hãy đọc các bài riêng về diện doanh nhân Nova Scotia, New Brunswick và PEI trên site, cùng bài so sánh PNP doanh nhân các tỉnh. Quyết định nên dựa trên ngành bạn giỏi, chỗ gia đình chịu sống và trạng thái mở nhận hồ sơ ở thời điểm nộp, không dựa trên tỉnh nào đang được rao là dễ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Newfoundland và Labrador có nhận doanh nhân không biết tiếng Pháp không?
Có. Tỉnh dùng tiếng Anh là chủ yếu và yêu cầu ngôn ngữ có thể đáp ứng bằng tiếng Anh. Mức tối thiểu và loại bài thi được chấp nhận phải tra trong hướng dẫn chương trình hiện hành.
Học ở trường nào thì được đi luồng doanh nhân tốt nghiệp?
Luồng này dành cho người tốt nghiệp từ Đại học Memorial hoặc trường cao đẳng công lập của tỉnh đạt điều kiện chương trình. Học ở tỉnh khác rồi chuyển đến thường không đủ điều kiện. Kiểm danh sách và thời lượng chương trình học yêu cầu trước khi nhập học.
Có được mua doanh nghiệp ở Labrador thay vì trên đảo không?
Về nguyên tắc doanh nghiệp có thể ở bất kỳ đâu trong tỉnh nếu đáp ứng điều kiện. Labrador có chi phí sinh hoạt và hậu cần khác hẳn trên đảo, thị trường gắn chặt với khai khoáng và dịch vụ công; hãy khảo sát tại chỗ trước khi quyết định.
Doanh nghiệp theo mùa như du lịch có được chấp nhận không?
Có thể, nếu kế hoạch cho thấy doanh nghiệp tạo việc làm và hoạt động bền vững. Tỉnh sẽ hỏi bạn sống bằng gì và giữ nhân viên ra sao trong mùa thấp điểm, nên mô hình kết hợp nhiều nguồn doanh thu thường thuyết phục hơn.
Sau khi có thường trú có phải tiếp tục ở tỉnh không?
Thường trú nhân Canada có quyền tự do di chuyển giữa các tỉnh. Tuy vậy, tỉnh đề cử bạn dựa trên ý định sống tại tỉnh; khai ý định không thật để lấy đề cử có thể bị coi là khai sai. Hãy chọn tỉnh mà gia đình thực sự muốn sống.
Thời gian từ khi nộp đến khi có thường trú là bao lâu?
Không có con số cố định. Tổng thời gian gồm chờ mời, xét hồ sơ tỉnh, xin giấy phép lao động, ít nhất khoảng một năm điều hành, xét báo cáo, rồi IRCC xét thường trú. Kiểm thời gian xử lý hiện hành của IRCC trên canada.ca và tính dư.