Người không có hợp đồng lao động như chủ hộ kinh doanh, người làm tự do, nội trợ hay người đã nghỉ hưu vẫn xin được visa khách thăm Úc, miễn là hồ sơ thay thế được thứ mà hợp đồng lao động thường chứng minh: bạn có cuộc sống ổn định ở Việt Nam, có nguồn sống, và có lý do để quay về. Viên chức Úc không có danh sách nghề "được" hay "không được"; họ đánh giá từng hồ sơ theo tiêu chí khách thăm thật sự.
Cái khó là giấy tờ của nhóm này không có hình dạng chuẩn. Một nhân viên ngân hàng nộp hợp đồng, đơn xin nghỉ phép và sao kê lương là xong. Một người bán hàng online, một chủ tiệm may, một bà nội trợ hay một ông cụ nghỉ hưu phải tự dựng bức tranh từ nhiều mảnh. Bài này đi qua cách viên chức nhìn hồ sơ không có hợp đồng, giấy tờ cho từng nhóm, ví dụ giả định, và cám dỗ nguy hiểm nhất: mua giấy tờ công việc giả. Phần chứng minh tài chính đã có bài riêng; bài này tập trung vào nghề nghiệp và ràng buộc.
Viên chức tìm gì khi hồ sơ không có hợp đồng lao động
Hợp đồng lao động trong hồ sơ visa không quan trọng vì bản thân nó, mà vì nó trả lời ba câu hỏi: bạn có nguồn thu nhập đều không, có ai đang chờ bạn quay về làm việc không, và câu chuyện đời sống của bạn có hợp lý không. Khi không có hợp đồng, bạn cần những giấy tờ khác trả lời cùng ba câu đó.
Với người kinh doanh, câu trả lời là doanh nghiệp đang hoạt động thật và cần bạn quay về điều hành. Với người làm tự do, là có khách hàng, hợp đồng dịch vụ và dòng tiền đều. Với nội trợ, là gia đình và người trụ cột tài chính ở Việt Nam. Với người nghỉ hưu, là lương hưu, tài sản, sức khoẻ và cuộc sống đã ổn định quanh một nơi.
Điểm chung là tính nhất quán. Sao kê tài khoản phải phản ánh đúng kiểu thu nhập bạn kể. Một người nói bán hàng online mà tài khoản không có giao dịch nhỏ lẻ nào, chỉ có một khoản lớn đổ vào trước khi nộp hồ sơ, sẽ khiến viên chức nghi ngờ hơn là không có gì. Viên chức đọc hồ sơ như đọc một câu chuyện; mỗi giấy tờ phải là một trang của cùng câu chuyện đó.
Chủ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ: giấy tờ nên có
Chủ một tiệm tạp hoá, quán ăn, xưởng nhỏ hay công ty vài nhân viên là nhóm rất phổ biến trong hồ sơ người Việt. Lợi thế là bạn có tài sản kinh doanh ràng buộc ở Việt Nam; thách thức là làm cho viên chức thấy điều đó.
- Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc đăng ký doanh nghiệp, kèm bản dịch, thể hiện tên bạn là chủ hoặc người đại diện.
- Bằng chứng hoạt động thật: thông báo nộp thuế khoán hoặc tờ khai thuế, hoá đơn điện tử phát hành gần đây, hợp đồng thuê mặt bằng, hợp đồng với nhà cung cấp.
- Sao kê tài khoản dùng cho kinh doanh trong vài tháng gần nhất, cho thấy dòng tiền ra vào đều.
- Ảnh cửa hàng, xưởng đang hoạt động: không bắt buộc, nhưng có thể giúp với hộ kinh doanh nhỏ ít giấy tờ.
- Thư giải trình ngắn: ai trông cửa hàng khi bạn vắng, vì sao bạn chỉ có thể đi trong khoảng thời gian đã xin, và cam kết điều hành khi quay về.
Nếu doanh nghiệp mới thành lập vài tháng, hãy nói thẳng và bổ sung bằng chứng về công việc trước đó, tài sản khác hoặc người thân ràng buộc. Một doanh nghiệp mới mở ngay trước khi nộp visa mà không có hoạt động thực tế là điều viên chức đã gặp nhiều lần.
Người làm tự do, làm online: giấy tờ nên có
Thiết kế, lập trình, dịch thuật, viết nội dung, bán hàng trên sàn thương mại điện tử, dạy kèm, chụp ảnh... nhóm làm tự do ngày càng đông và có thu nhập tốt, nhưng thường thiếu giấy tờ có dấu đỏ. Hãy gom thành một hồ sơ nghề nghiệp có trật tự.
- Hợp đồng dịch vụ hoặc thư xác nhận của vài khách hàng thường xuyên, nêu thời gian hợp tác và giá trị công việc.
- Sao kê tài khoản nhận thanh toán, kể cả tài khoản nhận tiền quốc tế, thể hiện nhiều khoản nhận đều đặn qua các tháng.
- Mã số thuế cá nhân và chứng từ nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc quyết toán, nếu có. Thu nhập được khai thuế là bằng chứng mạnh nhất cho tính hợp pháp và ổn định.
- Trang hồ sơ trên nền tảng làm việc tự do hoặc cửa hàng trên sàn, in kèm phần thống kê giao dịch nếu có thể.
- Thư giải trình mô tả nghề, khách hàng, cách bạn làm việc trong thời gian ở Úc nếu có và vì sao điều đó không phải làm việc tại Úc theo nghĩa của visa.
Điểm cuối cần cẩn thận. Visa khách thăm không cho phép làm việc tại Úc. Việc trả lời email hay xử lý việc khẩn cho khách ở Việt Nam trong vài ngày là chuyện khác với việc mang việc sang Úc làm toàn thời gian trong ba tháng. Nếu bạn định làm việc từ xa nhiều trong chuyến đi, hãy tìm hiểu kỹ hướng dẫn hiện hành và trình bày trung thực.
Nội trợ và người nghỉ hưu: chứng minh ràng buộc theo cách khác
Nội trợ đi cùng vợ hoặc chồng. Hồ sơ của người nội trợ thường dựa vào hồ sơ của người trụ cột tài chính. Nộp giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ công việc và tài chính của vợ hoặc chồng, và ghi rõ trong thư giải trình người nào chi trả. Nếu hai người đi cùng nhau, nộp hồ sơ chung giúp viên chức thấy cả gia đình là một đơn vị.
Nội trợ đi một mình. Khi vợ hoặc chồng ở lại Việt Nam, đó lại là ràng buộc mạnh. Thêm thư của người ở lại xác nhận chi trả, giấy tờ con cái đang học ở Việt Nam, và kế hoạch về đúng ngày để đón con, chăm gia đình.
Người đã nghỉ hưu. Quyết định nghỉ hưu, sổ hoặc giấy xác nhận lương hưu, sao kê nhận lương hưu hằng tháng là nhóm giấy tờ nền. Bổ sung tài sản như nhà đất, tiết kiệm, và người thân, công việc chăm sóc hay sinh hoạt cộng đồng gắn bó ở Việt Nam.
Người nghỉ hưu không có lương hưu. Nhiều người làm nông, buôn bán nhỏ cả đời không có lương hưu. Khi đó nguồn sống là con cái chu cấp, tiền cho thuê nhà đất hay tiết kiệm. Hãy chứng minh nguồn đó bằng sao kê nhận tiền đều, hợp đồng cho thuê, và thư của người chu cấp.
Sức khoẻ và tuổi tác. Người lớn tuổi đi lâu có thể bị yêu cầu khám sức khoẻ và mua bảo hiểm. Điều này không phải rào cản, mà là phần của hồ sơ cần chuẩn bị trước.
Ví dụ giả định: bốn người, bốn bộ hồ sơ
Ví dụ giả định thứ nhất: chị Ngọc 45 tuổi, chủ tiệm may ở Hội An đăng ký hộ kinh doanh mười năm, muốn sang Melbourne thăm em gái ba tuần. Hồ sơ của chị gồm giấy đăng ký hộ kinh doanh, thông báo thuế khoán, hợp đồng thuê mặt bằng, sao kê tài khoản bán hàng sáu tháng, và thư nói rõ thợ phụ trông tiệm trong lúc chị đi. Câu chuyện đơn giản và khớp.
Ví dụ giả định thứ hai: anh Tuấn 32 tuổi, lập trình viên tự do làm cho khách nước ngoài, thu nhập về tài khoản đều đặn mỗi tháng nhưng không có hợp đồng lao động. Anh nộp ba hợp đồng dịch vụ, sao kê một năm, chứng từ quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm trước, và thư giải trình. Hồ sơ của anh mạnh hơn nhiều người có hợp đồng lao động nhưng mới đổi việc.
Ví dụ giả định thứ ba: chị Hiền 38 tuổi, nội trợ, đưa hai con sang Sydney thăm ông bà ngoại trong kỳ nghỉ hè, chồng ở lại làm việc. Hồ sơ gồm giấy kết hôn, giấy tờ công việc và sao kê của chồng, thư chồng xác nhận chi trả, xác nhận học sinh của hai con. Ràng buộc ở đây là chồng, công việc của chồng và việc học của con.
Ví dụ giả định thứ tư: ông Sáu 70 tuổi, nông dân nghỉ làm, không có lương hưu, các con đều ở Việt Nam trừ một con ở Adelaide mời ông sang ba tháng. Hồ sơ gồm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng cho thuê đất, sao kê nhận tiền con chu cấp, thư mời và giấy tờ của con ở Úc, cùng bảo hiểm y tế cho thời gian ở. Hồ sơ không có giấy tờ cơ quan nào, nhưng mỗi giấy đều kể đúng đời sống của ông.
Cám dỗ nguy hiểm nhất: mua giấy tờ công việc
Khi không có hợp đồng lao động, một số người được gợi ý "mua" một hợp đồng ảo, xác nhận lương hay sổ bảo hiểm xã hội từ một công ty quen. Đây là con đường tệ nhất. Bộ Nội vụ Úc có thể xác minh giấy tờ, gọi điện tới nơi làm, đối chiếu với dữ liệu bảo hiểm xã hội và thuế. Hồ sơ có giấy tờ giả hoặc thông tin sai không chỉ bị từ chối mà còn có thể khiến người nộp bị hạn chế xin nhiều loại visa Úc trong một số năm, và ghi nhận này có thể được chia sẻ hoặc hỏi lại trong hồ sơ của các nước khác.
Điều đáng tiếc là nhiều người mua giấy tờ trong khi hồ sơ thật của họ đủ tốt. Một chủ tiệm có thuế khoán và tài khoản kinh doanh có ràng buộc thật hơn một nhân viên ảo của công ty không ai biết. Một bà nội trợ có chồng làm ổn định ở Việt Nam có lý do quay về rõ hơn một hợp đồng ghi lương cao mà không có tiền vào tài khoản.
Nếu hồ sơ thật của bạn còn yếu, hãy làm cho nó mạnh lên bằng thời gian: kinh doanh có đăng ký, khai thuế đều, đi những nước gần trước và về đúng hạn. Chậm hơn, nhưng không có rủi ro mất quyền xin visa nhiều năm.
Những lỗi hay gặp với hồ sơ không có hợp đồng lao động
Ngoài chuyện giấy tờ giả, nhóm hồ sơ này hay mắc những lỗi nhỏ hơn nhưng vẫn khiến viên chức nghi ngờ.
- Không có thư giải trình, để viên chức tự đoán bạn làm gì và sống bằng gì.
- Khai nghề trong tờ khai khác với giấy tờ, ví dụ khai "kinh doanh" nhưng giấy đăng ký đứng tên người khác.
- Sao kê có khoản tiền lớn bất thường mới nạp, không giải thích nguồn.
- Xin thời gian ở quá dài so với hoàn cảnh: chủ tiệm một mình xin ở sáu tháng mà không nói ai trông tiệm.
- Nội trợ nộp hồ sơ một mình nhưng không kèm giấy tờ của người chi trả.
- Người nghỉ hưu không khai bệnh nền, sau đó bị yêu cầu khám và có kết quả khác tờ khai.
Hồ sơ không có hợp đồng lao động cần nhiều lời giải thích hơn, nhưng không cần nhiều giấy hơn. Mười tờ giấy đúng và một bức thư rõ ràng thuyết phục hơn ba mươi tờ giấy xếp lộn xộn.
Câu hỏi thường gặp
Không có hợp đồng lao động có xin được visa du lịch Úc không?
Có. Viên chức Úc đánh giá ràng buộc và nguồn sống chứ không yêu cầu bắt buộc hợp đồng lao động. Chủ kinh doanh, người làm tự do, nội trợ và người nghỉ hưu đều có thể được cấp nếu giấy tờ thay thế thể hiện đời sống ổn định ở Việt Nam.
Hộ kinh doanh cá thể cần nộp giấy tờ gì khi xin visa Úc?
Thường nộp giấy đăng ký hộ kinh doanh, bằng chứng nộp thuế, hoá đơn hoặc hợp đồng thể hiện hoạt động thật, sao kê tài khoản kinh doanh vài tháng gần nhất, và thư giải trình ai lo việc kinh doanh khi bạn vắng mặt, tất cả kèm bản dịch tiếng Anh.
Người làm freelancer có được làm việc online khi đang ở Úc bằng visa du lịch không?
Visa khách thăm không cho phép làm việc tại Úc. Việc xử lý ít việc cho khách ở Việt Nam trong thời gian ngắn khác với làm việc toàn thời gian từ Úc. Bạn nên đọc hướng dẫn hiện hành của Bộ Nội vụ và trình bày trung thực kế hoạch trong hồ sơ.
Người nghỉ hưu không có lương hưu có xin visa thăm con ở Úc được không?
Được. Bạn chứng minh nguồn sống bằng tiền con chu cấp, tiền cho thuê nhà đất hoặc tiết kiệm, kèm giấy tờ tài sản và người thân ở Việt Nam. Con ở Úc nên viết thư mời rõ ràng và có thể cân nhắc luồng Sponsored Family nếu đủ điều kiện.
Mua hợp đồng lao động để xin visa Úc có rủi ro gì?
Rủi ro rất lớn. Nếu bị phát hiện giấy tờ giả hoặc thông tin sai, hồ sơ bị từ chối và bạn có thể bị hạn chế xin nhiều loại visa Úc trong một số năm. Bộ Nội vụ có thể xác minh với nơi làm, bảo hiểm xã hội và cơ quan thuế.