DinhCuToanCau.comĐịnh Cư Toàn Cầu
Hồ sơ, giấy tờ và phỏng vấn

Gửi giấy tờ hồ sơ định cư ra nước ngoài: bản gốc hay bản sao, gửi sao cho khỏi mất

Khi nào phải gửi bản gốc, khi nào chỉ cần bản sao chứng thực; cách đóng gói, khai hàng, theo dõi chuyển phát quốc tế và xử lý khi giấy tờ hồ sơ định cư bị thất lạc.

Elderly Vietnamese man in a light jacket walking out of a small courier shop on a busy Saigon street at noon, seen from behind, carrying a padded envelope under his arm

Phần lớn hồ sơ định cư ngày nay nộp trực tuyến, nhưng giấy tờ vẫn phải đi qua biên giới nhiều hơn người ta nghĩ. Người bảo lãnh ở Mỹ cần giấy tờ của người được bảo lãnh ở Việt Nam để nộp đơn. Hồ sơ quốc tịch đầu tư Caribe thường cần bộ giấy tờ có chứng thực gửi tới đơn vị tiếp nhận. Một số diện ở châu Âu yêu cầu nộp bản giấy. Tổ chức thẩm định văn bằng cần bảng điểm niêm phong. Mỗi lần như vậy là một gói tài liệu quý giá đi qua tay bưu điện, hải quan, đơn vị vận chuyển.

Mất một gói giấy tờ không chỉ là mất giấy. Đó là vài tuần hoặc vài tháng xin lại, có khi lỡ một mốc hạn, và trong trường hợp xấu nhất là thông tin cá nhân của cả gia đình rơi vào tay người lạ. Bài này đi qua câu hỏi quan trọng nhất trước khi gửi: có thật cần gửi bản gốc không, rồi cách đóng gói, khai báo, theo dõi và xử lý khi có sự cố.

Câu hỏi đầu tiên: có thật phải gửi bản gốc không

Phần lớn trường hợp, câu trả lời là không. Cơ quan di trú của Mỹ, Canada, Úc chủ yếu nhận bản scan tải lên hoặc bản sao, và chỉ yêu cầu xem bản gốc ở buổi phỏng vấn hay khi có nghi ngờ. Người bảo lãnh nộp đơn ở Mỹ thường nộp bản sao giấy tờ chứng minh quan hệ, không cần bản gốc. Trung tâm Thị thực Quốc gia của Mỹ nhận giấy tờ dân sự qua tải lên trực tuyến, còn bản gốc mang theo khi phỏng vấn tại lãnh sự.

Bản gốc chỉ thật sự cần gửi trong một số tình huống: khi cơ quan nhận ghi rõ yêu cầu bản gốc hoặc bản sao có chứng thực, như nhiều hồ sơ quốc tịch đầu tư; khi giấy tờ phải có Apostille hoặc hợp pháp hoá và nước nhận cần chính tờ giấy đó; khi bảng điểm phải đi trực tiếp từ trường. Ngay cả trong những trường hợp này, "bản gốc" thường có nghĩa là bản chính của giấy chứng thực hoặc bản trích lục mới xin, không phải cuốn sổ hay tấm bằng duy nhất bạn có.

Quy tắc an toàn: không gửi giấy duy nhất, không thể thay thế nếu có lựa chọn khác. Với giấy hộ tịch, xin thêm bản trích lục hoặc bản sao từ sổ gốc để gửi. Với bằng cấp, dùng bản sao chứng thực. Hộ chiếu chỉ gửi khi được yêu cầu rõ ràng, và qua kênh chính thức của cơ quan đó.

Loại giấy và cách gửi phù hợp

Bảng gợi ý cách xử lý từng nhóm giấy tờ khi phải gửi ra nước ngoài. Yêu cầu của cơ quan nhận luôn là ưu tiên số một; đọc kỹ hướng dẫn trước khi chọn bản để gửi.

Loại giấyNên gửi bản nàoGhi chú
Khai sinh, kết hôn, ly hônTrích lục hoặc bản sao từ sổ gốc mới xinGiữ lại bản chính đang có
Bằng cấp, bảng điểmBản sao chứng thực; bảng điểm niêm phong nếu trường gửiKhông gửi bằng gốc duy nhất
Lý lịch tư phápBản chính mới xinThường có hạn sử dụng, tính mốc trước khi gửi
Giấy tờ tài chínhBản sao, sao kê có dấu ngân hàngKhông gửi sổ tiết kiệm, sổ đỏ gốc
Hộ chiếuChỉ khi có yêu cầu rõ ràngDùng kênh do cơ quan chỉ định, có theo dõi
Giấy đã Apostille, hợp pháp hoáBản đã được xác nhậnLàm thêm một bộ dự phòng nếu chi phí cho phép

Với giấy có Apostille hay hợp pháp hoá, làm hai bộ ngay từ đầu thường rẻ hơn so với việc làm lại từ đầu khi một bộ thất lạc.

Đóng gói và gửi: trình tự thực tế

Một gói giấy tờ đi quốc tế sẽ qua nhiều điểm trung chuyển, có thể bị ướt, bị gập, bị mở kiểm tra. Đóng gói cẩn thận và có bằng chứng là cách giảm rủi ro:

  1. Scan toàn bộ giấy tờ trước khi đóng gói, chất lượng đủ đọc rõ dấu và chữ ký. Lưu ở hai nơi khác nhau.
  2. Lập danh sách giấy tờ trong gói, có số trang, ký và ghi ngày. Để một bản trong gói, giữ một bản.
  3. Cho giấy vào túi nhựa chống nước, kẹp giữa hai tấm bìa cứng để không bị gập, rồi mới cho vào phong bì hoặc hộp.
  4. Ghi địa chỉ người nhận đúng theo hướng dẫn của cơ quan nhận, kể cả mã hồ sơ nếu được yêu cầu ghi bên ngoài.
  5. Chọn dịch vụ chuyển phát quốc tế có mã theo dõi và xác nhận giao nhận có chữ ký. Chi phí cao hơn bưu gửi thường nhưng xứng đáng.
  6. Khai nội dung là giấy tờ cá nhân, không có giá trị thương mại. Khai sai hoặc mơ hồ có thể khiến gói bị giữ ở hải quan.
  7. Lưu biên lai gửi, mã theo dõi, ảnh chụp gói hàng trước khi giao. Theo dõi cho tới khi có xác nhận đã nhận.

Nếu gửi cho người thân ở nước ngoài để họ nộp thay, hãy dặn họ xác nhận đã nhận đủ theo danh sách và cất giữ giấy tờ ở nơi an toàn cho tới khi nộp.

Gửi trong nước trước khi gửi đi: những chặng hay bị quên

Giấy tờ thường không đi thẳng từ nhà bạn ra nước ngoài. Trước đó nó qua nhiều chặng trong nước: từ quê lên thành phố để dịch thuật, từ nơi dịch tới nơi chứng thực, tới cơ quan làm Apostille hay hợp pháp hoá, rồi mới tới điểm gửi quốc tế. Mỗi chặng là một lần giấy ra khỏi tay bạn, và rủi ro thất lạc trong nước không nhỏ hơn rủi ro quốc tế.

Một cách làm gọn là gom các bước về một nơi: chọn thành phố nơi có thể dịch, chứng thực và làm xác nhận lãnh sự trong cùng một đợt, mang giấy theo người thay vì gửi qua lại. Nếu buộc phải gửi trong nước, cũng dùng dịch vụ có theo dõi và lưu biên nhận. Với giấy tờ đã có dấu chứng thực hay Apostille, hãy kiểm từng tờ ngay khi nhận lại, vì sai sót ở chặng này, như đóng dấu nhầm trang hay thiếu trang, phát hiện ở nước ngoài thì rất khó sửa.

Đừng quên khâu trả lại. Nhiều cơ quan và đơn vị dịch thuật trả giấy qua bưu điện nếu bạn yêu cầu. Ghi địa chỉ nhận rõ ràng, có số điện thoại người nhận trên phong bì, và theo dõi cho tới khi giấy về tay. Một bộ giấy đã chứng thực mà thất lạc ở chặng trả về là một bộ phải làm lại từ đầu.

Khi gửi cho người bảo lãnh hoặc đơn vị tiếp nhận

Trong hồ sơ bảo lãnh gia đình, người ở Việt Nam thường gửi giấy tờ cho người bảo lãnh ở nước ngoài để họ chuẩn bị đơn. Đây là trường hợp nên hỏi kỹ người bảo lãnh cần gì: thường chỉ cần bản scan để tải lên hoặc in bản sao, không cần bản gốc. Gửi bản gốc qua đường bưu điện cho người thân mà không có lý do rõ ràng là một rủi ro không cần thiết.

Với hồ sơ quốc tịch đầu tư hay một số chương trình cư trú, bộ giấy tờ chứng thực thường được gửi tới đơn vị tiếp nhận được chính phủ cấp phép, rồi đơn vị này nộp cho cơ quan nhà nước. Hỏi rõ địa chỉ gửi, người nhận, cách xác nhận đã nhận, và đơn vị đó lưu giữ giấy tờ của bạn bao lâu. Yêu cầu một bản xác nhận danh mục giấy đã nhận.

Ví dụ giả định: gia đình anh Bảo chuẩn bị hồ sơ quốc tịch đầu tư, giấy tờ đã có chứng thực và dịch thuật. Thay vì gửi một bộ duy nhất, anh làm hai bộ: một bộ gửi đi, một bộ giữ lại. Anh scan toàn bộ, lập danh sách ký tên, gửi bằng dịch vụ có xác nhận chữ ký. Khi bộ gửi đi bị kẹt ở hải quan hai tuần vì khai nội dung chưa rõ, anh không hoảng: anh có bản scan để đơn vị tiếp nhận xem trước và bộ dự phòng nếu cần gửi lại.

Khi giấy tờ bị thất lạc

Dù cẩn thận, thất lạc vẫn có thể xảy ra. Việc đầu tiên là xác định gói đang ở đâu qua mã theo dõi và liên hệ đơn vị vận chuyển. Nhiều gói "mất" thực ra đang bị giữ ở hải quan, ở kho trung chuyển, hoặc giao nhầm địa chỉ. Đơn vị vận chuyển có quy trình khiếu nại và tra cứu; khiếu nại sớm tăng khả năng tìm lại.

Song song, bắt đầu xin lại giấy tờ ngay, đừng chờ kết quả tra cứu. Giấy hộ tịch có thể xin trích lục; bằng cấp có bản sao từ sổ gốc; lý lịch tư pháp xin lại. Việc này mất thời gian, nên bắt đầu càng sớm thì hồ sơ càng ít bị chậm.

Nếu gói có chứa hộ chiếu hoặc giấy tờ có số định danh, cần tính tới rủi ro bị lợi dụng thông tin. Hộ chiếu mất phải trình báo theo quy định và làm hộ chiếu mới; báo cho cơ quan di trú đang xét hồ sơ về việc thay đổi hộ chiếu. Với giấy tờ tài chính, theo dõi tài khoản và báo ngân hàng nếu thấy dấu hiệu lạ. Đây là lý do mạnh nhất để không gửi những giấy nhạy cảm khi không cần thiết.

Sai lầm phổ biến khi gửi giấy tờ

Gửi tất cả bản gốc vì sợ thiếu. Gửi thừa không làm hồ sơ mạnh hơn, chỉ làm rủi ro lớn hơn. Cơ quan nhận chỉ xem giấy họ yêu cầu; phần còn lại nằm trong kho hoặc bị trả về, và mỗi tờ thừa là một tờ có thể mất.

Không scan trước khi gửi. Khi gói thất lạc, bản scan là thứ duy nhất giúp bạn biết chính xác đã mất gì, xin lại giấy nào, và cho cơ quan nhận xem tạm trong lúc chờ.

Dùng bưu gửi không theo dõi. Rẻ hơn, nhưng khi có sự cố không có gì để tra cứu hay khiếu nại, và không có bằng chứng ngày gửi nếu cần chứng minh bạn đã gửi đúng hạn.

Khai nội dung mơ hồ. Gói khai là quà hay hàng mẫu có thể bị kiểm tra, đánh thuế hoặc giữ lại nhiều ngày. Khai rõ là giấy tờ cá nhân, không có giá trị thương mại.

Gửi sát hạn. Thời gian chuyển phát quốc tế có thể kéo dài bất ngờ vì hải quan, thời tiết hay kỳ nghỉ lễ ở nước đến. Gửi sớm hơn mốc ít nhất vài tuần.

Để người khác đứng tên gửi mà không dặn kỹ. Người thân gửi hộ có thể chọn dịch vụ rẻ nhất hoặc khai sai nội dung. Đưa họ danh sách giấy, cách đóng gói và yêu cầu dịch vụ có theo dõi.

Câu hỏi thường gặp

Người bảo lãnh ở Mỹ có cần bản gốc giấy tờ của người ở Việt Nam để nộp đơn không?

Thường không. Đơn bảo lãnh nộp cho cơ quan di trú Mỹ thường dùng bản sao giấy tờ chứng minh quan hệ. Bản gốc được người được bảo lãnh mang theo khi phỏng vấn ở lãnh sự. Gửi bản scan rõ nét qua kênh an toàn thường là đủ.

Gửi hộ chiếu qua chuyển phát có an toàn không?

Chỉ gửi hộ chiếu khi được cơ quan yêu cầu rõ ràng và qua kênh họ chỉ định. Nếu buộc phải gửi, dùng dịch vụ có theo dõi và xác nhận chữ ký, lưu bản scan trang thông tin. Không gửi hộ chiếu cho người quen hay đơn vị không chính thức.

Khai gì trên tờ khai hải quan khi gửi giấy tờ?

Khai là giấy tờ cá nhân, không có giá trị thương mại. Khai rõ ràng giúp gói qua hải quan nhanh hơn. Không khai là quà tặng, hàng mẫu hay hàng hoá, vì có thể bị kiểm tra, đánh thuế hoặc giữ lại.

Giấy tờ bị mất trong lúc gửi thì có phải báo cơ quan di trú không?

Nếu giấy bị mất là giấy đã nộp hoặc sẽ nộp, và việc xin lại làm chậm hồ sơ, nên báo cơ quan đang xét. Nếu mất hộ chiếu, bắt buộc phải làm hộ chiếu mới và cập nhật cho cơ quan di trú. Lưu mọi bằng chứng về việc thất lạc.

Có nên làm hai bộ giấy tờ chứng thực ngay từ đầu không?

Với giấy tốn nhiều thời gian và chi phí để xác thực như giấy có Apostille hay hợp pháp hoá, làm hai bộ ngay từ đầu thường rẻ và nhanh hơn làm lại khi một bộ thất lạc. Với giấy dễ xin lại, một bộ kèm bản scan là đủ.

Đơn vị nhận hồ sơ giữ giấy gốc của mình bao lâu?

Tuỳ đơn vị và chương trình. Hãy hỏi rõ trước khi gửi: họ giữ giấy để làm gì, bao lâu, và có trả lại không. Yêu cầu một bản xác nhận danh mục đã nhận. Bạn có quyền hỏi về việc trả lại giấy gốc khi hồ sơ kết thúc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0921 921 988