DinhCuToanCau.comĐịnh Cư Toàn Cầu
Cuộc sống ở Canada

Quy định thuế bất động sản Canada: thuế khi mua, khi sở hữu, khi cho thuê và khi bán

Quy định thuế bất động sản Canada theo vòng đời căn nhà: thuế chuyển nhượng, lệnh cấm người nước ngoài, thuế nhà đất, thuế nhà bỏ trống, thuế cho thuê và khi bán.

Wide street-level view of a row of brick townhouses in a Toronto neighbourhood after light snowfall, a Vietnamese couple walking past with a stroller, seen from behind, overcast light

Quy định thuế bất động sản Canada nằm ở ba tầng: liên bang đánh thuế thu nhập và thuế bán hàng, tỉnh đánh thuế chuyển nhượng đất và các loại thuế với người mua nước ngoài, còn thành phố thu thuế nhà đất hằng năm. Một căn nhà chịu thuế ở bốn thời điểm: khi mua, khi sở hữu, khi cho thuê và khi bán.

Người Việt hay hỏi "mua nhà Canada đóng thuế bao nhiêu", nhưng câu trả lời phụ thuộc tỉnh, thành phố, loại nhà (mới hay cũ), tư cách của người mua (công dân, thường trú nhân, tạm trú hay người nước ngoài) và việc bạn có phải là cư dân Canada vì mục đích thuế hay không. Từ năm 2023, phần lớn người nước ngoài còn bị cấm mua nhà ở theo luật liên bang.

Bài này đi theo vòng đời căn nhà để bạn biết khoản nào sẽ đến lúc nào. Mức thuế và ngưỡng miễn thay đổi theo ngân sách hằng năm; trước khi ký, kiểm trên canada.ca, trang của Cơ quan Thuế Canada (CRA), trang bộ tài chính của tỉnh và hỏi luật sư bất động sản cùng kế toán.

Ba tầng đánh thuế và ai thu khoản nào

Ở cấp liên bang, Cơ quan Thuế Canada thu thuế thu nhập trên tiền cho thuê và lãi vốn khi bán, quản lý thuế hàng hoá và dịch vụ GST (hoặc thuế bán hàng hài hoà HST ở các tỉnh đã gộp thuế), và từng quản lý thuế nhà ít sử dụng áp lên một số chủ sở hữu không phải công dân hay thường trú nhân. Liên bang cũng ban hành luật cấm người nước ngoài mua nhà ở.

Ở cấp tỉnh, khoản lớn nhất với người mua là thuế chuyển nhượng đất, trả một lần khi sang tên. Nhiều tỉnh có thêm thuế người mua nước ngoài, thuế đầu cơ hoặc nhà trống, và quy định riêng về đánh giá giá trị nhà làm căn cứ tính thuế nhà đất. Quebec còn có hệ thuế thu nhập riêng, nên người ở Quebec khai hai tờ khai.

Ở cấp thành phố, chính quyền địa phương thu thuế nhà đất hằng năm để chi cho trường học, đường sá, cứu hoả, thu gom rác. Một số thành phố lớn như Toronto còn thu thêm thuế chuyển nhượng của riêng thành phố khi mua nhà, và một số nơi như Vancouver, Toronto, Ottawa đã đặt thuế nhà bỏ trống của thành phố. Hiểu ba tầng này giúp bạn biết phải hỏi ai: luật sư lo thuế chuyển nhượng khi sang tên, kế toán lo thuế thu nhập, còn hoá đơn thuế nhà đất do thành phố gửi.

Khi mua: thuế chuyển nhượng, thuế nhà mới và lệnh cấm người nước ngoài

Thuế chuyển nhượng đất của tỉnh. Tính theo bậc trên giá mua, trả khi hoàn tất giao dịch. Mức và bậc khác nhau từng tỉnh; Alberta và Saskatchewan không có thuế chuyển nhượng đất theo kiểu này mà chỉ thu phí đăng ký quyền sở hữu thấp hơn nhiều. Nhiều tỉnh có khoản miễn hoặc hoàn một phần cho người lần đầu mua nhà, với ngưỡng giá và điều kiện riêng.

Thuế chuyển nhượng của thành phố. Toronto là ví dụ quen thuộc: người mua nhà trong thành phố trả cả thuế của tỉnh Ontario lẫn thuế của thành phố, nên tổng thuế khi mua ở Toronto cao hơn rõ so với các thành phố lân cận.

GST hoặc HST trên nhà mới. Nhà mới xây hoặc cải tạo lớn chịu thuế bán hàng, trong khi nhà đã qua sử dụng thường không chịu. Có các khoản hoàn thuế nhà mới tuỳ giá và mục đích ở; liên bang cũng đã đưa ra ưu đãi thuế cho người lần đầu mua nhà mới, điều kiện cần kiểm trên canada.ca. Hỏi kỹ giá chào bán của chủ đầu tư đã gồm thuế và đã trừ khoản hoàn hay chưa.

Thuế người mua nước ngoài của tỉnh. Ontario áp thuế người mua không cư trú (NRST) mức 25% trên toàn tỉnh từ tháng 10 năm 2022; British Columbia áp thuế chuyển nhượng bổ sung 20% với người nước ngoài ở các vùng chỉ định. Có các trường hợp được miễn hoặc hoàn theo điều kiện riêng.

Lệnh cấm của liên bang. Đạo luật cấm người không phải công dân Canada mua bất động sản nhà ở có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2023 và đã được gia hạn đến ngày 1 tháng 1 năm 2027. Lệnh cấm áp với nhà ở trong khu vực đô thị theo định nghĩa của luật, có ngoại lệ cho một số người giữ giấy phép lao động, sinh viên đủ điều kiện, người được bảo hộ và một số trường hợp khác.

Khi sở hữu: thuế nhà đất hằng năm tính thế nào

Thuế nhà đất (property tax) được tính bằng cách lấy giá trị định giá của căn nhà nhân với thuế suất của thành phố cho loại tài sản đó. Giá trị định giá không phải giá bạn mua: mỗi tỉnh có cơ quan định giá riêng, như MPAC ở Ontario hay BC Assessment ở British Columbia, định kỳ ước tính giá trị thị trường của mọi bất động sản tại một ngày mốc. Thuế suất do hội đồng thành phố quyết định hằng năm theo ngân sách cần thu.

Hệ quả thực tế: hai căn nhà cùng giá ở hai thành phố có thể đóng thuế rất khác nhau, vì thành phố có nhiều doanh nghiệp đóng thuế thường đặt thuế suất nhà ở thấp hơn. Khi so sánh nơi sống, hãy xem hoá đơn thuế nhà đất của các căn tương tự đã bán gần đây, thông tin này thường có trong hồ sơ rao bán.

Nếu thấy giá trị định giá cao bất hợp lý, chủ nhà có quyền yêu cầu xem xét lại hoặc khiếu nại trong thời hạn ghi trên thông báo định giá. Một số tỉnh có chương trình giảm hoặc hoãn thuế nhà đất cho người cao tuổi, người thu nhập thấp hoặc gia đình có con, với điều kiện là chủ sở hữu ở chính căn nhà đó. Thuế nhà đất thường được ngân hàng thu kèm khoản trả góp hằng tháng nếu bạn chọn như vậy, hoặc bạn tự đóng theo kỳ thành phố quy định.

Thuế nhà bỏ trống và nhà ít sử dụng

Thuế nhà ít sử dụng của liên bang. Từ năm 2022, liên bang áp thuế hằng năm lên nhà ở để trống hoặc ít sử dụng thuộc sở hữu của một số chủ không phải công dân hay thường trú nhân, kèm nghĩa vụ khai báo. Quy định về ai phải khai đã được nới nhiều lần và chính phủ đã công bố điều chỉnh tiếp; tình trạng hiện hành phải kiểm trên trang của CRA.

Thuế đầu cơ và nhà trống của British Columbia. Tỉnh BC áp thuế này ở các vùng chỉ định, nhắm vào chủ sở hữu để nhà trống hoặc có thu nhập chủ yếu không khai thuế ở Canada. Mọi chủ nhà ở vùng áp dụng phải khai báo hằng năm, kể cả khi được miễn.

Thuế nhà trống của thành phố. Vancouver là thành phố đầu tiên áp dụng từ năm 2017; Toronto và Ottawa có thuế tương tự từ những năm sau. Cơ chế chung là chủ nhà phải khai mỗi năm căn nhà có người ở chính hay được cho thuê đủ thời gian quy định; không khai có thể bị coi là nhà trống và bị đánh thuế.

Ai dễ vướng nhất. Gia đình Việt mua nhà cho con du học rồi con ra trường về nước, người định cư nhưng về Việt Nam làm ăn dài ngày để nhà trống, người mua căn hộ để đó chờ tăng giá. Những trường hợp này cần tính thuế nhà trống vào chi phí giữ nhà, hoặc cho thuê đúng quy định.

Nghĩa vụ khai báo quan trọng như nghĩa vụ đóng thuế. Nhiều chương trình phạt nặng việc không khai dù bạn được miễn. Ghi lịch các hạn khai báo của tỉnh và thành phố ngay năm đầu mua nhà.

Khi cho thuê: thuế thu nhập và trường hợp chủ nhà không cư trú

Chủ nhà là cư dân Canada vì mục đích thuế khai tiền thuê nhà trong tờ khai thuế thu nhập hằng năm, được trừ các chi phí hợp lý như lãi vay thế chấp (không phải tiền gốc), thuế nhà đất, bảo hiểm, sửa chữa, phí quản lý. Khấu hao tài sản (capital cost allowance) có thể được khấu trừ nhưng sẽ bị tính lại khi bán, nên nhiều người cân nhắc kỹ với kế toán trước khi dùng.

Chủ nhà không cư trú, chẳng hạn người Việt mua nhà khi còn ở Canada rồi về nước sống, chịu cơ chế khác: theo luật thuế liên bang, người thuê hoặc người quản lý tài sản phải khấu trừ 25% trên tổng tiền thuê gộp và nộp cho CRA mỗi tháng. Chủ nhà có thể chọn nộp mẫu đăng ký để khấu trừ trên tiền thuê ròng thay vì gộp, kèm cam kết nộp tờ khai riêng cho thu nhập cho thuê; thủ tục này cần một đại diện ở Canada.

Bạn cũng phải tính thuế ở Việt Nam. Thu nhập cho thuê ở nước ngoài của người cư trú thuế Việt Nam về nguyên tắc phải khai ở Việt Nam, với cơ chế tránh đánh thuế hai lần theo hiệp định giữa hai nước. Đây là vùng nhiều người bỏ quên, đến khi bán nhà hoặc chuyển tiền về mới bị hỏi nguồn gốc. Lưu toàn bộ hợp đồng thuê, chứng từ chi phí và tờ khai thuế ở cả hai nước.

Khi bán: miễn thuế nhà ở chính, lãi vốn, chống lướt sóng và người không cư trú

Miễn thuế nhà ở chính. Lãi khi bán căn nhà được chỉ định là nhà ở chính của gia đình cho những năm bạn ở thật sự là cư dân Canada thường được miễn thuế. Từ năm 2016, việc bán nhà phải khai trên tờ khai thuế kể cả khi được miễn toàn bộ. Mỗi gia đình chỉ chỉ định một nhà ở chính cho mỗi năm.

Lãi vốn với nhà không phải nhà ở chính. Căn nhà cho thuê hay nhà thứ hai khi bán có lãi thì một nửa phần lãi được tính vào thu nhập chịu thuế. Đề xuất nâng tỷ lệ này cho phần lãi lớn từng được công bố năm 2024 nhưng chính phủ đã huỷ bỏ năm 2025.

Quy tắc chống lướt sóng của liên bang. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2023, lãi khi bán nhà ở đã giữ dưới 12 tháng nhìn chung bị coi là thu nhập kinh doanh, đánh thuế toàn bộ và không được miễn thuế nhà ở chính, trừ các sự kiện được liệt kê như qua đời, ly hôn, chuyển việc, sinh con. British Columbia có thêm thuế lướt sóng riêng của tỉnh.

Người bán không cư trú. Người bán không phải cư dân Canada phải thông báo cho CRA và xin giấy chứng nhận theo điều 116 của Luật Thuế Thu nhập. Nếu chưa có giấy này khi hoàn tất, người mua có nghĩa vụ giữ lại một phần đáng kể tiền mua để nộp thuế thay, và luật sư của người mua sẽ thực hiện việc giữ lại đó.

Thời điểm đổi tư cách cư trú. Khi bạn rời Canada và thôi là cư dân thuế, luật coi như bạn đã bán một số tài sản ở thời điểm rời đi; nhà ở Canada được xử lý theo quy định riêng. Lên kế hoạch với kế toán trước khi chuyển về Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Thường trú nhân mới sang có bị cấm mua nhà ở Canada không?

Không. Lệnh cấm của liên bang áp với người không phải công dân và cũng không phải thường trú nhân. Thường trú nhân mua nhà như công dân, chịu thuế chuyển nhượng thông thường và không chịu thuế người mua nước ngoài của tỉnh trong các trường hợp thông thường.

Du học sinh có được mua nhà ở Canada không?

Lệnh cấm có ngoại lệ cho sinh viên quốc tế đáp ứng một số điều kiện, nhưng điều kiện chặt và đã được điều chỉnh. Ngoài lệnh cấm liên bang, du học sinh vẫn có thể chịu thuế người mua nước ngoài của tỉnh. Hỏi luật sư bất động sản trước khi đặt cọc.

Mua nhà đứng tên chung cha mẹ ở Việt Nam và con ở Canada có được không?

Nếu cha mẹ không phải công dân hay thường trú nhân, việc đứng tên chung có thể vướng lệnh cấm liên bang và kéo theo thuế người mua nước ngoài của tỉnh trên toàn bộ giá trị. Cấu trúc sở hữu cần luật sư thiết kế từ đầu, không nên tự xoay.

Nhà ở chính bán có lãi có phải khai thuế không?

Phải khai việc bán trên tờ khai thuế năm bán, kể cả khi lãi được miễn hoàn toàn theo quy định nhà ở chính. Bỏ sót việc khai có thể khiến khoản miễn bị từ chối hoặc bị phạt. Giữ hợp đồng mua bán và chứng từ cải tạo nhà.

Chủ nhà ở Việt Nam cho thuê nhà ở Canada thì nộp thuế thế nào?

Theo luật thuế liên bang, người thuê hoặc người quản lý phải khấu trừ 25% trên tiền thuê gộp nộp cho CRA, trừ khi chủ nhà đăng ký nộp trên tiền thuê ròng kèm cam kết khai tờ khai riêng. Chủ nhà còn phải xem nghĩa vụ khai ở Việt Nam theo hiệp định thuế.

Thuế nhà đất hằng năm có được trừ vào thuế thu nhập không?

Với nhà ở của chính gia đình thì thông thường không được trừ. Với nhà cho thuê, thuế nhà đất là chi phí được trừ khi tính thu nhập cho thuê. Một số tỉnh có khoản tín thuế liên quan đến thuế nhà đất cho người thu nhập thấp hoặc người cao tuổi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0921 921 988